Nghiên cứu mô hình quản lý công ty mẹ - công ty con tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNUA nghiên cứu mô hình quản lý công ty mẹ - công ty con tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam, mang lại giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Trần Quốc Trung
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quốc Chỉnh
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Nghiên cứu mô hình quản lý theo hình thức “công ty mẹ - công ty con” tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 7. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 7.1. Mục tiêu chung
• 7.2. Mục tiêu cụ thể
• 8. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 8.1. Đối tượng nghiên cứu
• 8.2. Phạm vi nghiên cứu
• 9. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 9.1. Một số khái niệm cơ bản
• 9.1.1. Công ty
• 9.1.2. Công ty mẹ - công ty con
• 10. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 11. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 12. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC I: MẪU PHIẾU ĐIỀU TRA

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình quản lý công ty mẹ công ty con tại VATM

Mô hình quản lý công ty mẹ - công ty con đã trở thành một xu hướng phổ biến trong quản lý doanh nghiệp hiện đại. Tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), mô hình này không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình quản lý mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động. Mô hình này cho phép công ty mẹ kiểm soát và định hướng các công ty con, từ đó tạo ra sự đồng bộ trong chiến lược phát triển.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của mô hình công ty mẹ công ty con

Mô hình công ty mẹ - công ty con là một cấu trúc tổ chức trong đó công ty mẹ nắm giữ cổ phần chi phối tại các công ty con. Điều này cho phép công ty mẹ kiểm soát hoạt động và chiến lược của các công ty con, đồng thời tối ưu hóa nguồn lực và giảm thiểu rủi ro.

1.2. Lợi ích của mô hình quản lý công ty mẹ công ty con

Mô hình này mang lại nhiều lợi ích như tăng cường khả năng cạnh tranh, tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu quả quản lý. Công ty mẹ có thể dễ dàng điều phối các hoạt động của công ty con, từ đó tạo ra sự linh hoạt trong việc thích ứng với thị trường.

II. Thách thức trong việc áp dụng mô hình công ty mẹ công ty con tại VATM

Mặc dù mô hình công ty mẹ - công ty con mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng tại VATM cũng gặp phải không ít thách thức. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động và sự phát triển bền vững của tổng công ty.

2.1. Vấn đề về cơ chế quản lý và điều hành

Cơ chế quản lý hiện tại tại VATM còn nhiều bất cập, dẫn đến việc các công ty con không thể phát huy hết tiềm năng của mình. Sự thiếu đồng bộ trong quy trình quản lý có thể gây ra sự chồng chéo và lãng phí nguồn lực.

2.2. Khó khăn trong việc chuyển đổi mô hình

Quá trình chuyển đổi sang mô hình công ty mẹ - công ty con tại VATM diễn ra chậm, do nhiều yếu tố như thiếu nguồn lực tài chính và nhân lực. Điều này làm giảm khả năng cạnh tranh và hiệu quả hoạt động của tổng công ty.

III. Phương pháp cải thiện mô hình quản lý công ty mẹ công ty con tại VATM

Để khắc phục những thách thức hiện tại, VATM cần áp dụng một số phương pháp cải thiện mô hình quản lý công ty mẹ - công ty con. Những giải pháp này sẽ giúp tối ưu hóa hoạt động và nâng cao hiệu quả quản lý.

3.1. Tăng cường cơ chế quản lý và giám sát

Cần thiết lập một cơ chế quản lý rõ ràng và hiệu quả giữa công ty mẹ và các công ty con. Việc này sẽ giúp tăng cường sự phối hợp và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động kinh doanh.

3.2. Đầu tư vào nguồn lực và công nghệ

Đầu tư vào công nghệ và nguồn lực con người là rất quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của các công ty con. Việc này không chỉ giúp cải thiện quy trình làm việc mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho tổng công ty.

IV. Ứng dụng thực tiễn mô hình công ty mẹ công ty con tại VATM

Mô hình công ty mẹ - công ty con đã được áp dụng tại VATM với nhiều kết quả tích cực. Những ứng dụng thực tiễn này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra sự phát triển bền vững cho tổng công ty.

4.1. Kết quả đạt được từ mô hình công ty mẹ công ty con

Mô hình này đã giúp VATM tối ưu hóa quy trình quản lý, giảm thiểu chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động. Các công ty con đã có sự phát triển mạnh mẽ, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của tổng công ty.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ việc áp dụng mô hình

Việc áp dụng mô hình công ty mẹ - công ty con tại VATM đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Những bài học này có thể được áp dụng cho các doanh nghiệp khác trong việc cải thiện mô hình quản lý của mình.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho mô hình công ty mẹ công ty con tại VATM

Mô hình công ty mẹ - công ty con tại VATM đã chứng minh được tính hiệu quả và khả năng thích ứng với thị trường. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, tổng công ty cần tiếp tục cải thiện và hoàn thiện mô hình này.

5.1. Định hướng phát triển mô hình trong tương lai

Tổng công ty cần xác định rõ định hướng phát triển cho mô hình công ty mẹ - công ty con, từ đó xây dựng các chiến lược phù hợp để nâng cao hiệu quả hoạt động.

5.2. Các giải pháp cần thực hiện để hoàn thiện mô hình

Cần thực hiện các giải pháp như cải cách cơ chế quản lý, đầu tư vào công nghệ và nguồn lực, nhằm tối ưu hóa hoạt động của các công ty con và nâng cao hiệu quả quản lý tổng thể.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình cơ cấu lại khu vực kinh tế nhà nước tại Việt Nam đã ghi nhận sự chuyển dịch mạnh mẽ với hơn 101 tập đoàn và tổng công ty nhà nước được tổ chức lại. Khối doanh nghiệp này từng quản lý khoảng 75% tổng tài sản cố định của quốc gia và chiếm 69% tổng dư nợ tín dụng nội địa, đóng góp xấp xỉ 40% tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Tuy nhiên, cơ chế quản lý truyền thống theo hình thức lắp ghép cơ học và điều hành hành chính trực tiếp đã bộc lộ nhiều điểm nghẽn, làm suy giảm hiệu quả sử dụng nguồn vốn và tính năng động của các đơn vị thành viên.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là đánh giá toàn diện mô hình chuyển đổi từ tổng công ty nhà nước hoạt động theo luật cũ sang mô hình công ty mẹ - công ty con tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM). Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về cấu trúc quản trị công ty mẹ - công ty con; phân tích thực trạng chuyển đổi tổ chức, cơ chế quản lý tài chính và nhân sự tại VATM giai đoạn 2010 - 2015; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện mô hình quản lý trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian quản trị tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam cùng các đơn vị trực thuộc, công ty con trên phạm vi cả nước; mốc thời gian phân tích chuyên sâu kéo dài từ năm 2010 đến năm 2015, định hướng chiến lược đến năm 2020. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp luận cứ khoa học thực chứng giúp tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn, hướng tới mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng doanh thu bình quân trên 10%/năm và đảm bảo chỉ số an toàn điều hành bay đạt độ tin cậy tuyệt đối 100%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng ba lý thuyết quản trị cốt lõi: Lý thuyết chi phí giao dịch (Transaction Cost Economics), Lý thuyết đại diện (Agency Theory) và Lý thuyết quản trị tập đoàn theo mô hình công ty nắm giữ vốn (Holding Company Framework). Về mặt pháp lý và thể chế, nghiên cứu bám sát các quy định của Luật Doanh nghiệp năm 2005, Nghị định số 153/2004/NĐ-CP và Quyết định số 1754/QĐ-BGTVT của Bộ Giao thông Vận tải.

Hệ thống khái niệm chính được làm rõ bao gồm:

• Công ty mẹ: Thực thể kinh tế đóng vai trò trung tâm quyền lực, thực hiện quyền chi phối các đơn vị thành viên chủ yếu thông qua sở hữu vốn đầu tư, bí quyết công nghệ, thương hiệu và định hướng chiến lược dài hạn.
• Công ty con: Pháp nhân độc lập có tài sản riêng, tự chịu trách nhiệm dân sự nhưng chịu sự kiểm soát, chi phối trực tiếp hoặc gián tiếp từ công ty mẹ căn cứ theo tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ (trên 50% hoặc nắm quyền biểu quyết chi phối).
• Liên kết cứng và liên kết mềm: Mối quan hệ dựa trên tỷ lệ góp vốn thực tế kết hợp với các thỏa thuận hợp đồng chuyển giao kỹ thuật, quản trị thương hiệu và phân chia thị trường.
• Cơ chế quản lý gián tiếp: Phương thức quản trị thông qua người đại diện phần vốn tại Hội đồng thành viên hoặc Đại hội đồng cổ đông thay thế cho mệnh lệnh hành chính trực tiếp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên để khảo sát đối tượng gồm cán bộ quản lý cấp ban, giám đốc đơn vị thành viên và chuyên viên tại VATM. Cỡ mẫu điều tra đạt 120 phiếu phát ra, thu về 115 phiếu hợp lệ (tỷ lệ phản hồi đạt 95,8%). Bên cạnh đó, tác giả thực hiện phỏng vấn sâu 15 chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực không lưu và quản trị doanh nghiệp nhà nước nhằm thu thập ý kiến định tính chuyên sâu.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo thường niên giai đoạn 2010 - 2015 của VATM và các số liệu thống kê của Cục Hàng không Dân dụng Việt Nam. Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, phân tích chỉ số tài chính so sánh đối chiếu trước và sau thời điểm chuyển đổi năm 2010, cùng phương pháp ma trận đánh giá mức độ thích ứng. Việc lựa chọn phương pháp phân tích hỗn hợp định lượng kết hợp định tính giúp phản ánh khách quan thực trạng vận hành và làm rõ nguyên nhân gốc rễ của các bất cập thể chế. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý dữ liệu được tiến hành trong khoảng thời gian 12 tháng từ tháng 9/2015 đến tháng 9/2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu ghi nhận bốn phát hiện cốt lõi về thực trạng chuyển đổi tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam:

Thứ nhất, mô hình tổ chức bộ máy đã được kiện toàn rõ nét sau quyết định chuyển đổi năm 2010. Công ty mẹ giữ 100% vốn điều lệ, trực tiếp quản lý 6 đơn vị hạch toán phụ thuộc (gồm 3 Công ty Quản lý bay khu vực miền Bắc, Trung, Nam và 3 Trung tâm nghiệp vụ) cùng 1 công ty con độc lập là Công ty TNHH MTV Kỹ thuật Quản lý bay do VATM nắm giữ 100% vốn.

Thứ hai, kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh ghi nhận mức tăng trưởng ổn định. Doanh thu của toàn tổng công ty trong giai đoạn 2010 - 2015 đạt tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 12,5%/năm. Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu bình quân đạt 4,30%, cao hơn đáng kể so với mức bình quân 1,80% của một số ngành công nghiệp khác theo báo cáo kiểm toán doanh nghiệp nhà nước. Sản lượng điều hành bay an toàn tăng đều đặn qua từng năm, đáp ứng nhu cầu giao thương hàng không quốc tế.

Thứ ba, mức độ đồng thuận của cán bộ công nhân viên đối với mô hình công ty mẹ - công ty con đạt mức cao với 82,5% ý kiến đánh giá mô hình mới tạo ra sự chủ động hơn trong sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 58,4% cán bộ hiểu rõ quy trình thực thi quyền hạn thông qua người đại diện vốn.

Thứ tư, tiến độ cổ phần hóa tại các đơn vị thành viên diễn ra chậm hơn 24 tháng so với kế hoạch đề ra, đặc biệt là tại Trung tâm Dịch vụ Thương mại Quản lý bay. Quy chế quản lý tài chính nội bộ chưa theo kịp tốc độ phát triển quy mô tài sản.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế bắt nguồn từ đặc thù hoạt động của VATM là đơn vị cung cấp dịch vụ công ích bảo đảm an toàn bay tuyệt đối 24/24 giờ gắn liền với an ninh chủ quyền vùng trời quốc gia. Do đó, việc tách bạch giữa nhiệm vụ công ích phi lợi nhuận và hoạt động kinh doanh thương mại gặp nhiều rào cản về cơ chế phân bổ chi phí và định giá tài sản.

So với các nghiên cứu quốc tế về tập đoàn tại Nhật Bản hay Đức, mối quan hệ quản trị tại VATM vẫn còn mang nặng tính mệnh lệnh hành chính nội bộ, chưa khai thác triệt để công cụ tài chính và quyền biểu quyết của cổ đông chi phối.

Để tối ưu hóa việc phân tích, các dữ liệu về biến động sản lượng điều hành bay và cơ cấu nguồn vốn giai đoạn 2010 - 2015 được khuyến nghị trình bày qua biểu đồ cột chồng kết hợp đường xu hướng tăng trưởng. Đồng thời, bảng ma trận phân cấp tài chính cho các dự án quy mô trên 30 tỷ đồng sẽ giúp minh họa rõ nét ranh giới thẩm quyền giữa công ty mẹ và các công ty con.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện mô hình công ty mẹ - công ty con tại VATM, tác giả đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Chuyển đổi triệt để phương thức quản lý vốn: Chấm dứt cơ chế can thiệp trực tiếp bằng văn bản hành chính vào hoạt động tác nghiệp của công ty con. Thực hiện quyền chi phối 100% thông qua người đại diện phần vốn tại Hội đồng thành viên hoặc Đại hội đồng cổ đông. Hội đồng thành viên VATM cần ban hành bộ chỉ số đánh giá hiệu quả công việc (KPI) tài chính cho người đại diện, hoàn thành trong 6 tháng đầu năm 2017.
2. Đẩy nhanh lộ trình cổ phần hóa đơn vị dịch vụ phụ trợ: Tái cơ cấu và tiến hành cổ phần hóa Trung tâm Dịch vụ Thương mại Quản lý bay, duy trì tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ từ 51% đến 65% nhằm bảo đảm quyền kiểm soát chiến lược nhưng vẫn thu hút được nguồn vốn và công nghệ từ khu vực tư nhân. Thời gian thực hiện mục tiêu trong giai đoạn 2017 - 2018 do Ban Chỉ đạo Đổi mới Doanh nghiệp VATM chủ trì.
3. Hoàn thiện Quy chế Quản lý Tài chính hợp nhất: Phân cấp rõ thẩm quyền phê duyệt dự án đầu tư nhóm A, B và các dự án trên 30 tỷ đồng cho công ty con độc lập tự chủ. Mục tiêu nâng tỷ suất lợi nhuận trên tài sản (ROA) toàn tổng công ty lên mức trên 6,0% trước năm 2019 do Phòng Tài chính Kế toán phối hợp cùng các bộ phận chuyên môn xây dựng.
4. Phát triển liên kết bằng vốn vô hình và công nghệ: Tăng cường đầu tư phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật cao chuyên ngành CNS/ATM và xây dựng thương hiệu dịch vụ bay đạt chuẩn ICAO. Đưa tỷ trọng doanh thu từ các dịch vụ phụ trợ và tư vấn kỹ thuật đạt mức 15% tổng doanh thu vào năm 2020 do Công ty TNHH Kỹ thuật Quản lý bay phối hợp cùng các đối tác quốc tế triển khai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao và phù hợp cho 4 nhóm đối tượng:

• Ban lãnh đạo và cán bộ quản trị tại các Tập đoàn, Tổng công ty Nhà nước: Sử dụng làm tài liệu tham chiếu thực tế để xây dựng đề án tái cấu trúc, thiết lập quy chế kiểm soát vốn và chuẩn hóa quy trình phân cấp quản lý giữa công ty mẹ với các đơn vị thành viên.
• Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Tài chính): Khai thác luận cứ thực chứng để rà soát, sửa đổi khung pháp lý về chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn sang mô hình công ty mẹ - công ty con đối với lĩnh vực dịch vụ công ích đặc thù.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản trị Kinh doanh: Tiếp cận một mẫu nghiên cứu điển hình (case study) hoàn chỉnh với phương pháp luận chặt chẽ, hệ thống số liệu thực tế về ngành hàng không và khung phân tích quản trị hiện đại.
• Chuyên gia tư vấn tái cấu trúc và tài chính doanh nghiệp: Ứng dụng các bài học kinh nghiệm về xử lý xung đột quyền hạn quản lý, phương thức chuyển đổi từ cơ chế hành chính sang cơ chế thị trường trong quá trình tư vấn cổ phần hóa.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình công ty mẹ - công ty con mang lại ưu thế cốt lõi nào cho VATM?
Mô hình này giúp VATM phân định rõ ràng giữa quyền sở hữu vốn nhà nước và quyền tự chủ kinh doanh của các đơn vị thành viên. Thay vì cấp phát hành chính, quan hệ kinh tế được điều chỉnh bằng hợp đồng kinh tế và tỷ lệ sở hữu vốn, tạo điều kiện tích tụ nguồn vốn lớn để hiện đại hóa hạ tầng quản lý bay đạt chuẩn quốc tế.

Tại sao việc quản lý qua người đại diện vốn là điểm then chốt?
Người đại diện vốn thực hiện quyền biểu quyết tại công ty con dựa trên chỉ đạo chiến lược của công ty mẹ. Cơ chế này giúp bảo toàn và phát triển 100% vốn nhà nước nhưng vẫn bảo đảm tính độc lập pháp nhân của công ty con, loại bỏ sự can thiệp hành chính trực tiếp làm triệt tiêu tính sáng tạo của doanh nghiệp.

Điểm nghẽn lớn nhất trong quá trình chuyển đổi tại VATM giai đoạn 2010 - 2015 là gì?
Điểm nghẽn lớn nhất là tiến độ cổ phần hóa Trung tâm Dịch vụ Thương mại Quản lý bay bị chậm hơn 24 tháng so với kế hoạch. Nguyên nhân chủ yếu do vướng mắc trong việc định giá tài sản đặc thù ngành hàng không và xác định ranh giới giữa dịch vụ công ích bảo đảm an toàn bay và dịch vụ thương mại.

Quyền tự chủ tài chính của công ty con tại VATM được phân định ra sao?
Công ty con độc lập như Công ty TNHH Kỹ thuật Quản lý bay có tư cách pháp nhân riêng, được chủ động quyết định các dự án đầu tư có giá trị dưới 30 tỷ đồng theo phân cấp. Đối với các dự án nhóm A, B hoặc vượt hạn mức, công ty con phải trình Hội đồng thành viên công ty mẹ phê duyệt chủ trương trước khi triển khai.

Mô hình quản lý của VATM có thể học tập điều gì từ kinh nghiệm quốc tế?
VATM có thể học hỏi mô hình Holding Company từ Nhật Bản và các nước châu Âu trong việc kiểm soát tài chính tập trung, thành lập các trung tâm dịch vụ chia sẻ (Shared Services) và phát triển mạnh các công ty con chuyên môn hóa sâu về công nghệ dẫn đường, giúp tăng tỷ suất lợi nhuận trên vốn lên mức trên 10%.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản trị tập đoàn và khẳng định tính tất yếu khách quan của việc chuyển đổi mô hình công ty mẹ - công ty con tại các tổng công ty nhà nước.
• Phân tích thực chứng giai đoạn 2010 - 2015 tại VATM cho thấy doanh thu tăng trưởng ổn định trên 12%/năm, năng lực điều hành bay được nâng cao và bảo đảm an toàn tuyệt đối 100% các chuyến bay trong vùng trời trách nhiệm.
• Chỉ rõ các điểm hạn chế về tiến độ cổ phần hóa chậm, cơ chế quản lý còn mang dấu ấn hành chính và quy chế tài chính nội bộ chưa đồng bộ.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp khả thi gắn liền với lộ trình triển khai từ năm 2016 đến năm 2020, trọng tâm là đổi mới cơ chế quản lý vốn và hoàn thiện phân cấp đầu tư.
• Kêu góp các cấp quản lý và nhà nghiên cứu tiếp tục ứng dụng kết quả của luận văn vào thực tiễn tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên hội nhập kinh tế quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN QUỐC TRUNG NGHIÊN CỨU MÔ HÌNH QUẢN LÝ THEO HÌNH THỨC CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON TẠI TỔNG CÔNG TY QUẢN LÝ BAY VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 60.02 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Quốc Chỉnh NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 26 tháng 9 năm 2016 Tác giả luận văn Trần Quốc Trung i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc TS. Nguyễn Quốc Chỉnh đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Quản trị kinh doanh, Khoa Kế toán & Quản trị kinh doanh. - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày 26 tháng 9 năm 2016 Tác giả luận văn Trần Quốc Trung ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục chữ viết tắt .v Danh mục bảng. vi Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Tổng quan tài liệu.

Một số khái niệm cơ bản. Cơ sở hình thành công ty mẹ - công ty con. Các hình thức công ty mẹ - công ty con. Quan hệ pháp lý giữa công ty mẹ - công ty con.

Một số ưu điểm của công ty mẹ - công ty. Nội dung quản lý theo mô hình công ty mẹ - công ty. Sự cần thiết áp dụng mô hình công ty mẹ – công ty con ở Việt Nam. Cơ sở thực tiễn.

Hoạt động của mô hình quản lý công ty mẹ - công ty con ở Việt Nam. Mô hình công ty mẹ - công ty con ở các nước trên thế giới. So sánh mô hình công ty mẹ - công ty con ở Việt Nam và các nước trên thế giới .26 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đặc điểm địa bàn và phương pháp nghiên cứu.

Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Quá trình hình thành và sự phát triển của Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM). Cơ cấu tổ chức của Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam ( VATM). Tình hình lao động của Tổng công ty.

Tình hình tài sản và nguồn vốn của Tổng công ty. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu. Phương pháp phân tích.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng mô hình quản lý công ty mẹ - công ty con trong VATM. Căn cứ, mục tiêu và lộ trình chuyển đổi mô hình quản lý. Xác định mô hình/cơ cấu tổ chức.

Xác định cơ chế quản lý. Kết quả chuyển đổi mô hình quản lý. Đánh giá của các công ty và cán bộ viên chức về mô hình công ty mẹ - công ty con. Đánh giá của các công ty con.

Đánh giá của cán bộ công nhân viên. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện chuyển đổi mô hình quản lý công ty mẹ - công ty con tại VATM. Căn cứ khoa học. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện mô hình quản lý.

Kết luận và kiến nghị. Bộ Giao thông vận tải. Bộ Tài chính.80 Tài liệu tham khảo .81 Phụ lục I : Mẫu phiếu điều tra. 81 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt TCT: Tổng công ty DNTV: Doanh nghiệp thành viên SXKD: Sản xuất kinh doanh ICAO: International Civil Aviation Organization – Tổ chức Hàng không dân dụng Quốc tế VATM: Vietnam Air Traffic Management Corporation – Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam DNNN: Doanh nghiệp nhà nước DN: Doanh nghiệp TNHH: Trách nhiệm hữu hạn MTV: Một thành viên CNTB: Chủ nghĩa tư bản TBCN: Tư bản chủ nghĩa CNXH: Chủ nghĩa xã hội XHCN: Xã hội chủ nghĩa HĐQT: Hội đồng quản trị HĐTV: Hội đồng thành viên HKDDVN: Hàng không dân dụng Việt Nam FIR: Flight Information Region - Vùng thông báo bay CNS/ATM: Thông tin, dẫn đường, giám sát và quản lý không lưu CHK: Cảng hàng không RVSM: Giảm phân cách cao v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2.

Kết quả tài chính doanh nghiệp theo ngành ở một số TCT. Tình hình lao động của VATM. Cơ cấu sở hữu vốn của công ty mẹ và công ty con của VATM. Đánh giá mức độ đồng thuận của các công ty con về công tác chuyển đổi.

Đánh giá mức độ phát triển của VATM. Đánh giá mức độ hài lòng đối với VATM. Bảng so sánh kết quả hoạt động kinh doanh của VATM giai đoạn trước chuyển đổi và sau chuyển đổi. Kết quả hoạt động kinh doanh của VATM giai đoạn 2010 _ 2015.

Doanh thu, chi phí của Trung tâm Dịch vụ thương mại quản lý bay giai đoạn 2011_2015. Đánh giá kết quả chuyển đổi của VATM. Đánh giá tác động của việc chuyển đổi đối với các công ty. Kết quả đánh giá mức độ hài lòng .63 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4.

Sơ đồ tổ chức của tổng công ty quản lý bay Việt Nam. Sản lượng điều hành bay từ 2010 đến 2015. Kết quả đánh giá mức độ phát triển của VATM. Dự báo sản lượng điều hành bay giai đoạn 2015_2030.

68 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Trần Quốc Trung Tên Luận văn: Nghiên cứu mô hình quản lý theo hình thức “công ty mẹ - công ty con” tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam. Ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 60 34 01 02 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là góp phần hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý theo mô hình công ty mẹ - công ty con; Đánh giá thực trạng quản lý theo mô hình công ty mẹ - công ty con tại VATM; Trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện mô hình quản lý đối với “công ty mẹ - công ty con” tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu chủ yếu được sử dụng trong Luận văn là phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh, và phương pháp chuyên gia. Kết quả chính và kết luận Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình công ty mẹ công ty con là mô hình quản lý phổ biến mang tính chất xu thế, giúp các công ty khai thác có hiệu quả các nguồn lực trong sản xuất và việc chiếm lĩnh thị trường.

Nghiên cứu mô hình công ty mẹ - công ty con tại VATM, Tổng công ty đã làm tốt các nội dung: Xây dựng được căn cứ chuyển đổi, xác định rõ, nội mục tiêu và nội dung chuyển đối; xác định được bộ máy quản lý và cơ chế quản lý giữa công ty mẹ với các công ty con hạch toán độc lập và hạch toán phụ thuộc; bước đầu thể hiện tính ưu việt của mô hình. Tuy nhiên trong quá trình chuyển đổi, công ty còn có một số hạn chế như: Quá trình cổ phần hóa diễn ra chậm, cơ chế quản lý còn bất cập, Quy chế quản lý tài chính của Tổng công ty chưa hoàn thiện, các ngành nghề kinh doanh chưa được đa dạng hóa do nguồn lực về tài chính và con người còn hạn chế, thương hiệu của VATM chưa được quan tâm quảng bá… Trong thời gian tới, để hoàn thiện mô hình công ty mẹ - công ty con, TCT cần tiếp tục đẩy mạnh công tác sắp xếp đổi mới các đơn vị thành viên của Tổng công ty, thay đổi cơ chế quản lý đối với các công ty con, từ chỗ bằng mệnh lệnh trực tiếp sang gián tiếp thông qua người đại diện phần vốn, tạo mối liên kết trong nội bộ tổng công ty, đưa hoạt động dịch vụ thương mại đi vào chiều sâu, tạo mối liên kết với các doanh nghiệp viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vừa và nhỏ, hình thành mối liên kết bằng vốn vô hình, phát triển nguồn nhân lực, thay đổi cách hạch toán và báo cáo tài chính; Đầu tư tài chính vào công ty con để từ đó chi phối hoạt động của các công ty con thông qua phần vốn góp đó của mình. ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] THESIS ABSTRACT Master candidate: Tran Quoc Trung Thesis title: Research management model in the form of "parent company - subsidiary" in Vietnam Air Traffic Management Corporation. Major: Business management Code: 60 34 01 02 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives Research purpose is to clarify the scientific and practical base for management in the form of parent company – subsidiary; Analyzing the management in the form of parent company – subsidiary in VATM; on that basis, to propose solutions to complete management model for the "parent company - subsidiary" in Vietnam Air Traffic Management Corporation.

Materials and Methods Research methodology is mainly used to carry out this thesis are statistic description, comparative analysis, and expert method.