Kiến thức thái độ về hiến máu của tình nguyện viên tại trung tâm truyền máu bệnh viện hữu nghị việt đức năm 2023

Nghiên cứu kiến thức, thái độ về hiến máu của tình nguyện viên tại Trung tâm Truyền máu Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức năm 2023. Tìm hiểu yếu tố ảnh hưởng và giải pháp nâng cao.

• Tác giả: Nguyễn Hữu Tới
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Quang Tuyển
• Trường học: Trường Đại học Thăng Long
• Chuyên ngành: Điều Dưỡng
• Đề tài: Kiến Thức, Thái Độ Về Hiến Máu Của Tình Nguyện Viên Tại Trung Tâm Truyền Máu Bệnh Viện Hữu Nghị Việt Đức Năm 2023
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Một số khái niệm liên quan sử dụng trong nghiên cứu
• 1.2. Một số khái niệm, đặc điểm về máu và hiến máu
• 1.3. Hệ thống nhóm máu ABO
• 1.4. Máu và các chế phẩm máu
• 1.5. Thực trạng hiến máu tình nguyện
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Thiết kế nghiên cứu
• 2.5. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 2.6. Công cụ và kỹ thuật thu thập số liệu nghiên cứu
• 2.7. Biến số/chỉ số nghiên cứu
• 2.8. Nghiên cứu định lượng
• 2.9. Nội dung nghiên cứu định tính
• 2.10. Các tiêu chuẩn đánh giá
• 2.11. Quản lý và phân tích số liệu
• 2.12. Phân tích số liệu
• 2.13. Sai số và các biện pháp khống chế
• 2.14. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Kiến thức, thái độ về hiến máu của tình nguyện viên tại Trung tâm Truyền máu bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức năm 2023
• 3.3. Đánh giá kiến thức về hiến máu tình nguyện của ĐTNC
• 3.4. Đánh giá thái độ về hiến máu tình nguyện của ĐTNC
• 3.5. Một số yếu tố liên quan và rào cản về hiến máu của tình nguyện viên
• 3.6. Một số yếu tố liên quan đến kiến thức về hiến máu của tình nguyện viên
• 3.7. Một số yếu tố liên quan đến thái độ về hiến máu của tình nguyện viên
• 3.8. Một số rào cản về hiến máu của tình nguyện viên
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm thông tin của đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Kiến thức, thái độ hiến máu tình nguyện của đối tượng nghiên cứu
• 4.2.1. Về kiến thức
• 4.2.2. Về thái độ hiến máu tình nguyện của ĐTNC
• 4.3. Một số yếu tố liên quan và rào cản về hiến máu của đối tượng nghiên cứu
• 4.3.1. Một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ về hiến máu của tình nguyện viên
• 4.3.2. Một số rào cản về hiến máu của đối tượng nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Hiến Máu Tình Nguyện tại Việt Đức 2023 Tổng Quan Quan Trọng

Truyền máu là một liệu pháp điều trị quan trọng, góp phần cứu sống hàng triệu người mỗi năm. Việc xây dựng nguồn máu an toàn, ổn định là một thách thức lớn đối với ngành truyền máu, đặc biệt tại Việt Nam. Hiến máu tình nguyện từ cộng đồng là biện pháp hiệu quả để đảm bảo an toàn truyền máu và đáp ứng nhu cầu điều trị. Theo quy định, độ tuổi bắt đầu hiến máu là 18 tuổi. Việc duy trì nguồn người hiến máu thường xuyên, nguy cơ thấp là yếu tố then chốt. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo người hiến máu nhắc lại thường xuyên là đối tượng an toàn nhất. Tại Việt Nam, dù lượng máu tiếp nhận đã tăng lên, vẫn chỉ đáp ứng khoảng 70-75% nhu cầu điều trị. "Việc phát triển nguồn người hiến máu có chất lượng, an toàn và ổn định từ cộng đồng là biện pháp giúp đảm an toàn truyền máu và đáp ứng cho điều trị, cấp cứu," theo báo cáo của Bộ Y Tế. Hoạt động hiến máu không chỉ tập trung ở thanh niên mà cần được triển khai ở mọi đối tượng đủ điều kiện.

1.1. Tầm Quan Trọng của Hiến Máu Tình Nguyện Hiện Nay

Hiến máu tình nguyện có vai trò vô cùng quan trọng trong hệ thống chăm sóc sức khỏe. Nguồn cung cấp máu cần được bổ sung liên tục vì máu và các thành phần máu có thời hạn sử dụng hạn chế. Người hiến máu tình nguyện được công nhận là rất quan trọng cho sự an toàn và bền vững của nguồn cung cấp máu quốc gia. Những người hiến máu tình nguyện là tuyến phòng thủ đầu tiên trong việc ngăn ngừa lây truyền HIV, virus viêm gan và các bệnh nhiễm trùng đường máu khác thông qua con đường truyền máu.

1.2. Tiêu Chuẩn về Dự Trữ Máu An Toàn của WHO và Bộ Y Tế

Theo khuyến cáo của WHO và Bộ Y Tế, để đạt chuẩn an toàn về dự trữ máu, mỗi năm cần tối thiểu khoảng 2% dân số tham gia hiến máu. Tại Việt Nam, năm 2020 cả nước tiếp nhận được hơn 1,4 triệu đơn vị máu, tương đương 1,5% dân số tham gia hiến máu, lượng máu tiếp nhận từ người hiến máu tình nguyện (HMTN) là 99%.

1.3. Thực Trạng Hiến Máu Tình Nguyện ở Bệnh Viện Việt Đức

Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức hàng năm tiếp nhận hàng chục nghìn lượt tình nguyện viên đến hiến máu. Việc tìm hiểu kiến thức và thái độ của họ, nắm rõ những rào cản là rất cần thiết. Điều này giúp xây dựng và phát triển nguồn người hiến máu mới, duy trì nguồn hiến máu hiện tại, từ đó đạt được nguồn cung cấp máu an toàn và ổn định.

II. Vấn Đề Nghiên Cứu Rào Cản Hiến Máu năm 2023 tại Việt Đức

Mặc dù hoạt động hiến máu tình nguyện được đẩy mạnh, tỷ lệ hiến máu trong thanh niên vẫn còn thấp. Một nghiên cứu cho thấy tỷ lệ sinh viên dự định hiến máu sau khi ra trường chỉ đạt 57,4%. Các nghiên cứu tại Việt Nam chủ yếu tập trung vào kiến thức, thái độ và thực hành hiến máu, ít nghiên cứu đi sâu vào rào cản của tình nguyện viên. Việc hiểu rõ những rào cản này tại Trung tâm Truyền máu Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức là rất quan trọng để xây dựng và phát triển nguồn người hiến máu mới và duy trì những người đã hiến máu. Nghiên cứu này tập trung vào kiến thức, thái độ và rào cản về hiến máu của tình nguyện viên tại Trung tâm Truyền máu Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức năm 2023.

2.1. Thiếu Nghiên Cứu Sâu Về Rào Cản của Tình Nguyện Viên Hiến Máu

Tại Việt Nam, các nghiên cứu đa số mới chỉ tìm hiểu về kiến thức, thái độ, thực hành HMTN chứ chưa có nhiều nghiên cứu đi sâu vào rào cản của tình nguyện viên tham gia HMTN. Đây là một khoảng trống lớn trong nghiên cứu và thực tiễn về hiến máu tình nguyện.

2.2. Tầm Quan Trọng của Hiểu Biết Về Rào Cản Hiến Máu

Việc tìm hiểu kiến thức, thái độ của tình nguyện viên và nắm rõ những rào cản về người hiến máu tình nguyện tại trung tâm truyền máu bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức là rất cần thiết để xây dựng và phát triển nguồn người hiến máu mới, duy trì người hiến máu hiện tại một cách phù hợp từ đó đạt được một nguồn cung cấp máu an toàn và ổn định.

2.3. Mục Tiêu Nghiên Cứu Kiến Thức Thái Độ và Rào Cản Hiến Máu

Nghiên cứu tập trung vào mô tả kiến thức, thái độ về hiến máu của tình nguyện viên tại Trung tâm Truyền máu bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức năm 2023 và phân tích một số yếu tố liên quan và rào cản về hiến máu của tình nguyện viên.

III. Phương Pháp Đánh Giá Kiến Thức và Thái Độ về Hiến Máu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính để thu thập thông tin về kiến thức và thái độ của tình nguyện viên. Phỏng vấn sâu được sử dụng để khám phá các yếu tố định tính, ví dụ: động lực, sự lo lắng và rào cản của tình nguyện viên. Số liệu thu thập được phân tích bằng phần mềm thống kê để xác định các mối liên quan giữa các yếu tố như tuổi tác, giới tính, trình độ học vấn và kinh nghiệm hiến máu với kiến thức và thái độ về hiến máu.

3.1. Phương Pháp Nghiên Cứu Định Lượng và Định Tính Kết Hợp

Nghiên cứu sử dụng cả phương pháp định lượng (ví dụ: khảo sát) và định tính (ví dụ: phỏng vấn sâu) để thu thập thông tin chi tiết và toàn diện về kiến thức và thái độ của tình nguyện viên về hiến máu.

3.2. Phân Tích Số Liệu và Các Yếu Tố Liên Quan

Số liệu thu thập được phân tích bằng phần mềm thống kê để xác định các mối liên quan giữa các yếu tố như tuổi tác, giới tính, trình độ học vấn và kinh nghiệm hiến máu với kiến thức và thái độ về hiến máu.

3.3. Chuẩn Đạo Đức Nghiên Cứu và Cam Kết

Nghiên cứu tuân thủ các nguyên tắc đạo đức nghiêm ngặt để bảo vệ quyền riêng tư và bảo mật thông tin của người tham gia. Tất cả người tham gia đều được thông báo đầy đủ về mục đích và quy trình nghiên cứu, và họ tự nguyện đồng ý tham gia.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Kiến Thức Thái Độ TNV năm 2023 tại Việt Đức

Nghiên cứu đã thu thập dữ liệu từ một mẫu tình nguyện viên đại diện tại Bệnh viện Việt Đức. Kết quả cho thấy có sự khác biệt đáng kể trong kiến thức và thái độ về hiến máu giữa các nhóm tình nguyện viên khác nhau. Tình nguyện viên có kinh nghiệm hiến máu thường xuyên có kiến thức tốt hơn và thái độ tích cực hơn so với những người mới hiến máu lần đầu. Bên cạnh đó, những người có trình độ học vấn cao hơn cũng thể hiện sự hiểu biết sâu sắc hơn về các lợi ích và rủi ro liên quan đến hiến máu.

4.1. Mức Độ Kiến Thức Về Hiến Máu của Tình Nguyện Viên

Nghiên cứu đánh giá kiến thức của tình nguyện viên về các khía cạnh khác nhau của hiến máu, bao gồm điều kiện hiến máu, quy trình hiến máu, lợi ích của hiến máu và các tác dụng phụ có thể xảy ra.

4.2. Thái Độ của Tình Nguyện Viên Về Hiến Máu Tình Nguyện

Nghiên cứu cũng đánh giá thái độ của tình nguyện viên về hiến máu, bao gồm sự sẵn lòng hiến máu, niềm tin về sự an toàn của hiến máu, và nhận thức về tầm quan trọng của hiến máu đối với cộng đồng.

4.3. Phân Tích So Sánh Giữa Các Nhóm Tình Nguyện Viên

Kết quả nghiên cứu so sánh kiến thức và thái độ về hiến máu giữa các nhóm tình nguyện viên khác nhau, dựa trên các yếu tố như kinh nghiệm hiến máu, trình độ học vấn và các yếu tố nhân khẩu học khác.

V. Yếu Tố Ảnh Hưởng và Rào Cản về Hiến Máu Phân Tích năm 2023

Nghiên cứu xác định một số yếu tố ảnh hưởng đáng kể đến kiến thức và thái độ về hiến máu của tình nguyện viên. Những yếu tố này bao gồm nguồn thông tin về hiến máu, mức độ tin tưởng vào thông tin, và kinh nghiệm cá nhân liên quan đến hiến máu. Đồng thời, nghiên cứu cũng chỉ ra một số rào cản khiến tình nguyện viên do dự khi hiến máu, như lo sợ về tác dụng phụ, thiếu thông tin đầy đủ, và áp lực từ gia đình hoặc bạn bè. Theo kết quả nghiên cứu, 'lo sợ về tác dụng phụ' là một trong những rào cản lớn nhất đối với việc hiến máu.

5.1. Nguồn Thông Tin và Mức Độ Tin Tưởng Về Hiến Máu

Nghiên cứu phân tích vai trò của các nguồn thông tin khác nhau (ví dụ: truyền thông, nhân viên y tế, mạng xã hội) trong việc cung cấp thông tin về hiến máu và tác động của mức độ tin tưởng vào các nguồn thông tin này đến kiến thức và thái độ của tình nguyện viên.

5.2. Những Rào Cản Tâm Lý và Xã Hội Về Hiến Máu

Nghiên cứu khám phá những rào cản tâm lý và xã hội khiến tình nguyện viên do dự khi hiến máu, như lo sợ về tác dụng phụ, thiếu thông tin đầy đủ, và áp lực từ gia đình hoặc bạn bè.

5.3. Các Yếu Tố Kinh Tế và Điều Kiện Sức Khỏe Ảnh Hưởng

Nghiên cứu cũng xem xét các yếu tố kinh tế và điều kiện sức khỏe có thể ảnh hưởng đến quyết định hiến máu của tình nguyện viên, như chi phí đi lại, thời gian chờ đợi, và các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn.

VI. Giải Pháp Nâng Cao Nhận Thức về Hiến Máu Kinh Nghiệm 2023

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số giải pháp được đề xuất để nâng cao kiến thức và cải thiện thái độ về hiến máu của tình nguyện viên tại Bệnh viện Việt Đức. Các giải pháp này bao gồm tăng cường tuyên truyền và giáo dục về hiến máu, cung cấp thông tin chính xác và dễ hiểu, tạo điều kiện thuận lợi cho tình nguyện viên hiến máu, và xây dựng môi trường ủng hộ hiến máu trong cộng đồng. Đặc biệt, cần tập trung vào việc giải quyết những lo ngại và rào cản mà tình nguyện viên gặp phải.

6.1. Tăng Cường Tuyên Truyền và Giáo Dục về Hiến Máu

Cần tăng cường các chương trình tuyên truyền và giáo dục về hiến máu, sử dụng nhiều kênh thông tin khác nhau (ví dụ: truyền thông, mạng xã hội, hội thảo, tờ rơi) để tiếp cận đối tượng mục tiêu và cung cấp thông tin chính xác, dễ hiểu về hiến máu.

6.2. Tạo Điều Kiện Thuận Lợi Cho Tình Nguyện Viên Hiến Máu

Cần tạo điều kiện thuận lợi cho tình nguyện viên hiến máu, như giảm thiểu thời gian chờ đợi, cung cấp dịch vụ chăm sóc tốt, và đảm bảo an toàn trong quá trình hiến máu.

6.3. Xây Dựng Môi Trường Ủng Hộ Hiến Máu trong Cộng Đồng

Cần xây dựng một môi trường ủng hộ hiến máu trong cộng đồng, khuyến khích mọi người tham gia hiến máu, và tôn vinh những người hiến máu tình nguyện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hiến máu tình nguyện (HMTN) là một hoạt động y tế quan trọng, góp phần đảm bảo nguồn máu an toàn và ổn định cho điều trị và cấp cứu. Trên toàn cầu, mỗi năm có khoảng 117,4 triệu đơn vị máu được hiến, tuy nhiên nhiều quốc gia vẫn đối mặt với tình trạng thiếu hụt máu an toàn. Tại Việt Nam, năm 2020, tỷ lệ dân số tham gia hiến máu đạt khoảng 1,5%, trong đó 99% lượng máu thu được từ người hiến máu tình nguyện, nhưng mới chỉ đáp ứng được 70-75% nhu cầu điều trị. Đặc biệt, nhóm thanh niên chiếm trên 60% đối tượng hiến máu nhưng tỷ lệ hiến máu nhắc lại còn thấp, chỉ khoảng 57,4% sinh viên dự định hiến máu sau khi ra trường.

Nghiên cứu được thực hiện tại Trung tâm Truyền máu Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức trong năm 2023 nhằm mục tiêu mô tả kiến thức và thái độ về hiến máu của tình nguyện viên, đồng thời phân tích các yếu tố liên quan và rào cản trong việc tham gia hiến máu. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào đối tượng tình nguyện viên từ 18 đến 60 tuổi, có sức khỏe bình thường, tại điểm hiến máu của trung tâm trong khoảng thời gian từ tháng 01 đến tháng 10 năm 2023. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng chiến lược nâng cao nhận thức, thúc đẩy thái độ tích cực và tăng cường nguồn cung cấp máu an toàn, góp phần cải thiện các chỉ số về tỷ lệ hiến máu nhắc lại và sự ổn định nguồn máu tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết hành vi có kế hoạch (Theory of Planned Behavior - TPB) của Ajzen (1991), trong đó dự định thực hiện hành vi hiến máu chịu ảnh hưởng bởi ba yếu tố chính: thái độ đối với hành vi, chuẩn mực chủ quan và nhận thức về kiểm soát hành vi. Thái độ phản ánh đánh giá tích cực hay tiêu cực của cá nhân về việc hiến máu; chuẩn mực chủ quan là nhận thức về áp lực xã hội và kỳ vọng của người quan trọng; nhận thức kiểm soát hành vi liên quan đến sự tự tin và khả năng thực hiện hành vi. Ngoài ra, nghiên cứu còn sử dụng các khái niệm về kiến thức, thái độ và hành vi trong lĩnh vực hiến máu, cũng như các yếu tố rào cản và động lực ảnh hưởng đến việc tham gia hiến máu.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Hiến máu tình nguyện: cho máu không nhận tiền hay lợi ích vật chất, nhằm mục đích cứu người.
• Kiến thức về hiến máu: hiểu biết về điều kiện, lợi ích, quy trình và tác động của hiến máu.
• Thái độ về hiến máu: sự đồng thuận, sẵn sàng và cam kết tham gia hiến máu.
• Rào cản hiến máu: các yếu tố cá nhân, xã hội hoặc quy trình gây khó khăn cho việc hiến máu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang kết hợp định lượng và định tính. Cỡ mẫu định lượng là 406 tình nguyện viên được chọn theo phương pháp thuận tiện tại Trung tâm Truyền máu Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức trong giai đoạn từ tháng 01 đến tháng 10 năm 2023. Cỡ mẫu được tính dựa trên tỷ lệ kiến thức đúng về hiến máu trong các nghiên cứu trước, với độ tin cậy 95% và sai số 5%. Nghiên cứu định tính tiến hành phỏng vấn sâu 7 tình nguyện viên nhằm khai thác các rào cản và yếu tố liên quan sâu hơn.

Dữ liệu định lượng được thu thập qua bộ câu hỏi chuẩn hóa, bao gồm các phần thông tin cá nhân, kiến thức, thái độ và rào cản về hiến máu. Bộ công cụ được thử nghiệm và có độ tin cậy cao (Cronbach's Alpha = 0,884). Dữ liệu được nhập liệu bằng phần mềm EpiData và phân tích bằng SPSS 25.0 với các thống kê mô tả, kiểm định chi bình phương, tính OR và khoảng tin cậy 95%. Dữ liệu định tính được mã hóa và phân tích theo chủ đề để bổ trợ cho kết quả định lượng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm nhân khẩu học: Trong 406 tình nguyện viên, nam chiếm 62,1%, nữ 37,9%. Tuổi trung bình là 37,35 ± 9,19, trong đó nhóm 30-40 tuổi chiếm 42,9%. Đa số là dân tộc Kinh (91,1%), nghề nghiệp chủ yếu là lao động tự do (39,4%) và công chức viên chức (20,4%). Trình độ học vấn từ trung cấp trở lên chiếm 40,4%.

2. Kiến thức về hiến máu: Tỷ lệ tình nguyện viên có kiến thức đạt chuẩn (≥70% câu trả lời đúng) chiếm khoảng 70%. Tuy nhiên, có 47,8% không biết nhóm máu của mình và 46,8% không biết chỉ số huyết áp cá nhân. Kiến thức về điều kiện hiến máu, khoảng cách giữa các lần hiến và nguy cơ lây truyền bệnh qua máu được đánh giá ở mức khá.

3. Thái độ về hiến máu: Phần lớn tình nguyện viên có thái độ tích cực với hiến máu, với trên 90% đồng ý rằng hiến máu là việc làm có ý nghĩa và sẵn sàng tham gia hiến máu tình nguyện. Tỷ lệ sẵn sàng vận động người thân, bạn bè tham gia cũng đạt trên 80%.

4. Rào cản hiến máu: Các rào cản phổ biến gồm lo lắng về sức khỏe sau hiến máu (23,2%), bận rộn công việc (17,2%), thiếu thông tin về điểm hiến máu (24,2%) và trải nghiệm không hài lòng với quy trình hoặc thái độ nhân viên y tế. Khoảng 15% tình nguyện viên chưa hài lòng với cách ứng xử của cán bộ y tế và thời gian chờ đợi.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy kiến thức và thái độ tích cực là nền tảng quan trọng thúc đẩy hành vi hiến máu tình nguyện. Tỷ lệ kiến thức đạt chuẩn khoảng 70% tương đối cao so với một số nghiên cứu trong nước, nhưng vẫn còn nhiều người chưa biết nhóm máu và chỉ số huyết áp cá nhân, điều này ảnh hưởng đến sự tự tin khi tham gia hiến máu. Thái độ tích cực và sự sẵn sàng tham gia hiến máu cao phản ánh hiệu quả của các chương trình tuyên truyền và vận động tại trung tâm.

Rào cản về sức khỏe và công việc là những yếu tố cá nhân phổ biến, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế cho thấy phản ứng vật lý và lo lắng ảnh hưởng tiêu cực đến dự định hiến máu nhắc lại. Ngoài ra, sự hài lòng với quy trình và thái độ nhân viên y tế cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hành vi hiến máu. Các biểu đồ phân bố kiến thức, thái độ và rào cản có thể minh họa rõ sự phân bố tỷ lệ và mối liên hệ giữa các yếu tố này.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả phù hợp với mô hình TPB khi thái độ và chuẩn mực xã hội ảnh hưởng mạnh đến dự định hiến máu. Tuy nhiên, yếu tố kiểm soát hành vi như thời gian, điều kiện cá nhân cũng cần được chú trọng để nâng cao tỷ lệ hiến máu nhắc lại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường truyền thông nâng cao kiến thức: Phát triển các chương trình giáo dục, truyền thông đa kênh nhằm nâng cao nhận thức về lợi ích, điều kiện và quy trình hiến máu, đặc biệt tập trung vào nhóm chưa biết nhóm máu và chỉ số huyết áp. Thời gian thực hiện trong 6-12 tháng, chủ thể là Trung tâm Truyền máu và các cơ quan y tế địa phương.

2. Cải thiện trải nghiệm hiến máu: Đào tạo nâng cao kỹ năng giao tiếp, thái độ phục vụ của cán bộ y tế và tình nguyện viên tại điểm hiến máu, giảm thời gian chờ đợi và tạo môi trường thân thiện, tôn trọng riêng tư. Thực hiện liên tục, đánh giá định kỳ hàng quý.

3. Hỗ trợ giảm rào cản cá nhân: Xây dựng các chính sách hỗ trợ như linh hoạt thời gian hiến máu, tư vấn sức khỏe trước và sau hiến máu, cung cấp thông tin rõ ràng về các phản ứng có thể xảy ra và cách xử trí. Chủ thể là Trung tâm Truyền máu phối hợp với các tổ chức xã hội, thực hiện trong 12 tháng.

4. Phát triển mạng lưới vận động viên hiến máu: Tăng cường vai trò của người hiến máu tình nguyện trong việc vận động, tuyên truyền trong cộng đồng, gia đình và nơi làm việc nhằm mở rộng nguồn người hiến máu thường xuyên. Thời gian triển khai 1 năm, chủ thể là các câu lạc bộ hiến máu và tổ chức cộng đồng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhân viên y tế và cán bộ truyền máu: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn về kiến thức, thái độ và rào cản của tình nguyện viên, giúp cải thiện quy trình và chất lượng dịch vụ hiến máu.

2. Nhà hoạch định chính sách y tế: Thông tin về các yếu tố ảnh hưởng và rào cản hiến máu hỗ trợ xây dựng chính sách vận động và phát triển nguồn máu an toàn, bền vững.

3. Các tổ chức vận động hiến máu tình nguyện: Cơ sở để thiết kế các chương trình truyền thông, đào tạo và vận động phù hợp với đặc điểm đối tượng và thực trạng tại địa phương.

4. Nghiên cứu sinh và học viên ngành y tế công cộng, điều dưỡng: Tài liệu tham khảo về phương pháp nghiên cứu kết hợp định lượng và định tính trong lĩnh vực sức khỏe cộng đồng, cũng như ứng dụng lý thuyết hành vi trong thực tiễn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao kiến thức về nhóm máu và huyết áp lại quan trọng trong hiến máu?
   Kiến thức này giúp người hiến máu tự tin hơn khi tham gia, đảm bảo đủ điều kiện sức khỏe và giảm rủi ro trong quá trình hiến máu. Ví dụ, người không biết nhóm máu có thể lo lắng về an toàn truyền máu.

2. Thái độ tích cực ảnh hưởng thế nào đến việc hiến máu?
   Thái độ tích cực thúc đẩy sự sẵn sàng và cam kết tham gia hiến máu, đồng thời tăng khả năng vận động người khác cùng tham gia, góp phần duy trì nguồn máu ổn định.

3. Những rào cản phổ biến khiến người tình nguyện không tiếp tục hiến máu là gì?
   Bao gồm lo lắng về sức khỏe sau hiến máu, bận rộn công việc, thiếu thông tin về điểm hiến máu và trải nghiệm không hài lòng với quy trình hoặc thái độ nhân viên y tế.

4. Làm thế nào để cải thiện trải nghiệm hiến máu cho tình nguyện viên?
   Cải thiện kỹ năng giao tiếp của nhân viên, giảm thời gian chờ đợi, tạo môi trường thân thiện và cung cấp thông tin tư vấn sức khỏe đầy đủ trước và sau hiến máu.

5. Vai trò của lý thuyết hành vi có kế hoạch trong nghiên cứu này là gì?
   Lý thuyết giúp giải thích và dự đoán dự định hiến máu dựa trên thái độ, chuẩn mực xã hội và nhận thức kiểm soát hành vi, từ đó đề xuất các can thiệp phù hợp để thúc đẩy hành vi hiến máu.

Kết luận

• Nghiên cứu đã mô tả chi tiết kiến thức và thái độ tích cực của 406 tình nguyện viên tại Trung tâm Truyền máu Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức năm 2023.
• Phát hiện nhiều rào cản cá nhân và quy trình ảnh hưởng đến việc duy trì hành vi hiến máu nhắc lại.
• Áp dụng lý thuyết hành vi có kế hoạch giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến dự định hiến máu.
• Đề xuất các giải pháp truyền thông, cải thiện trải nghiệm và hỗ trợ cá nhân nhằm nâng cao tỷ lệ hiến máu thường xuyên.
• Khuyến nghị các bước tiếp theo bao gồm triển khai các chương trình giáo dục, đào tạo nhân viên và phát triển mạng lưới vận động viên hiến máu trong vòng 12 tháng tới.

Hành động ngay hôm nay để góp phần xây dựng nguồn máu an toàn và bền vững cho cộng đồng!

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Truyền máu là một liệu pháp điều trị rất có hiệu quả trong nhiều bệnh lý và đã góp phần hỗ trợ quan trọng trong điều trị và bảo vệ sức khỏe cộng đồng, góp phần cứu sống hàng trăm triệu người mỗi năm [24]. Xây dựng nguồn máu an toàn luôn là thách thức lớn đối với ngành truyền máu trên thế giới cũng như ở Việt Nam. Việc phát triển nguồn người hiến máu có chất lượng, an toàn và ổn định từ cộng đồng là biện pháp giúp đảm an toàn truyền máu và đáp ứng cho điều trị, cấp cứu. Theo quy định tại Thông tư 26/2013/TT-BYT [17], Thông tư 17/2020/TT-BYT [2] và Thông tư 15/2023/TT-BYT [1] độ tuổi bắt đầu tham gia hiến máu tình nguyện là 18 tuổi.

Đảm bảo máu an toàn luôn là thách thức lớn đối với ngành truyền máu trên thế giới cũng như ở Việt Nam. Việc duy trì nguồn người hiến máu thường xuyên từ cộng đồng có nguy cơ thấp là biện pháp giúp đảm an toàn truyền máu. Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo, người hiến máu nhắc lại thường xuyên là đối tượng an toàn toàn nhất. Tại Mỹ, cần khoảng 36.000 đơn vị hồng cầu mỗi ngày và cứ sau 2 giây lại có 1 bệnh nhân cần truyền máu [33].

Hiện nay có khoảng 117,4 triệu đơn vị máu được hiến trên toàn cầu mỗi năm [55]. Tuy vậy, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhận định thế giới vẫn đang phải đối mặt với nhiều khó khăn trong việc bảo đảm nguồn máu ổn định, thiếu hụt các đơn vị máu an toàn, tỷ lệ hiến máu thấp. Theo khuyến cáo của WHO và Bộ Y Tế, đối với một quốc gia để đạt chuẩn an toàn về dự trữ máu, mỗi năm cần tối thiểu khoảng 2% dân số tham gia hiến máu [19]. Tại Việt Nam, năm 2020 cả nước tiếp nhận được hơn 1,4 triệu đơn vị máu, tương đương 1,5% dân số tham gia hiến máu, lượng máu tiếp nhận từ người hiến máu tình nguyện (HMTN) là 99% [20].

Tuy nhiên, lượng máu thu được hiện nay mới chỉ đáp ứng khoảng 70% - 75% nhu cầu điều trị. Theo thống kê, đối tượng hiến máu ở nước ta hiện nay chủ yếu là thanh niên (chiếm trên 60%) [23]. Tuy nhiên, tỷ lệ HMTN trong thanh niên còn khá thấp, bởi nhóm này hiến máu là hoạt động phong trào. Theo nghiên cứu của Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương trên sinh viên năm cuối của 6 trường đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội, tỷ lệ sinh viên dự định sẽ HMTN sau khi ra trường chỉ đạt 57,4% [23].

1 Thư viện ĐH Thăng Long Hoạt động HMTN không chỉ tập trung ở nhóm thanh niên mà cần triển khai ở tất cả những người đủ tiêu chuẩn, để những người hiến máu có thể tham gia hiến từ khi bắt đầu đủ tuổi thì cần tạo dựng cho họ một nền tảng nhận thức và thái độ đúng đắn, tích cực, tại Việt Nam các nghiên cứu đa số mới chỉ tìm hiểu về kiến thức, thái độ, thực hành HMTN chứ chưa có nhiều nghiên cứu đi sâu vào rào cản của tình nguyện viên tham gia HMTN. Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức hàng năm tiếp nhận hàng chục nghìn lượt tình nguyện viên đến hiến máu, do vậy việc tìm hiểu kiến thức, thái độ của họ và nắm rõ những rào cản về người hiến máu tình nguyện tại trung tâm truyền máu bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức là rất cần thiết để xây dựng và phát triển nguồn người hiến máu mới, duy trì người hiến máu hiện tại một cách phù hợp từ đó đạt được một nguồn cung cấp máu an toàn và ổn định. Đó là lý do chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Kiến thức, thái độ về hiến máu của tình nguyện viên tại trung tâm truyền máu bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức năm 2023” với hai mục tiêu sau: 1. Mô tả kiến thức, thái độ về hiến máu của tình nguyện viên tại Trung tâm Truyền máu bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức năm 2023.

Phân tích một số yếu tố liên quan và rào cản về hiến máu của tình nguyện viên. 2 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Một số khái niệm liên quan sử dụng trong nghiên cứu 1. Một số khái niệm, đặc điểm về máu và hiến máu.

Hiến máu: là quá trình mà một người tự nguyện cho máu hoặc các thành phần của máu (tiểu cầu, huyết tương,…). Máu sau khi được thu thập có thể dùng để truyền hoặc trải qua một quá trình dược - sinh học gọi là “phân tách” tạo ra các chế phẩm máu [66]. Phân loại hiến máu theo WHO: Theo WHO, người hiến máu được chia làm 3 nhóm: Hiến máu có nhận tiền/bán máu; hiến máu gia đình/thay thế; hiến máu tình nguyện: - Hiến máu có nhận tiền hoặc bán máu: hiến máu để được nhận tiền hoặc các lợi ích khác đáp ứng nhu cầu cơ bản; hoặc có thể được bán, chuyển đổi thành tiền mặt hoặc chuyển cho người khác [66]. - Hiến máu gia đình/thay thế: là những người hiến máu khi được yêu cầu bởi một thành viên trong gia đình hoặc cộng đồng.

Trong đa số các trường hợp là người thân của bệnh nhân được bệnh viện yêu cầu hiến máu. Nhưng trong một số cơ sở y tế, bệnh nhân phải truyền máu khi nhập viện khẩn cấp hoặc trước khi phẫu thuật theo kế hoạch phải bắt buộc cung cấp một số lượng cụ thể người hiến thay thế. Mặc dù người hiến máu không được trả tiền bởi cơ sở truyền máu hoặc bệnh viện, nhưng có thể được trả tiền ẩn (tiền hoặc các hình thức trả tiền khác) bởi gia đình bệnh nhân [66]. Có hai dạng cơ bản trong hệ thống này.

Đầu tiên là người nhà bệnh nhân cho một lượng máu tương ứng với lượng máu cần cho người thân của họ. Lượng máu này được đưa vào kho máu chung của ngân hàng máu và chúng sẽ được sử dụng khi cần thiết. Người hiến máu không được biết về người nhận máu của họ. Dạng thứ 2 được biết đến là người cho máu trực tiếp.

Người cho máu yêu cầu một cách rõ ràng máu của họ phải được cho bệnh nhân có tên này, có lẽ vì họ sợ sự không an toàn của máu từ những người mà họ không biết. Mặc dù vậy, cho máu trực tiếp không được WHO ủng hộ [66]. - Hiến máu tình nguyện: Người cho máu toàn phần, huyết tương hoặc các thành phần máu khác một cách tự nguyện và không nhận tiền hay các vật phẩm khác có giá 3 Thư viện ĐH Thăng Long trị tương đương. Thậm chí ngay cả với thời gian nghỉ lao động, ngoại trừ điều đó là hợp lý với thời gian cho máu và đi lại.

Điều động viên, cổ vũ duy nhất đối với họ là được giúp đỡ người bệnh mà không vì bất kỳ một lợi ích cá nhân nào. Những chi tiết sau không được coi là hình thức trả tiền hoặc thay thế cho tiền như:  Vật lưu niệm nhỏ để công nhận hoặc biểu dương, đánh giá, ví dụ như huy hiệu hoặc bằng khen và nó không có bất kỳ một giá trị mua bán nào.  Khoản tiền hoàn trả trực tiếp cho việc đi lại mà đã được cam kết một cách rõ ràng khi được đề nghị đến cho máu.  Bữa ăn nhẹ ngay trước, trong hoặc sau khi hiến máu [25].

Người hiến máu tình nguyện được phân làm các nhóm dựa theo tần suất và số lần hiến máu [10]:  Người hiến máu mới: là người hiến máu tình nguyện chưa có lần hiến máu nào trước thời điểm đăng ký.  Người hiến máu không thường xuyên: là người hiến máu tình nguyện đã từng hiến máu nhưng đã ngừng hiến trên 12 tháng hoặc hiến máu không thường xuyên.  Người hiến máu nhắc lại: là người hiến máu tình nguyện lặp lại sau khoảng thời gian quy định kể từ ngày hiến máu lần trước đó (ở nước ta là 84 ngày) căn cứ theo thời gian tái tạo tế bào máu – hồng cầu trong cơ thể con người.  Người hiến máu tình nguyện thường xuyên là người hiến máu tình nguyện đã từng hiến máu mà không có thời gian ngắt quãng quá dài giữa hai lần hiến máu, có ít nhất 3 lần hiến máu trước đó, lần cuối cùng vào năm trước đó và tiếp tục hiến máu ít nhất mỗi năm 1 lần.

Hệ thống nhóm máu ABO 1. Kháng nguyên hệ ABO Năm 1901, Karl Landsteiner đã phát hiện ra hệ nhóm máu ABO và đây là hệ nhóm máu có vai trò quan trọng nhất trong truyền máu [9]. Hệ nhóm máu ABO gồm bốn nhóm máu. Tên của nhóm máu là tên của kháng nguyên có mặt trên màng hồng cầu.

Đặc điểm các nhóm máu hệ ABO [9] Kháng nguyên Kháng thể trong Nhóm máu trên hồng cầu huyết thanh A A Chống B B B Chống A AB A và B Không O Không có Chống A và chống B 1. Kháng thể hệ ABO Kháng thể chống A, chống B có trong huyết thanh của những người không có kháng nguyên tương ứng. Có hai loại: - Kháng thể tự nhiên: Đặc điểm của hệ nhóm máu ABO là trong huyết thanh có mặt các kháng thể tương ứng với các kháng nguyên vắng mặt trên màng hồng cầu, những kháng thể tự nhiên này xuất hiện khi trẻ sinh ra và tồn tại suốt đời, cụ thể: + Kháng thể chống A ở người nhóm máu B; + Kháng thể chống B ở người nhóm máu A; + Kháng thể chống A và chống B ở người nhóm máu O. - Kháng thể miễn dịch: Kháng thể miễn dịch xuất hiện do quá trình kích thích miễn dịch; các điều kiện kích thích miễn dịch.

+ Miễn dịch đồng loài: xuất hiện do bất đồng nhóm máu giữa mẹ và con; hồng cầu con mang kháng nguyên mà người mẹ không có, khi chuyển dạ, một ít hồng cầu con sang máu mẹ gây đáp ứng miễn dịch ở mẹ. + Miễn dịch khác loài: khi tiếp xúc với các sinh phẩm nguồn gốc động vật, các huyết thanh (kháng bạch hầu, uốn ván) [9]. Máu và các chế phẩm máu 1. Máu toàn phần - Là máu tĩnh mạch lấy với dung dịch chống đông từ người hiến máu đã được tuyển chọn theo quy định.

- Có nhiều loại đơn vị chế phẩm máu toàn phần với thể tích khác nhau như 250ml, 350ml, 450ml hoặc các đơn vị có thể tích nhỏ hơn tùy theo yêu cầu điều trị. Ở Việt Nam mỗi đơn vị máu toàn phần có 2 loại thể tích là 250ml, và 350ml - Bảo quản máu toàn phần: 5 Thư viện ĐH Thăng Long + Ở nhiệt độ 2 đến 6 độ C trong tủ lạnh chuyên dụng, thời gian bảo quản tùy thuộc vào loại dung dịch chống đông và bảo quản được sử dụng, ví dụ: trong 35 ngày với dung dịch chống đông CPDA-1, 21 ngày với dung dịch chống đông CPD.