Phương Pháp Nghiên Cứu Khoa Học Trong Quản Lý Tài Nguyên và Môi Trường

Khám phá phương pháp nghiên cứu khoa học trong quản lý tài nguyên và môi trường, giúp nâng cao hiệu quả bảo vệ và phát triển bền vững.

• Tác giả: TS. Trần Văn Điền
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên và môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Khoa Học Trong Quản Lý Tài Nguyên và Môi Trường
• Loại tài liệu: Sách tham khảo
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN TRONG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 1.1. PHƯƠNG PHÁP KHOA HỌC
• 1.2. PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 1.3. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI KHOA HỌC
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶT GIẢ THUYẾT VÀ HÌNH THÀNH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: THÔNG TIN TƯ LIỆU KHOA HỌC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU THU THẬP SỐ LIỆU TRONG TÀI NGUYÊN MÔI TRƯỜNG
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH SỐ LIỆU VÀ XÂY DỰNG MÔ HÌNH TOÁN HỌC TRONG NGHIÊN CỨU TÀI NGUYÊN MÔI TRƯỜNG
• 5. CHƯƠNG 5: PHƯƠNG PHÁP MÔ HÌNH HÓA TRONG NGHIÊN CỨU TÀI NGUYÊN MÔI TRƯỜNG
• 6. CHƯƠNG 6: KỸ NĂNG TRÍCH DẪN, LẬP DANH MỤC TÀI LIỆU TRÍCH DẪN VÀ TÀI LIỆU THAM KHẢO
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên Cứu Khoa Học Trong Quản Lý Tài Nguyên và Môi Trường

Nghiên cứu khoa học trong quản lý tài nguyên và môi trường đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển bền vững. Nó giúp xác định các vấn đề liên quan đến quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Các nghiên cứu này không chỉ cung cấp kiến thức mới mà còn đề xuất các giải pháp thực tiễn nhằm cải thiện tình hình hiện tại.

1.1. Khái niệm và vai trò của nghiên cứu khoa học

Nghiên cứu khoa học là quá trình tìm kiếm và phát hiện kiến thức mới. Nó giúp hiểu rõ hơn về tài nguyên thiên nhiên và các vấn đề môi trường. Vai trò của nó là không thể thiếu trong việc xây dựng chính sách và chiến lược phát triển bền vững.

1.2. Lịch sử phát triển nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực này

Lịch sử nghiên cứu khoa học trong quản lý tài nguyên và môi trường đã trải qua nhiều giai đoạn. Từ những nghiên cứu ban đầu về tài nguyên thiên nhiên đến các nghiên cứu hiện đại về biến đổi khí hậu, lĩnh vực này đã không ngừng phát triển.

II. Những Thách Thức Trong Nghiên Cứu Khoa Học Về Tài Nguyên và Môi Trường

Nghiên cứu khoa học trong quản lý tài nguyên và môi trường đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, và quản lý tài nguyên đang ngày càng trở nên nghiêm trọng. Những thách thức này đòi hỏi các nhà nghiên cứu phải tìm ra các giải pháp hiệu quả.

2.1. Biến đổi khí hậu và tác động của nó

Biến đổi khí hậu là một trong những thách thức lớn nhất hiện nay. Nó ảnh hưởng đến tài nguyên thiên nhiên và gây ra nhiều vấn đề môi trường nghiêm trọng. Các nghiên cứu cần tập trung vào việc đánh giá tác động và tìm kiếm giải pháp thích ứng.

2.2. Ô nhiễm môi trường và các nguồn gốc

Ô nhiễm môi trường từ các hoạt động công nghiệp và sinh hoạt đang gia tăng. Nghiên cứu cần xác định các nguồn ô nhiễm và đề xuất các biện pháp giảm thiểu hiệu quả.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Khoa Học Trong Quản Lý Tài Nguyên và Môi Trường

Các phương pháp nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực này rất đa dạng. Chúng bao gồm các phương pháp định tính và định lượng, giúp thu thập và phân tích dữ liệu một cách hiệu quả. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp là rất quan trọng để đạt được kết quả nghiên cứu chính xác.

3.1. Phương pháp định tính trong nghiên cứu

Phương pháp định tính giúp hiểu sâu về các vấn đề xã hội và môi trường. Nó thường được sử dụng để thu thập thông tin từ các cuộc phỏng vấn và khảo sát, từ đó đưa ra các nhận định chính xác hơn.

3.2. Phương pháp định lượng và ứng dụng của nó

Phương pháp định lượng sử dụng các số liệu thống kê để phân tích và đưa ra kết luận. Nó rất hữu ích trong việc đánh giá các chỉ số môi trường và tài nguyên, từ đó hỗ trợ việc ra quyết định.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Khoa Học Trong Quản Lý Tài Nguyên

Nghiên cứu khoa học không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn rõ rệt. Các kết quả nghiên cứu giúp xây dựng chính sách và chiến lược quản lý tài nguyên hiệu quả hơn, đồng thời bảo vệ môi trường.

4.1. Chính sách tài nguyên và môi trường dựa trên nghiên cứu

Các chính sách tài nguyên và môi trường cần dựa trên các kết quả nghiên cứu khoa học. Điều này giúp đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong việc quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.

4.2. Các mô hình quản lý tài nguyên hiệu quả

Nghiên cứu đã phát triển nhiều mô hình quản lý tài nguyên hiệu quả. Những mô hình này giúp tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên và giảm thiểu tác động đến môi trường.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Nghiên Cứu Khoa Học Trong Quản Lý Tài Nguyên

Nghiên cứu khoa học trong quản lý tài nguyên và môi trường có vai trò quan trọng trong việc phát triển bền vững. Tương lai của lĩnh vực này sẽ phụ thuộc vào khả năng ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn và sự hợp tác giữa các bên liên quan.

5.1. Tương lai của nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực này

Tương lai của nghiên cứu khoa học trong quản lý tài nguyên và môi trường sẽ tiếp tục phát triển. Các công nghệ mới và phương pháp nghiên cứu hiện đại sẽ mở ra nhiều cơ hội mới.

5.2. Vai trò của cộng đồng trong nghiên cứu

Cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các nghiên cứu khoa học. Sự tham gia của cộng đồng sẽ giúp nâng cao hiệu quả và tính khả thi của các giải pháp được đề xuất.

Nội dung chính

PHÂN TÍCH VÀ MÔ TẢ HỌC THUẬT GIÁO TRÌNH: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TRONG QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

{
  "document_type": "textbook",
  "confidence": 0.98,
  "reasoning": "Tài liệu là sách tham khảo/giáo trình phục vụ giảng dạy cho bậc đại học và sau đại học, do Nhà xuất bản Nông nghiệp phát hành năm 2014. Nội dung có nhóm tác giả với TS. Trần Văn Điền là chủ biên, cấu trúc phân chia theo các Chương (Chương 1, 2, 3...) cùng mục lục và lời nói đầu nhằm phục vụ công tác đào tạo, giảng dạy chuyên ngành."
}

---

Tổng quan về giáo trình

Cuốn sách tham khảo và giáo trình "Phương pháp nghiên cứu khoa học trong quản lý tài nguyên và môi trường" do TS. Trần Văn Điền chủ biên, cùng nhóm tác giả gồm PGS. Đỗ Thị Lan, PGS.TS Đàm Xuân Vận (Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên), PGS.TS Ngô Kim Chi (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) và TS. Mai Văn Trịnh (Viện Môi trường Nông nghiệp Việt Nam) biên soạn, được Nhà xuất bản Nông nghiệp xuất bản năm 2014.

Về mặt vị trí trong chương trình đào tạo, tài liệu đóng vai trò là học phần phương pháp luận và kỹ thuật nghiên cứu chuyên ngành dành cho bậc đại học và sau đại học thuộc khối ngành khoa học môi trường và quản lý đất đai. Mục tiêu học tập cốt lõi của giáo trình là trang bị cho người học tư duy logic học thuật, quy trình thiết lập giả thuyết khoa học, kỹ thuật thu thập và phân tích dữ liệu thực nghiệm, cùng các phương pháp mô hình hóa chuyên sâu trong lĩnh vực tài nguyên - môi trường.

Cấu trúc tài liệu được thiết kế theo tiến trình tuyến tính chặt chẽ gồm 6 chương: từ cơ sở phương pháp luận chung, quy trình hình thành đề tài, phương pháp thu thập dữ liệu chuyên ngành (GIS, viễn thám, đánh giá đất FAO), phân tích thống kê và mô hình toán học (ANN, hồi quy đa biến), kỹ thuật mô hình hóa môi trường (nước, không khí, chất thải), đến các chuẩn mực công bố học thuật và trích dẫn khoa học. Điểm đặc trưng của giáo trình là sự kết hợp giữa logic học hình thức với các công cụ kỹ thuật định lượng và địa không gian đặc thù của ngành quản lý tài nguyên môi trường tại Việt Nam.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai qua 6 chương chuyên đề với cấu trúc logic từ phương pháp luận tổng quát đến ứng dụng kỹ thuật:

• Chương 1: Phương pháp tiếp cận trong nghiên cứu khoa học (TS. Trần Văn Điền biên soạn): Trình bày bản chất của khái niệm, phán đoán và các hình thức suy luận (suy luận suy diễn của Aristotle, suy luận quy nạp của Francis Bacon, và phương pháp khoa học kết hợp). Chương này xác lập cấu trúc phương pháp luận gồm luận đề (cần chứng minh điều gì), luận cứ (chứng minh bằng cái gì – luận cứ lý thuyết và luận cứ thực tiễn) và luận chứng (chứng minh bằng cách nào). Đồng thời, chương phân loại rõ các hình thức tổ chức nghiên cứu (đề tài, dự án, đề án, chương trình) và các loại hình nghiên cứu (nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng, nghiên cứu triển khai - thực nghiệm).
• Chương 2: Đặt giả thuyết và hình thành đề tài nghiên cứu (PGS.TS Đỗ Thị Lan biên soạn): Đi sâu vào định nghĩa, đặc tính và cấu trúc của giả thuyết nghiên cứu khoa học (mối quan hệ nhân quả, cấu trúc "Nếu - vậy thì"). Quy trình nghiên cứu được mô tả qua 3 giai đoạn: thiết lập sự kiện, đặt giả thuyết và kiểm chứng giả thuyết. Chương cũng cung cấp hướng dẫn xây dựng đề cương nghiên cứu, kỹ thuật viết công trình qua 2 giai đoạn (bản thảo sơ bộ và bản thảo hoàn chỉnh), cũng như quy cách tổ chức bài báo khoa học, kỷ yếu hội nghị và cấu trúc bài thuyết trình khoa học (vấn đề, luận điểm, luận cứ, phương pháp thuyết trình).
• Chương 3: Thông tin tư liệu khoa học và phương pháp nghiên cứu thu thập số liệu trong tài nguyên môi trường (PGS.TS Đàm Xuân Vận biên soạn): Phân tích các phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp và sơ cấp (thực nghiệm và phi thực nghiệm). Nội dung chuyên ngành tập trung vào: phương pháp lấy mẫu, bố trí thí nghiệm một nhân tố, điều tra phỏng vấn qua bảng hỏi (anket), nghiên cứu đa dạng sinh học qua ô tiêu chuẩn (OTC), kỹ thuật xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính số, số hóa bản đồ hiện trạng sử dụng đất, phương pháp chồng ghép bản đồ trong GIS và khung đánh giá đất đai theo tiêu chuẩn của FAO (dựa trên đơn vị đất đai LMU và loại hình sử dụng đất LUT).
• Chương 4: Phân tích số liệu và xây dựng mô hình toán học trong nghiên cứu Tài nguyên Môi trường (PGS. Ngô Kim Chi biên soạn): Cung cấp phương pháp chuẩn bị và phân tích biến số (biến độc lập $X_i$ và biến phụ thuộc $Y$), kỹ thuật hồi quy tuyến tính, hồi quy phi tuyến, phương pháp mạng Nơ-ron nhân tạo (ANN), phân tích tương quan canoni và xử lý dữ liệu qua phần mềm thống kê/Excel. Nội dung ứng dụng minh họa qua bài toán quản lý chất thải rắn (QLCTR) gắn với giảm phát thải khí nhà kính (KNK) tại các đô thị Việt Nam.
• Chương 5: Phương pháp mô hình hóa trong nghiên cứu Tài nguyên Môi trường (TS. Mai Văn Trịnh biên soạn): Giới thiệu khái niệm, phân loại và các bước xây dựng mô hình toán học mô tả hệ thống môi trường. Chương đi sâu vào cấu trúc và phương pháp thiết lập các mô hình chuyên biệt: mô hình lan truyền ô nhiễm không khí, mô hình chất lượng nước và biến động tài nguyên.
• Chương 6: Kỹ năng trích dẫn, lập danh mục tài liệu trích dẫn và tài liệu tham khảo (PGS.TS Đỗ Thị Lan biên soạn): Định nghĩa bản chất trích dẫn, quy định phòng tránh đạo văn, nguyên tắc trích dẫn trong văn bản, quy chuẩn lập danh mục tài liệu tham khảo theo hệ thống chuẩn Harvard và hệ thống đánh số thứ tự (Vancouver/IEEE), kèm theo giới thiệu các phần mềm quản lý thư mục học thuật.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Tài liệu cung cấp nền tảng vững chắc về lý thuyết nhận thức luận và logic học hình thức ứng dụng trong khoa học:

• Lý thuyết phương pháp luận: Phân biệt tri thức kinh nghiệm và tri thức khoa học; thiết lập mối quan hệ biện chứng giữa nội hàm và ngoại diên của khái niệm trung tâm trong đề tài.
• Hệ thống nguyên lý nghiên cứu: Quy trình kiểm chứng giả thuyết bằng đối chiếu tiên đoán với dữ liệu thực nghiệm; phân định ranh giới giữa khách thể nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu, đối tượng khảo sát và phạm vi khảo sát.
• Khung lý thuyết chuyên ngành: Khung phân loại đất đai FAO, phương pháp luận tích hợp không gian GIS trong quản lý địa chính và phân tích tải lượng phát thải theo hướng dẫn của IPCC.

Kỹ năng phát triển

Thông qua việc học tập tài liệu, người học phát triển các nhóm kỹ năng:

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Bố trí thí nghiệm đơn nhân tố, đo vẽ bản đồ địa chính số, thao tác xử lý không gian trong GIS, ứng dụng thuật toán mạng Nơ-ron (ANN) và hàm hồi quy trên Excel và phần mềm thống kê.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích tương quan dữ liệu môi trường, nhận dạng biến độc lập/phụ thuộc, giải đoán sai số thực nghiệm và đánh giá xu hướng biến động tài nguyên đất đai.
• Kỹ năng thực hành học thuật (Practical competencies): Xây dựng cây mục tiêu nghiên cứu, lập đề cương chi tiết, kỹ thuật soạn thảo báo cáo theo 2 giai đoạn, tổ chức cấu trúc thuyết trình khoa học 4 phần và quản lý trích dẫn học thuật chống đạo văn.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình định hướng phương pháp tiếp cận sư phạm kết hợp giữa diễn giảng lý thuyết phương pháp luận và giải quyết các bài toán kỹ thuật thực địa. Quá trình giảng dạy trên lớp tập trung vào phân tích cấu trúc logic của các đề tài nghiên cứu mẫu, hướng dẫn sinh viên cách xác định cây mục tiêu và phân biệt giữa "mục đích" (nhằm vào việc gì) và "mục tiêu" (làm cái gì cụ thể).

Hệ thống bài tập và case studies trong sách được xây dựng dựa trên dữ liệu thực tế tại Việt Nam:

• Nghiên cứu trường hợp quản lý đất đai: Phân tích tác động của các khu công nghiệp đến biến động sử dụng đất và kinh tế hộ nông dân tại tỉnh Thái Nguyên.
• Thí nghiệm nông nghiệp - môi trường: Khảo sát đáp ứng năng suất của cây họ đậu theo liều lượng phân đạm (N) và thử nghiệm kích thích tố Auxin nội sinh (NAA) trên cây ăn quả để kiểm chứng giả thuyết sinh lý thực vật.
• Mô hình hóa đô thị: Ứng dụng mô-đun tính toán tải lượng chất thải rắn đô thị và tiềm năng giảm phát thải khí nhà kính (KNK) tại các đô thị Việt Nam.

Phương pháp đánh giá kết quả học tập được thực hiện thông qua khả năng hoàn thành một đề cương nghiên cứu khoa học hoàn chỉnh, xây dựng phiếu điều tra anket, thiết kế bố cục ô tiêu chuẩn đa dạng sinh học hoặc xử lý một tệp dữ liệu thực nghiệm bằng mô hình hồi quy toán học. Đối với hoạt động tự học, giáo trình cung cấp cấu trúc mô-đun rõ ràng, cho phép người học tự rèn luyện kỹ năng viết bản thảo theo tiến trình từ viết thô đến trau chuốt bản thảo sạch.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tính chuyên biệt cho lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường: Không thuần túy trình bày phương pháp luận nghiên cứu chung chung, giáo trình tích hợp sâu các công cụ đặc thù của ngành như hệ thống thông tin địa lý (GIS), kỹ thuật số hóa bản đồ địa chính, phương pháp đánh giá đất FAO và phương pháp đo đạc ô tiêu chuẩn (OTC) sinh thái.
• Ứng dụng công cụ định lượng và mô hình hóa: Giáo trình cập nhật các phương pháp xử lý số liệu nâng cao như mạng nơ-ron nhân tạo (ANN), phân tích hồi quy phi tuyến tính và hồi quy tương quan canoni, hỗ trợ giải quyết các mối quan hệ phức tạp trong hệ sinh thái và môi trường.
• Gắn kết thực tiễn quản lý môi trường tại Việt Nam: Các nội dung về quản lý chất thải rắn (QLCTR), giảm nhẹ phát thải khí nhà kính (liên hệ tiêu chuẩn IPCC) và quản lý đất đai được xây dựng trực tiếp từ kinh nghiệm nghiên cứu thực tế tại các đô thị và vùng nông thôn Việt Nam.
• Chuẩn hóa văn phong và đạo đức học thuật: Tài liệu dành riêng các phần chi tiết hướng dẫn về đạo văn, các phong cách trích dẫn chuẩn mực quốc tế (Harvard, Vancouver) và giới thiệu phần mềm quản lý trích dẫn, đáp ứng yêu cầu hội nhập học thuật quốc tế.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học: Phục vụ sinh viên năm thứ 3 và năm cuối thuộc các ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Đất đai, Địa chính Môi trường, Nông nghiệp và Quản lý Tài nguyên thiên nhiên làm tài liệu học tập chính cho môn Phương pháp NCKH và xây dựng khóa luận tốt nghiệp.
• Học viên cao học và Nghiên cứu sinh: Sử dụng làm tài liệu tham khảo nâng cao trong việc xây dựng đề cương luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ, lựa chọn mô hình toán học và phương pháp thu thập số liệu thực địa.
• Yêu cầu tiên quyết: Người học cần hoàn thành các học phần kiến thức cơ bản như: Toán giải tích, Xác suất thống kê, Hóa học môi trường, Trắc địa - Bản đồ đại cương và Tin học ứng dụng.
• Giảng viên và Nghiên cứu viên: Làm khung tham chiếu để thiết kế bài giảng, hướng dẫn sinh viên nghiên cứu khoa học, hoặc áp dụng vào việc lập thuyết minh đề tài, dự án, đề án khoa học công nghệ các cấp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp cho ngành học nào?
Tài liệu được biên soạn chuyên biệt cho các ngành: Khoa học Môi trường, Địa chính Môi trường, Quản lý Đất đai, Nông lâm nghiệp và các chuyên ngành kỹ thuật môi trường liên quan ở cả bậc đại học và sau đại học.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng gì trước khi đọc giáo trình?
Người học cần có kiến thức cơ bản về toán thống kê (để hiểu các biến số, hồi quy và mô hình toán), kiến thức nhập môn về môi trường - đất đai và kỹ năng tin học văn phòng cơ bản để thao tác trên phần mềm Excel/GIS.

3. Giáo trình này khác gì so với sách Phương pháp nghiên cứu khoa học đại cương?
Khác với sách đại cương chỉ dạy logic tư duy chung, tài liệu này cung cấp chi tiết các kỹ thuật thực địa và công cụ phân tích đặc thù của ngành tài nguyên môi trường như: lấy mẫu môi trường, phân tích GIS, đánh giá đất theo FAO, xây dựng mô hình chất lượng nước/không khí và mạng nơ-ron ANN.

4. Làm thế nào để tự học và ứng dụng sách vào làm đồ án, khóa luận?
Người học nên đọc song song Chương 1 và 2 để hình thành ý tưởng và cấu trúc đề cương (xác định luận đề, mục tiêu, giả thuyết); sau đó tham chiếu Chương 3, 4 hoặc 5 tùy thuộc vào phương pháp nghiên cứu của đề tài (thực nghiệm, GIS hay mô hình hóa); cuối cùng sử dụng Chương 6 để chuẩn hóa danh mục tài liệu tham khảo.

5. Sách có hướng dẫn sử dụng các phần mềm chuyên ngành không?
Có. Sách trình bày phương pháp xử lý dữ liệu trên Excel, các dòng lệnh phần mềm thống kê, ứng dụng phần mềm GIS trong số hóa - chồng ghép bản đồ và giới thiệu các công cụ quản lý trích dẫn khoa học.

---

Kết luận

Giáo trình "Phương pháp nghiên cứu khoa học trong quản lý tài nguyên và môi trường" là tài liệu học thuật có tính hệ thống cao, kết hợp hoàn chỉnh giữa phương pháp luận logic học và các công cụ kỹ thuật phân tích không gian, mô hình toán học môi trường.

Lộ trình học tập khuyến nghị bắt đầu từ việc nắm vững logic luận đề - luận cứ - luận chứng (Chương 1, 2), tiếp cận các kỹ thuật thu thập và phân tích dữ liệu chuyên ngành (Chương 3, 4, 5) và hoàn thiện chuẩn mực học thuật qua kỹ năng trích dẫn, công bố công trình (Chương 6). Tài liệu có thể được sử dụng phối hợp cùng các phần mềm phân tích thống kê, hệ thống phần mềm GIS và các tài liệu hướng dẫn chuyên ngành của FAO và IPCC.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN TRONG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Mục tiêu của NCCB định hướng là tìm ra những tri thức mới về những nguyên lý giải pháp áp dụng mới theo yêu cầu của thực tiễn xã hội, đã có sẵn địa chỉ ứng dụng. Ví dụ: - Nghiên cứu gen trong lúa để tạo ra giống lúa mới. - Hoạt động thăm dò địa chất mỏ, hoạt động này hướng vào mục đích phục vụ nhu cầu khai thác khoáng sản, kết quả là khám phá ra quy luật phân bố khoáng sản trong lòng đất.

* Theo UNESCO chia NCCB định hướng thành 2 loại: 1. Nghiên cứu nền tảng: Là những nghiên cứu dựa tên các quan sát, đo đạc để thu thập số liệu và dữ kiện nhằm mục đích tìm hiểu, khám phá quy luật của tự nhiên, xã hội và tư duy. Ví dụ: Nghiên cứu dịch tễ học trong y học nhằm mô tả sự phân bố sức khỏe ở một khu vực dân cư. Nghiên cứu chuyên đề: Là những nghiên cứu có hệ thống trong một hiện tượng đặc biệt của tự nhiên.

Ví dụ: Trong trạng thái plasma của vật chất, bức xạ vũ trụ, gen di truyền. Loại nghiên cứu chuyên đề, không chỉ đem lại những cơ sở lý thuyết quan trọng, mà còn có thể dẫn đến những ứng dụng có ý nghĩa lớn lao trong hoạt động kinh tế và các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội. b) Loại hình nghiên cứu ứng dụng (NCƯD, Applied - Research <A-R>) NCƯD là loại hình nghiên cứu dựa trên kết quả của nghiên cứu cơ bản để ứng dụng vào một ngành khoa học cụ thể hay một môn khoa học cụ thể nhằm đưa ra nguyên lý về giải pháp áp dụng, về quy trình công nghệ mới, về tổ chức quản lý. Mục tiêu của NCƯD là tìm cách vận dụng những tri thức mới của nghiên cứu cơ bản để tạo ra những quy trình công nghệ mới, những nguyên lý mới trong quản lý kinh tế và xã hội.

Kết quả của NCƯD: - Tìm ra nguyên lý giải pháp tác động bằng những phương pháp điều hành một quá trình luận chứng cho các biện pháp đạt mục tiêu, hoặc quá trình công nghệ trong công nghiệp; bằng giải pháp thông tin. - Đưa ra những đề xuất kiến giải, các phương pháp thao tác mới, nguyên lý công nghệ, nguyên lý kĩ thuật. - Ví dụ: + Nghiên cứu quy trình công nghệ gen vi sinh vật vào sản xuất nông nghiệp tạo ra các loại vật nuôi, giống cây trồng mới có năng suất cao, chất lượng tốt. + Dùng kết quả nghiên cứu vi sinh để sáng tạo ra nguyên lý công nghệ chế tạo tân dược.

+ Trong nghiên cứu y học, người ta nghiên cứu: Sử dụng Laser trên huyệt trong điều trị giảm đau ung thư vòm họng” với những giả thuyết về giải pháp được đề xuất 22 PHƯƠNG PHÁP NCKH TRONG QUẢN LÝ T I NGUYÊN V MÔI TRƯỜNG Chương 1. PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN TRONG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC chẳng hạn, nhóm huyệt được sử dụng trong điều trị bằng Laser cũng như điều trị bằng châm cứu thông thường. Đây là một loại hình nghiên cứu phù hợp với quy luật phát triển của khoa học hiện đại, nó làm rút ngắn thời gian từ khi phát minh đến khi ứng dụng. Chính NCƯD đã làm cho khoa học trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, tạo ra động lực thúc đẩy sự phát triển cả khoa học lẫn sản xuất.

NCƯD là một trong những con đường quan trọng nhất giúp cho các nước phát triển nhanh chóng, có thể bỏ qua giai đoạn NCCB tốn kém để tiến kịp các nước phát triển có tiềm lực khoa học mới. Nhật Bản là thí dụ điển hình và Việt Nam hiện nay.