Nghiên Cứu Lỗi Diễn Đạt Trong Bài Văn Miêu Tả Của Học Sinh Lớp 5

Khóa luận phân tích lỗi diễn đạt trong bài văn miêu tả của học sinh lớp 5, so sánh chương trình giáo dục hiện hành và chương trình 2000.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hiền
• Người hướng dẫn: ThS. Trương Thị Thu Vân
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo Dục Tiểu Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Lỗi Diễn Đạt Trong Bài Văn Miêu Tả Của Học Sinh Lớp 5
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VĂN MIÊU TẢ TRONG CHƯƠNG TRÌNH TIỂU HỌC
• 1.1. Về thể loại Văn miêu tả
• 1.2. Vị trí - Tính chất - Nhiệm vụ của Văn miêu tả trong chương trình Tiểu học
• 1.3. Tổng quan về nội dung dạy - học Văn miêu tả trong chương trình tiểu học
• 1.3.1. Nội dung bài dạy - học văn miêu tả trong chương trình Tiểu học
• 1.3.2. Giai đoạn chuẩn bị (lớp 3)
• 1.3.3. Giai đoạn chính thức (lớp 4, 5)
• 1.3.4. So sánh nội dung bài dạy - học Văn miêu tả lớp 5 chương trình CCGD và chương trình TNTH 2000
• 2. CHƯƠNG 2: LỖI TRONG BÀI VĂN MIÊU TẢ CỦA HỌC SINH LỚP 5
• 2.1. Tầm quan trọng của việc phân loại lỗi trong bài văn miêu tả
• 2.2. Hình thức khảo sát tình trạng lỗi trong bài văn miêu tả chương trình CCGD và TNTH 2000
• 2.3. Các lỗi thường gặp trong bài văn miêu tả
• 2.3.1. Lỗi từ vựng
• 2.3.2. Lỗi ngữ pháp
• 2.3.3. Lỗi diễn đạt ý
• 2.4. Bảng thống kê lỗi trong bài văn miêu tả lớp 5 chương trình CCGD và TNTH 2000
• 2.5. Ảnh hưởng của lỗi diễn đạt đến bài văn miêu tả
• 2.6. Biện pháp khắc phục lỗi trong bài văn miêu tả của học sinh
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên cứu lỗi diễn đạt trong bài văn miêu tả

Nghiên cứu lỗi diễn đạt trong bài văn miêu tả của học sinh lớp 5 là một chủ đề quan trọng trong giáo dục tiểu học. Bài văn miêu tả không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng viết mà còn phản ánh khả năng quan sát và cảm nhận của các em về thế giới xung quanh. Việc phân tích các lỗi diễn đạt trong bài văn miêu tả sẽ giúp giáo viên hiểu rõ hơn về những khó khăn mà học sinh gặp phải, từ đó có những phương pháp giảng dạy hiệu quả hơn.

1.1. Khái niệm về bài văn miêu tả và vai trò của nó

Bài văn miêu tả là thể loại văn học giúp học sinh thể hiện cảm xúc và suy nghĩ của mình về một đối tượng cụ thể. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển ngôn ngữ và khả năng tư duy của học sinh.

1.2. Tại sao nghiên cứu lỗi diễn đạt lại quan trọng

Nghiên cứu lỗi diễn đạt giúp xác định những vấn đề mà học sinh thường gặp phải trong quá trình viết. Điều này không chỉ giúp cải thiện kỹ năng viết mà còn nâng cao chất lượng giáo dục.

II. Những thách thức trong việc viết bài văn miêu tả của học sinh lớp 5

Học sinh lớp 5 thường gặp nhiều thách thức khi viết bài văn miêu tả. Những thách thức này có thể đến từ việc thiếu vốn từ vựng, không biết cách sắp xếp ý tưởng, hoặc không hiểu rõ yêu cầu của đề bài. Việc nhận diện những thách thức này là rất cần thiết để có thể đưa ra các giải pháp phù hợp.

2.1. Thiếu vốn từ vựng và ngữ pháp

Nhiều học sinh gặp khó khăn trong việc sử dụng từ vựng phong phú và đúng ngữ pháp. Điều này dẫn đến việc bài văn không thể hiện được ý tưởng một cách rõ ràng.

2.2. Khó khăn trong việc sắp xếp ý tưởng

Học sinh thường không biết cách tổ chức ý tưởng một cách logic, dẫn đến việc bài văn trở nên lộn xộn và khó hiểu.

III. Phương pháp cải thiện lỗi diễn đạt trong bài văn miêu tả

Để cải thiện lỗi diễn đạt trong bài văn miêu tả, giáo viên có thể áp dụng một số phương pháp giảng dạy hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh nâng cao kỹ năng viết mà còn tạo động lực cho các em trong việc học tập.

3.1. Tăng cường luyện tập viết

Việc thường xuyên luyện tập viết sẽ giúp học sinh cải thiện kỹ năng diễn đạt. Giáo viên có thể tổ chức các buổi viết bài văn miêu tả theo chủ đề cụ thể.

3.2. Sử dụng các công cụ hỗ trợ viết

Các công cụ như bảng từ vựng, mẫu bài văn có thể giúp học sinh dễ dàng hơn trong việc viết bài văn miêu tả.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu về lỗi diễn đạt trong bài văn miêu tả của học sinh lớp 5 cho thấy rằng việc nhận diện và khắc phục lỗi là rất cần thiết. Những kết quả này có thể được áp dụng vào thực tiễn giảng dạy để nâng cao chất lượng giáo dục.

4.1. Đánh giá kết quả viết của học sinh

Thông qua việc phân tích các bài văn, giáo viên có thể đánh giá được mức độ tiến bộ của học sinh trong việc viết bài văn miêu tả.

4.2. Ứng dụng các phương pháp giảng dạy mới

Các phương pháp giảng dạy mới có thể được áp dụng để giúp học sinh cải thiện kỹ năng viết, từ đó nâng cao chất lượng bài văn.

V. Kết luận và hướng phát triển trong tương lai

Nghiên cứu lỗi diễn đạt trong bài văn miêu tả của học sinh lớp 5 là một lĩnh vực quan trọng cần được tiếp tục khai thác. Việc cải thiện kỹ năng viết cho học sinh không chỉ giúp các em thành công trong học tập mà còn trong cuộc sống sau này.

5.1. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu liên tục

Việc nghiên cứu liên tục về lỗi diễn đạt sẽ giúp giáo viên có những phương pháp giảng dạy hiệu quả hơn.

5.2. Định hướng phát triển chương trình giảng dạy

Cần có những định hướng phát triển chương trình giảng dạy để phù hợp với nhu cầu và khả năng của học sinh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong chương trình Tiếng Việt bậc tiểu học, Tập làm văn là phân môn mang tính tổng hợp cao và đặt ra nhiều khó khăn đối với quá trình dạy và học. Để nâng cao chất lượng giảng dạy, giáo viên cần xác định rõ nguyên nhân khiến học sinh chưa đạt yêu cầu trong bài viết. Thể loại văn miêu tả chiếm vị trí then chốt, chiếm thời lượng lớn trong chương trình (lớp 4 chiếm 56%, lớp 5 chiếm 48% đến 59% thời lượng phân môn Tập làm văn). Đây là thể loại giàu hình ảnh, phản ánh trực tiếp khả năng quan sát, tư duy cảm xúc và kĩ năng sử dụng ngôn ngữ của học sinh, qua đó giúp giáo viên phát hiện các lỗ hổng diễn đạt của người học.

Về bối cảnh thực tiễn, từ năm 2002, bộ Sách giáo khoa lớp 4 và lớp 5 thuộc chương trình Thử nghiệm Tiểu học 2000 (TNTH 2000) được đưa vào triển khai song song với chương trình Cải cách giáo dục (CCGD). Sự thay đổi về cấu trúc bài học, định hướng ngữ liệu và phương pháp kiểm tra giữa hai chương trình đòi hỏi việc kiểm định thực tế bài làm của học sinh nhằm đánh giá kết quả đạt được, chỉ ra các tồn tại và rút ra kinh nghiệm sư phạm cụ thể.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài gồm hai nhiệm vụ chính:

1. Nghiên cứu, đối chiếu nội dung bài dạy và bài học phân môn Tập làm văn thể loại văn miêu tả lớp 5 giữa chương trình CCGD và chương trình TNTH 2000.
2. Khảo sát, chấm lỗi trên bài làm thực tế của học sinh lớp 5 ở thể loại văn miêu tả nhằm thống kê các dạng lỗi diễn đạt, làm rõ nguyên nhân mắc lỗi và đề xuất các biện pháp khắc phục sư phạm.

Đối tượng nghiên cứu là các dạng lỗi diễn đạt (chính tả, từ vựng, ngữ pháp, diễn đạt ý) trong bài văn miêu tả của học sinh lớp 5. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện thông qua khảo sát 500 bài văn của học sinh lớp 5 tại 4 trường tiểu học trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh vào năm học 2004 - 2005: Trường Tiểu học Minh Đạo (Quận 5) và Trường Tiểu học Nguyễn Việt Hồng (Quận 3) theo chương trình CCGD; Trường Tiểu học Dương Minh Châu (Quận 10) và Trường Tiểu học Nguyễn Chi Thanh (Quận 10) theo chương trình TNTH 2000. Tác giả cũng tiến hành phỏng vấn bổ sung học sinh tại Trường Tiểu học Bàu Sen (Quận 5) và Trường Tiểu học Đinh Tiên Hoàng (Quận Bình Thạnh).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận thể loại văn miêu tả dựa trên định nghĩa từ Hán Việt từ điển của Đào Duy Anh: miêu tả là "lấy nét vẽ và câu văn để biểu hiện cái chân tướng của sự vật ra". Văn miêu tả trong nhà trường tiểu học mang tính thực hành toàn diện, đòi hỏi học sinh huy động tri thức đời sống, kĩ năng dùng từ, đặt câu, dựng đoạn, liên kết văn bản và tư duy thẩm mỹ cá nhân.

Về mặt lý luận dạy học và phân loại lỗi ngôn ngữ, tác giả kế thừa các công trình nghiên cứu phương pháp dạy học Tiếng Việt của Lê Phương Nga, Nguyễn Trí (1995), Vũ Khắc Tuân (1996), Lê A, Nguyễn Quang Ninh, Bùi Minh Toán (2001); các tài liệu rèn luyện kĩ năng viết văn miêu tả của Tô Hoài (1997), Hoàng Hòa Bình (1999), Vũ Tú Nam (1999), Đỗ Ngọc Thống, Phạm Minh Diệu (2003). Về lý thuyết phân tích lỗi, tác giả dựa trên hệ thống phân loại trong các nghiên cứu của Hồ Lê, Lê Trung Hoa (1990), Lê Phương Nga (1999) và bộ tài liệu nghiên cứu lỗi tiếng Việt của Nhà xuất bản Khoa học Xã hội (2002) gồm các tác giả Lê Trung Hoa (lỗi chính tả), Hồ Lê (lỗi từ vựng) và Cao Xuân Hạo (lỗi ngữ pháp).

Phương pháp nghiên cứu thực tế gồm:

• Phương pháp thống kê, phân loại: Thu thập dữ liệu lỗi từ 500 bài văn, phân loại thành 4 nhóm lỗi chính và tính toán tỉ lệ phần trăm trên từng chương trình.
• Phương pháp so sánh, đối chiếu: Phân tích sự khác biệt về cấu trúc chương trình, ngữ liệu, quy trình bài giảng và thời lượng dạy học giữa CCGD và TNTH 2000; đối chiếu tỉ lệ lỗi giữa hai nhóm học sinh.
• Phương pháp điều tra, phỏng vấn: Trò chuyện trực tiếp với học sinh tiểu học để ghi nhận nhận thức của các em về việc phạm lỗi khi làm bài văn miêu tả.

Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm 500 bài văn khảo sát viết về 2 đề bài cụ thể: "Tả quang cảnh đường phố vào buổi sáng khi em đến trường" và "Tả hình dáng, tính tình người bạn thân nhất của em"; các biên bản phỏng vấn học sinh và ngữ liệu sách giáo khoa Tiếng Việt các lớp 2, 3, 4, 5 của hai chương trình.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về Văn miêu tả trong chương trình tiểu học

Chương 1 xác định vị trí, tính chất và nhiệm vụ của thể loại văn miêu tả. Về tính chất, bài văn miêu tả vừa mang tính thực hành toàn diện, vừa mang đậm màu sắc cá nhân và tính sáng tạo. Về nhiệm vụ, phân môn này rèn luyện các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết, phát triển thao tác tư duy quan sát, lựa chọn chi tiết, lập dàn ý và bồi dưỡng nhân cách, cảm xúc thẩm mỹ cho học sinh.

Tác giả phân tích nội dung dạy học qua hai giai đoạn:

• Giai đoạn chuẩn bị (lớp 2, 3): Chương trình CCGD sử dụng 5 dạng bài tập (điền từ vào chỗ trống, dùng từ đặt câu, quan sát đồ vật, quan sát tranh trả lời câu hỏi, trả lời câu hỏi). Các bài tập này rèn luyện phản xạ ngôn ngữ nhưng ngữ liệu còn trùng lặp với phân môn Tập đọc và Từ ngữ - Ngữ pháp. Chương trình TNTH 2000 tinh giản thành 3 dạng bài (quan sát tranh trả lời câu hỏi, luyện nói, tả ngắn 3-5 câu) với ngữ liệu sinh động, tranh ảnh trực quan; tuy nhiên việc loại bỏ hoàn toàn dạng bài quan sát vật thật trực tiếp và yêu cầu viết đoạn văn ngắn được đánh giá là hơi quá sức với học sinh lớp 2, 3.
• Giai đoạn chính thức (lớp 4, 5): Cả hai chương trình đều dạy văn miêu tả đồ vật, cây cối, con vật, cảnh vật và con người.

Điểm khác biệt cốt lõi ở khối lớp 5 được tác giả tổng hợp qua các tiêu chí sau:

Đặc điểm so sánh	Chương trình CCGD	Chương trình TNTH 2000
Nội dung giảng dạy	Tả người (16 tiết); Tả cảnh sinh hoạt (16 tiết).	Tả người (12 tiết); Tả cảnh (19 tiết); Ôn tập đồ vật, con vật, cây cối (10 tiết).
Thời lượng miêu tả	32 tiết / 66 tiết Tập làm văn (chiếm 48%).	41 tiết / 70 tiết Tập làm văn (chiếm 59%).
Quy trình bài dạy	Quy trình 5 bước trên 1 đề bài bắt buộc duy nhất (Tìm hiểu đề, Lập dàn bài chi tiết, Làm văn miệng, Làm văn viết, Trả bài).	Quy trình 7 - 8 bước mở rộng (Giới thiệu cấu tạo, Luyện tập quan sát/chọn ý, Luyện tập dựng đoạn, Kiểm tra viết, Trả bài).
Cách thức làm bài	Học sinh làm theo dàn ý chung do giáo viên hướng dẫn, ngữ liệu cố định.	Học sinh tự lập dàn ý thông qua ngữ liệu tham khảo đa dạng, tự do chọn đề tài.
Phương thức kiểm tra	4 - 5 bài kiểm tra với đề bài bắt buộc.	3 bài kiểm tra với hệ thống đề tự chọn theo sở thích.

Chương 2: Lỗi trong bài văn miêu tả của học sinh lớp 5

Chương này tập trung khảo sát, phân loại chi tiết 4 nhóm lỗi diễn đạt xuất hiện trong 500 bài làm văn của học sinh:

1. Lỗi chính tả:

• Lỗi viết hoa: Không viết hoa tên người, tên địa danh hoặc viết hoa tùy tiện danh từ chung.
• Lỗi thanh điệu: Nhầm lẫn thanh hỏi và thanh ngã (vắng vẽ, mỗi mệt, rãnh đất), lỗi viết sai dấu do tư duy bị ảnh hưởng bởi từ đi trước hoặc đi sau (cây bit, gâu gất).
• Lỗi âm đầu: Lẫn lộn c/ch, ng/ngh do quên quy tắc chính tả; lẫn lộn ch/tr, s/x, d/r/gi, l/n do ảnh hưởng phát âm địa phương.
• Lỗi âm chính: Chiếm tỉ lệ lớn nhất, bao gồm nhược hóa nguyên âm đôi (chiu sáng, iém lặng, ngủ thíp, nườm nượp) và lỗi do phát âm gần giống (giơ tai, cây cao, tấm vóc, tấn nặp).
• Lỗi âm cuối: Học sinh khu vực phía Nam sai phổ biến các cặp đối lập -n/-ng, -t/-c, -un/-ung, -ut/-uc do đặc điểm phương ngữ (bang mai, lắt dắt, tung tăn, ướt như chuộc).

2. Lỗi từ vựng: Gồm 6 nhóm lỗi cụ thể:

• Viết sai âm gây lẫn lộn nghĩa (thon thả thay vì thong thả, tàn thay vì toàn, tỉa lông thay vì rỉa lông).
• Hiểu sai nghĩa từ vựng (chạy vun vút dùng cho phụ huynh đưa đón con, nhầm cảm tưởng với ấn tượng, nhà thấp chễm chệ, áo dài lướt thướt).
• Phối hợp nghĩa không ăn khớp (tiếng lách cách trông thật vui tai, lớp đám mây, người già vận động uyển chuyển, xưng hô bất nhất ba - bố, em - tôi).
• Lỗi về tình thái: Thêm từ cảm thán hoặc tình thái sai vị trí làm câu tối nghĩa (lúc nào!, làm sao ấy!).
• Dùng sai ngữ cảnh: Tả bạn cùng lớp có nét mặt phúc hậu, tiếng người bán xôi reo hò, mây trời lăn tăn, xanh mơn mởn.
• Lỗi phong cách: Đưa ngôn ngữ sinh hoạt tự do vào văn bản viết (lố nhố, nhào vô xực một tô cho đã, chịu không nổi).

3. Lỗi ngữ pháp:

• Từ loại: Kết hợp danh từ trừu tượng với phụ từ không phù hợp (các ấn tượng), câu thiếu thể bị động (Kiệt bắt làm...), kết hợp tính từ tuyệt đối với từ chỉ mức độ (rất san sát, rất xanh thắm), dùng sai phụ từ thời gian (đã, chỉ có).
• Thành phần câu: Câu thiếu chủ ngữ hoặc vị ngữ (Chỉ còn vài bước đã đến trường. Nhưng em thấy...), nhầm lẫn chủ ngữ với trạng ngữ, câu thiếu định ngữ làm mất thông tin, dùng bổ ngữ không thích hợp (mưa tát vào mặt rất to và lạnh).
• Cấu tạo câu: Câu què, câu rút gọn sai hoàn cảnh, câu ghép đẳng lập thiếu tính cân đối, dùng sai cặp từ chỉ quan hệ (Vì... và...).
• Dấu câu: Không sử dụng dấu chấm ngắt câu, đặt sai vị trí dấu phẩy.

4. Lỗi diễn đạt ý: Học sinh mắc lỗi diễn đạt dạng liệt kê cơ học; lặp ý; ý không logic (mắt ba nhìn nghiêm nghị nhưng tròn xoe như hai hòn bi); ý rời rạc chắp vá (đang tả đường phố đột ngột chuyển sang hứa học giỏi và chấp hành luật giao thông); ý diễn đạt do tư duy non nớt (thoạt nhìn chín mười tuổi chứ thật ra bạn mười một tuổi, tóc như những cây đinh cắm lên đầu).

Chương 2 khép lại với hệ thống biện pháp sư phạm: phối hợp dạy chính tả có ý thức và không ý thức, chú trọng chữa lỗi phương ngữ; làm giàu vốn từ qua phân môn Tập đọc và Luyện từ và câu gắn với chọn lọc ngữ liệu; dạy ngữ pháp lấy câu làm trục trung tâm và tổ chức cho học sinh rèn luyện tư duy quan sát, đặt câu hỏi (cái gì, ở đâu, vì sao, như thế nào) kết hợp vẽ biểu đồ sự kiện để khắc phục lỗi diễn đạt ý.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận cung cấp hệ thống số liệu thực nghiệm so sánh tỉ lệ mắc lỗi giữa học sinh học chương trình CCGD và chương trình TNTH 2000 qua 3 bảng thống kê:

Nhóm lỗi chính tả	Chương trình CCGD (%)	Chương trình TNTH 2000 (%)
Viết hoa	14%	11%
Thanh điệu	23%	20%
Âm đầu	19%	16%
Âm chính	39%	35%
Âm cuối	28%	25%

Nhóm lỗi từ vựng	Chương trình CCGD (%)	Chương trình TNTH 2000 (%)
Viết sai âm gây lẫn lộn về nghĩa	14%	10%
Hiểu sai nghĩa của đơn vị từ vựng	28%	20%
Phối hợp nghĩa không ăn khớp	21%	16%
Lỗi tình thái	12%	9%
Dùng từ sai ngữ cảnh	16%	12%
Lỗi về phong cách	9%	6%

Nhóm lỗi ngữ pháp	Chương trình CCGD (%)	Chương trình TNTH 2000 (%)
Từ loại	16%	23%
Thành phần câu	25%	22%
Cấu tạo câu	27%	28%
Dấu câu	29%	18%

Các số liệu cho thấy học sinh học chương trình TNTH 2000 ít mắc lỗi chính tả, lỗi từ vựng và lỗi dấu câu hơn học sinh học chương trình CCGD. Lý do là chương trình TNTH 2000 gia tăng thời lượng luyện tập, phương pháp dạy học mở cho phép học sinh tự tìm từ, tự chọn đề tài và hệ thống dấu câu được ôn luyện xuyên suốt (dấu chấm 13 tiết, dấu phẩy 19 tiết, dấu hỏi 6 tiết). Ngược lại, ở nhóm lỗi từ loại và cấu tạo câu, học sinh chương trình TNTH 2000 có tỉ lệ sai sót cao hơn (lỗi từ loại chiếm 23% so với 16% ở CCGD). Nguyên nhân là phân môn Luyện từ và câu ở giai đoạn lớp 2, 3 của chương trình mới đã giảm tải lý thuyết ngữ pháp hình thức, khiến học sinh thiếu điểm tựa khái niệm để định danh và tự sửa chữa lỗi câu.

Về mặt giải pháp, tác giả đề xuất giáo viên cần tận dụng tiết trả bài để học sinh tự phân tích lỗi và sửa lỗi; phân loại phương ngữ để rèn chính tả; tích hợp làm giàu vốn từ qua phân môn Tập đọc. Đặc biệt, tác giả đề xuất một kiến nghị chương trình: việc bố trí dạy xen kẽ các thể loại văn trong chương trình TNTH 2000 có thể làm gián đoạn kĩ năng của học sinh; do đó nên xem xét sắp xếp giảng dạy phân môn Tập làm văn theo trình tự "cuốn chiếu" từng thể loại nhằm giúp học sinh thực hành liền mạch và thành thạo trước khi chuyển sang thể loại mới.

Đóng góp của khóa luận thể hiện ở việc khảo sát thực chứng toàn diện trên cỡ mẫu 500 bài làm, kết hợp phân tích đối chiếu định lượng giữa hai giai đoạn chương trình giáo dục tiểu học tại một thời điểm chuyển giao quan trọng, thay vì chỉ tiếp cận lý thuyết phương pháp thuần túy như phần lớn các tài liệu trước đó.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ giới hạn khảo sát trên một thể loại duy nhất là văn miêu tả trong phân môn Tập làm văn và dừng lại ở đối tượng học sinh khối lớp 5 tại khu vực Thành phố Hồ Chí Minh. Việc khảo sát chưa bao quát được các thể loại khác của phân môn Tập làm văn cũng như các khối lớp khác trong bậc tiểu học. Tác giả tự nhận định do giới hạn thời gian nên chưa thể mở rộng diện nghiên cứu và đặt hướng nghiên cứu tiếp theo vào việc khảo sát mở rộng sang các thể loại Tập làm văn khác (như văn kể chuyện, viết thư) và khảo sát trên toàn bộ các khối lớp còn lại của cấp tiểu học.

Giá trị tham khảo

Công trình là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học và Sư phạm Ngữ văn trong việc nghiên cứu phương pháp dạy học phân môn Tập làm văn và phương pháp điều tra lỗi ngôn ngữ học sinh. Đối với giáo viên tiểu học đang trực tiếp giảng dạy, phần phân tích chi tiết các lỗi sai cụ thể kèm ví dụ thực tế (đặc biệt là lỗi chính tả phương ngữ Nam Bộ, lỗi dùng từ sai ngữ cảnh và lỗi câu què) cung cấp cứ liệu trực quan phục vụ công tác chữa bài trong tiết trả bài viết. Ngoài ra, các nhà nghiên cứu chương trình giáo dục tiểu học có thể tham khảo bảng dữ liệu thực nghiệm so sánh giữa chương trình CCGD và TNTH 2000 để đánh giá tác động của cấu trúc chương trình đối với năng lực diễn đạt của học sinh.

Câu hỏi thường gặp

Khóa luận tiến hành khảo sát thực nghiệm trên cỡ mẫu và tại những trường học nào?
Nghiên cứu khảo sát trực tiếp 500 bài văn của học sinh lớp 5 tại 4 trường tiểu học ở Thành phố Hồ Chí Minh: Trường Minh Đạo (Quận 5), Trường Nguyễn Việt Hồng (Quận 3) thuộc chương trình CCGD; Trường Dương Minh Châu (Quận 10), Trường Nguyễn Chi Thanh (Quận 10) thuộc chương trình TNTH 2000. Ngoài ra, tác giả phỏng vấn học sinh tại Trường Bàu Sen (Quận 5) và Trường Đinh Tiên Hoàng (Quận Bình Thạnh).

Tại sao học sinh chương trình TNTH 2000 có tỉ lệ sai lỗi dấu câu thấp hơn đáng kể so với chương trình CCGD?
Theo số liệu Bảng 2.3, học sinh chương trình TNTH 2000 chỉ mắc 18% lỗi dấu câu so với 29% của chương trình CCGD. Nguyên nhân là chương trình CCGD chỉ dạy dấu câu tập trung ở lớp 3 (mỗi dấu 2 tiết), trong khi chương trình TNTH 2000 bố trí số tiết dạy dấu câu xuyên suốt và ôn tập lặp lại qua các khối lớp với thời lượng lớn (dấu chấm có 13 tiết, dấu phẩy có 19 tiết, dấu chấm hỏi có 6 tiết, dấu chấm than có 3 tiết).

Vì sao học sinh chương trình TNTH 2000 lại mắc lỗi từ loại cao hơn học sinh chương trình CCGD?
Học sinh chương trình TNTH 2000 mắc 23% lỗi từ loại, cao hơn mức 16% của chương trình CCGD. Tác giả chỉ ra nguyên nhân là chương trình mới đổi tên phân môn thành Luyện từ và câu, ở các lớp 2 và 3 chỉ tập trung mở rộng vốn từ và giới thiệu câu thông qua câu hỏi giao tiếp cơ bản, giảm nhẹ việc cung cấp các khái niệm ngữ pháp lý thuyết hình thức. Do đó, học sinh khó định danh được loại lỗi của mình để tự chỉnh sửa bài làm.

Yếu tố ngữ âm địa phương nào dẫn đến việc học sinh trong khảo sát mắc nhiều lỗi âm cuối?
Địa bàn khảo sát thuộc khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, học sinh mang đặc điểm phương ngữ Nam Bộ không phân biệt được các âm cuối đối lập như -n với -ng, -t với -c, dẫn đến việc các em viết bài theo thói quen phát âm thường ngày và sai các cặp vần như an/ang, at/ac, in/inh, it/ich, un/ung, ut/uc.

Tác giả đề xuất giải pháp gì đối với tiến trình giảng dạy phân môn Tập làm văn trong chương trình mới?
Tác giả đề xuất ý kiến sắp xếp lại chương trình phân môn Tập làm văn theo trình tự "cuốn chiếu" từng thể loại, thay vì dạy xen kẽ các thể loại như thiết kế của chương trình TNTH 2000. Việc dạy cuốn chiếu giúp học sinh rèn luyện liên tục kĩ năng cho đến khi thuần thục một thể loại văn bản trước khi chuyển sang thể loại khác.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Thị Thu Hiền đã phản ánh thực trạng các dạng lỗi diễn đạt phổ biến trong bài văn miêu tả của học sinh lớp 5 thông qua dữ liệu khảo sát 500 bài văn thực tế tại Thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả nghiên cứu chứng minh chương trình TNTH 2000 giúp học sinh giảm thiểu đáng kể lỗi chính tả, từ vựng và dấu câu nhờ tăng thời lượng rèn luyện và mở rộng tính chủ động, nhưng lại bộc lộ hạn chế về lỗi từ loại và cấu tạo câu do giảm tải lý thuyết ngữ pháp. Toàn bộ phát hiện thực nghiệm và các giải pháp sư phạm trong đề tài mang lại giá trị thực tiễn đối với công tác giảng dạy phân môn Tập làm văn cũng như việc hoàn thiện cấu trúc chương trình Tiếng Việt bậc tiểu học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu.EAP SSN entre PL al I. edi chonte i ieee sia ee RRL 2 RiGee ea ME a oi aa a ania 2 | ee ea | ee wee 12 IV, Phương pháp nghiên cứu. u V:L E1 ¿0CCHỦ TẾ HÌlaesessedsekeenesaeskenaiiisondiokesiasvgiiioeskespiioskter i6ESvriaxrE tH Phẩn noidung chitth:essnnsncune nen Pd i Chương l: Tổng quản về Văn miéu tả trong chương trình tiểu học. 6 BUSESgp be Tà HÌT:--- sp eetnstae kh led na iSIE tak11356E21604E5E18 200085 29306đ6-E8 lồ I.V{ trí — Tinh chất - Nhiệm vu của Văn miéu tao (6 1.

Ting quan về nội dung hài dạy — học Văn miều tả trong chướng trinh Tiểu học. Stidtti se ae area ST Eee eee ean Eee 17110010607 W? 1.Nãi dung bai day — hoe wong chương trình Tiểu hoe. Giai đuạn chuẩn bị: lắp 3. Sore eT ES eset ten 7 1.

Giai đoạn chính thức: lửn 4. và tê TA cà 00 téki I L2.NOi dung bài day — hoe Văn miều tả lắp 3 chướng trình CCOD vũ chướng trình TNTH 2UO.osc--cSSrsrseesreerrrrrrrrr ae I4 1. Nội dune bài day — hoe Văn miéu tả lop 5 chương trình CC TT: — cá t2k¬-i0dl4410S220050000)88. Núi dung bài day — hoe Văn miều tả lap 5 chưởng trình TATOO ac á da G02 0000002600100 AdGSREsaioitigbdieabiibabia l5 1.3, Đôi nét su sánh nội dung bai dạy — hoe Văn miều ta hip 5 chwftng Irình CCGD và chương trình TNTH 2(UU,.

I7 Chương 2: LỖI trong hài van miéu tả của học sinh hp Š. co lủ | Tấm quan Hong của vide phần loài lỗi trong bài vẫn meu tii. Hình thức Khao xát tình trang lôi trong bài vận miều ta chướng trình CGD và TAT JOU 22120100200 C0006 0003 16a ee 040801 401a060580 nà L8 Ấn vế Về a he 223. Các lỗi thường gap trong bài van miều tả bp 3.2, Lỗi từ vựng m 11:3, LAW h8 PHA cu.

c-ceeesaraseseiei corner EPGDLBISIE-EBEAGSES62.EDEIESE 2 Ak, Beir [BC toccoicdttttibsitgitttidt080Xi088001A10004x32x314022:8110002488 4U 134, Bang thống kế lôi trong bài van miều tả hip 5 chương trình CCGD và chưng tình TNTH MMW). AS SIE nraT ns pee operon 3 2.5, Anh hưởng của lỗi điển đạt đến bài văn miễu lH.6, Biện phap khắc phục lỗi trong hài văn miễu tả của hoe sinh. 34 "hanán kết kết luậ kẽ TT. kưigt (0c bHankk SS Phu rer Te Pe errr rere err ree errr rrr errr +1 Tai liệu tham khảo.

=nresn=rssensdEixssmitsasisdicsrasdi bith4iA4214301s. Lý do chọn để tài: TLY là một phân môn khó. mặc dù đã có nhiều sách viết về phướng pháp thing# day phân môn nay nhưng thực chất, một giáo viễn muốn day tốt nhái nấm rũ nguyễn nhãn vi sao học sinh chưa lầm bai văn dat yêu cầu. Chính vi thé bài khóa luận chon hướng nghiên cứu những lỗi sai thường mắc phải ở hye sinh để tìm ra hưởng đi chủ việc niảng dạy.

: Trung nhân môn TLY (xuyên suốt từ lớn 2 đến lứp 5), thể loại Văn miéu tả rất được chủ trọng. chiếm khoảng thời lượng dạy rất lớn trong chương trình. Bên cạnh dé, văn miéu tủ là thể loại rất gan gũi với học sinh, rất dé dàng chủ giáu viên phat hiện những điều hoe sinh chưa nấm bat được thông qua các hài tập, bài kiểm tra. Từ năm 30021, bo SGK lứp 4.

5 chưưng trình TNTH 2000 đã được đưa vao chương trình giang day với nội dung khá phong phú, da dạng, Đặc biệt đối với thể loai Văn miéu tả trong phan môn TLY, có thể nói đây là một bước đột phá trong nội dung giảng dạy. Vì thể, việc kiểm định lại kết quả đã đạt được của chương trình cũ bén cạnh việc xem xét lại nội dung chương trình mới bằng cách chấm lỗi của học sinh cũng là việc làm rất cần thiết, Từ đó, người viết cú thể rút kinh nghiệm tất hơn chủ bài dạy của mình. Mục tiêu của để tài: Nghiễn cứu và so sánh bai day — bài học phân môn TLY thể loại Văn miéu tả lứp 5 chương trình cải cách và chương trình thứ nghiệm 2000, Chấm lỗi trên các hài làm của hye sinh lớp 5 thể loại văn miéu tú nhằm thống kẻ lỗi và nhận hiết nguyén nhân hoe sinh sai lỗi và nêu cúch khắc phục. Lịch sử vấn dé: Từ trước đến nay.

rất nhiều tác giả đã viết sách về thể loại Văn miều tả. Sách nghiên cứu vẻ chướng trình và cách giảng day thể loại văn này nổi bãi có: Phương pháp day hoe Tiếng Việt ở Tiểu học. tập 3 của PGS. Lê Phương Nga và Nguyễn Tri xuất bản vio năm 1995; Giáo trình phương pháp dạy học Tiếng Việt bậc Tiểu hoc do Vũ Khấc Tuân chủ hiên (19961: Phương pháp day học Tiếng Việt dành cho giáo viên Trung hoc hệ 9 + 3 và hệ Cao đẳng Su phạm 12 + 2 của Nhà xuất ban Giáo dục (19981, Và gin đây, vào năm 2001, GS Lé A cùng Nguyễn Quang Ninh, Bùi Minh Toán cũng đã viết quyển Phương pháp dạy học Tiếng Việt, TS Nguyễn Trí với quyền Day FLV ở trường Tiểu hee (20031 có dé cập đến việc gidng day thể loại Văn miéu ta trong lớp 4.

Bên cạnh đó, nhiều sách viết về cách dẫn dat học sinh làm một bai vin miéu tả hay, nhằm giún các em tránh những lỗi sai thường mắc phải trong bài van như: Mội Tran SĩL3 = xã Atel nghiệm viel van miện fa của nhà văn To Hoài (19971), Day rấn chủ hee sink Tiểu hoe của Hoang Hòa Bình (1999): Vận miều tả và kể chuyện của nhà van Vũ Tú Nam (9991: Trà chuyện về cách làm bai van miéu ta rà tấn kể chuyện của Bùi Hiện 119991 Đặc biệt, có một sO súch hưởng sâu va vice hỏi dường cách làm một hài văn micu ti cho học sinh như Tiếng Việt trong nhà trường của Vien ngôn ned học (19991: Bai đưỡng van Tiểu học (2000) của Nguyễn Quốc Siêu: Tim về dep hai van ở Tiểu hoe (20002) của Nguyen Trí, Nguyễn Trong Hoan: Bài tập luyện viết van miễn ta ở Tiểu học cua Nhà xuất bản Giña dục (2002) và quyền Vấn miền tả trong nhà trường nhữ thông của Đã Ngoc Thống, Phạm Minh Diệu (20031:. Cú thể thấy tài liệu về cách day. cách hoe thể loại Văn miéu tử ở trường Tiểu hoe là rất nhiều, Tuy nhiên, da số các tài liệu chỉ nghiên cứu về chương trình dạy thể loại văn này, hướng dẫn phương pháp giảng dạy chủ giáo viên và nêu kinh nghiệm giúp cúc em học sinh có thể làm một bai văn đạt yêu cầu mã rất ít sách. tứ liệu phan tích lỗi sai của chính các em trong bai van, Nghiên cứu vẻ lỗi của học sinh hiện nay chỉ có một số sách phổ hiến như: Sửa lãi ngữ pháp (lỗi về kết cấu câu) của Lie giá HO Lẻ.

Lẻ Trung Hou (1990); Nền kỹ năng sử dung Tiếng Việt (1998) của BO Giáo dục và Đâu tạo: Day học ngữ phap ở tiểu học của Lê Phương Ngã (1999) Đặc biệt nội bat là bai viết của PGS. Lễ Phương Nga trong quyền Tiếng Việt trong nhà trường (9991 với tiêu để Lai nga? pheip của lục sinh tiểu học và các hiện pháp phàng ngữu, sầu chữu, Có thể nói, đây là một trong những hài viết hiểm hoi di sâu phan tích vẻ lỗi của học sinh Tiểu hoe, Trang năm 3002, Nhà xuất ban Khoa học và xã hỏi đã chủ ra đời bộ sách nghiên cứu vẻ Lỗi trong tiếng Việt nằm; Lãi chính tả và cách khắc phục của TS Lê Trung How: Lãi từ vựng và cách khắc phục do PGS, Hỗ Lê chủ biên; và quyền Lối ngữ phdp và cách khắc phục của PGS. Cau Xuân Haw chủ biến. Đây là một đóng sắn rất dn chủ việc nhát hiển lỗi và hỏi dưỡng khả năng làm văn của hoe sinh ở các cấp.

Như vậy, có thể thấy tư liệu nghiên cứu vẻ lỗi trong bài văn của hục sinh còn mới han, chỉ ở mang này hoặc máng kia mà người viết chưa tiến cận được với tài liệu xem xét chung vẻ lỗi diễn đạt ¥ của hee sinh, đặc hiệt là chưa có tải liệu nào nghiên cứu bài văn miều ta của hoe sinh ở một khối lớn cụ thể, Vì thể, bai khủa luận chen hưởng nghiên cứu lỗi của các em hoe sinh một cách tổng quát qua thể loại Văn miều tả. Đây là một để tải khó nhưng bai khoá luận mong muốn qua đó có thể hiểu hun, nấm bat rũ hơn những điều còn khúc mắc của học sinh Tiểu hoc. Phưưng pháp nghiên cứu: Tim hiểu vấn dé lỗi trong bài Văn miều tả của học sink lún 3. khỏa luận chủ yếu ding các phương pháp thống kế, đối chiếu, se sinh giữa nội dung, thời lượng vidng dạy thể loại văn này ở hai chương trình CCGD và TNTH 3000.

Đồng thời, việc tim hiểu thực trạng lãm văn của học sinh lớp ã thể loại Văn midu tí được tiến hành bằng cách khảu sắt thang kế, so sánh kết quả tiữa những hoe sinh hoe theo hai [run 3 chưng trình trên: OG chướng trình CCGD có trường Minh Bau (quan 3) trường Nguyễn Việt Hong (quan 3). ở chương trình TNTH 2000 có trường Nguyễn Chi Thanh (quận DI và trường Dương Minh Chiu (quận 10), Phường pháp điều tra. phòng vấn cũng dước sử dụng để phí lại ý kiến của học sinh về việc pham lỗi trong hàn Văn mice la của de em. Bốcục dé tài: Khia luận gam phần mi đầu, phản kết luận, và phan noi dung chính với 2 chuving: Chương |: Tổng quan về vấn miễu ta trong chương trình tiểu học: Trình bay về khái niệm, vị trí, tính chất, nhiệm vụ của Văn miéu tả trong chương trình tiểu học, wad thiệu nội dung dạy — hoe Van miéu tủ ở chương trình CCGD và TNTH 2000), Đặc biệt, trong chương này, khóa luận còn đổi chiếu, so sánh nội dung hài dạy — hoe Văn miéu ta lớp 5 chương trình CCGD và chương trình TNTH 501M), Chương 3: Lỗi trong bài văn miéu tả của hee sinh lúp 3: Hệ thống lỗi của hoe xinh như: lỗi chính tị.

lỗi từ vựng, lỗi ngữ pháp và lỗi diễn đạt ý. Bên cạnh đỏ, người viết sẽ xo sánh ti lệ hoe sinh mắc những lỗi trên ở cả hai chương trình CCGD và TNTH 200). Từ đó, nêu nhận xét và đưa ra mot xố để xuất, Ngoài 40 trang chỉnh văn, khúa luận dành 10 trang Phụ lục để trình bay về: |. Bảng tóm tất nội dung dạy — hoe nei pháp trong chướng trình Tiểu học 2, Ghi chép phòng vấn học sinh vẻ lỗi trone bai Văn miều tả.

Một số hài làm mẫu của học sinh ở các trường Tiểu học được khiio sát, [ranw 4 Chitting | TONG QUAN VỀ VAN MIÊU TẢ TRONG CHƯƠNG TRINH TIỂU HỌC 1. Về thể luại Văn miêu ta 1. Văn miéu ta là gì? Wiew mí là “Lay nét về và câu văn để hiểu hiện cái chan tưởng của sự vat ra.” (Đầu Duy Anh ~ Hắn Việt từ điển!