Luận văn thạc sĩ ussh nghiên cứu khoa học của sinh viên trường đại học khoa học xã hội và nhân văn thực trạng nguyên nhân giải pháp

Luận văn thạc sĩ USSH phân tích thực trạng, nguyên nhân và giải pháp nghiên cứu khoa học của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn.

• Tác giả: Trần Xuân Hồng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Ngọc Hùng
• Trường học: Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Xã hội học
• Đề tài: Nghiên cứu khoa học của sinh viên trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn thực trạng - nguyên nhân - giải pháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. Quan điểm Mác-Xít về nhận thức khoa học
• 1.2. Lý thuyết trao đổi và sự lựa chọn hợp lý
• 1.3. Lý thuyết xã hội học cá nhân
• 1.4. Lý thuyết hành động xã hội của Max Weber

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên cứu khoa học sinh viên tại Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Nghiên cứu khoa học của sinh viên tại Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện đại. Hoạt động này không chỉ giúp sinh viên phát triển kỹ năng nghiên cứu mà còn góp phần nâng cao chất lượng đào tạo. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy nhiều sinh viên vẫn chưa thực sự tham gia tích cực vào các hoạt động nghiên cứu khoa học. Điều này đặt ra nhiều câu hỏi về nguyên nhân và giải pháp cần thiết để cải thiện tình hình.

1.1. Định nghĩa và vai trò của Nghiên cứu khoa học sinh viên

Nghiên cứu khoa học sinh viên là hoạt động nghiên cứu được thực hiện bởi sinh viên nhằm phát triển kiến thức và kỹ năng. Vai trò của hoạt động này rất quan trọng trong việc hình thành tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề cho sinh viên.

1.2. Lịch sử phát triển Nghiên cứu khoa học tại trường

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đã có nhiều năm phát triển hoạt động nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, sự tham gia của sinh viên vẫn còn hạn chế, cần có những biện pháp khuyến khích hiệu quả hơn.

II. Thực trạng Nghiên cứu khoa học sinh viên Những thách thức hiện nay

Thực trạng nghiên cứu khoa học của sinh viên tại Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn hiện nay đang gặp nhiều thách thức. Nhiều sinh viên chưa nhận thức rõ về tầm quan trọng của nghiên cứu khoa học, dẫn đến việc tham gia hoạt động này còn hạn chế. Bên cạnh đó, phương pháp giảng dạy và cơ chế khuyến khích cũng chưa thực sự hiệu quả.

2.1. Nhận thức của sinh viên về Nghiên cứu khoa học

Nhiều sinh viên vẫn chưa hiểu rõ về lợi ích của việc tham gia nghiên cứu khoa học. Điều này ảnh hưởng đến động lực và sự chủ động trong việc tìm hiểu và tham gia các hoạt động nghiên cứu.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động Nghiên cứu khoa học

Các yếu tố như phương pháp giảng dạy, sự hỗ trợ từ giảng viên và cơ sở vật chất đều có tác động lớn đến khả năng tham gia nghiên cứu của sinh viên. Cần có sự cải thiện trong các lĩnh vực này để nâng cao chất lượng nghiên cứu.

III. Nguyên nhân hạn chế trong Nghiên cứu khoa học của sinh viên

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng hạn chế trong hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên. Một trong số đó là sự thiếu hụt về kiến thức và kỹ năng nghiên cứu. Bên cạnh đó, môi trường học tập và sự hỗ trợ từ giảng viên cũng đóng vai trò quan trọng.

3.1. Thiếu kiến thức và kỹ năng nghiên cứu

Nhiều sinh viên chưa được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện nghiên cứu khoa học. Điều này dẫn đến sự tự ti và ngại ngần khi tham gia vào các hoạt động nghiên cứu.

3.2. Môi trường học tập không khuyến khích nghiên cứu

Môi trường học tập tại trường chưa thực sự tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên tham gia nghiên cứu. Cần có những chính sách và chương trình hỗ trợ để khuyến khích sinh viên tham gia nhiều hơn.

IV. Giải pháp nâng cao hoạt động Nghiên cứu khoa học cho sinh viên

Để nâng cao hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía nhà trường và các giảng viên. Việc cải thiện phương pháp giảng dạy, tăng cường hỗ trợ và khuyến khích sinh viên tham gia nghiên cứu là rất cần thiết.

4.1. Cải thiện phương pháp giảng dạy

Cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại, khuyến khích sinh viên tham gia thảo luận và nghiên cứu. Điều này sẽ giúp sinh viên phát triển tư duy phản biện và khả năng nghiên cứu.

4.2. Tăng cường hỗ trợ từ giảng viên

Giảng viên cần đóng vai trò tích cực trong việc hướng dẫn và hỗ trợ sinh viên trong các hoạt động nghiên cứu. Sự quan tâm và hỗ trợ từ giảng viên sẽ tạo động lực cho sinh viên tham gia nhiều hơn.

V. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu khoa học của sinh viên

Nghiên cứu khoa học của sinh viên không chỉ mang lại lợi ích cho bản thân sinh viên mà còn góp phần vào sự phát triển chung của nhà trường. Các kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng vào thực tiễn, giúp giải quyết các vấn đề xã hội và nâng cao chất lượng đào tạo.

5.1. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nhiều nghiên cứu của sinh viên đã được ứng dụng vào thực tiễn, góp phần giải quyết các vấn đề xã hội. Điều này cho thấy tầm quan trọng của hoạt động nghiên cứu khoa học trong giáo dục.

5.2. Tác động của Nghiên cứu khoa học đến sinh viên

Tham gia nghiên cứu khoa học giúp sinh viên phát triển kỹ năng mềm, tư duy phản biện và khả năng làm việc nhóm. Đây là những kỹ năng cần thiết cho sự nghiệp sau này.

VI. Kết luận và tương lai của Nghiên cứu khoa học sinh viên

Nghiên cứu khoa học của sinh viên tại Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn cần được chú trọng hơn nữa trong thời gian tới. Cần có những chính sách và giải pháp cụ thể để nâng cao chất lượng nghiên cứu và khuyến khích sinh viên tham gia tích cực hơn.

6.1. Tầm quan trọng của Nghiên cứu khoa học trong giáo dục

Nghiên cứu khoa học là một phần không thể thiếu trong quá trình đào tạo sinh viên. Nó giúp sinh viên phát triển toàn diện và chuẩn bị tốt cho tương lai.

6.2. Hướng đi tương lai cho Nghiên cứu khoa học sinh viên

Trong tương lai, cần tiếp tục phát triển và cải thiện các hoạt động nghiên cứu khoa học cho sinh viên. Điều này sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu của xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu khoa học của sinh viên tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, là một chủ đề quan trọng nhằm đánh giá thực trạng, nguyên nhân và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động nghiên cứu khoa học (NCKH) trong bối cảnh chuyển đổi mô hình đào tạo đại học theo hướng nghiên cứu chất lượng cao. Theo số liệu khảo sát năm học 2006-2007, tỷ lệ sinh viên tham gia các hình thức NCKH còn thấp, trung bình khoảng 24.2%, với sự phân bố không đồng đều giữa các khoa và các khóa học. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích toàn diện các hình thức NCKH của sinh viên, xác định nguyên nhân hạn chế và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động này trong giai đoạn từ tháng 9/2006 đến tháng 9/2007 tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Hà Nội. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển kỹ năng nghiên cứu và sáng tạo của sinh viên, đồng thời đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động và xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết xã hội học giáo dục và hành động xã hội, trong đó:

• Lý thuyết hành động xã hội của Max Weber phân loại hành động xã hội thành bốn loại: hành động duy lý-công cụ, duy lý-giá trị, duy lý-cảm xúc và duy lý-truyền thống. NCKH của sinh viên được xem là hành động duy lý-công cụ, chịu ảnh hưởng bởi nhu cầu, lợi ích và hoàn cảnh xã hội.

• Lý thuyết trao đổi xã hội của G. Homans nhấn mạnh nguyên tắc trao đổi giá trị vật chất và tinh thần giữa các cá nhân, trong đó hành động NCKH được thúc đẩy bởi sự cân bằng giữa chi phí và lợi ích.

• Lý thuyết xã hội học cá nhân của Andreeva cho rằng cá nhân tiếp nhận kinh nghiệm xã hội qua môi trường và các quan hệ xã hội, từ đó hình thành hành vi nghiên cứu khoa học.

Các khái niệm chính bao gồm: nghiên cứu khoa học sinh viên, hành động xã hội, động lực học tập, chất lượng đào tạo đại học, và các hình thức nghiên cứu khoa học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp phân tích tài liệu và khảo sát thực nghiệm:

• Nguồn dữ liệu: Bao gồm các báo cáo tổng kết hoạt động NCKH sinh viên từ năm 2001 đến 2007, nghị quyết đại hội Đảng bộ Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn lần thứ XXVI (2006), biên bản thảo luận trên lớp, danh sách đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên, và các báo cáo khoa học sinh viên.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích định lượng qua bảng câu hỏi khảo sát 352 sinh viên chính quy thuộc 5 khoa (Triết học, Sử học, Văn học, Khoa học Quản lý, Xã hội học) và 4 khóa học (năm thứ nhất đến năm thứ tư). Mẫu được chọn theo phương pháp chọn mẫu tỷ lệ tương đối đồng đều giữa các khoa và khóa, đảm bảo tính đại diện. Phân tích định tính được thực hiện qua phỏng vấn sâu 18 sinh viên xuất sắc và 9 cán bộ quản lý, giảng viên.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 9/2006 đến tháng 9/2007 tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Hà Nội.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ sinh viên tham gia NCKH còn thấp: Trung bình chỉ khoảng 24.2% sinh viên tham gia các hình thức nghiên cứu khoa học, trong đó hình thức thảo luận (seminar) có tỷ lệ cao nhất 99.4% nhưng phần lớn do giảng viên bắt buộc (71.6%), chỉ 29.4% là tự giác tham gia.

2. Phân bố theo khoa học: Sinh viên khoa Sử có tỷ lệ tham gia NCKH cao nhất (29.1%), tiếp theo là Khoa học Quản lý (26.3%), thấp nhất là Triết học (22.2%). Sự khác biệt chủ yếu do khối lượng thực tập và đặc thù ngành học.

3. Phân bố theo khóa học: Tỷ lệ tham gia NCKH tăng dần theo năm học, từ 16.9% ở năm thứ nhất lên 25% ở năm thứ tư. Các hình thức nghiên cứu đòi hỏi kiến thức chuyên sâu như làm đề tài nghiên cứu khoa học chỉ tập trung ở sinh viên năm thứ 3 và 4.

4. Các hình thức NCKH không bắt buộc có tỷ lệ tham gia rất thấp: Viết bài gửi đăng tạp chí khoa học chỉ chiếm 0.6%, tham gia câu lạc bộ khoa học 1.4%, làm dự án thực tế 3%, phản ánh nhu cầu và khả năng hạn chế của sinh viên.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tỷ lệ tham gia NCKH thấp là do phương pháp giảng dạy truyền thống, nặng về lý thuyết, thiếu đổi mới sáng tạo và thực hành. Sinh viên học tập thụ động, thiếu kỹ năng nghiên cứu và động lực tự giác. Các hình thức NCKH có yếu tố bắt buộc trong chương trình đào tạo như thực tập thực tế, làm khóa luận tốt nghiệp có tỷ lệ tham gia cao hơn, cho thấy vai trò của quy chế và giảng viên trong thúc đẩy hoạt động này.

So sánh với các nghiên cứu trong ngành giáo dục đại học, kết quả tương đồng với nhận định rằng sinh viên cần được tạo động lực và môi trường thuận lợi để phát huy tính sáng tạo và kỹ năng nghiên cứu. Việc phân bố không đồng đều giữa các khoa và khóa học phản ánh sự khác biệt về chương trình đào tạo, khối lượng thực tập và đặc thù chuyên ngành.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ sinh viên tham gia các hình thức NCKH theo khoa và theo khóa học, bảng phân tích tỷ lệ tham gia từng hình thức cụ thể, giúp minh họa rõ nét sự phân bố và mức độ tham gia của sinh viên.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập: Tăng cường áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực, khuyến khích sinh viên tham gia thảo luận, nghiên cứu thực tế, giảm bớt lý thuyết thuần túy. Mục tiêu nâng tỷ lệ sinh viên tự giác tham gia NCKH lên ít nhất 50% trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu, các khoa, giảng viên.

2. Tăng cường hỗ trợ và tạo động lực cho sinh viên nghiên cứu khoa học: Xây dựng chính sách khen thưởng, hỗ trợ tài chính, học bổng cho sinh viên có thành tích nghiên cứu xuất sắc; tổ chức các hội nghị khoa học sinh viên thường niên với quy mô mở rộng. Mục tiêu nâng số lượng đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên lên 30% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Phòng Quản lý khoa học, phòng Đào tạo.

3. Phát triển cơ sở vật chất và môi trường nghiên cứu: Nâng cấp thư viện, phòng máy tính, phòng thí nghiệm, cung cấp tài liệu nghiên cứu đa dạng, hiện đại; mở rộng các câu lạc bộ khoa học, dự án thực tế để sinh viên có điều kiện thực hành. Mục tiêu hoàn thiện cơ sở vật chất trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý cơ sở vật chất, phòng Khoa học công nghệ.

4. Tăng cường đào tạo kỹ năng nghiên cứu cho sinh viên: Tổ chức các khóa học, workshop về phương pháp nghiên cứu khoa học, kỹ năng viết bài báo khoa học, thuyết trình, quản lý dự án nghiên cứu. Mục tiêu 100% sinh viên năm thứ 2 trở lên được đào tạo kỹ năng nghiên cứu trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Các khoa, trung tâm đào tạo kỹ năng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban giám hiệu và các phòng ban quản lý đào tạo: Để xây dựng chính sách, kế hoạch phát triển hoạt động nghiên cứu khoa học sinh viên, nâng cao chất lượng đào tạo.

2. Giảng viên và trợ lý đào tạo: Làm cơ sở để đổi mới phương pháp giảng dạy, hướng dẫn sinh viên nghiên cứu khoa học hiệu quả hơn.

3. Sinh viên các khoa thuộc Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn: Hiểu rõ thực trạng, động lực và các hình thức nghiên cứu khoa học, từ đó chủ động tham gia và phát triển kỹ năng nghiên cứu.

4. Các nhà nghiên cứu và chuyên gia giáo dục đại học: Tham khảo để nghiên cứu sâu hơn về hoạt động nghiên cứu khoa học sinh viên trong bối cảnh đào tạo đại học Việt Nam, góp phần hoàn thiện lý thuyết và thực tiễn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tỷ lệ sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học lại thấp?
   Phương pháp giảng dạy truyền thống, thiếu động lực tự giác và kỹ năng nghiên cứu là nguyên nhân chính. Ví dụ, 71.6% sinh viên tham gia thảo luận chỉ vì giảng viên bắt buộc.

2. Các hình thức nghiên cứu khoa học phổ biến nhất hiện nay là gì?
   Thảo luận chuyên đề (99.4%), thực tập thực tế (55.1%) và làm khóa luận tốt nghiệp (11.1%) là các hình thức phổ biến nhất.

3. Làm thế nào để nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học của sinh viên?
   Cần đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường đào tạo kỹ năng nghiên cứu, hỗ trợ tài chính và tạo môi trường nghiên cứu thuận lợi.

4. Tỷ lệ sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học có khác nhau giữa các khoa không?
   Có, khoa Sử có tỷ lệ cao nhất (29.1%), trong khi Triết học thấp nhất (22.2%), chủ yếu do đặc thù chương trình đào tạo và khối lượng thực tập.

5. Sinh viên năm nào tham gia nghiên cứu khoa học nhiều nhất?
   Sinh viên năm thứ 3 và 4 tham gia nhiều nhất do có nền tảng kiến thức chuyên ngành vững chắc hơn và yêu cầu thực hiện các đề tài nghiên cứu.

Kết luận

• Tỷ lệ sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn còn thấp, trung bình khoảng 24.2%, với sự phân bố không đồng đều giữa các khoa và khóa học.
• Phương pháp giảng dạy truyền thống và thiếu kỹ năng nghiên cứu là nguyên nhân chính hạn chế sự tham gia tự giác của sinh viên.
• Các hình thức nghiên cứu khoa học có yếu tố bắt buộc trong chương trình đào tạo có tỷ lệ tham gia cao hơn, cho thấy vai trò quan trọng của quy chế và giảng viên.
• Đề xuất đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường đào tạo kỹ năng, hỗ trợ tài chính và phát triển cơ sở vật chất nhằm nâng cao chất lượng hoạt động nghiên cứu khoa học sinh viên.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi đánh giá hiệu quả và điều chỉnh phù hợp để xây dựng môi trường nghiên cứu khoa học năng động, sáng tạo cho sinh viên.

Hành động ngay hôm nay để góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội!

Trích đoạn nội dung tài liệu

chƯƠng i : C¬ së lý luËn 1. Quan ®iÓm M¸c-XÝt vÒ nhËn thøc khoa häc: - NhËn thøc lµ mét qu¸ tr×nh, tõ trùc quan sinh ®éng mang tÝnh c¶m tÝnh (c¶m gi¸c, tri gi¸c, biÓu t−îng) ®Õn t− duy trõu t−îng mang tÝnh lý tÝnh (kh¸i niÖm, ph¸n ®o¸n, suy luËn) vµ ®Õn thùc tiÔn kiÓm nghiÖm lµ vßng kh©u cña nhËn thøc b¶n chÊt cña c¸c sù vËt vµ hiÖn t−îng. Nghiªn cøu khoa häc lµ lo¹i ho¹t ®éng nhËn thøc ®Æc biÖt cña chñ thÓ lµ con ng−êi nh»m kh¸m ph¸ ngµy cµng ®Çy ®ñ h¬n vÒ b¶n chÊt c¸c sù vËt, hiÖn t−îng vµ s¸ng t¹o c¸c gi¶i ph¸p t¸c ®éng trë l¹i sù vËt, m·n nhu cÇu nhËn thøc vµ c¶i t¹o thÕ giíi. Nh− vËy tr−íc hÕt ®©y ph¶i lµ ho¹t ®éng t− duy trõu t−îng ë cÊp ®é lý tÝnh, nã kh«ng thÓ thùc hiÖn ®−îc khi kh«ng cã c¸c ho¹t ®éng ë giai ®o¹n nhËn thøc c¶m tÝnh tr−íc ®ã.

Bëi v× giai ®o¹n nhËn thøc c¶m tÝnh lµ giai ®o¹n thu nhËn tµi liÖu cña thÕ giíi kh¸ch quan th«ng qua c¸c gi¸c quan nh− nghe, nh×n, ghi chÐp, ghi nhí, t¸i hiÖn b»ng hÖ thèng biÓu t−îng nh− h×nh ¶nh , ng«n ng÷. Giai ®o¹n nµy cho phÐp nhËn thøc ®−îc tõ c¸c thuéc tÝnh riªng lÎ cña sù vËt qua c¶m nhËn trùc tiÕp, ®Õn mèi liªn hÖ nhiÒu mÆt h¬n cña sù vËt qua tri gi¸c trùc tiÕp, vµ cao h¬n lµ cã thÓ l−u gi÷ t¸i t¹o h×nh ¶nh mét c¸ch gi¸m tiÕp b»ng hÖ thèng biÓu t−îng. NÕu dõng l¹i ë ®©y th× ho¹t ®éng nhËn thøc kh«ng thÓ cã tÝnh chÊt nghiªn cøu. §Ó hiÓu s©u b¶n chÊt sù vËt, hiÖn t−îng, th× ho¹t ®éng nhËn thøc ph¶i ë møc cao h¬n ®ã lµ t− duy trõu t−îng, b¾t ®Çu tõ kh¸i niÖm, lµ sù ph¶n ¸nh bao qu¸t c¶ mét líp sù vËt ë nh÷ng thuéc tÝnh c¬ b¶n, nh÷ng mèi liªn hÖ b¶n chÊt cã tÝnh chung tÊt yÕu vµ tÝnh quy luËt bªn trong.

Kh¸i niÖm lµ kÕt qu¶ cña sù tæng hîp kh¸i qu¸t biÖn chøng tµi liÖu thùc nghiÖm khoa häc vµ kinh nghiÖm nhËn thøc c¶m tÝnh. Ph¸n ®o¸n lµ sù liªn kÕt nh÷ng 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] kh¸i niÖm ®Ó ph¶n ¸nh mèi liªn hÖ gi÷a c¸c sù vËt vµ hiÖn t−îng, cã tÝnh chÊt x¸c nhËn hay phñ nhËn, ph¸n ®o¸n ®−îc ph¶n ¸nh trong ng«n ng÷ c¸c mÖnh ®Ò. Suy lý (suy luËn) lµ sù kÕt hîp nhiÒu ph¸n ®o¸n ®· cã. Nhê suy luËn (quy n¹p hay diÔn dÞch) kÕt hîp c¸c mèi liªn hÖ cã tÝnh quy luËt trong nhiÒu ph¸n ®o¸n, ng−êi nghiªn cøu rót ra ®−îc nh÷ng kÕt luËn míi vÒ mèi liªn hÖ cã tÝnh quy luËt bªn trong sù vËt nhê ®ã nhËn thøc nh÷ng c¸i ch−a biÕt.

- §èi víi sinh viªn, ho¹t ®éng nghiªn cøu khoa häc lµ ho¹t ®éng nhËn thøc cã tÝnh chÊt lý tÝnh cao h¬n ë phæ th«ng trung häc mét bËc. Sinh viªn ®−îc tiếp nhận, tái tạo các tri thức khoa học được tổng kết thành hệ thống và qua NCKH sinh viên häc c¸ch t− duy, ph−¬ng ph¸p khoa häc lÜnh héi tri thøc, kü n¨ng nghÒ nghiÖp ®Ó trë thµnh c¸c chuyªn gia trong c¸c lÜnh vùc x· héi trong t−¬ng lai. Yªu cÇu cña ho¹t ®éng nhËn thøc khoa häc ®ßi hái sù cè g¾ng v−ît bËc cña sinh viªn trong thêi gian häc trong tr−êng ®¹i häc. Lý thuyÕt trao ®æi vµ sù lùa chän hîp lý: Theo G.Homans, nhµ x· héi häc ng−êi Mü th× c¸c c¸ nh©n hµnh ®éng tu©n theo nguyªn t¾c trao ®æi gi¸ trÞ vËt chÊt vµ tinh thÇn nh− sù ñng hé, t¸n th−ëng hay danh dùà Homans ®−a ra 4 nguyªn t¾c t−¬ng t¸c gi÷a c¸c c¸ nh©n nh− sau: - NÕu mét d¹ng hµnh vi ®−îc th−ëng hay cã lîi th× hµnh vi ®ã cã xu h−íng lÆp l¹i.

- Hµnh vi ®−îc th−ëng, ®−îc lîi trong hoµn c¶nh nµo th× c¸ nh©n sÏ cã xu h−íng lÆp l¹i hµnh vi ®ã trong hoµn c¶nh t−¬ng tù. - NÕu nh− phÇn th−ëng, mèi lîi ®ñ lín th× c¸ nh©n sÏ s½n sµng bá ra nhiÒu “chi phÝ” vËt chÊt vµ tinh thÇn ®Ó ®¹t ®−îc nã. - Møc ®é hµi lßng, tho¶ m·n víi nh÷ng phÇn th−ëng, mèi lîi c¸ nh©n giµnh ®−îc cao nhÊt ë lÇn ®Çu vµ cã xu h−íng gi¶m dÇn. Tiªu ®iÓm cña thuyÕt lùa chän hîp lý lµ chñ thÓ – ng−êi hµnh ®éng.

C¸c chñ thÓ ®−îc xem lµ cã môc ®Ých hay môc tiªu vÒ c¸i hµnh ®éng cña hä h−íng tíi. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] C¸c chñ thÓ còng ®−îc xem lµ cã së thÝch nh− c¸c gi¸ trÞ, c¸c tiÖn Ých. ThuyÕt lùa chän hîp lý kh«ng quan t©m ®Õn tÝnh chÊt c¸c së thÝch nµy còng nh− c¸c nguån cña chóng. C¸i quan träng lµ hµnh ®éng ®−îc thùc hiÖn ®Ó ®¹t ®−îc c¸c ®èi t−îng phï hîp víi hÖ thèng së thÝch cña chñ thÓ.

VÒ nguyªn t¾c, lý thuyÕt nµy cho r»ng mçi c¸ nh©n ®Òu xuÊt ph¸t tõ ®éng c¬ duy lý - tøc lµ ®−îc tÝnh to¸n kü l−ìng, vµ lùa chän hµnh ®éng nµo ®em l¹i lîi Ých lín nhÊt víi nguy c¬ chi phÝ vµ thiÖt h¹i nhá nhÊt. Theo Friedman vµ Hechter th× c¸c chñ thÓ hµnh ®éng ®−îc xem lµ nh÷ng nh©n vËt hµnh ®éng cã môc ®Ých, cã môc tiªu vµ cã së thÝch riªng. Hµnh ®éng cña chñ thÓ ®−îc thùc hiÖn ®Ó ®¹t ®−îc môc ®Ých, môc tiªu phï hîp víi hÖ thèng së thÝch cña chñ thÓ hµnh ®éng. Tuy nhiªn, trong qu¸ tr×nh hµnh ®éng, chñ thÓ chÞu t¸c ®éng cña hai nhãm yÕu tè: + Sù hiÕm hoi cña tiÒm n¨ng : Mçi chñ thÓ hµnh ®éng cã c¸c tiÒm n¨ng kh¸c nhau.

TiÒm n¨ng ®−îc hiÓu lµ ®iÒu kiÖn nh− møc sèng, ®iÒu kiÖn kinh tÕ, thêi gianà §èi víi nh÷ng ng−êi cã tiÒm n¨ng, môc ®Ých cã thÓ ®¹t ®−îc dÔ dµng h¬n so víi nh÷ng ng−êi Ýt tiÒm n¨ng. Liªn quan tíi tiÒm n¨ng nh÷ng chi phÝ, gi¸ ph¶i tr¶. Trong viÖc theo ®uæi môc ®Ých, c¸c chñ thÓ ph¶i quan t©m tíi c¸i gi¸ cña hµnh ®éng l«i cuèn nhÊt cña hä. C¸c chñ thÓ cã thÓ chän c¸ch kh«ng theo ®uæi môc ®Ých cã gi¸ trÞ cao nhÊt nÕu tiÒm n¨ng cña b¶n th©n lµ kh«ng ®¸ng kÓ, nÕu c¬ may lµ qu¸ Ýt vµ nÕu trong viÖc cè g¾ng ®Ó ®¹t ®−îc môc ®Ých chñ thÓ hµnh ®éng huû ho¹i c¸c c¬ may cã gi¸ trÞ cao h¬n kÕ tiÕp cña m×nh.

C¸c chñ thÓ hµnh ®éng ®−îc xem lµ lu«n tèi ®a ho¸ ®iÒu lîi cho m×nh. + C¸c thÓ chÕ x* héi : Theo Friedman vµ Hechter th× c¸c thÓ chÕ x· héi ®· ¸p ®Æt khu«n mÉu hµnh ®éng cho c¸c c¸ nh©n (®−îc phÐp hay kh«ng, thÕ nµo lµ ®óng, thÕ nµo lµ saià) th«ng qua c¸c tiªu chÝ, c¸c quy luËt, c¸c lÞch tr×nh, c¸c nguyªn t¾c t¹o ra sù ¶nh h−ëng cã hÖ thèng víi c¸c kÕt qu¶ x· héi. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hai nhµ x· héi häc hµnh vi Mü A.jzen vµ Fisbein (1975) còng cho r»ng mét hµnh vi ®−îc thùc hiÖn trªn c¬ së ngoµi môc ®Ých ®−îc x¸c ®Þnh cßn phô thuéc vµo c¸c thiÕt chÕ x· héi liªn quan, nghÜa lµ hÖ thèng chuÈn mùc luËt ph¸p cã b¾t buéc, cho phÐp thùc hiÖn hay kh«ng. Trong thùc tÕ cuéc sèng x· héi, qu¸ tr×nh t−¬ng t¸c theo m« h×nh trao ®æi x· héi còng nh− viÖc hµnh ®éng dùa trªn sù lùa chän hîp lý lµ phæ biÕn.

Theo Homans, toµn bé c¸c t−¬ng t¸c x· héi lµ mét tËp hîp phøc t¹p nh÷ng trao ®æi dùa trªn c¸c nguyªn lý trªn ®©y. - Trªn c¬ së nh÷ng luËn ®iÓm vµ m« h×nh ph−¬ng ph¸p luËn cña lý thuyÕt nµy, chóng t«i nh×n nhËn hµnh ®éng tham gia NCKH cña sinh viªn lµ hµnh ®éng duy lý, ®−îc c©n nh¾c kü l−ìng trªn c¬ së tiÒm n¨ng mçi c¸ nh©n, nhãm sinh viªn, nh÷ng chi phÝ vÒ vËt chÊt, tinh thÇn vµ mèi lîi cña NCKH mang l¹i. Vµ hµnh ®éng NCKH cña sinh viªn còng phô thuéc nhiÒu vµo tÝnh b¾t buéc cña quy chÕ ®µo t¹o, møc ®é phÇn th−ëng cña nhµ tr−êng. Lý thuyÕt x· héi ho¸ c¸ nh©n: Theo Andreeva – Nhµ x· héi häc ng−êi Nga th× x· héi ho¸ lµ mét qu¸ tr×nh 2 mÆt, mét mÆt c¸ nh©n tiÕp nhËn kinh nghiÖm x· héi b»ng c¸ch th©m nhËp vµo m«i tr−êng x· héi, hÖ thèng c¸c quan hÖ x· héi (häc c¸c gi¸ trÞ x* héi ®Ó ®¶m nhËn c¸c vai trß x* héi).

MÆt kh¸c t¸i s¶n xuÊt mét c¸ch chñ ®éng hÖ thèng c¸c mèi quan hÖ th«ng qua chÝnh viÖc hä tham gia vµo c¸c ho¹t ®éng th©m nhËp vµo c¸c mèi quan hÖ x· héi ®ã (®ãng gãp c¸c gi¸ trÞ s¸ng t¹o vÒ vËt chÊt & tinh thÇn cña m×nh cho x* héi). - §èi víi sinh viªn, hä ®ang trong løa tuæi tr−ëng thµnh, c¸c ho¹t ®éng x· héi ho¸ chñ yÕu trong giai ®o¹n nµy lµ häc tËp lÜnh héi tri thøc, kü n¨ng kü x¶o cña c¸c chuyªn ngµnh, ph¹m vi hÑp, s©u s¾c ®Ó sau nµy trë thµnh c¸c chuyªn gia trong c¸c lÜnh vùc ®ã. §Ó trë thµnh c¸c chuyªn gia trong t−¬ng lai, râ rµng sinh viên chØ n¹p kiÕn thøc th× ch−a ®ñ, mµ ph¶i thùc hiÖn nghiªn cøu khoa häc nghÜa lµ ph¶i n¾m v÷ng lý thuyÕt vµ thùc hµnh cã thÓ t×m hiÓu s©u b¶n 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chÊt cña sù vËt, ®Ó vËn dông gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò thùc tiÔn, ®ång thêi s¸ng t¹o ra c¸c gi¸ trÞ vËt chÊt vµ tinh thÇn míi ®ãng gãp cho x· héi. Nh− vËy nghiªn cøu khoa häc sinh viªn ph¶i lµ mét trong c¸c h×nh thøc ho¹t ®éng chñ ®¹o, b¾t buéc trong qu¸ tr×nh ®µo t¹o ®¹i häc míi cã thÓ giúp cho sinh viªn hình thành kh¶ n¨ng tìm tòi, nghiên cứu tri thức và như vậy mới ®ãng gãp cho x· héi nh÷ng s¸ng t¹o cña m×nh ngay tõ khi cßn ë trong tr−êng ®¹i häc.

Lý thuyết hành động xã hội của M.Weber: Theo quan ®iÓm cña Max Weber th× mét hµnh ®éng ®−îc gäi lµ hµnh ®éng x· héi khi nã t−¬ng quan vµ ®Þnh h−íng hµnh ®éng cña ng−êi kh¸c theo ý muèn chñ quan cña chñ thÓ hµnh ®éng. Max Weber chia hµnh ®éng x· héi thµnh bèn lo¹i c¬ b¶n: - Hµnh ®éng duy lý- c«ng cô: lµ hµnh ®éng ®−îc thùc hiÖn víi sù c©n nh¾c, tÝnh to¸n, lùa chän c«ng cô, ph−¬ng tiÖn, môc ®Ých sao cã hiÖu qu¶ cao nhÊt. - Hµnh ®éng duy lý- gi¸ trÞ: lµ hµnh ®éng ®−îc thùc hiÖn v× b¶n th©n hµnh ®éng (môc ®Ých tù th©n). - Hµnh ®éng duy lý c¶m xóc: lµ hµnh ®éng do c¸c tr¹ng th¸i xóc c¶m, t×nh c¶m bét ph¸t g©y ra mµ kh«ng cã sù c©n nh¾c, xem xÐt, ph©n tÝch mèi quan hÖ gi÷a c«ng cô, ph−¬ng tiÖn vµ môc ®Ých hµnh ®éng.

- Hµnh ®éng duy lý truyÒn thèng: lµ hµnh ®éng lµm theo thãi quen, nghi lÔ, phong tôc tËp qu¸n ®· ®−îc truyÒn l¹i tõ ®êi nµy sang ®êi kh¸c. Theo tác giả, hành động xã hội là một hành vi mà chủ thể gắn cho nó ý nghĩa chủ quan nhất định.