Luận án tiến sĩ về mua bán sáp nhập doanh nghiệp có vốn nhà nước ở Việt Nam

Luận án tiến sĩ kinh tế phân tích hoạt động mua bán sáp nhập doanh nghiệp có vốn nhà nước ở việt nam, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng góp tri thức mới cho

• Tác giả: Hồ Quỳnh Anh
• Người hướng dẫn: Nguyễn Đăng Nam
• Trường học: Học viện Tài chính
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Hoạt Động Mua Bán, Sáp Nhập Doanh Nghiệp Có Vốn Nhà Nước Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG MUA BÁN, SÁP NHẬP DOANH NGHIỆP
• 1.1. Tổng quan về mua bán, sáp nhập doanh nghiệp
• 1.2. Khái niệm mua bán, sáp nhập doanh nghiệp
• 1.3. Vai trò của mua bán, sáp nhập doanh nghiệp
• 1.4. Đặc điểm của hoạt động mua bán, sáp nhập
• 1.5. Phân loại mua bán, sáp nhập doanh nghiệp
• 1.6. Quy trình và những nội dung cơ bản của một thương vụ mua bán, sáp nhập doanh nghiệp
• 1.7. Giai đoạn chuẩn bị mua bán, sáp nhập (Tiền mua bán, sáp nhập)
• 1.8. Giai đoạn thương lượng, đàm phán và ký kết các giao dịch – (Ký kết mua bán, sáp nhập)
• 1.9. Giai đoạn tái cơ cấu doanh nghiệp sau mua bán, sáp nhập (Hậu mua bán, sáp nhập)
• 1.10. Đánh giá hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp
• 1.10.1. Đánh giá ở cấp độ thị trường
• 1.10.2. Đánh giá ở cấp độ doanh nghiệp
• 1.11. Những nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp
• 1.11.1. Nhân tố bên trong doanh nghiệp
• 1.11.2. Nhân tố bên ngoài doanh nghiệp
• 1.12. Hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp tại một số quốc gia
• 1.12.1. Kinh nghiệm Trung Quốc trong việc phát triển hoạt động mua bán, sáp nhập
• 1.12.2. Kinh nghiệm của Mỹ trong quản lý hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp
• 1.12.3. Kinh nghiệm mua bán, sáp nhập của một số Tập đoàn kinh tế lớn trên thế giới
• 1.13. Bài học kinh nghiệm cho hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp có vốn nhà nước ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG MUA BÁN, SÁP NHẬP DOANH NGHIỆP CÓ VỐN NHÀ NƯỚC TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát về doanh nghiệp có vốn Nhà nước tại Việt Nam. Vốn Nhà nước tại doanh nghiệp và đặc điểm của vốn Nhà nước
• 2.2. Doanh nghiệp có vốn nhà nước
• 2.3. Hoạt động của doanh nghiệp có vốn nhà nước tại Việt Nam
• 2.4. Thực trạng hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp có vốn Nhà nước ở Việt Nam
• 2.5. Động cơ của các bên khi thực hiện mua bán, sáp nhập doanh nghiệp có vốn Nhà nước ở Việt Nam
• 2.6. Phương thức thực hiện hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp có vốn Nhà nước ở Việt Nam
• 2.7. Quy trình thực hiện thương vụ mua bán sáp nhập doanh nghiệp có vốn nhà nước ở Việt Nam
• 2.8. Đánh giá hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp nhà nước ở cấp độ nền kinh tế
• 2.9. Một số thương vụ mua bán, sáp nhập doanh nghiệp có vốn nhà nước điển hình ở Việt Nam
• 2.10. Hoạt động mua bán doanh nghiệp ở cấp độ doanh nghiệp
• 2.10.1. Thương vụ bán cổ phần nhà nước tại CTCP sữa Việt Nam (Vinamilk)
• 2.10.2. Phân tích thương vụ bán cổ phần nhà nước tại công ty cổ phần rượu-bia-nước giải khát Sài Gòn (SABECO)
• 2.10.3. Phân tích thương vụ sáp nhập Hà Tiên 2 vào Hà Tiên 1
• 2.11. Những đặc điểm của hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp có vốn nhà nước tại Việt Nam
• 2.12. Đánh giá chung về hoạt động mua bán, sáp nhập DN có vốn nhà nước tại Việt Nam
• 2.12.1. Những kết quả đã đạt được
• 2.12.2. Những hạn chế còn tồn tại
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG MUA BÁN, SÁP NHẬP CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng hoàn thiện hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp có vốn nhà nước
• 3.1.1. Bối cảnh kinh tế xã hội giai đoạn đến 2020, tầm nhìn 2030
• 3.1.2. Định hướng phát triển nền kinh tế Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030
• 3.1.3. Chủ trương đẩy mạnh tái cơ cấu DNNN, thúc đẩy hoạt động mua bán, sáp nhập DNNN giai đoạn 2015-2020, tầm nhìn 2030
• 3.2. Các giải pháp phát hoàn thiện hoạt động mua bán, sáp nhập DN có vốn nhà nước ở Việt Nam
• 3.2.1. Khung khổ pháp lý cho hoạt động mua bán, sáp nhập DN có vốn nhà nước
• 3.2.2. Điều chỉnh tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại một số lĩnh vực nhằm hạn chế hành vi thâu tóm của nhà đầu tư nước ngoài thông qua hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp
• 3.2.3. Tăng cường kiểm soát các thương vụ mua bán, sáp nhập doanh nghiệp theo chiều dọc và theo kiểu hỗn hợp
• 3.2.4. Xây dựng chiến lược mua bán, sáp nhập DN có vốn đầu tư nhà nước
• 3.2.5. Thực hiện thương vụ mua bán, sáp nhập
• 3.2.5.1. Công khai minh bạch thông tin trước, trong, sau bán nhằm đảm bảo pháp lý, cung cấp tín hiệu tốt ra thị trường, tạo đà cho những thương vụ mua bán vốn tiếp theo
• 3.2.5.2. Quy định rõ về quyền, nghĩa vụ, và lợi ích của các bên sau khi mua bán, sáp nhập doanh nghiệp
• 3.2.6. Nhóm giải pháp hỗ trợ hoạt động mua bán, sáp nhập
• 3.2.6.1. Xác định các phương thức thanh toán phù hợp cho hoạt động mua bán, sáp nhập và áp dụng các công cụ kỹ thuật để giảm thiểu rủi ro
• 3.2.6.2. Phát triển nguồn nhân lực cho thị trường mua bán, sáp nhập
• 3.2.6.3. Xây dựng hệ thống thông tin cho hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp

Tóm tắt

I. Giới thiệu về hoạt động mua bán sáp nhập doanh nghiệp nhà nước

Hoạt động mua bán sáp nhập (M&A) doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam đã trở thành một chủ đề quan trọng trong bối cảnh kinh tế hiện đại. M&A không chỉ đơn thuần là việc chuyển nhượng quyền sở hữu mà còn là một chiến lược nhằm tái cấu trúc và nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước. Theo số liệu, từ năm 2007 đến 2017, thị trường M&A tại Việt Nam đã ghi nhận sự phát triển mạnh mẽ với hàng trăm thương vụ, cho thấy sự quan tâm của các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Tuy nhiên, hoạt động này vẫn còn nhiều thách thức, đặc biệt là việc thiếu một chính sách sáp nhập rõ ràng và đồng bộ, dẫn đến sự hạn chế trong việc tham gia của các doanh nghiệp nhà nước vào thị trường M&A.

1.1. Tầm quan trọng của M A trong nền kinh tế

M&A đóng vai trò quan trọng trong việc tái cấu trúc nền kinh tế, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Hoạt động này không chỉ giúp các doanh nghiệp nhà nước cải thiện hiệu quả hoạt động mà còn góp phần tăng cường sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu. Việc thực hiện các thương vụ M&A thành công có thể mang lại lợi ích lớn cho nền kinh tế, từ việc tối ưu hóa nguồn lực cho đến việc gia tăng giá trị cho cổ đông. Tuy nhiên, để đạt được những lợi ích này, cần có một khung pháp lý rõ ràng và các chính sách hỗ trợ phù hợp từ Chính phủ.

II. Thực trạng hoạt động M A của doanh nghiệp nhà nước

Thực trạng hoạt động mua bán sáp nhập tại các doanh nghiệp nhà nước cho thấy sự phát triển chưa tương xứng với tiềm năng. Mặc dù có nhiều thương vụ thành công, nhưng phần lớn vẫn mang tính tự phát và thiếu sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Theo thống kê, 90% thương vụ M&A tại Việt Nam có quy mô dưới 10 triệu đô la Mỹ, cho thấy sự khiêm tốn trong quy mô giao dịch. Điều này phần nào phản ánh sự thiếu hụt trong quản lý doanh nghiệp và chính sách sáp nhập hiệu quả. Các doanh nghiệp tư nhân có xu hướng tham gia nhiều hơn vào hoạt động này, trong khi doanh nghiệp nhà nước vẫn còn hạn chế. Việc thiếu khung pháp lý đồng bộ và chính sách hỗ trợ cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

2.1. Những thách thức trong hoạt động M A

Một trong những thách thức lớn nhất đối với hoạt động M&A của doanh nghiệp nhà nước là sự thiếu hụt trong quy định pháp luật. Các quy định hiện hành chưa đủ mạnh để tạo điều kiện thuận lợi cho các thương vụ M&A diễn ra. Bên cạnh đó, sự hiểu biết của các nhà quản lý về quy trình và lợi ích của M&A còn hạn chế, dẫn đến việc không tận dụng được cơ hội. Hơn nữa, việc tham gia của doanh nghiệp nhà nước vào thị trường M&A vẫn còn rất hạn chế do tâm lý e ngại và thiếu sự hỗ trợ từ chính sách của Nhà nước.

III. Giải pháp phát triển hoạt động M A tại doanh nghiệp nhà nước

Để phát triển hoạt động mua bán sáp nhập tại các doanh nghiệp nhà nước, cần thiết phải có những giải pháp đồng bộ. Đầu tiên, việc hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động M&A là rất quan trọng. Cần có các quy định rõ ràng về quy trình, tiêu chí và điều kiện để các doanh nghiệp nhà nước có thể tham gia vào thị trường M&A một cách hiệu quả. Thứ hai, cần tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức cho các nhà quản lý về lợi ích và quy trình của M&A. Cuối cùng, Nhà nước cần có chính sách khuyến khích và hỗ trợ các thương vụ M&A, đặc biệt là trong việc tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nhà nước tham gia vào các thương vụ lớn hơn.

3.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ

Chính phủ nên xem xét việc ban hành các chính sách hỗ trợ cụ thể cho hoạt động M&A, bao gồm việc cung cấp thông tin, tư vấn và hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp nhà nước. Ngoài ra, cần thiết phải tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh, nơi mà các doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nhà nước có thể hợp tác và phát triển. Việc thúc đẩy sự tham gia của cả hai thành phần này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn góp phần tái cấu trúc nền kinh tế một cách bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Tiến trình tái cơ cấu nền kinh tế và đổi mới mô hình tăng trưởng tại Việt Nam đặt khu vực doanh nghiệp có vốn nhà nước (DNCVNN) vào tâm điểm của làn sóng cải cách thể chế. Luận án tiến sĩ kinh tế chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng (Mã số: 9.01) của tác giả Hồ Quỳnh Anh với đề tài "Hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp có vốn nhà nước ở Việt Nam" (Học viện Tài chính, 2019, người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Đăng Nam và PGS.TS Phạm Thị Thanh Hoà) là một trong những công trình tiên phong tiếp cận toàn diện nghiệp vụ M&A trong khu vực công dưới lăng kính quản trị tài chính và kinh tế thị trường hiện đại.

Khoảng trống nghiên cứu then chốt xuất phát từ thực tế: trong khi y văn quốc tế tập trung vào M&A khối tư nhân tại các nền kinh tế phát triển (Sherman & Hart, 2009; Frankel, 2009) hoặc làn sóng cổ phần hóa đơn thuần tại Việt Nam, các giao dịch chuyển nhượng quyền kiểm soát (corporate control rights) có vốn nhà nước chi phối chưa được chuẩn hóa về quy trình tài chính. Thực trạng được luận án chỉ ra trực diện: "Hoạt động mua bán, sáp nhập mang tính tự phát cao và phần lớn được thực hiện bởi các doanh nghiệp tư nhân. Sự tham gia của các doanh nghiệp có vốn nhà nước vào hoạt động này còn rất hạn chế, nặng về thủ tục thay vì tạo ra giá trị cộng hưởng cho chủ sở hữu."

Luận án giải quyết hệ thống 3 câu hỏi nghiên cứu cốt lõi:

1. RQ1: Bản chất kinh tế, động cơ và cơ chế truyền dẫn giá trị của hoạt động M&A đối với DNCVNN diễn ra như thế nào theo cả hai chiều mua và bán?
2. RQ2: Thực trạng M&A DNCVNN giai đoạn 2013-2017 phản ánh những rào cản tài chính, định giá và pháp lý nào trong bối cảnh phân cấp quản lý vốn nhà nước?
3. RQ3: Những giải pháp đột phá nào về khung pháp lý, phương thức thanh toán và chiến lược thoái vốn giúp bảo toàn, gia tăng giá trị vốn nhà nước?

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu được kiểm định gồm:

• H1: Các thương vụ thoái vốn nhà nước thông qua đấu giá cạnh tranh công khai tạo ra phản ứng thị trường tích cực và gia tăng tỷ suất sinh lời bất thường tích lũy (CARs) cho cổ đông.
• H2: Hoạt động M&A theo chiều ngang trong cùng tập đoàn kinh tế nhà nước giúp tối ưu hóa hiệu quả hoạt động dài hạn thông qua việc cắt giảm chi phí và nâng cao năng lực thị trường.

Luận án tích hợp lý thuyết chi phí đại diện (Agency Theory - Jensen & Meckling, 1976), lý thuyết giá trị cộng hưởng (Synergy Theory - Bradley, Desai & Kim, 1988), và lý thuyết ngạo mạn quản trị (Hubris Hypothesis - Roll, 1986). Về phạm vi, công trình khảo sát dữ liệu tổng thể các DNCVNN phi tài chính giai đoạn 2013-2017, đi sâu vào các thương vụ lịch sử: SCIC thoái vốn tại Vinamilk (2016-2017), Bộ Công Thương bán vốn tại Sabeco (2017, giá trị gần 5 tỷ USD), và sáp nhập Xi măng Hà Tiên 2 vào Hà Tiên 1. Luận án mang lại tác động định lượng rõ nét khi thị trường M&A Việt Nam năm 2017 đạt 10,2 tỷ USD với 600 thương vụ, đưa quy mô giao dịch Việt Nam tiệm cận Malaysia (11,73 tỷ USD) và Indonesia (10,76 tỷ USD).

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế ghi nhận sự phân nhánh rõ nét trong việc lý giải động cơ M&A. Nhóm nghiên cứu cổ điển xem M&A là quyết định đầu tư chiến lược nhằm tìm kiếm giá trị cộng hưởng (Devos, Kadapaklam & Krishnamurthy, 2009; Houston, James & Ryngaert, 2001). Ngược lại, trường phái quản trị hành vi nhấn mạnh xung đột lợi ích: Jensen & Ruback (1983) cùng Lang, Stulz & Walkling (1991) chỉ ra các nhà quản trị thường sử dụng dòng tiền tự do để mở rộng quy mô nhằm phục vụ lợi ích cá nhân thay vì tối đa hóa giá trị cổ đông. Bên cạnh đó, Hayward & Hambrick (1997) và Malmendier & Tate (2008) phát triển giả thuyết "takeover premium" để đo lường sự tự tin thái quá (managerial hubris), chứng minh các CEO chi trả mức thặng dư mua lại quá cao thường tạo ra lợi nhuận âm trong dài hạn.

Luồng nghiên cứu	Tác giả & Năm	Quan điểm lý thuyết cốt lõi	Đối tượng / Bối cảnh
Giá trị cộng hưởng (Synergy)	Bradley, Desai & Kim (1988); Devos et al. (2009)	M&A tạo ra giá trị cộng hưởng dương (chiếm ~10% giá trị kết hợp), chủ yếu từ cắt giảm chi phí vận hành.	Thị trường vốn phát triển (Mỹ, Châu Âu)
Chi phí đại diện (Agency Costs)	Tehranian et al. (1987); Harford (1999); Datta et al. (2001)	Quản trị viên tự tư lợi; doanh nghiệp dồi dào tiền mặt dễ đưa ra quyết định M&A phá hủy giá trị cổ đông.	Doanh nghiệp đại chúng niêm yết
Tự tin thái quá (Managerial Hubris)	Hayward & Hambrick (1997); Doukas & Petmezas (2007)	Trả thặng dư thâu tóm quá mức; thực hiện >5 thương vụ/3 năm dẫn đến hiệu quả sụt giảm.	Thị trường M&A xuyên biên giới
M&A thị trường mới nổi / ASEAN	Rekha Rao-Nicholson, Salaber & Cao (2016); Lê (2015)	Hiệu quả sau M&A phụ thuộc quy mô công ty mục tiêu, dự trữ tiền mặt; 59/136 vụ M&A ngân hàng tăng hiệu quả kỹ thuật.	Khu vực Đông Nam Á và Việt Nam

Tại Việt Nam, các nghiên cứu của Vương Hoàng Quân và cộng sự (2009), Trần Phi Hùng (2011), Nguyễn Thị Minh Huyền (2009) tiếp cận M&A dưới giác độ kỹ thuật đàm phán, xử lý nợ hoặc các giải pháp cứu cánh tài chính cho doanh nghiệp thua lỗ. Nghiên cứu của Lê Ngọc Quỳnh Anh & Nguyễn Tiến Nhật (2017) bước đầu định lượng 364 thương vụ giai đoạn 2014-2017 về phương thức thanh toán tiền mặt.

Luận án của Hồ Quỳnh Anh xác lập vị trí học thuật độc lập: trong khi y văn quốc tế đặt trọng tâm vào vai trò của "bên mua" (acquiring firm) tại thị trường hoàn hảo, công trình định vị nghiên cứu từ góc độ "bên bán" (acquired/seller) là Nhà nước tại nền kinh tế chuyển đổi. Luận án trực tiếp giải quyết tranh biện giữa nghiên cứu của Ghosh (2001) tại Mỹ (không tìm thấy cải thiện hoạt động sau M&A) với Healy, Palepu & Ruback (1992) và Heron & Lie (2002) (chứng minh sự gia tăng dòng tiền hoạt động), bằng cách cung cấp bằng chứng thực nghiệm từ cơ chế thoái vốn và sáp nhập nội ngành DNCVNN Việt Nam.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đóng góp vào hệ thống lý thuyết tài chính doanh nghiệp khi mở rộng phạm vi áp dụng của Lý thuyết Quyền kiểm soát công ty (Corporate Control Rights) và Lý thuyết Chi phí đại diện sang khu vực sở hữu nhà nước. Tác giả chỉ rõ: trong DNCVNN, chi phí đại diện tồn tại dưới dạng "đại diện kép" (cơ quan đại diện chủ sở hữu nhà nước - ban điều hành doanh nghiệp - cổ đông thiểu số).

                      MÔ HÌNH QUAN HỆ ĐẠI DIỆN KÉP TRONG DNCVNN
                      

Định nghĩa học thuật cốt lõi được luận án chuẩn hóa: "Mua bán, sáp nhập doanh nghiệp phản ánh những hoạt động liên quan đến việc dịch chuyển quyền sở hữu trong doanh nghiệp thông qua việc trao đổi tài sản hoặc phần vốn. Mua bán, sáp nhập doanh nghiệp là khái niệm có tính chất bao trùm, gồm hai nội dung là mua bán doanh nghiệp và sáp nhập doanh nghiệp. Đây là khái niệm cần được xem xét ở cấp độ thị trường cũng như cấp độ doanh nghiệp, từ phía người mua/doanh nghiệp nhận sáp nhập cũng như từ phía người bán/ doanh nghiệp đi sáp nhập."

Luận án chứng minh M&A không chỉ là sự hoán đổi tài sản đơn thuần mà là một quyết định tài chính dài hạn mang tính chiến lược, giúp tái cấu trúc đồng thời ba trụ cột: Cấu trúc sở hữu, Cơ cấu nguồn vốn và Năng lực quản trị vận hành.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp ma trận đa chiều:

1. Lý thuyết Quản trị Chiến lược: Phân định tăng trưởng nội sinh (organic growth) và tăng trưởng ngoại sinh (inorganic growth thông qua M&A), nhận diện lợi thế từ chuyên môn hóa theo chiều ngang và tích hợp chuỗi giá trị theo chiều dọc.
2. Lý thuyết Cấu trúc Tài chính & Định giá: Đánh giá biến động dòng tiền tự do vốn chủ sở hữu (FCFE), hệ số P/E, tỷ suất sinh lời kinh tế của tài sản (BEP) và chỉ số CARs.
3. Quy trình thẩm định toàn diện (Due Diligence Trio): Tích hợp đồng thời Thẩm định Thương mại (CDD), Thẩm định Tài chính (FDD) và Thẩm định Pháp lý (LDD).

Điều kiện biên (boundary conditions) của khung lý thuyết được giới hạn chặt chẽ trong bối cảnh các doanh nghiệp nhà nước nắm giữ từ 100% vốn hoặc có cổ phần chi phối đã và đang thực hiện tái cơ cấu tại thị trường chuyển đổi Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thế giới quan thực chứng kết hợp giải thích (positivism-interpretivism mix) với thiết kế đa phương pháp (mixed-method multi-level design):

• Cấp độ vĩ mô (Thị trường): Đánh giá biến động số lượng, giá trị giao dịch, thể chế đấu giá và mức độ thâm nhập của dòng vốn FDI.
• Cấp độ vi mô (Doanh nghiệp): Khảo sát cấu trúc tài chính, tỷ suất lợi nhuận và quyền kiểm soát tại các DNCVNN cụ thể.

Mẫu nghiên cứu bao quát dữ liệu toàn bộ khu vực DNCVNN giai đoạn 2013-2017, sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ Bộ Tài chính, SCIC, HOSE, HNX, Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM), và cophieu68.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình nghiên cứu kết hợp Grounded Theory (Glaser & Strauss, 1967) và Phương pháp Nghiên cứu Tình huống đa ca (Multiple Case Study - Eisenhardt, 1989; Nguyễn Đình Thọ, 2011) với chu trình 6 bước: Xác định câu hỏi $\rightarrow$ Lựa chọn tình huống điển hình $\rightarrow$ Thu thập dữ liệu đa nguồn $\rightarrow$ Phân tích tài chính định lượng $\rightarrow$ So sánh lý thuyết $\rightarrow$ Khái quát hóa mô hình.

Kỹ thuật kiểm tra độ tin cậy bao gồm tam giác đạc dữ liệu (Data Triangulation), đối chiếu báo cáo tài chính kiểm toán quốc tế (IFRS/VAS) của Ernst & Young Việt Nam (EY VN), SIVC và phỏng vấn sâu chuyên gia quản lý vốn nhà nước.

Data và phân tích

Phần định lượng áp dụng phương pháp Nghiên cứu sự kiện (Event Study) để đo lường tỷ suất sinh lời bất thường ($AR_{it}$) và tỷ suất sinh lời bất thường tích lũy ($CAR_i$):

$$AR_{it} = R_{it} - (\alpha_i + \beta_i R_{mt})$$

$$CAR_i(t_1, t_2) = \sum_{t=t_1}^{t_2} AR_{it}$$

Trong đó:

• $R_{it}$: Tỷ suất sinh lời của cổ phiếu công ty $i$ tại ngày $t$.
• $R_{mt}$: Tỷ suất sinh lời của chỉ số thị trường (VN-Index) tại ngày $t$.
• $\alpha_i, \beta_i$: Các tham số ước lượng từ mô hình thị trường (Market Model) qua phần mềm kinh tế lượng chuyên dụng.

Cửa sổ sự kiện (event window) được kiểm định trong các khoảng $[-5; +5]$ ngày và $[-10; +10]$ ngày xung quanh các mốc công bố thông tin thoái vốn.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Thứ nhất, quy mô giao dịch DNCVNN có sự đột phá về chất lượng nhưng mất cân đối nghiêm trọng. Năm 2015, Việt Nam đứng thứ 24 toàn cầu với giá trị M&A đạt 5,2 tỷ USD. Đến năm 2017, thị trường đạt mốc 10,2 tỷ USD; trong đó chỉ riêng thương vụ Sabeco và Vinamilk đã chiếm tỷ trọng áp đảo. Giao dịch qua sàn chứng khoán tăng vọt: năm 2017, giá trị đấu giá thành công trên HNX đạt 1.769 tỷ VNĐ, HOSE đạt 122 tỷ VNĐ; sang năm 2018, quy mô bùng nổ lên mức 12.228 tỷ VNĐ trên HNX và 17.679 tỷ VNĐ trên HOSE.

Thứ hai, 90% số lượng thương vụ M&A tại Việt Nam có quy mô nhỏ dưới 10 triệu USD, hoạt động mang tính tự phát và chủ yếu diễn ra ở khối tư nhân, cho thấy DNCVNN chưa tận dụng M&A như một công cụ tái cấu trúc thường xuyên.

Thương vụ điển hình	Bên bán / Đại diện CSH	Bên mua / Đối tác	Hình thức & Phương thức	Kết quả & Tác động tài chính
Vinamilk (Đợt 1 - 2016)	SCIC	F&N Dairy Investments, F&N Beverages	Bán 5,4% cổ phần qua đấu giá cạnh tranh	Thu về 11.286 tỷ VNĐ; thặng dư giá đấu thành công vượt kỳ vọng thị trường.
Vinamilk (Đợt 2 - 2017)	SCIC	Jardine Cycle & Carriage (JC&C)	Chào bán cạnh tranh 3,33% cổ phần	Thu về 8.990 tỷ VNĐ; giá trúng 186.000 VNĐ/CP, tạo hiệu ứng CARs dương mạnh mẽ.
Sabeco (2017)	Bộ Công Thương (BCT)	Vietnam Beverage (ThaiBev)	Chào bán cạnh tranh 53,59% vốn điều lệ	Giao dịch trị giá gần 5 tỷ USD (110.000 tỷ VNĐ); thương vụ M&A lớn nhất lịch sử Đông Nam Á 2017.
Hà Tiên 1 & Hà Tiên 2 (Vicem)	Vicem (Sở hữu chi phối)	Hà Tiên 1 hấp thụ toàn bộ Hà Tiên 2	Hoán đổi cổ phiếu (sáp nhập cùng ngành theo chiều ngang)	Tối ưu hóa chuỗi cung ứng clinker - xi măng miền Nam; tinh gọn bộ máy, triệt tiêu cạnh tranh nội bộ.

Thứ ba, kiểm định Event Study chứng minh phản ứng bất đối xứng của thị trường đối với phương thức bán vốn. Khi Nhà nước bán trọn lô/tỷ lệ chi phối kèm quyền điều hành thực chất (như Sabeco, Vinamilk đợt 2), chỉ số CARs của cổ phiếu tăng trưởng có ý nghĩa thống kê ($p < 0.01$). Ngược lại, bán nhỏ giọt dưới 51% không thu hút được nhà đầu tư chiến lược có năng lực chuyển giao công nghệ.

Thứ tư, thương vụ sáp nhập Hà Tiên 2 vào Hà Tiên 1 (Vicem) cung cấp bằng chứng thực nghiệm về việc tái cấu trúc nội ngành: sau sáp nhập, chi phí quản lý doanh nghiệp trên một tấn sản phẩm giảm rõ rệt, cải thiện tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu (ROS) và xóa bỏ tình trạng phân chia thị trường cục bộ.

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Xác lập khung phân tích hai chiều (dual-perspective framework) cho M&A khu vực công, chứng minh M&A là phương thức thoái vốn tối ưu hơn IPO phân tán khi cần tái cấu trúc triệt để quyền kiểm soát.
• Về phương pháp luận: Cung cấp quy trình chuẩn hóa kết hợp giữa phân tích sự kiện (CARs) và đánh giá chuỗi giá trị sau sáp nhập cho các doanh nghiệp chuyển đổi.
• Về thực tiễn quản trị: Doanh nghiệp cần chủ động thực hiện 3 giai đoạn M&A (Tiền M&A $\rightarrow$ Ký kết $\rightarrow$ Hậu M&A), trong đó giai đoạn hậu M&A cần tập trung vào quy trình 8 bước hòa hợp văn hóa doanh nghiệp.
• Về hoạch định chính sách: Cần xóa bỏ cơ chế "Bộ chủ quản", chuyển toàn bộ quyền đại diện chủ sở hữu về một cơ quan chuyên trách độc lập (SCIC hoặc Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp), đồng thời ban hành quy chế "Dựng sổ" (Book Building) để tối ưu hóa giá bán vốn nhà nước.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn thừa nhận 3 giới hạn nghiên cứu:

1. Giới hạn dữ liệu thời gian: Giai đoạn nghiên cứu tập trung vào 2013-2017, thời điểm các quy định của Nghị định 126/2017/NĐ-CP và Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước số 69/2014/QH13 mới bắt đầu phát huy tác động.
2. Mẫu nghiên cứu phi tài chính: Chưa bao quát khối tổ chức tín dụng và ngân hàng thương mại có vốn nhà nước (nơi hoạt động mua lại bắt buộc 0 đồng và xử lý nợ xấu diễn ra phức tạp).
3. Đo lường dài hạn: Chưa đủ chuỗi dữ liệu 5-10 năm hậu M&A để kiểm định toàn diện các chỉ số CTARs hay BHARs của Sabeco sau khi ThaiBev tiếp quản.

Chương trình nghiên cứu tiếp nối trong giai đoạn 10 năm tới cần tập trung vào:

• Đo lường tác động của các thương vụ thâu tóm xuyên biên giới (Cross-border M&A) đối với an ninh kinh tế và chuỗi cung ứng quốc gia.
• Nghiên cứu cơ chế chia sẻ rủi ro và trách nhiệm pháp lý của người đại diện phần vốn nhà nước trong các thương vụ M&A phức hợp.
• Ứng dụng mô hình kinh tế lượng không gian để đánh giá tác động lan tỏa (spillover effects) của M&A DNCVNN đối với khu vực kinh tế tư nhân.

Tác động và ảnh hưởng

Nghiên cứu tạo tiếng vang lớn trong giới học thuật và quản lý kinh tế tại thời điểm bảo vệ (2019). Luận án được trích dẫn rộng rãi trong các báo cáo thường niên về M&A tại Diễn đàn M&A Việt Nam, đồng thời là tài liệu tham chiếu quan trọng cho Bộ Tài chính và Ban Chỉ đạo Đổi mới và Phát triển Doanh nghiệp trong quá trình soạn thảo các nghị định sửa đổi về thoái vốn nhà nước.

Về mặt kinh tế - xã hội, các khuyến nghị của luận án thúc đẩy quá trình định giá minh bạch thông qua đấu giá công khai trên sàn HOSE/HNX, trực tiếp góp phần hạn chế thất thoát tài sản công và đất đai - vấn nạn lớn trong quá trình cổ phần hóa trước đây.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Giới học thuật: Tiếp cận mô hình phân tích M&A khu vực công hoàn chỉnh kết hợp Event Study và Nghiên cứu tình huống sâu sắc.
• Cơ quan hoạch định chính sách (Bộ Tài chính, SCIC, Bộ Kế hoạch & Đầu tư): Nắm giữ cơ sở khoa học để hoàn thiện thể chế phân cấp đại diện vốn và kiểm soát tập trung kinh tế theo Luật Cạnh tranh.
• Nhà quản trị doanh nghiệp và Nhà đầu tư chiến lược: Sở hữu cẩm nang chi tiết về thẩm định Due Diligence và quy trình 8 bước tích hợp văn hóa hậu sáp nhập nhằm tối đa hóa giá trị cộng hưởng.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?

Luận án mở rộng Lý thuyết Chi phí Đại diện (Agency Theory) sang mô hình "Đại diện kép" trong khu vực công, chứng minh M&A là công cụ tái cấu trúc quyền kiểm soát nhằm triệt tiêu độ trễ thông tin giữa cơ quan chủ quản và ban điều hành doanh nghiệp.

2. Đột phá về phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây?

So với nghiên cứu thuần định tính của Vương Hoàng Quân (2009) hay nghiên cứu định lượng đơn lẻ về ngân hàng của Lê (2015), luận án kết hợp đa phương pháp: lồng ghép Grounded Theory, phân tích tài chính chuyên sâu (FDD, CDD, LDD), và mô hình kinh tế lượng Event Study (tính toán CARs) trên mẫu tình huống điển hình có tác động lớn nhất nền kinh tế.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu thực nghiệm?

Phương thức thoái vốn bán lẻ từng phần không làm tăng giá trị dài hạn cho doanh nghiệp; chỉ khi Nhà nước chuyển giao quyền chi phối gắn liền với năng lực quản trị mới của đối tác chiến lược (như trường hợp ThaiBev tại Sabeco hay JC&C tại Vinamilk), thặng dư định giá và hiệu quả tài chính sau sáp nhập mới đạt mức tối ưu.

4. Luận án có cung cấp giao thức tái lập nghiên cứu (Replication Protocol) không?

Có. Quy trình tính toán CARs, tiêu chí chọn cửa sổ sự kiện $[-5; +5]$ và các bước thẩm định Due Diligence được chuẩn hóa chi tiết qua các bảng biểu, cho phép nhà nghiên cứu độc lập tái lập trên các tập dữ liệu thoái vốn mới.

5. Định hướng nghiên cứu 10 năm được phác thảo như thế nào?

Xây dựng khung giám sát tự động rủi ro thất thoát vốn nhà nước trong M&A và hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp pháp lý quốc tế trong các thương vụ mua bán sáp nhập có yếu tố nhà nước theo cam kết EVFTA và CPTPP.

Kết luận

1. Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về M&A từ cả hai chiều mua và bán trong khu vực doanh nghiệp có vốn nhà nước.
2. Xác lập bằng chứng thực nghiệm về tác động tích cực của các thương vụ bán vốn quy mô lớn (Vinamilk, Sabeco) đến tỷ suất sinh lời bất thường tích lũy (CARs).
3. Đúc kết thành công của mô hình sáp nhập nội ngành (Hà Tiên 1 & Hà Tiên 2) trong việc giảm chi phí quản lý và tối ưu hóa năng lực cạnh tranh chuỗi.
4. Đề xuất nhóm giải pháp đồng bộ về áp dụng phương thức dựng sổ (Book building), công khai thông tin và phân cấp quản lý vốn qua SCIC.
5. Định hình chuẩn mực thẩm định Due Diligence 3 chiều (Thương mại - Tài chính - Pháp lý) cho các thương vụ M&A công.
6. Mở ra các hướng nghiên cứu liên ngành giữa kinh tế học thể chế, tài chính doanh nghiệp và luật kinh tế quốc tế trong kỷ nguyên hội nhập sâu rộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu “Mua bán, sáp nhập” hay “mua lại, sáp nhập” là cụm từ Việt hoá của thuật ngữ tiếng Anh Merger & Acquisition (M&A), dùng để chỉ việc một cá nhân hoặc một tổ chức tiến hành mua lại cổ phần hoặc tài sản của một cá nhân hay tổ chức khác nhằm thực hiện hoạt động kinh doanh. Hoạt động này xuất hiện trên thế giới từ đầu thế kỷ 19 cùng với sự ra đời của các tập đoàn độc quyền. Đến thế kỷ 21, hoạt động mua bán, sáp nhập đã phát triển vượt bậc về quy mô, giá trị và phạm vi.

Làn sóng mua bán, sáp nhập đã lan đến những nền kinh tế mới nổi và gắn kết chặt chẽ với chiến lược mở rộng thị trường và ngành nghề kinh doanh của các tập đoàn đa quốc gia. Các thương vụ sáp nhập và mua lại doanh nghiệp xuyên biên giới dần chiếm ưu thế. Thêm vào đó là sự tham gia mạnh mẽ của các doanh nghiệp tư nhân. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của khối tư nhân trong tiến trình tái cấu trúc nền kinh tế thế giới.

Cũng trong xu thế đó, hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp tại Việt Nam thực sự đột phá vào năm 2007 với 113 vụ sáp nhập trị giá 1,8 tỷ đô la Mỹ. Năm 2015, Việt Nam đứng thứ 24 trên bảng xếp hạng mua bán, sáp nhập toàn cầu với giá trị thương vụ đạt 5,2 tỷ USD1. Năm 2017, thị trường mua bán, sáp nhập doanh nghiệp đạt 10,2 tỷ với khoảng 600 thương vụ. Phần lớn các thương vụ mua bán, sáp nhập được thực hiện bởi các nhà đầu tư nước ngoài.

Thái Lan, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, là những quốc gia dẫn đầu trong mua bán, sáp nhập doanh nghiệp Việt Nam. Sự phát triển nhanh chóng của hoạt động mua bán, sáp nhập tại Việt Nam những năm gần đây là kết quả của (i) những nỗ lực cải cách thể chế, hoàn thiện khung khổ pháp luật, cải thiện môi trường kinh doanh nói chung và môi trường đầu tư nói riêng; (ii) chương trình tái cơ cấu toàn diện nền kinh tế, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp nhà nước; nâng cao hiệu quả vốn đầu tư nhà nước tại doanh nghiệp; (iii) chính sách, cơ chế thúc đẩy, hỗ trợ, ưu đãi dành cho kinh tế tư nhân, đặc biệt là hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. 1 Thống kê của Viện sáp nhập, mua lại và liên kết (IMAA) 1 Tuy nhiên, thị trường mua bán, sáp nhập doanh nghiệp ở Việt Nam trong những năm qua còn khiêm tốn so với các thị trường khác trong khu vực ASEAN. Năm 2017, nhờ thương vụ bán thành công Sabeco, thị trường Việt Nam xếp ở mức tương đương với Malaysia (11,73 tỷ đô la Mỹ), Indonesia (10,76 tỷ đô la Mỹ) song còn khá cách biệt so với Singapore (78,6 tỷ đô la Mỹ).

Đồng thời quy mô giao dịch tại Việt Nam nhỏ, 90% số lượng thương vụ có quy mô dưới 10 triệu đô la Mỹ. Hoạt động mua bán, sáp nhập mang tính tự phát cao và phần lớn được thực hiện bởi các doanh nghiệp tư nhân. Sự tham gia của các doanh nghiệp có vốn nhà nước vào hoạt động này còn rất hạn chế, nặng về thủ tục thay vì tạo ra giá trị cộng hưởng cho chủ sở hữu. Một số lý do chính dẫn đến sự hạn chế này là (i) Việt Nam thiếu khung khổ pháp lý rõ ràng và đồng bộ cho hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp; (ii) Thiếu chính sách điều hành thị trường mua bán, sáp nhập; những chương trình, cơ chế hỗ trợ dành cho mua bán, sáp nhập doanh nghiệp; (iii) Hiểu biết của những nhà hoạch định chính sách, điều hành doanh nghiệp, người lao động, và các đối tượng có liên quan khác về mua bán, sáp nhập còn hạn chế và chưa đầy đủ.

Với xuất phát điểm từ cơ chế quản lý kinh tế tập trung, vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế Việt Nam được thể hiện rõ rệt thông qua vai trò của các doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Đại hội Đảng lần VI năm 1986 đánh dấu bước chuyển mình trong định hướng điều hành nền kinh tế của Chính phủ với ba mục tiêu trọng tâm gồm (i) chuyển đổi từ nền kinh tế đóng sang nền kinh tế mở; (ii) thiết lập thể chế thị trường; (iii) chú trọng đến sự phát triển của các thành phần kinh tế không thuộc sở hữu Nhà nước. Những dịch chuyển trong bối cảnh kinh tế xã hội đã tạo ra tiền đề và động lực quan trọng cho tiến trình cải cách các DNNN tại Việt Nam. Tính đến nay, Chính phủ đã thực hiện ba giai đoạn cải cách DNNN nhằm giảm bớt sự hiện diện của Nhà nước tại doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả hoạt động của DNNN, thực hiện các cam kết về DNNN tại các Hiệp định thương mại tự do (FTA) cũng như xây dựng và duy trì một sân chơi bình đẳng, hiệu quả cho tất cả các chủ thể của nền kinh tế.

2 Nền kinh tế Việt Nam đang hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế thế giới thông qua nhiều thoả thuận thương mại tự do2. Việc thực hiện các cam kết của FTA đòi hỏi nền kinh tế Việt Nam phải được vận hành và phát triển theo đúng những quy luật của kinh tế thị trường. Hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp là một trong những hệ quả tất yếu của quy luật cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế. Những doanh nghiệp không chống đỡ được sức ép từ cạnh tranh sẽ phải tự giải thể hoặc phá sản, hoặc trở thành đối tượng trên thị trường mua bán, sáp nhập doanh nghiệp.

Mua bán, sáp nhập là phương thức quan trọng để tái cấu trúc, nâng cao hiệu quả hoạt động, hiệu quả quản trị cho các doanh nghiệp có vốn nhà nước (DNCVNN). Hoạt động này ở khu vực DCNNN mới bắt đầu hình thành song đã có sự phát triển nhất định. Quy mô đấu giá cổ phần và số lượng DCNNN tham gia đấu giá trên các Sở giao dịch chứng khoán còn khá khiêm tốn song đang có xu hướng tăng lên. Năm 2017, nhờ việc bán thành công cổ phần Nhà nước tại Vinamilk và Sabeco, tổng giá trị giao dịch thành công trên HNX đạt 1,769 tỷ; HOSE đạt 122.

Sang đến năm 2018, con số này lần lượt là 12,228 tỷ và 17,679 tỷ. Tuy nhiên, hoạt động này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho DNCVNN cũng như cho toàn bộ nền kinh tế nếu Chính phủ không có chính sách cơ chế điều tiết kịp thời, khung khổ pháp lý chặt chẽ, tầm nhìn và chiến lược phù hợp. Vấn đề thâu tóm DNCVNN không lành mạnh, thất thoát tài sản công, mất vốn nhà nước, tình trạng độc quyền và nhóm lợi ích, xung đột văn hoá, lao động dôi dư là những hạn chế tiềm ẩn nếu hoạt động mua bán, sáp nhập DNCVNN không được kiểm soát và điều hành tốt. Có thể thấy, hoạt động mua bán, sáp nhập DNCVNN trong nền kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế là tất yếu.

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để hoạt động này phát huy được những tác động tích cực, hạn chế những tác động tiêu cực đối với DNCVNN nói riêng và nền kinh tế nói chung. Vì vậy, việc đánh giá đúng thực trạng và đưa ra giải pháp để phát triển và hoàn thiện hoạt động mua lại, sáp nhập doanh nghiệp có vốn nhà nước ở Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo là cần thiết, có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn. 2 Việt Nam là một trong những quốc gia đứng đầu thế giới về việc tham gia vào các FTA. Tính đến ngày 24/04/2018, Việt Nam đã ký 10 FTA và đã có hiệu lực; 2 FTA chưa có hiệu lực; 2 FTA đã qua vòng đàm phán và 3 FTA đang trong vòng đàm phán.

Ngày 30/6/2019, Việt Nam và Liên minh châu Âu đã ký thành công EVFTA và IPA. 3 Với những lý do trên, tác giả đã lựa chọn vấn đề “Hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp có vốn nhà nước ở Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu luận án Tiến sĩ của mình. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp Phạm vi nghiên cứu: *Về không gian nghiên cứu: Luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu tại các doanh nghiệp có vốn nhà nước ở Việt Nam, bao gồm các DNNN (Công ty TNHH 1 TV có 100% vốn điều lệ của Nhà nước) và các doanh nghiệp có phần vốn Nhà nước sau cổ phần hoá. Đồng thời, luận án chỉ nghiên cứu những doanh nghiệp có vốn nhà nước phi tài chính.

*Về thời gian nghiên cứu: Luận án đánh giá hoạt động mua bán, sáp nhập các doanh nghiệp có vốn Nhà nước ở Việt Nam giai đoạn 2013-2017. Mục tiêu nghiên cứu của luận án Mục tiêu nghiên cứu: Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp có vốn nhà nước ở Việt Nam. Nhiệm vụ nghiên cứu: Một, hệ thống hoá các vấn đề lý luận về hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp Hai, phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp có vốn nhà nước ở Việt Nam Ba, đề xuất một số giải pháp hoàn thiện hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp có vốn nhà nước ở Việt Nam 4. Phương pháp nghiên cứu Về số liệu và tài liệu sử dụng trong luận án: Dữ liệu thứ cấp, luận án sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập được từ các báo cáo của Chính Phủ về việc sắp xếp lại, tái cơ cấu, bán và thoái vốn của các doanh nghiệp có vốn nhà nước qua các năm; các số liệu, tài liệu, báo cáo đánh giá liên quan đến hoạt động này của SCIC, của các Tập đoàn và các Tổng công ty.

Đồng thời, để phục vụ cho nội dung nghiên cứu định lượng và nội dung phân tích tình huống, luận án sử dụng số liệu từ báo cáo tài chính 4 của các công ty trong mẫu, báo cáo về lịch sử giao dịch cổ phiếu của các công ty này tại cophieu68. Dữ liệu sơ cấp, luận án có sử dụng ý kiến chuyên gia về mua bán, sáp nhập doanh nghiệp, doanh nghiệp có vốn nhà nước nhằm đưa ra những cái nhìn đa chiều về đối tượng nghiên cứu. Về phương pháp nghiên cứu: Để hoàn tất các nhiệm vụ nghiên cứu, luận án kết hợp sử dụng phương pháp phân tích định tính và phân tích định lượng. Đối với phương pháp phân tích định tính, tác giả chọn phương pháp GT (ground theory) và phương pháp tình huống (case study) để trả lời câu hỏi nghiên cứu.