Lý thuyết lợi thế cạnh tranh doanh nghiệp nghiên cứu trường hợp công ty cổ phần đầu tư xây dựng và thương mại quốc tế ict

Khám phá lý thuyết lợi thế cạnh tranh doanh nghiệp qua nghiên cứu trường hợp công ty cổ phần đầu tư xây dựng và thương mại quốc tế ICT.

• Tác giả: Nguyễn Diệu Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Bão
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh Thương Mại
• Đề tài: Lý Thuyết Lợi Thế Cạnh Tranh Doanh Nghiệp Tại Công Ty ICT
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÝ THUYẾT LTCT DN
• 1.1. Các lý thuyết LTCT DN chủ yếu
• 1.2. Lý thuyết LTCT của Michael Porter
• 1.3. Lý thuyết tạo LTCT của K.
• 1.4. Lý thuyết “Nguồn lực DN và LTCT bền vững” của Barney (1986)
• 1.5. Những vấn đề rút ra từ các lý thuyết LTCT DN và điều kiện vận dụng
• 1.5.1. Những vấn đề rút ra từ các lý thuyết LTCT DN
• 1.5.2. Khái niệm LTCT
• 1.5.3. Các loại LTCT DN
• 1.5.4. Các công cụ cạnh tranh phổ biến
• 1.5.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến LTCT DN
• 1.5.6. Điều kiện vận dụng ở các loại hình DN
• 1.5.6.1. DN kinh doanh độc quyền
• 1.5.6.2. DN kinh doanh đơn nhất
• 1.5.6.3. DN đa dạng hóa kinh doanh
• 1.5.7. Kinh nghiệm về tạo LTCT ở một số DN
• 1.5.7.1. Tạo LTCT tại công ty LG Electronics Việt Nam
• 1.5.7.2. Tạo LTCT tại CTCP cáp điện và hệ thống LS – Vina
• 1.5.7.3. Tạo LTCT cho Công ty TNHH Bia Huế
• 1.5.7.4. Bài học rút ra cho các DN
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG LÝ THUYẾT LTCT DN – TRƯỜNG HỢP CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG VÀ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ (ICT)
• 2.1. Khái quát về CTCP Đầu tư xây dựng và Thương mại quốc tế (ICT)
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.3. Đặc điểm kinh doanh của ICT
• 2.3.1. Trong lĩnh vực kinh doanh nhựa đường
• 2.3.2. Trong lĩnh vực kinh doanh điện
• 2.4. Kết quả kinh doanh của công ty ICT
• 2.5. LTCT trong lĩnh vực kinh doanh nhựa đường của ICT
• 2.5.1. Lợi thế về nguồn cung cấp và chất lượng sản phẩm
• 2.5.2. Lợi thế về hệ thống phân phối
• 2.5.3. Lợi thế về năng lực vận chuyển
• 2.5.4. Lợi thế về lực lượng bán hàng
• 2.6. LTCT trong lĩnh vực kinh doanh điện của ICT
• 2.6.1. Thực trạng kinh doanh điện
• 2.6.2. Lợi thế về kinh doanh điện của ICT
• 3. CHƯƠNG 3: KIẾN NGHỊ VỀ TẠO LẬP LTCT CỦA DN VIỆT NAM VÀ CỦA CÔNG TY ICT
• 3.1. Kiến nghị về tạo lập LTCT của DN Việt Nam
• 3.2. Kiến nghị về nâng cao thế cạnh tranh của ICT
• 3.2.1. Trong lĩnh vực kinh doanh nhựa đường
• 3.2.2. Trong lĩnh vực kinh doanh điện
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Lý Thuyết Lợi Thế Cạnh Tranh Doanh Nghiệp

Lý thuyết lợi thế cạnh tranh doanh nghiệp (LTCT) là một trong những khái niệm quan trọng trong quản trị kinh doanh. Nó giúp doanh nghiệp xác định và phát triển các yếu tố tạo ra lợi thế so với đối thủ. Đặc biệt, trong bối cảnh thị trường ICT đang phát triển mạnh mẽ, việc áp dụng lý thuyết này là rất cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh.

1.1. Khái Niệm Lợi Thế Cạnh Tranh Doanh Nghiệp

Lợi thế cạnh tranh doanh nghiệp được định nghĩa là những yếu tố giúp doanh nghiệp nổi bật hơn so với các đối thủ. Điều này bao gồm chất lượng sản phẩm, giá cả, và dịch vụ khách hàng.

1.2. Các Lý Thuyết Cạnh Tranh Chính

Các lý thuyết cạnh tranh như mô hình 5 lực lượng của Michael Porter và lý thuyết nguồn lực của Barney cung cấp khung lý thuyết cho việc phân tích và phát triển lợi thế cạnh tranh.

II. Thách Thức Trong Việc Tạo Lập Lợi Thế Cạnh Tranh Tại Công Ty ICT

Công ty ICT đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì và phát triển lợi thế cạnh tranh. Những thách thức này bao gồm sự cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ, biến động của thị trường và yêu cầu ngày càng cao từ khách hàng.

2.1. Cạnh Tranh Từ Các Đối Thủ

Sự gia tăng số lượng đối thủ trong lĩnh vực nhựa đường và điện đã tạo ra áp lực lớn cho ICT. Các công ty mới thường áp dụng chiến lược giá thấp để thu hút khách hàng.

2.2. Biến Động Thị Trường

Thị trường nhựa đường và điện có sự biến động lớn về giá cả và nhu cầu. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu và lợi nhuận của ICT.

III. Phương Pháp Nâng Cao Lợi Thế Cạnh Tranh Tại Công Ty ICT

Để nâng cao lợi thế cạnh tranh, ICT cần áp dụng một số phương pháp chiến lược. Những phương pháp này bao gồm cải tiến chất lượng sản phẩm, tối ưu hóa quy trình sản xuất và phát triển hệ thống phân phối.

3.1. Cải Tiến Chất Lượng Sản Phẩm

Đầu tư vào công nghệ sản xuất hiện đại và cải tiến quy trình sản xuất sẽ giúp ICT nâng cao chất lượng sản phẩm, từ đó tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững.

3.2. Tối Ưu Hóa Quy Trình Sản Xuất

Việc tối ưu hóa quy trình sản xuất không chỉ giúp giảm chi phí mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh của ICT.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Lý Thuyết Lợi Thế Cạnh Tranh Tại Công Ty ICT

Việc áp dụng lý thuyết lợi thế cạnh tranh tại công ty ICT đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Công ty đã cải thiện được vị thế của mình trên thị trường nhờ vào các chiến lược đúng đắn.

4.1. Kết Quả Kinh Doanh Từ Lợi Thế Cạnh Tranh

Doanh thu của ICT đã tăng trưởng ổn định trong những năm qua nhờ vào việc áp dụng các chiến lược cạnh tranh hiệu quả.

4.2. Phân Tích SWOT Của Công Ty ICT

Phân tích SWOT giúp ICT nhận diện được điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức, từ đó xây dựng chiến lược phát triển phù hợp.

V. Kết Luận Về Lợi Thế Cạnh Tranh Tại Công Ty ICT

Lợi thế cạnh tranh là yếu tố quyết định sự thành công của công ty ICT trong bối cảnh thị trường hiện nay. Việc duy trì và phát triển lợi thế này là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững.

5.1. Tương Lai Của Lợi Thế Cạnh Tranh Tại ICT

Công ty cần tiếp tục đổi mới và sáng tạo để duy trì lợi thế cạnh tranh trong tương lai, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ và dịch vụ khách hàng.

5.2. Kiến Nghị Để Nâng Cao Lợi Thế Cạnh Tranh

Cần có các chính sách hỗ trợ từ nhà nước và các tổ chức để giúp ICT phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lợi thế cạnh tranh (LTCT) được xem là yếu tố quyết định sự sống còn và phát triển bền vững của doanh nghiệp (DN). Theo ước tính, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu ngày càng cạnh tranh gay gắt, việc xây dựng và duy trì LTCT giúp DN tạo ra sự khác biệt, cung cấp giá trị vượt trội mà đối thủ không thể sao chép. Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng và Thương mại Quốc tế (ICT) là một DN đa ngành hoạt động trong 05 lĩnh vực chính, trong đó kinh doanh nhựa đường và thủy điện chiếm tỷ trọng doanh thu lớn nhất. Nghiên cứu này tập trung đánh giá LTCT của ICT trong giai đoạn 2013-2017, nhằm đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho DN trong giai đoạn 2018-2025.

Mục tiêu nghiên cứu là hệ thống hóa các lý thuyết LTCT, đánh giá thực trạng LTCT của ICT trong hai lĩnh vực kinh doanh chủ lực và đề xuất các giải pháp phù hợp để tạo lập LTCT bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thị trường Việt Nam, với dữ liệu thu thập từ các báo cáo kinh doanh, phỏng vấn chuyên gia và khảo sát thị trường trong giai đoạn 2013-2017. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn giúp ICT và các DN Việt Nam khác nâng cao năng lực cạnh tranh, thích ứng với môi trường kinh doanh biến động và hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng ba lý thuyết chính về LTCT DN:

1. Lý thuyết 5 lực lượng cạnh tranh của Michael Porter: Mô hình phân tích năm lực lượng gồm đối thủ cạnh tranh hiện tại, đối thủ tiềm ẩn, nhà cung cấp, khách hàng và sản phẩm thay thế. Lý thuyết này giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc ngành và chiến lược cạnh tranh của DN.

2. Lý thuyết tạo LTCT của K. Ohmae: Đề xuất bốn phương pháp tạo LTCT gồm tận dụng ưu thế tương đối, khai thác nhân tố sáng tạo, khai thác các yếu tố xung quanh yếu tố then chốt và tập trung vào yếu tố then chốt để tạo lợi thế cạnh tranh.

3. Lý thuyết nguồn lực DN và LTCT bền vững của Barney (1986): Nhấn mạnh vai trò của nguồn lực con người, vật chất và tổ chức, với các tiêu chí nguồn lực phải hiếm, có giá trị, không thể thay thế và khó bắt chước để tạo LTCT bền vững.

Các khái niệm chính bao gồm: LTCT, các loại LTCT (chất lượng, giá cả, tính độc đáo, uy tín, phương thức thanh toán, lợi thế thông tin, đổi mới sáng tạo), công cụ cạnh tranh phổ biến và điều kiện vận dụng lý thuyết trong các loại hình DN (độc quyền, đơn nhất, đa dạng hóa).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu gồm:

• Dữ liệu thứ cấp: Sách chuyên khảo, báo cáo kinh doanh của ICT, số liệu thị trường nhựa đường và thủy điện Việt Nam giai đoạn 2013-2017.
• Dữ liệu sơ cấp: Phỏng vấn chuyên gia, cán bộ quản lý ICT, đối tác cung cấp, khách hàng và các nhà thầu; khảo sát 46 chuyên gia trong lĩnh vực nhựa đường.

Phương pháp phân tích sử dụng chủ yếu là thống kê mô tả, so sánh các tiêu chí LTCT của ICT với đối thủ cạnh tranh qua bảng biểu và sơ đồ. Cỡ mẫu phỏng vấn gồm 46 chuyên gia và nhiều cán bộ quản lý cấp cao, trung cấp và nhân viên bán hàng của ICT. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu chuyên gia và mẫu thuận tiện nhằm đảm bảo thu thập thông tin chuyên sâu và thực tiễn. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2013-2017 cho phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2018-2025.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Lợi thế về nguồn cung và chất lượng sản phẩm trong lĩnh vực nhựa đường: ICT có hợp đồng đại lý phân phối với Shell và ExxonMobil, đảm bảo nguồn cung ổn định và chất lượng cao. Giá nhập khẩu bình quân năm 2017 của ICT là thấp nhất tại miền Bắc, tạo lợi thế cạnh tranh về giá vốn. Tuy nhiên, tại miền Trung và miền Nam, ICT chưa có lợi thế giá rõ rệt, đặc biệt tại miền Nam khách hàng ưu tiên chất lượng hơn giá thấp.

2. Hệ thống phân phối và năng lực vận chuyển: ICT sở hữu hệ thống kho bồn chứa lớn và vị trí chiến lược tại ba miền, trong đó kho nhựa đường Quảng Nam được khánh thành năm 2017 đánh dấu bước tiến quan trọng. Công ty có năng lực vận chuyển tuyệt đối với đội xe riêng, giúp kiểm soát chất lượng và chi phí vận chuyển hiệu quả.

3. Lực lượng bán hàng và quản lý: Lực lượng bán hàng của ICT có trình độ chuyên môn và kinh nghiệm đủ khả năng cạnh tranh, nhưng chưa có hệ thống đại lý phân phối rộng khắp, ảnh hưởng đến khả năng khai thác thị trường. Phân công công việc trong phòng bán hàng còn bất hợp lý, gây hạn chế hiệu quả hoạt động.

4. Lợi thế trong lĩnh vực thủy điện: ICT có vốn vay ưu đãi, chi phí đầu tư và vận hành thấp nhờ tận dụng công nghệ turbin chảy thẳng và nguồn thủy năng dồi dào. Nhà máy thủy điện cột nước thấp vận hành linh hoạt, ít phải di dân nên chi phí đền bù thấp. Tuy nhiên, việc dự báo nguồn nước và quản lý kỹ thuật còn hạn chế do thiếu cán bộ chuyên môn và điều kiện thời tiết phức tạp.

Thảo luận kết quả

Các lợi thế về nguồn cung, chất lượng sản phẩm và hệ thống phân phối của ICT trong lĩnh vực nhựa đường phù hợp với lý thuyết của Porter về việc tận dụng các lực lượng cạnh tranh để tạo LTCT. Việc ICT nhập khẩu chủ yếu nhựa đường từ Singapore với giá thấp tại miền Bắc giúp công ty có lợi thế chi phí, tuy nhiên sự phụ thuộc vào nguồn cung này cũng tạo rủi ro khi giá cả biến động hoặc đối thủ có nguồn cung đa dạng hơn.

Hệ thống kho bồn chứa và năng lực vận chuyển riêng là nguồn lực vật chất hiếm và khó bắt chước theo Barney, tạo ra LTCT bền vững cho ICT. Tuy nhiên, điểm yếu về lực lượng bán hàng và phân phối chưa phát triển đại lý rộng rãi làm giảm khả năng mở rộng thị trường, cần được cải thiện để tận dụng tối đa các lợi thế hiện có.

Trong lĩnh vực thủy điện, lợi thế về vốn vay ưu đãi và công nghệ vận hành linh hoạt giúp ICT giảm chi phí và tăng hiệu quả sản xuất, phù hợp với lý thuyết nguồn lực và khả năng đổi mới nhanh hơn của Ohmae. Tuy nhiên, hạn chế về dự báo nguồn nước và quản lý kỹ thuật cho thấy ICT cần đầu tư nâng cao năng lực nhân sự và áp dụng công nghệ tiên tiến hơn để duy trì LTCT.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh giá nhập khẩu nhựa đường theo vùng miền, bảng đánh giá năng lực kho bồn chứa và năng lực vận chuyển, cũng như biểu đồ doanh thu và lợi nhuận của ICT giai đoạn 2013-2017 để minh họa biến động và hiệu quả kinh doanh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phát triển hệ thống phân phối và lực lượng bán hàng: Mở rộng mạng lưới đại lý phân phối tại miền Trung và miền Nam, đào tạo nâng cao kỹ năng bán hàng, phân công công việc hợp lý trong phòng bán hàng. Mục tiêu tăng thị phần nhựa đường PMB tại miền Bắc và mở rộng thị trường trong 3 năm tới, do ICT chủ trì phối hợp với phòng kinh doanh.

2. Đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu: Nhập khẩu nhựa đường từ các nguồn khác ngoài Singapore để giảm rủi ro phụ thuộc và cạnh tranh về giá. Thực hiện trong vòng 2 năm, bộ phận mua hàng và quản lý chuỗi cung ứng chịu trách nhiệm.

3. Nâng cao chất lượng sản phẩm và đổi mới công nghệ: Đầu tư nghiên cứu công thức sản xuất nhựa đường PMB tối ưu, áp dụng công nghệ hiện đại trong sản xuất và vận chuyển, đồng thời đẩy mạnh truyền thông về công nghệ để tạo ấn tượng với khách hàng. Thời gian thực hiện 3-5 năm, phối hợp giữa phòng R&D và marketing.

4. Tối ưu hóa vận hành nhà máy thủy điện: Tăng cường công tác dự báo nguồn nước dài hạn, tuyển dụng và đào tạo cán bộ chuyên trách về khí tượng thủy văn, thủy công, bổ sung trưởng ca để nâng cao hiệu quả vận hành và an toàn. Xây dựng hệ thống báo cáo vận hành chuẩn mực trong 2 năm tới, do ban quản lý nhà máy và phòng kỹ thuật thực hiện.

5. Cải tiến quản lý nội bộ và giảm chi phí: Đổi mới cơ cấu tổ chức, xác định rõ chức năng nhiệm vụ từng bộ phận, xây dựng mạng lưới thông tin nội bộ hiệu quả. Tận dụng sáng kiến của nhân viên để giảm chi phí sản xuất và quản lý, hạ giá thành sản phẩm. Thực hiện liên tục, do ban lãnh đạo và phòng nhân sự phối hợp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý DN: Nhận diện các yếu tố tạo LTCT, áp dụng lý thuyết vào thực tiễn để xây dựng chiến lược phát triển bền vững, đặc biệt trong các ngành kinh doanh đa dạng như nhựa đường và thủy điện.

2. Chuyên gia tư vấn chiến lược và quản trị DN: Sử dụng kết quả nghiên cứu để tư vấn các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh, cải tiến hệ thống phân phối, quản lý vận hành và đổi mới công nghệ cho khách hàng.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Quản trị Kinh doanh: Tham khảo khung lý thuyết LTCT, phương pháp nghiên cứu kết hợp lý thuyết và thực tiễn, cũng như các case study cụ thể về ICT để phát triển nghiên cứu sâu hơn.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và chính sách: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của DN trong các ngành đặc thù, từ đó xây dựng chính sách hỗ trợ phù hợp nhằm thúc đẩy phát triển DN và thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Lợi thế cạnh tranh là gì và tại sao quan trọng với DN?
   LTCT là những ưu thế mà DN sở hữu giúp tạo ra giá trị vượt trội so với đối thủ, như chất lượng sản phẩm, chi phí thấp, hệ thống phân phối hiệu quả. Nó quyết định sự tồn tại và phát triển bền vững của DN trong môi trường cạnh tranh khốc liệt.

2. Lý thuyết 5 lực lượng cạnh tranh của Porter áp dụng thế nào trong nghiên cứu này?
   Mô hình giúp phân tích các yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến ICT như đối thủ cạnh tranh, nhà cung cấp, khách hàng và sản phẩm thay thế, từ đó xác định các chiến lược phù hợp để duy trì và nâng cao LTCT.

3. ICT có những điểm mạnh nào trong lĩnh vực nhựa đường?
   ICT có lợi thế nguồn cung ổn định từ Shell và ExxonMobil, giá nhập khẩu thấp nhất miền Bắc, hệ thống kho bồn chứa lớn và năng lực vận chuyển riêng, giúp kiểm soát chất lượng và chi phí hiệu quả.

4. Những điểm yếu của ICT cần khắc phục là gì?
   Lực lượng bán hàng chưa phát triển đại lý rộng rãi, giá nhập khẩu chưa cạnh tranh tại miền Trung và Nam, chi phí quản lý và vận hành còn cao, hạn chế trong dự báo và quản lý kỹ thuật thủy điện.

5. Giải pháp nào giúp ICT nâng cao LTCT trong giai đoạn tới?
   Mở rộng mạng lưới phân phối, đa dạng hóa nguồn cung, đầu tư công nghệ và nghiên cứu sản phẩm, tối ưu hóa vận hành nhà máy thủy điện, cải tiến quản lý nội bộ và giảm chi phí sản xuất.

Kết luận

• LTCT là yếu tố sống còn, giúp ICT tạo ra sự khác biệt và giá trị vượt trội trên thị trường nhựa đường và thủy điện.
• ICT sở hữu lợi thế về nguồn cung, chất lượng sản phẩm, hệ thống kho bồn chứa và năng lực vận chuyển, nhưng còn hạn chế về lực lượng bán hàng và quản lý kỹ thuật.
• Nghiên cứu vận dụng tổng hợp lý thuyết của Porter, Ohmae và Barney để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao LTCT cho ICT giai đoạn 2018-2025.
• Các giải pháp tập trung vào phát triển hệ thống phân phối, đa dạng hóa nguồn cung, đổi mới công nghệ, tối ưu vận hành và cải tiến quản lý nội bộ.
• Đề xuất nghiên cứu tiếp theo mở rộng áp dụng lý thuyết LTCT vào các ngành sản xuất, dịch vụ và các DN có đặc thù khác nhằm nâng cao tính ứng dụng và hiệu quả thực tiễn.

Quý độc giả và các nhà quản lý doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng các kết quả và giải pháp nghiên cứu này để nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững trong môi trường kinh doanh ngày càng phức tạp và biến động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài LTCT là yếu tố sống còn của DN, nó giúp cho DN khác biệt nổi trội so với đổi thủ, có được các lợi thế mà đối thủ không có, cung cấp được các giá trị mà đối thủ không thể cung cấp, làm được điều mà đối thủ không thể làm. Theo Victor Cheng (2017), “DN không bao giờ nên cạnh tranh trong những lĩnh vực mà họ không có được lợi thế hơn hẳn đối thủ”, còn theo Michael E.Porter, LTCT đóng vai trò trung tâm cốt lõi trong thành tích hoạt động của các DN, vì thế, việc xây dựng LTCT bền vững là điều tối quan trọng cho bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào. Tuy nhiên do sự bắt chước của đối thủ, LTCT rất dễ bị mờ dần và mất đi, đòi hỏi DN phải cố gắng xây dựng một LTCT bền vững.

Ngày nay, khi các công ty đều có tốc độ tăng trưởng chậm lại, “miếng bánh” mà các đối thủ cạnh tranh sở hữu không bao giờ được cho là đủ, thì LTCT càng được đặt lên tầm quan trọng hàng đầu. Cũng chính vì vậy, “LTCT” luôn là đề tài được giới nghiên cứu và các DN dành sự quan tâm đặc biệt, nó tạo ra những làn sóng tranh luận gay gắt, sôi nổi, quyết liệt giữa nhiều trường phái, cả trên phương diện lý thuyết và thực tiễn. Các nghiên cứu về LTCT từ trước tới nay rất đa dạng và được thực hiện ở nhiều mảng khác nhau: K.Ohmae đã nghiên cứu các phương pháp để DN giành lấy LTCT; trong khi Michael E. Porter đề ra các điều kiện để duy trì LTCT cho DN; Barney vào năm 1986 đã đưa ra lý thuyết về mối liên hệ giữa nguồn lực DN và LTCT bền vững; còn Hitt đã đề xuất các DN cần nghiên cứu sâu việc làm thế nào để có LTCT hữu ích trong từng giai đoạn trong bài viết xuất bản năm 2008… Các nghiên cứu, lý thuyết trước đây đều có tính ứng dụng và lý luận cao, đặt nền móng cho các nghiên cứu sau này kế thừa và phát huy.

Mỗi lý thuyết đề cập đến một khía cạnh nhất định của DN, chúng phù hợp với từng 2 lĩnh vực kinh doanh và đặc điểm ngành kinh doanh khác nhau. Do đó, trong các trường hợp cụ thể, người vận dụng cần nghiên cứu tổng hòa các lý thuyết để đề ra cho mình một phương hướng nghiên cứu và áp dụng riêng biệt. Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng và Thương mại quốc tế (ICT) được thành lập năm 1999, hoạt động trong 05 lĩnh vực chính: kinh doanh nhựa đường, kinh doanh điện, kinh doanh vật liệu xây dựng, kinh doanh bất động sản và kinh doanh du lịch - thực phẩm sạch, trong đó hai lĩnh vực nhựa đường và điện là lĩnh vực mang lại doanh thu lớn nhất cho công ty. Xét về điều kiện kinh doanh của ICT, việc nghiên cứu vận dụng một lý thuyết để đánh giá đúng LTCT của công ty là rất cần thiết, từ đó giúp khắc phục nhược điểm mà hiện nay ICT đang gặp phải, bao gồm nhược điểm về tổ chức lực lượng bán hàng, giá nhập khẩu đầu vào, nguồn cung cấp, hay chi phí quản lý.

Với mong muốn đào sâu nghiên cứu về lý thuyết LTCT DN, áp dụng cụ thể cho trường hợp của ICT, từ đó tìm ra các giải pháp giúp ICT nâng cao LTCT của mình, tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu là “Lý thuyết LTCT DN: Nghiên cứu trường hợp Công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng và Thương mại quốc tế (ICT)”. Tổng quan nghiên cứu Trước đây đã có rất nhiều nghiên cứu cả trong và ngoài nước về lý thuyết LTCT DN, từ đó các tác giả đưa ra các giải pháp nâng cao LTCT cho DN trong nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau. Có thể điểm qua một số đề tài nghiên cứu về lý thuyết LTCT DN đã được các tác giả thực hiện như sau: 2. Các công trình nghiên cứu trong nước: - Luận văn “Một số giải pháp nâng cao LTCT của VNPT mảng viễn thông đến năm 2010” của Thạc sỹ Ngô Quang Huân (2007) đã phân tích năng lực và LTCT của tập đoàn VNPT trong mảng viễn thông thông qua mô hình 3 năm lực lượng cạnh tranh của M.

Từ đó, tác giả đề xuất các phương án nâng cao LTCT cho DN trong bối cảnh thị trường viễn thông đầy biến động giai đoạn 2007 – 2010. - Luận án tiến sĩ “Năng lực cạnh tranh của DN nhỏ và vừa, nghiên cứu trên địa bàn thành phố Hà Nội” của tác giả Phạm Thu Hương (2007) đã xác định được các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh phù hợp với đặc điểm của DN nhỏ và vừa Việt Nam gồm: (1) Khả năng duy trì và mở rộng thị phần của DN, (2) Năng lực cạnh tranh của sản phẩm, (3) Năng lực duy trì và nâng cao hiệu quả kinh doanh của DN, (4) Năng suất các yếu tố sản xuất, (5) Khả năng thích ứng và đổi mới của DN, (6) Khả năng thu hút nguồn lực và Khả năng liên kết hợp tác của DN. Đồng thời, tác giả đánh giá mức độ tác động của từng nhân tố đến năng lực cạnh tranh của DN nhỏ và vừa, từ đó đề xuất giải pháp cho các DN Việt Nam. - Tác giả Trần Văn Tùng trong tác phẩm “Cạnh tranh kinh tế, LTCT quốc gia và chiến lược cạnh tranh của công ty” xuất bản năm 2004 đã phân tích cạnh tranh trong lĩnh vực kinh tế, đề cập đến LTCT quốc gia và đưa ra đề xuất cho các công ty về chiến lược cạnh tranh trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam.

- Tác giả Phạm Thu Thủy trong luận án tiến sĩ “Xây dựng LTCT của Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển Việt Nam trên thị trường bán lẻ” đã sử dụng khung lý thuyết thẻ điểm cân bằng, kết hợp với phương pháp nghiên cứu thống kê và sử dụng phần mềm SPSS để phân tích kết quả, từ đó đưa ra các giải pháp thiết thực nhằm xây dựng LTCT cho ngân hàng BIDV trên thị trường bán lẻ. - Thạc sỹ Nguyễn Thị Huyền Trâm trong tác phẩm “Nâng cao năng lực cạnh tranh của các DN Việt Nam trong thời kỳ hội nhập” đã nêu ra các tiêu chí đánh giá NLCT của DN gồm: (1) Khả năng duy trì và mở rộng thị phần 4 của DN, (2) NLCT của sản phẩm, (3) Năng lực duy trì và nâng cao hiệu quả kinh doanh của DN, (4) Năng suất các yếu tố sản xuất, (5) Khả năng thích ứng và đổi mới của DN, (6) Khả năng thu hút nguồn lực, (7) Khả năng liên kết và hợp tác của DN. Dựa vào các tiêu chí trên, tác giả đánh giá tình hình năng lực cạnh tranh của các DN Việt Nam, và đề xuất phương hướng hành động để nâng cao năng lực cạnh tranh cho các DN. - Luận án tiến sĩ của Lê Thị Hằng (2013) về “Nâng cao năng lực cạnh tranh của các DN ngành viễn thông” nêu ra các tiêu chí đánh giá NLCT của các công ty ngành Viễn thông gồm có: (1) Chất lượng sản phẩm/dịch vụ, (2) Giá cước sản phẩm/dịch vụ, (3) Hệ thống kênh phân phối sản phẩm/dịch vụ, (4) Sự khác biệt hóa sản phẩm/dịch vụ, (5) Thông tin và xúc tiến thương mại, (6) Thương hiệu và uy tín của sản phẩm / dịch vụ.

Từ đó, tác giả tiến hành đo lường thông qua phát phiếu khảo sát 972 khách hàng và tổng hợp số điểm mà khách hàng đánh giá cho 3 công ty viễn thông Viettel, Mobiphone và Vinaphone theo từng tiêu chí. Kết quả cho thấy điểm số tương đối cao và sự khác biệt giữa 3 nhà cung cấp là không đáng kể, riêng tiêu chí giá cước dịch vụ bị cho điểm thấp và có nhiều khác biệt. Dựa trên kết quả đó, tác giả đưa ra các giải pháp cho các công ty nói trên để tăng NLCT. Các công trình nghiên cứu nước ngoài - Nghiên cứu kinh điển nhất về cạnh tranh phải kể tới là lý thuyết 5 lực lượng cạnh tranh của Michael Porter, lần đầu tiên được xuất bản vào năm 1979 trên tạp chí Harvard Business Review.

Mô hình này được xem là căn cứ hiệu quả để tìm ra nguồn gốc của lợi nhuận dựa trên 5 lực lượng: các đối thủ tiềm năng, khách hàng, sản phẩm thay thế, nhà cung ứng và các đối thủ hiện 5 có trên thị trường. Nó cũng cung cấp cho DN các chiến lược để cạnh tranh, từ đó tăng thị phần và lợi nhuận. - Nghiên cứu của Arnis Sauka (2014) về “Đo lường NLCT của các công ty ở Latvia” xác định 7 yếu tố tác động đến NLCT của DN bao gồm: (1) Nguồn lực tài chính, (2) Năng lực tiếp cận các nguồn lực, (3) Năng lực kinh doanh so với đối thủ, (4) Năng lực làm việc của nhân viên, (5) Tác động của môi trường, (6) Sử dụng mạng lưới thông tin liên lạc, (7) Chiến lược kinh doanh. Thông qua khảo sát, tác giả đo lường tác động của các yếu tố trên đến NLCT của DN, nhưng mới chỉ thống kê và nhận xét dựa trên giá trị trung bình.

Nghiên cứu cũng không phân loại các DN theo ngành nghề, quy mô,. mà chỉ đề cập đến cấp công ty nói chung nên còn nhiều hạn chế. - Năm 1995, cuốn “The generalized double diamond approach to international competitiveness” của H.Chang Moon, Alain Verbeke và Alan M.Rugman đã nghiên cứu cách đầu tư trực tiếp từ nước ngoài tốt hơn và vai trò của chính phủ tác động tới LTCT của các công ty, nền công nghiệp và các quốc gia. - Chi-Kun Ho (2005) nghiên cứu mối quan hệ giữa các hoạt động quản trị trong DN và NLCT của DN.

Năm khía cạnh mà tác giả đưa ra để đo lường hoạt động quản trị trong DN là: (1) Cương vị quản lý, (2) Sở hữu tập trung và các mối quan hệ vốn – thị trường, (3) Cơ cấu hội đồng quản trị, (4) Chiến lược lãnh đạo, (5) Trách nhiệm xã hội. Kết quả điều tra khảo sát và phân tích hồi quy chỉ ra mối quan hệ thuận chiều giữa năm khía cạnh trên với NLCT của DN, và cần phải xem xét năm yếu tố trên cùng nhau sẽ cho kết quả có ý nghĩa hơn là xem xét riêng lẻ. Tuy nhiên nghiên cứu này chỉ tập trung xem xét ảnh hưởng của hoạt động quản trị tới NLCT chứ chưa xem xét các yếu tố khác, cũng như mối quan hệ của DN với môi trường bên ngoài, do đó còn tồn tại nhiều khoảng trống. 6 Nhìn chung, các nghiên cứu trong và ngoài nước trước đây đã đề cập rất nhiều tới lý thuyết LTCT DN.

Đây là chủ đề không mới, tuy nhiên kết quả của các nghiên cứu trên đều khó có thể áp dụng cụ thể cho tất cả các DN trong các ngành nghề khác nhau.