Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nhân nhanh in vitro loài lan kim tuyến anoectochilus setaceus blume nhằm bảo tồn nguồn dược liệu quý

Luận văn thạc sĩ y tế nghiên cứu nghiên cứu nhân nhanh in vitro loài lan kim tuyến anoectochilus setaceus blume nhằm bảo tồn nguồn, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Phí Thị Cẩm Miện
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Trung Thành
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sinh học Thực nghiệm
• Đề tài: Nghiên Cứu Kỹ Thuật Nhân Giống In Vitro Loài Lan Kim Tuyến Để Bảo Tồn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Nhân Giống In Vitro Lan Kim Tuyến Quý Hiếm

Lan Kim Tuyến, hay Anoectochilus setaceus Blume, là một loài dược liệu quý hiếm của Việt Nam, được biết đến với giá trị làm cảnh và đặc biệt là công dụng làm thuốc. Tuy nhiên, do khai thác quá mức, lan Kim Tuyến đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng. Nghiên cứu nhân giống in vitro lan kim tuyến trở thành một giải pháp cấp thiết để bảo tồn lan kim tuyến và cung cấp nguồn dược liệu ổn định. Phương pháp này hứa hẹn tạo ra số lượng lớn cây giống đồng đều, khỏe mạnh, góp phần phục hồi quần thể lan Kim Tuyến trong tự nhiên và đáp ứng nhu cầu thị trường. Mục tiêu chính là phát triển quy trình nhân giống in vitro hiệu quả, tối ưu hóa các yếu tố ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây con. Việc này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển bền vững nguồn dược liệu quý giá này.

1.1. Giá Trị Dược Liệu và Tình Trạng Bảo Tồn Lan Kim Tuyến

Lan Kim Tuyến được sử dụng trong y học cổ truyền để tăng cường sức khỏe, lưu thông khí huyết, kháng khuẩn, và hỗ trợ điều trị các bệnh viêm khí quản, viêm gan mãn tính, suy nhược thần kinh. Theo Nguyễn Tiến Bân và Dương Đức Huyến, lan Kim tuyến còn được dùng để trị lao phổi, phong thấp, đau nhức khớp xương, viêm dạ dày mãn tính. Gần đây, nghiên cứu còn phát hiện khả năng phòng và chống ung thư của loài thảo dược này. Do khai thác quá mức, lan Kim Tuyến đã được đưa vào Sách Đỏ Việt Nam và Nghị định 32/2006/NĐ-CP, nghiêm cấm khai thác vì mục đích thương mại. Việc bảo tồn lan kim tuyến trở nên vô cùng cấp thiết.

1.2. Mục Tiêu và Ý Nghĩa của Nghiên Cứu Nhân Giống In Vitro

Nghiên cứu nhân giống in vitro lan kim tuyến hướng đến việc xây dựng quy trình hiệu quả để tạo ra số lượng lớn cây con, phục vụ công tác bảo tồn lan kim tuyến và phát triển nguồn dược liệu. Phương pháp này có ý nghĩa khoa học và thực tiễn lớn, cung cấp cơ sở khoa học cho việc sản xuất giống lan kim tuyến quy mô lớn, giảm áp lực khai thác từ tự nhiên. Đồng thời, góp phần bảo tồn đa dạng di truyền lan kim tuyến và phát triển bền vững ngành dược liệu Việt Nam.

II. Thách Thức Trong Nhân Giống Lan Kim Tuyến Truyền Thống Bảo Tồn

Các phương pháp nhân giống lan kim tuyến truyền thống như nhân giống bằng hạt, cây con, hoặc giâm cành gặp nhiều khó khăn. Nhân giống bằng hạt có tỷ lệ nảy mầm thấp và thời gian sinh trưởng dài. Các phương pháp vô tính thường cho hệ số nhân thấp và dễ lây lan bệnh virus. Điều này gây khó khăn cho việc bảo tồn lan kim tuyến và đáp ứng nhu cầu thị trường. Việc khai thác quá mức từ tự nhiên càng làm trầm trọng thêm tình trạng suy giảm quần thể. Cần có giải pháp nhân giống hiệu quả hơn để giải quyết các vấn đề này và đảm bảo nguồn cung ổn định, chất lượng.

2.1. Hạn Chế Của Phương Pháp Nhân Giống Bằng Hạt và Giâm Cành

Nhân giống bằng hạt có ưu điểm là tạo ra cây con khỏe mạnh, nhưng hạt Lan Kim Tuyến rất hiếm và tỷ lệ nảy mầm thấp. Thời gian từ khi gieo hạt đến khi cây ra hoa kéo dài, gây khó khăn cho việc sản xuất. Giâm cành và tách cây con là các phương pháp đơn giản, nhưng hệ số nhân thấp (2-4 cây/năm), cây dễ bị thoái hóa và lây lan bệnh virus. Theo Nguyễn Xuân Linh (1998), các phương pháp truyền thống này không đáp ứng được nhu cầu nhân giống số lượng lớn và chất lượng cao.

2.2. Nguy Cơ Tuyệt Chủng Do Khai Thác Quá Mức và Mất Môi Trường Sống

Việc khai thác lan Kim Tuyến từ tự nhiên để làm thuốc và buôn bán đã gây áp lực lớn lên quần thể. Mất môi trường sống do phá rừng và chuyển đổi mục đích sử dụng đất cũng góp phần làm suy giảm số lượng lan Kim Tuyến. Theo Nghị định 32/2006/NĐ-CP, lan Kim Tuyến thuộc nhóm IA, nghiêm cấm khai thác vì mục đích thương mại. Tuy nhiên, tình trạng khai thác trái phép vẫn diễn ra, đe dọa đến sự tồn tại của loài dược liệu quý này. Các nỗ lực bảo tồn lan kim tuyến cần được đẩy mạnh, bao gồm cả việc nhân giống và phục hồi môi trường sống.

III. Phương Pháp Nhân Giống In Vitro Giải Pháp Bảo Tồn Lan Tuyến

Nhân giống in vitro, hay nuôi cấy mô lan kim tuyến, là một phương pháp hiệu quả để nhân nhanh lan kim tuyến trong điều kiện vô trùng. Phương pháp này dựa trên tính toàn năng của tế bào và khả năng phản biệt hóa. Bằng cách nuôi cấy các mẫu mô (như chồi, lá, rễ) trong môi trường dinh dưỡng phù hợp, có thể tạo ra số lượng lớn cây con trong thời gian ngắn. Kỹ thuật nhân giống in vitro cho phép duy trì và nhân nhanh các kiểu gen quý hiếm, làm sạch virus và bảo tồn đa dạng di truyền lan kim tuyến. Đây là công cụ hữu hiệu để bảo tồn lan kim tuyến và cung cấp nguồn giống chất lượng cao.

3.1. Cơ Sở Khoa Học của Nhân Giống In Vitro và Tính Toàn Năng Tế Bào

Nhân giống in vitro dựa trên tính toàn năng của tế bào, theo đó mỗi tế bào thực vật đều có khả năng phát triển thành một cơ thể hoàn chỉnh nếu được đặt trong môi trường thích hợp. Tế bào có khả năng biệt hóa (chuyển đổi thành các tế bào chức năng) và phản biệt hóa (trở lại trạng thái phôi). Theo HaberLandt (1902), nuôi cấy mô tế bào thực vật có thể chứng minh tính toàn năng của tế bào. Kỹ thuật vi nhân giống lan kim tuyến cho phép tạo ra số lượng lớn cây con từ một mẫu mô nhỏ.

3.2. Ưu Điểm Vượt Trội Của Nhân Giống In Vitro So Với Phương Pháp Truyền Thống

Nhân giống in vitro có nhiều ưu điểm so với các phương pháp truyền thống. Hệ số nhân cao, thời gian nhân giống ngắn, cây con đồng đều và khỏe mạnh. Phương pháp này cho phép duy trì và nhân nhanh các kiểu gen quý hiếm, loại bỏ virus và các bệnh hại khác. Đồng thời, nhân giống in vitro giúp giảm áp lực khai thác từ tự nhiên, góp phần bảo tồn lan kim tuyến và cung cấp nguồn giống ổn định. Việc tối ưu hóa quy trình nhân giống in vitro lan kim tuyến là rất quan trọng để tăng hiệu quả sản xuất.

IV. Nghiên Cứu Môi Trường Quy Trình Nhân Nhanh In Vitro Lan Tuyến

Nghiên cứu môi trường và quy trình nhân nhanh in vitro lan kim tuyến là yếu tố then chốt để đạt hiệu quả cao. Các yếu tố cần được tối ưu hóa bao gồm: môi trường dinh dưỡng (nồng độ muối khoáng, vitamin, đường), chất điều hòa sinh trưởng (auxin, cytokinin), điều kiện ánh sáng, nhiệt độ, và độ ẩm. Việc lựa chọn cơ quan làm mẫu cấy (chồi, lá, rễ) cũng ảnh hưởng đến hệ số nhân. Cần xác định môi trường và quy trình thích hợp cho từng giai đoạn: khởi động, nhân nhanh, ra rễ, và huấn luyện cây con. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc sản xuất giống lan kim tuyến quy mô lớn.

4.1. Ảnh Hưởng Của Chất Điều Hòa Sinh Trưởng Đến Phát Sinh Hình Thái

Chất điều hòa sinh trưởng đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát sinh hình thái và nhân nhanh lan Kim Tuyến trong ống nghiệm. Cytokinin thúc đẩy sự hình thành chồi, trong khi auxin kích thích ra rễ. Tỷ lệ và nồng độ của các chất này cần được điều chỉnh phù hợp để đạt hệ số nhân cao và tạo cây hoàn chỉnh. Nghiên cứu của Phí Thị Cẩm Miện cho thấy sự phối hợp giữa IBA và αNAA ảnh hưởng đến sự phát sinh hình thái và hệ số nhân lan Kim Tuyến.

4.2. Tối Ưu Hóa Môi Trường Nuôi Cấy và Điều Kiện Vật Lý Ánh Sáng Nhiệt Độ

Môi trường nuôi cấy mô lan kim tuyến cần được tối ưu hóa để cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho sự sinh trưởng và phát triển của cây con. Môi trường MS (Murashige và Skoog, 1962) thường được sử dụng làm môi trường nền. Điều kiện vật lý như ánh sáng, nhiệt độ, và độ ẩm cũng ảnh hưởng đến quá trình nuôi cấy. Ánh sáng cần đủ cường độ và thời gian chiếu sáng thích hợp. Nhiệt độ và độ ẩm cần được duy trì ổn định để đảm bảo sự sinh trưởng tốt nhất cho cây con.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Đánh Giá Hiệu Quả Nhân Giống In Vitro Tuyến

Kết quả nghiên cứu nhân giống in vitro lan kim tuyến có thể được ứng dụng trong thực tiễn để sản xuất giống lan kim tuyến quy mô lớn, phục vụ công tác bảo tồn lan kim tuyến và phát triển ngành dược liệu. Cây con nhân giống in vitro có thể được trồng trong vườn ươm hoặc chuyển ra tự nhiên để phục hồi quần thể. Việc đánh giá hiệu quả nhân giống in vitro lan kim tuyến cần được thực hiện thông qua các chỉ tiêu như: tỷ lệ sống sót, tốc độ sinh trưởng, khả năng ra hoa, và hàm lượng hoạt chất. Ứng dụng công nghệ sinh học trong bảo tồn lan là một hướng đi tiềm năng.

5.1. Sản Xuất Giống Quy Mô Lớn và Phục Hồi Quần Thể Lan Kim Tuyến Tự Nhiên

Kỹ thuật nhân giống in vitro cho phép sản xuất giống lan kim tuyến quy mô lớn, đáp ứng nhu cầu thị trường và phục vụ công tác bảo tồn lan kim tuyến. Cây con nhân giống in vitro có thể được trồng trong các vườn ươm hoặc chuyển ra tự nhiên để phục hồi quần thể bị suy giảm. Việc lựa chọn địa điểm và phương pháp trồng phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo tỷ lệ sống sót cao cho cây con.

5.2. Đánh Giá Chất Lượng Cây Con và Hàm Lượng Hoạt Chất Dược Liệu

Cần đánh giá hiệu quả nhân giống in vitro lan kim tuyến thông qua các chỉ tiêu như: tỷ lệ sống sót, tốc độ sinh trưởng, khả năng ra hoa, và hàm lượng hoạt chất. Hàm lượng hoạt chất là yếu tố quan trọng để đánh giá chất lượng dược liệu của cây con. Các phương pháp phân tích hóa học như sắc ký lỏng (HPLC) có thể được sử dụng để xác định hàm lượng hoạt chất trong cây con nhân giống in vitro. Việc so sánh hàm lượng hoạt chất giữa cây nhân giống in vitro và cây tự nhiên giúp đánh giá tính tương đương về dược tính.

VI. Kết Luận Triển Vọng Phát Triển Nhân Giống In Vitro Lan Tuyến

Nghiên cứu nhân giống in vitro lan kim tuyến đã mở ra hướng đi mới trong việc bảo tồn lan kim tuyến và phát triển nguồn dược liệu quý. Kỹ thuật vi nhân giống lan kim tuyến cho phép nhân nhanh số lượng lớn cây con trong thời gian ngắn, giảm áp lực khai thác từ tự nhiên. Triển vọng phát triển nhân giống in vitro lan Kim Tuyến là rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu về dược liệu và cây cảnh ngày càng tăng. Cần tiếp tục nghiên cứu tối ưu hóa quy trình nhân giống in vitro và phát triển các phương pháp bảo tồn đa dạng di truyền lan kim tuyến.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu và Hướng Phát Triển Tiếp Theo

Các nghiên cứu về nhân giống in vitro lan kim tuyến đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, mở ra hướng đi mới trong việc bảo tồn lan kim tuyến và phát triển nguồn dược liệu quý. Hướng phát triển tiếp theo là tối ưu hóa quy trình nhân giống in vitro, nghiên cứu ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đến sự sinh trưởng và phát triển của cây con, và phát triển các phương pháp bảo tồn đa dạng di truyền lan kim tuyến.

6.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Bảo Tồn Tổng Thể và Phát Triển Bền Vững

Để bảo tồn lan kim tuyến một cách hiệu quả, cần có các giải pháp tổng thể, bao gồm: nhân giống in vitro và phục hồi quần thể, bảo vệ môi trường sống, tăng cường quản lý khai thác, và nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của lan Kim Tuyến. Phát triển bền vững ngành dược liệu lan Kim Tuyến cần đảm bảo hài hòa giữa lợi ích kinh tế, xã hội, và môi trường. Cần có chính sách hỗ trợ và khuyến khích các hoạt động bảo tồn và phát triển lan Kim Tuyến.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu nuôi cấy tế bào dịch huyền phù, tạo ra hạt nhân tạo. Các yếu tố ảnh hưởng đến nuôi cấy 1. Ảnh hưởng của điều kiện khử trùng mẫu cấy Việc khử trùng mẫu trước khi đưa vào nuôi cấy là một ấn đề cần thiết, vì mẫu cấy ở trong tự nhiên tiếp xúc với môi trường xung quanh nên mang rất nhiều vi khuẩn, nấm… Nhưng, do mức độ nhiễm của mỗi loại mẫu là khác nhau TIEU LUAN MOI download : [e-mail] và đặc điểm của từng loại mẫu cũng khác nhau nên cần có sự thử nghiệm về khử trùng mẫu cấy nhằm thu được lượng mẫu vô trùng nhiều mà tốn ít nhiên liệu ban đầu. Khả năng tiêu diệt nấm và khuẩn của hóa chất khử trùng phụ thuộc vào nồng độ, thời gian xử lý và mức độ xâm nhập của chúng vào các ngõ ngách trên bề mặt của mô cấy.

Thời gian khử trùng là một điều kiện quan trọng, nó phụ thuộc vào từng loại dung dịch khử trùng và đặc điểm của từng loại mẫu cấy. Với hypoclorite, người ta thường khử trùng trong thời gian 15-30 phút, HgCl2 thường có thời gian ít hơn. Thời gian quá lâu, dung dịch khử trùng xâm nhập vào mẫu có thể gây chết mẫu, thời gian quá ngắn sẽ không loại bỏ hết nấm và vi khuẩn nên mẫu dễ bị nhiễm. Sau khi khử trùng, mẫu cây được đặt vào các môi trường nuôi cấy, từ đây giai đoạn nuôi cấy in vitro bắt đầu.

Thành phần của môi trường nuôi cấy có ảnh hưởng quyết định tới nuôi cấy. Ảnh hưởng của các thành phần hóa học Trong nuôi cấy in vitro, cả yếu tố hóa học và yếu tố vật lý của cây trong các bình nuôi đều phải được cung cấp đầy đủ. Môi trường dinh dưỡng phải cung cấp tất cả các ion khoáng cần thiết, nguồn chất hữu cơ bổ sung như amino acid và vitamin, nguồn cacbon cố định, và một thành phần cần cho sự sống cũng phải được cung cấp đó là nước. Các nhân tố vật lý như nhiệt độ, pH, môi trường khí, ánh sáng và áp lực thẩm thấu, cũng phải được duy trì trong giới hạn chấp nhận.

Hiện nay trên thế giới có rất nhiều môi trường được sử dụng như môi trường Murashige và Skoog (1962), môi trường Gamborg (1968), môi trường Knop (1974), môi trường Anderson, Went, Knudson, Lindemann…Trong đó môi trường MS được đánh giá là phù hợp rộng rãi nhất với nhiều loại cây trồng, bao gồm cả cây hai lá mầm và cây một lá mầm. Thông thường trong một môi trường nuôi cấy phải đảm bảo các thành phần hóa học sau: Các nguyên tố khoáng Tùy theo nồng độ sử dụng, các nguyên tố khoáng được chia vào hai nhóm là nguyên tố đa lượng và nguyên tố vi lượng. • Nguyên tố đa lượng: Các nguyên tố này thường chiếm 0,1 % khối lượng khô của thực vật. Nitơ, phốt pho, kali, magiê, canxi, và lưu huỳnh là các muối TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Chúng có mặt trong các hợp chất quan trọng (diệp lục. protein, acid nucleic, acid amin…), tham gia vào các quá trình như điều chỉnh áp suất thẩm thấu tế bào, vận chuyển năng lượng trong hô hấp, quang hợp, thực hiện vai trò tín hiệu tế bào,… • Nguyên tố vi lượng: Được cung cấp với lượng rất thấp cho thực vật sinh trưởng, phát triển và có nhiều vai trò khác nhau. Mangan, iốt, đồng, coban, bo, mo, sắt và kẽm là các nguyên tố vi lượng, ngoài ra niken và nhôm cũng được tìm thấy trong một số công thức. Nguyên tố vi lượng thường có mặt trong thành phần của một số coenzyme, vitamin; tham gia vào các phản ứng trao đổi điện tử, sinh tổng hợp diệp lục,… Chất hữu cơ bổ sung • Các vitamin là những chất hữu cơ tham gia vào cấu trúc enzyme và cofactor trong nhiều phản ứng sinh hóa (Vũ Văn Vụ, 2006).

Các loại vitamin B1, B6, PP và myoinositol là cần thiết cho nuôi cấy tế bào thực vật in vitro. Tuy nhiên, vì lý do lịch sử các loại vitamin khác nhau cũng được thêm vào để nuôi cấy. • Các amino acid có vai trò quan trọng trong việc phát sinh hình thái, amino acid, aLanine, glutamic acid, glutamine và proline cũng được sử dụng nhưng trong nhiều trường hợp là không cần thiết. Nguồn cacbon Các mô và tế bào thực vật nuôi cấy nói chung, không thể tự quang hợp hoặc quang hợp yếu do thiếu clorophin và các điều kiện khác…do đó phải bổ sung thêm cacbon.

Saccharose thường được sử dụng làm nguồn cacbon do đó những đặc tính như rẻ, dễ kiếm, đồng hóa triệt để và tương đối ổn định. Ngoài ra, các loại đường khác như glucose, maltose, galactose và sorbitol cũng có thể được sử dụng và trong những trường hợp đặc biệt có thể cung cấp tốt hơn đường saccharose. Đường vừa là nguồn cacbon cung cấp cho mẫu nuôi cấy, đồng thời còn tham gia điều chỉnh áp suất thẩm thấu của môi trường. Đường đóng góp khoảng 50-70 % vào khả năng thẩm thấu của môi trường (Trigiano and Gray, 2000).

Thông thường đường saccharose được sử dụng ở nồng độ 0,2-0,3 %, nhưng nồng độ này có sự thay đổi ở từng đối tượng khác nhau và mục đích nuôi cấy khác nhau, có khi xuống tới 0,2 % (tạo dòng), có khi tăng lên đến 12 % (gây cảm ứng stress nước). TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Sự hình thành rễ đòi hỏi một lượng đường được cung cấp từ quang hợp hoặc ngoại sinh. Theo George (1993) hầu hết các loại thực vật khi ra rễ thích hợp với lượng đường 20-30 g/lít. Tuy nhiên, cũng có loài yêu cầu nguồn carbohydrate ngoại sinh cao hơn.

Ví dụ theo Sharma (1993) cây Gentiana kurroo chỉ có thể ra rễ tốt khi bổ sung 60 g/lít saccharose trong môi trường. Thí nghiệm áp dụng phương pháp quang tự dưỡng cho thấy các cây in vitro đã phát triển tốt trên môi trường không có đường và vitamin, độ thoáng khí cao. Tỷ lệ nhiễm nấm giảm đáng kể. Cây có diện tích lá lớn hơn và sự đóng mở của lá theo quy luật tự nhiên ngay khi gặp điều kiện thay đổi của môi trường.

Trong khi đó cây nuôi cấy theo điều kiện truyền thống (có đường và vitamin) có diện tích lá nhỏ, khí khổng luôn luôn ở trạng thái mở trong nhiều giờ khi chuyển từ điều kiện in vitro ra vườn ươm. Tỷ lệ sống 95-100 % sau một tháng ở vườn ươm đối với cây nuôi cấy trên môi trường không có đường, trái lại chỉ từ 70-80 % theo phương pháp truyền thống (Nguyễn Thị Quỳnh và cộng sự, 2005). Chất điều tiết sinh trưởng Chất điều tiết sinh trưởng thực vật là thành phần môi trường khắt khe trong việc xác định con đường phát triển của tế bào thực vật. Các chất điều tiết sinh trưởng được sử dụng thông thường là các hormome thực vật hoặc các chất tổng hợp tương tự chúng, phổ biến là auxin và cytokinin, gibberellins, abscisic acid, ethylene.

Trong đó auxin và cytokinin là hai nhóm được sử dụng phổ biến nhất. • Nhóm auxin gồm một số hợp chất có chứa nhân idol trong phân tử. Trong nuôi cấy in vitro, auxin thúc đẩy sinh trưởng của mẫu do hoạt hóa sự phân chia và giãn nở của tế bào, kích thích các quá trình tổng hợp và trao đổi chất, tham gia điều chỉnh sự phân hóa của rễ, chồi…(Bhojwani and Razdan, 1983). Các auxin được sử dụng với nồng độ thấp từ 10-6 – 10-1 M tùy theo từng chất, mục đích và đối tượng nghiên cứu.

Hàm lượng auxin thấp sẽ kích thích sự phân hóa rễ, hàm lượng cao kích thích hình thành mô sẹo. Auxin được chia thành hai nhóm có nguồn gốc khác nhau: trong các auxin tự nhiên, quan trọng nhất là IAA. Nhưng IAA chỉ được dùng trong một số môi trường nuôi cấy do có đặc tính không ổn định với nhiệt độ và ánh sáng. Vì vậy, các amino acid kết hợp với IAA ổn định hơn được sử dụng phổ biến hơn làm TIEU LUAN MOI download : [e-mail] giảm bớt liên kết khi sử dụng IAA.

Nhóm auxin tổng hợp tương tự IAA được sử dụng rộng rãi hơn trong các môi trường nuôi cấy như 2,4-D, IBA. • Cytokinin kích thích sự phân chia và ảnh hưởng tới sự sinh trưởng của tế bào, cảm ứng hình thành chồi phụ và loại bỏ ưu thế ngọn (Nguyễn Như Khanh, 2002). Trong nuôi cấy mô thực vật cytokinin được dùng để kích thích sự phát sinh chồi, sử dụng kết hợp với auxin kích thích phân chia tế bào. Nồng độ cytokinin cao kìm hãm sự hình thành và phát triển của rễ (Narayaswamy, 1994).

Trong các cytokinin tự nhiên có hai nhóm được sử dụng trong môi trường nuôi cấy, đó là zeatin và 2iP (2-isopentyl adenine). Nhưng chúng không được dùng phổ biến vì rất đắt (đặc biệt là zeatin) và không ổn định. Các chất tổng hợp tương tự như kinetin và BAP được sử dụng phổ biến hơn. Các chất hóa học không có based purin và thay thế bằng phenylureas, cũng được sử dụng như cytokinin trong môi trường nuôi cấy tế bào thực vật.

Trong cây có sự cân bằng nội hoocmone (Vũ Văn Vụ, 2007). Do vậy, khi sử dụng các chất điều tiết sinh trưởng trong nuôi cấy cần đặc biệt lưu ý để sử dụng nồng độ thích hợp đạt hiệu quả cao. Nhiều tác giả đã tổng kết, tỷ lệ auxin/cytokinin nếu nghiêng về phía auxin sẽ kích thích hình thành rễ; nghiêng về phía cytokinin sẽ thúc đẩy hình thành chồi; ở tỷ lệ trung gian sẽ hình thành mô sẹo. Than hoạt tính Than hoạt tính ban đẫu được bỏ sung vào môi trường nuôi cấy để cố gắng mô phỏng điều kiện trồng trọt, sau đó nó được sử dụng rộng rãi trong nhiều môi trường nuôi cấy.

Nhiều nghiên cứu cho thấy tác dụng của than hoạt tính trong môi trường nuôi cấy mô thực vật. Đó là: sự hấp thụ các chất màu, các hợp chất phenol, các sản phẩm trao đổi thứ cấp, ảnh hưởng tới pH, xúc tác bẻ gãy đường saccharose trong khử trùng (S. Van Winkle et al, 1995). Ngoài ra than cũng hút các chất hữu cơ như phytohormone, vitamin, sắt, kẽm, … (Nissen & Sutter, 1990).

Điều tra tác dụng của than hoạt tính, sự khử trùng, và môi trường nuôi cấy trong thủy phân đường cho thấy, sự thủy phân của đường trong môi trường nuôi cấy phụ thuộc vào cả ion H+ và sự khử trùng và thành phần than hoạt tính. Sau khử trùng, ở môi trường MS + 5 % saccharose bổ sung than hoạt tính cho tỷ lệ đường thủy phân là 70 %, tỷ lệ tương ứng ở môi trường Gamborg là 56 %, còn ở môi trường không có than hoạt tính là 20 % (Pan and Staden, 1999). TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.