Luận án tiến sĩ nghiên cứu xác định giống và một số biện pháp kỹ thuật trồng cây bìm bìm pharbitits nil l choisy phục vụ sản xuất dược liệu chất lượng

Luận án tiến sĩ y tế phân tích nghiên cứu xác định giống và một số biện pháp kỹ thuật trồng cây bìm bìm pharbitits nil l choisy, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm,

• Tác giả: Dương Thị Duyên
• Người hướng dẫn: PGS. Ninh Thị Phíp
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên Cứu Kỹ Thuật Trồng Cây Bìm Bìm (Pharbitis nil)
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận án
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.9.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.9.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.10. Phạm vi nghiên cứu
• 1.11. Đối tượng nghiên cứu
• 1.12. Địa điểm nghiên cứu
• 1.13. Những đóng góp mới của luận án
• 1.14. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.14.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.14.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.15. Tổng quan tài liệu
• 1.15.1. Giới thiệu chung về chi ipomoea và cây bìm bìm
• 1.15.2. Nguồn gốc, vị trí phân loại và phân bố của chi Ipomoea
• 1.15.3. Đặc điểm chung của chi Ipomoea
• 1.15.4. Một số kết quả nghiên cứu của cây bìm bìm Ipomoea nil trên thế giới và Việt Nam
• 1.15.5. Một số kết quả nghiên cứu về biện pháp kỹ thuật trên một số cây trồng và cây dược liệu
• 1.15.6. Một số kết quả nghiên cứu về tuyển chọn giống
• 1.15.7. Một số kết quả nghiên cứu về thời vụ trồng
• 1.15.8. Một số kết quả nghiên cứu về mật độ trồng
• 1.15.9. Một số kết quả nghiên cứu kỹ thuật ngắt ngọn
• 1.15.10. Một số kết quả nghiên cứu về kiểu giàn leo
• 1.15.11. Một số kết quả nghiên cứu về phân bón
• 1.15.12. Nhận xét chung
• 1.16. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.16.1. Vật liệu nghiên cứu
• 1.16.2. Nội dung nghiên cứu
• 1.16.2.1. Nội dung 1: Thu thập và đánh giá đặc điểm nông sinh học của các mẫu giống bìm bìm
• 1.16.2.2. Nội dung 2: Nghiên cứu ảnh hưởng cúa các biện pháp kỹ thuật đến năng suất, chất lượng dược liệu Bìm bìm
• 1.16.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.16.3.1. Phương pháp nghiên cứu các thí nghiệm
• 1.16.3.2. Phương pháp tiến hánh theo dõi các chỉ tiêu
• 1.16.3.3. Phương pháp lấy mẫu và xử lí số liệu
• 1.17. Kết quả nghiên cứu
• 1.17.1. Đánh giá đặc điểm nông sinh học của một số mẫu giống bìm bìm
• 1.17.1.1. Một số chỉ tiêu về đặc điểm hình thái rễ, thân, lá của các mẫu bìm bìm
• 1.17.1.2. Hình thái các bộ phận sinh sản của các mẫu bìm bìm
• 1.17.1.3. Đặc điểm giải phẫu của các mẫu giống bìm bìm
• 1.17.1.4. Mật độ nhiễm sâu hại của các mẫu giống bìm bìm
• 1.17.1.5. Kết quả định tính đúng của các mẫu bìm bìm so với chất chuẩn a.Cafeic và mẫu chuẩn bằng sắc ký lớp mỏng (SKLM)
• 1.17.1.6. Kết quả đánh giá đa dạng di truyền dựa trên các đặc điểm hình thái, sinh trưởng của các mẫu giống bìm bìm
• 1.17.1.7. Kết quả giám định tên khoa học
• 1.17.1.8. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất
• 1.17.1.9. Phân tích tương quan của một số chỉ tiêu với năng suất các mẫu giống bìm bìm
• 1.17.1.10. Chất lượng dược liệu của các mẫu giống bìm bìm
• 1.17.1.11. Nhận xét nội dung nghiên cứu
• 1.17.2. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất và chất lượng dược liệu bìm bìm
• 1.17.2.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ đến năng suất và chất lượng dược liệu mẫu giống bìm bìm IP3 và IP6
• 1.17.2.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ và thời vụ đến năng suất và chất lượng dược liệu bìm bìm mẫu giống IP3
• 1.17.2.3. Nghiên cứu ảnh hưởng của kiểu giàn và mật độ đến năng suất và chất lượng dược liệu bìm bìm
• 1.17.2.4. Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ và kỹ thuật ngắt ngọn đến năng suất và chất lượng dược liệu bìm bìm IP3
• 1.17.2.5. Nghiên cứu ảnh hưởng tỷ lệ và liều lượng của N-P-K đến năng suất và chất lượng dược liệu bìm bìm IP3
• 1.17.2.6. Nghiên cứu ảnh hưởng của liều lượng N, P, K đến năng suất và chất lượng dược liệu bìm bìm IP3
• 1.17.2.7. Nội dung quy trình được bổ sung cải tiến sau khi nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật
• 1.17.3. Triển khai thử nghiệm mô hình trồng bìm bìm
• 1.17.3.1. Kết quả về thời gian sinh trưởng của bìm bìm khi thử nghiệm mô hình
• 1.17.3.2. Kết quả về các chỉ tiêu phát triển rễ thân và lá của bìm bìm khi thử nghiệm mô hình
• 1.17.3.3. Chỉ số LAI, SPAD và khả năng tích lũy chất khô của cây bìm bìm tại các mô hình thử nghiệm
• 1.17.3.4. Kết quả về các chỉ tiêu về cấu thành năng suất khi thử nghiệm mô hình
• 1.17.3.5. Kết quả về các chỉ tiêu năng suất khi thử nghiệm mô hình
• 1.17.3.6. Kết quả về chỉ tiêu chất lượng dược liệu bìm bìm khi thử nghiệm mô hình
• 1.17.3.7. Hiệu quả kinh tế của các mô hình trồng
• 1.18. Kết luận và kiến nghị
• 1.18.1. Kiến nghị và đề xuất
• Danh mục các công trình đã công bố liên quan đến luận án
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Kỹ Thuật Trồng Cây Bìm Bìm Pharbitis nil

Nghiên cứu về kỹ thuật trồng cây bìm bìm (Pharbitis nil) tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam mở ra hướng đi mới cho việc phát triển nguồn dược liệu chất lượng. Bìm bìm, một loài cây thuộc họ Khoai lang (Convolvulaceae), chi Ipomoea, từ lâu đã được biết đến với nhiều công dụng trong y học cổ truyền. Tuy nhiên, việc canh tác còn nhiều hạn chế, năng suất và chất lượng chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Nghiên cứu khoa học này tập trung vào việc xác định giống và xây dựng quy trình kỹ thuật trồng tối ưu, nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng dược liệu. Các kết quả nghiên cứu được kỳ vọng sẽ góp phần vào việc phát triển ngành dược liệu Việt Nam, đồng thời mang lại lợi ích kinh tế cho người nông dân.

1.1. Giới thiệu về cây bìm bìm và giá trị sử dụng

Cây bìm bìm (Pharbitis nil) là một loài cây thân leo, có nguồn gốc từ châu Á. Trong y học cổ truyền, hạt bìm bìm được sử dụng để chữa nhiều bệnh như táo bón, phù thũng, và các bệnh về da. Theo nghiên cứu của Viện Dược liệu (2017), Việt Nam có 5117 loài thực vật có công dụng làm thuốc. Các nghiên cứu hiện đại cũng chỉ ra rằng hạt bìm bìm có chứa nhiều hoạt chất có giá trị dược lý, mở ra tiềm năng lớn cho việc phát triển các sản phẩm cây thuốc bìm bìm có giá trị cao.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu về bìm bìm tại Việt Nam

Việc nghiên cứu kỹ thuật trồng cây bìm bìm tại Việt Nam có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Nguồn dược liệu từ tự nhiên ngày càng khan hiếm, đòi hỏi cần có các giải pháp canh tác bền vững để đảm bảo nguồn cung ổn định. Nghiên cứu này không chỉ tập trung vào việc nâng cao năng suất mà còn chú trọng đến chất lượng dược liệu, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của ngành dược. Đồng thời, việc xây dựng quy trình canh tác khoa học sẽ giúp giảm thiểu rủi ro, tăng hiệu quả kinh tế cho người trồng.

II. Thách Thức Trong Kỹ Thuật Trồng Bìm Bìm và Giải Pháp Tiềm Năng

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc trồng và chăm sóc bìm bìm vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. Các giống bìm bìm hiện tại chưa được chọn lọc kỹ càng, năng suất thấp và dễ bị sâu bệnh tấn công. Bên cạnh đó, kỹ thuật canh tác còn lạc hậu, chưa áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Nghiên cứu khoa học này hướng đến giải quyết các vấn đề này thông qua việc tuyển chọn giống năng suất cao, kháng bệnh tốt và xây dựng quy trình canh tác tối ưu, bao gồm các yếu tố như thời vụ, mật độ, phân bón và phòng trừ sâu bệnh.

2.1. Các vấn đề về giống và nguồn gốc của bìm bìm

Một trong những thách thức lớn nhất trong kỹ thuật trồng cây bìm bìm là sự đa dạng về giống và nguồn gốc. Nhiều giống bìm bìm đang được trồng hiện nay chưa được xác định rõ nguồn gốc, đặc điểm sinh học, và khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của từng vùng. Điều này dẫn đến sự không đồng đều về năng suất và chất lượng dược liệu. Nghiên cứu này tập trung vào việc thu thập, đánh giá, và giám định tên khoa học của các mẫu giống bìm bìm để có cơ sở khoa học cho việc chọn lọc và nhân giống.

2.2. Sâu bệnh hại và biện pháp phòng trừ cho cây bìm bìm

Sâu bệnh trên cây bìm bìm là một trong những yếu tố gây ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng dược liệu. Các loại sâu bệnh thường gặp bao gồm rệp, bọ trĩ, nấm bệnh... Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học có thể gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Do đó, nghiên cứu này tập trung vào việc tìm kiếm các giải pháp phòng trừ sâu bệnh hiệu quả và thân thiện với môi trường, như sử dụng các chế phẩm sinh học và các biện pháp canh tác hữu cơ.

2.3. Yếu tố môi trường và điều kiện sinh thái ảnh hưởng tới sinh trưởng

Điều kiện sinh thái bìm bìm đóng vai trò quan trọng trong quá trình sinh trưởng và phát triển của cây. Các yếu tố như ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm, và đất đai có ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng dược liệu. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đến sự sinh trưởng của bìm bìm, từ đó đưa ra các giải pháp canh tác phù hợp để tối ưu hóa năng suất và chất lượng.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Giống và Kỹ Thuật Trồng Bìm Bìm Hiệu Quả

Nghiên cứu tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học hiện đại để đánh giá và cải thiện kỹ thuật trồng cây bìm bìm. Từ việc thu thập và đánh giá các mẫu giống đến việc thử nghiệm các biện pháp kỹ thuật canh tác, tất cả đều được thực hiện một cách bài bản và chính xác. Các kết quả nghiên cứu được phân tích thống kê kỹ lưỡng, đảm bảo tính khách quan và tin cậy.

3.1. Thu thập và đánh giá đặc điểm giống bìm bìm

Quá trình thu thập và đánh giá đặc điểm giống bìm bìm được thực hiện thông qua việc khảo sát các vùng trồng bìm bìm trên cả nước, thu thập các mẫu giống khác nhau và tiến hành gieo trồng, theo dõi, đánh giá các chỉ tiêu về hình thái, sinh trưởng, phát triển, năng suất, và chất lượng dược liệu. Các mẫu giống được phân tích di truyền để xác định mối quan hệ giữa các giống và chọn ra các giống có tiềm năng nhất. Kết quả giám định tên khoa học của các mẫu bìm bìm trong thí nghiệm thuộc 3 loài khác nhau: loài Ipomoea nil (L.) Roth gồm IP1; IP3; IP5; IP6, loài Ipomoea purpurea (L.) Roth gồm IP4; IP7 và loài Ipomoea indica (Burm.

3.2. Thử nghiệm các biện pháp kỹ thuật canh tác trên bìm bìm

Nghiên cứu đã tiến hành thử nghiệm các biện pháp kỹ thuật canh tác khác nhau, bao gồm thời vụ, mật độ, kỹ thuật ngắt ngọn, kiểu giàn leo và chế độ phân bón. Các thí nghiệm được bố trí theo phương pháp khối ngẫu nhiên đầy đủ, với nhiều lần lặp lại để đảm bảo tính chính xác. Các chỉ tiêu về sinh trưởng, phát triển, năng suất, và chất lượng dược liệu được theo dõi và đánh giá thường xuyên. Theo kết quả nghiên cứu, thời vụ trồng bìm bìm trong vụ thu từ 1/7 đến 1/8 với mật độ trồng 150.000 cây/ha, sử dụng kiểu giàn leo khung hình chữ H, không ngắt ngọn cho cây bìm bìm và áp dụng chế độ phân bón phù hợp sẽ cho năng suất và chất lượng cao nhất.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Giống Bìm Bìm Năng Suất và Chất Lượng Cao

Sau quá trình nghiên cứu và thử nghiệm, nghiên cứu đã xác định được một số giống bìm bìm có năng suất và chất lượng dược liệu cao, phù hợp với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng của Việt Nam. Bên cạnh đó, quy trình kỹ thuật trồng cây bìm bìm tối ưu cũng đã được xây dựng, bao gồm các yếu tố về thời vụ, mật độ, phân bón, và phòng trừ sâu bệnh. Những kết quả này mở ra triển vọng lớn cho việc phát triển vùng trồng bìm bìm dược liệu chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của thị trường trong và ngoài nước.

4.1. Xác định các giống bìm bìm tiềm năng cho sản xuất dược liệu

Các kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng giống bìm bìm IP3 và IP6 thuộc loài Ipomoea nil (L.) có tiềm năng lớn cho sản xuất dược liệu. Giống IP6 cho năng suất cao nhất đạt 13,96 tạ/ha, hàm lượng chất chiết đứng thứ 2 đạt 22,04 %, còn giống IP3 cho năng suất đứng thứ 3 đạt 13,85 tạ/ha, hàm lượng chất chiết cao nhất đạt 23,39 %. Đây là những giống có thể được đưa vào sản xuất đại trà để đáp ứng nhu cầu dược liệu.

4.2. Quy trình kỹ thuật canh tác bìm bìm tối ưu

Nghiên cứu đã xây dựng được quy trình kỹ thuật canh tác bìm bìm tối ưu, bao gồm các yếu tố sau: Thời vụ trồng thích hợp nhất là vụ thu từ 1/7 đến 1/8; Mật độ trồng là 150.000 cây/ha; Sử dụng kiểu giàn leo khung hình chữ H; Không ngắt ngọn cho cây bìm bìm; Chế độ phân bón phù hợp: 2 tấn phân vi sinh Sông Gianh + 45 kg N + 90 kg P2O5 + 90 kg K2O/ha. Áp dụng quy trình này sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng dược liệu bìm bìm.

V. Ứng Dụng Thực Tế và Hiệu Quả Kinh Tế Của Kỹ Thuật Trồng Bìm Bìm

Quy trình kỹ thuật trồng cây bìm bìm được nghiên cứu tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam không chỉ có giá trị về mặt khoa học mà còn có tính ứng dụng thực tiễn cao. Việc áp dụng các kết quả nghiên cứu vào sản xuất sẽ giúp người nông dân nâng cao năng suất, giảm chi phí và tăng thu nhập. Bên cạnh đó, việc sản xuất dược liệu chất lượng cao sẽ góp phần vào việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế xã hội.

5.1. Mô hình trồng bìm bìm và đánh giá hiệu quả kinh tế

Nghiên cứu đã triển khai mô hình trồng bìm bìm theo quy trình kỹ thuật tối ưu và đánh giá hiệu quả kinh tế. Kết quả cho thấy, việc áp dụng quy trình mới giúp tăng năng suất và chất lượng dược liệu, đồng thời giảm chi phí sản xuất và tăng lợi nhuận cho người nông dân. Mô hình này có thể được nhân rộng ra các vùng trồng dược liệu khác để góp phần vào việc phát triển kinh tế địa phương.

5.2. Phân tích lợi ích và tiềm năng phát triển bìm bìm dược liệu

Việc phát triển vùng trồng bìm bìm dược liệu có nhiều lợi ích, bao gồm: Cung cấp nguồn dược liệu chất lượng cao cho ngành dược; Tạo việc làm và tăng thu nhập cho người nông dân; Bảo vệ môi trường thông qua việc áp dụng các biện pháp canh tác bền vững; Góp phần vào việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống liên quan đến sử dụng cây thuốc. Tiềm năng phát triển bìm bìm dược liệu còn rất lớn, đặc biệt là trong bối cảnh nhu cầu về dược liệu tự nhiên ngày càng tăng.

VI. Kết Luận Hướng Phát Triển Nghiên Cứu Kỹ Thuật Trồng Bìm Bìm

Nghiên cứu kỹ thuật trồng cây bìm bìm tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã đạt được những kết quả quan trọng, góp phần vào việc phát triển ngành dược liệu Việt Nam. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện quy trình canh tác và nâng cao hiệu quả sản xuất. Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc lai tạo giống, nghiên cứu sâu hơn về cơ chế sinh học của cây, và phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng từ bìm bìm.

6.1. Tóm tắt các kết quả chính của nghiên cứu

Nghiên cứu đã xác định được các giống bìm bìm tiềm năng, xây dựng quy trình kỹ thuật canh tác tối ưu, và đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình trồng bìm bìm. Các kết quả này đã được công bố trên các tạp chí khoa học và báo cáo tại các hội nghị khoa học.

6.2. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo về cây bìm bìm

Các hướng nghiên cứu tiếp theo về cây bìm bìm có thể tập trung vào: Nghiên cứu sâu hơn về cơ chế di truyền và chọn tạo giống bìm bìm có năng suất và chất lượng vượt trội; Nghiên cứu về ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đến sự sinh trưởng và phát triển của bìm bìm; Phát triển các phương pháp phòng trừ sâu bệnh hiệu quả và thân thiện với môi trường; Nghiên cứu về các hoạt chất có giá trị dược lý trong bìm bìm và phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM DƯƠNG THỊ DUYÊN NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH GIỐNG VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT TRỒNG CÂY BÌM BÌM (PHARBITIS NIL (L.) CHOISY) PHỤC VỤ SẢN XUẤT DƯỢC LIỆU CHẤT LƯỢNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM DƯƠNG THỊ DUYÊN NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH GIỐNG VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT TRỒNG CÂY BÌM BÌM (PHARBITIS NIL (L.) CHOISY) PHỤC VỤ SẢN XUẤTDƯỢC LIỆU CHẤT LƯỢNG Chuyên ngành : Khoa học cây trồng Mã số : 9 62 01 10 Người hướng dẫn khoa học : PGS. Ninh Thị Phíp PGS. Nguyễn Tất Cảnh HÀ NỘI – 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng bảo vệ để lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày 02 tháng 01 năm 2019 Tác giả luận án Dương Thị Duyên i LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Ninh Thị Phíp và PGS. Nguyễn Tất Cảnh đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện, động viên tinh thần về mọi mặt cho tôi trong suốt quá trình học tập nghiên cứu và thực hiện đề tài.

Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới các thầy cô, các bạn sinh viên tại Bộ môn Cây công nghiệp và cây thuốc, Khoa Nông học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã hết sức hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới TS. Nguyễn Mai Thơm - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài.

Tôi xin chân thành cảm ơn TS. Hoàng Hải Hà - Học Viện Nông nghiệp Việt Nam; Ông Trần Văn Đăng - Chủ tịch UBND xã Sao Mai, TP. Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang; cảm ơn các thầy cô bạn bè tại Trường Đại học Dược Hà Nội và Viện Quy hoạch & Thiết kế Nông nghiệp đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo Công ty cổ phần Traphaco, các anh chị em Phòng Nghiên cứu và Phát triển đã đặc biệt tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành tốt luận án.

Cuối cùng, con xin cảm ơn bố mẹ hai bên, cảm ơn các anh chị em trong nhà, đặc biệt Chồng và Các con luôn là nguồn năng lượng khích lệ, chia sẻ, động viên tôi trong suốt quá trình thực hiện thực hiện luận án. Cảm ơn bạn bè đồng nghiệp, đồng học các cấp luôn động viên, khuyến khích tôi hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày 02 tháng 01 năm 2019 Nghiên cứu sinh Dương Thị Duyên ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục chữ viết tắt.vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình .xi Trích yếu luận án. xii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể. Phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Giới thiệu chung về chi ipomoea và cây bìm bìm.

Nguồn gốc, vị trí phân loại và phân bố của chi Ipomoea. Đặc điểm chung của chi Ipomoea. Một số kết quả nghiên cứu của cây bìm bìm Ipomoea nil trên thế giới và Việt Nam. Một số kết quả nghiên cứu về biện pháp kỹ thuật trên một số cây trồng và cây dược liệu.

Một số kết quả nghiên cứu về tuyển chọn giống. Một số kết quả nghiên cứu về thời vụ trồng. Một số kết quả nghiên cứu về mật độ trồng. Một số kết quả nghiên cứu kỹ thuật ngắt ngọn.

Một số kết quả nghiên cứu về kiểu giàn leo. Một số kết quả nghiên cứu về phân bón. Nhận xét chung. Nội dung và phương pháp nghiên cứu.

Vật liệu nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Error! Bookmark not defined. Nội dung nghiên cứu.

Nội dung 1: Thu thập và đánh giá đặc điểm nông sinh học của các mẫu giống bìm bìm. Nội dung 2: Nghiên cứu ảnh hưởng cúa các biện pháp kỹ thuật đến năng suất, chất lượng dược liệu Bìm bìm. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu các thí nghiệm.

Phương pháp tiến hánh theo dõi các chỉ tiêu. Phương pháp lấy mẫu và xử lí số liệu. Kết quả nghiên cứu. Đánh giá đặc điểm nông sinh học của một số mẫu giống bìm bìm.

Một số chỉ tiêu về đặc điểm hình thái rễ, thân, lá của các mẫu bìm bìm. Hình thái các bộ phận sinh sản của các mẫu bìm bìm. Đặc điểm giải phẫu của các mẫu giống bìm bìm. Mật độ nhiễm sâu hại của các mẫu giống bìm bìm.

Kết quả định tính đúng của các mẫu bìm bìm so với chất chuẩn a.Cafeic và mẫu chuẩn bằng sắc ký lớp mỏng (SKLM). Kết quả đánh giá đa dạng di truyền dựa trên các đặc điểm hình thái, sinh trưởng của các mẫu giống bìm bìm. Kết quả giám định tên khoa học. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất.

Phân tích tương quan của một số chỉ tiêu với năng suất các mẫu giống bìm bìm. Chất lượng dược liệu của các mẫu giống bìm bìm. Nhận xét nội dung nghiên cứu. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất và chất lượng dược liệu bìm bìm.

Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ đến năng suất và chất lượng dược liệu mẫu giống bìm bìm IP3 và IP6. Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ và thời vụ đến năng suất và chất lượng dược liệu bìm bìm mẫu giống IP3. Nghiên cứu ảnh hưởng của kiểu giàn và mật độ đến năng suất và chất lượng dược liệu bìm bìm. Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ và kỹ thuật ngắt ngọn đến năng suất và chất lượng dược liệu bìm bìm IP3.

Nghiên cứu ảnh hưởng tỷ lệ và liều lượng của N-P-K đến năng suất và chất lượng dược liệu bìm bìm IP3. Nghiên cứu ảnh hưởng của liều lượng N, P, K đến năng suất và chất lượng dược liệu bìm bìm IP3. Nội dung quy trình được bổ sung cải tiến sau khi nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật. Triển khai thử nghiệm mô hình trồng bìm bìm.

Kết quả về thời gian sinh trưởng của bìm bìm khi thử nghiệm mô hình. Kết quả về các chỉ tiêu phát triển rễ thân và lá của bìm bìm khi thử nghiệm mô hình. Chỉ số LAI, SPAD và khả năng tích lũy chất khô của cây bìm bìm tại các mô hình thử nghiệm. Kết quả về các chỉ tiêu về cấu thành năng suất khi thử nghiệm mô hình.

Kết quả về các chỉ tiêu năng suất khi thử nghiệm mô hình. Kết quả về chỉ tiêu chất lượng dược liệu bìm bìm khi thử nghiệm mô hình. Hiệu quả kinh tế của các mô hình trồng. Kết luận và kiến nghị.

Kiến nghị và đề xuất. 133 Danh mục các công trình đã công bố liên quan đến luận án. 135 Tài liệu tham khảo. 145 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật CK Chất khô cs Cộng sự CT Công thức CV(%) Hệ số biến động (Coefficient of variation) hay còn gọi là sai số thí nghiệm Đ/C Đối chứng DĐTQ Dược điển Trung Quốc DĐVN IV Dược điển Việt Nam IV ĐVT Đơn vị tính Edo Là một giai đoạn trong lịch sử Nhật Bản từ năm 1603 đến năm 1868 FAO Tổ chức nông lương thế giới (Food and Agriculture Organization) h Giờ LAI Chỉ số diện tích lá LSD0,05 Sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa với mức ý nghĩa 0,05 (Least Significant Difference) MH Mô hình NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn NSCT Năng suất cá thể NSLT Năng suất lý thyết NSTT Năng suất thực thu NTSYS Phần mềm thống kê đặc điểm di truyền NXB NXB P1000 Khối lượng 1000 hạt R mm Tổng lượng mưa (mm) Sgiờ Tổng số giờ nắng (giờ) SKLM Sắc kí lớp mỏng SPAD Chỉ số hàm lượng chất diệp lục TB Trung bình UBND Ủy ban Nhân dân VSSG Vi sinh sông Gianh Σ (t0C) Tổng nhiệt độ (0C) vi DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 2.

Đặc điểm đài hoa của một số loài mang tên bìm bìm. Nhu cầu các chất dinh dưỡng đa lượng của cây. Thông tin các mẫu giống sử dụng trong nghiên cứu. Nội dung cải tiến của quy trình nghiên cứu so với quy trình đối chứng.

Một số chỉ tiêu về đặc điểm hình thái rễ, thân, lá của các mẫu bìm bìm. Đặc điểm hình thái các cơ quan sinh sản của các mẫu bìm bìm. Cấu tạo giải phẫu rễ của các mẫu giống bìm bìm. Kết quả giải phẫu thân của các mẫu giống bìm bìm.

Kết quả giải phẫu gân chính của lá các mẫu giống bìm bìm. Cấu tạo giải phẫu phiến lá của các mẫu giống bìm bìm. Thời gian của giai đoạn sinh trưởng, phát triển của các mẫu giống bìm bìm. Đặc điểm sinh trưởng rễ, thân, lá, hoa của các mẫu giống bìm bìm (theo dõi tại 90 ngày sau trồng).

Chỉ số LAI, SPAD và khả năng tích lũy chất khô qua 3 giai đoạn sinh trưởng của các mẫu giống bìm bìm. Mật độ nhiễm sâu hại của các mẫu giống bìm bìm. Kết quả giám định tên hoa khọc của các mẫu bìm bìm. Các yếu tố cấu thành năng suất của các mẫu giống của các mẫu bìm bìm trong vụ xuân và vụ thu năm 2012 - 2013.

Năng suất cá thể, năng suất lý thuyết và năng suất thực thu của các mẫu giống giống bìm bìm. Chất lượng dược liệu của các mẫu giống bìm bìm. Tỷ lệ mọc mầm và thời gian sinh trưởng qua các giai đoạn của hai mẫu giống bìm bìm IP3 và IP6 .