BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUAT HÀ NOI DE TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CAP TRƯỜNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT O VIỆT NAM HIỆN NAY MA SO: LH - 08 - 08/DHL CHU NHIEM DE TAI: TS. NGUYEN THI HOI _THUVIEN TRUONG DA! HỌC LUẬHÀ T NOI PHONG EC ___. a, “A HA NOI - 2009 NHỮNG NGƯỜI THUC HIEN DE TÀI CHỦ NHIỆM ĐÈ TÀI TS. NGUYÊN THỊ HO! TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI : CONG TAC VIEN 1.
NGUYEN THỊ VAN ANH TRƯỜNG ĐẠI HOC LUAT HA NOI | t9 TS. NGUYEN HONG BAC TRUONG DAI HOC LUAT HA NOI (4 3. NGUYEN HỮU CHÍ TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI L¿ 4. BÙI THỊ ĐÀO TRUONG DAI HỌC LUAT HÀ NỘI ( Í 5.
BO ĐỨC HỎNG HÀ TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUAT HÀ NỘI |: 6. TRAN VŨ HAI TRUONG ĐẠI HỌC LUAT HÀ NOI (4 7. TRAN QUANG HUY TRUONG DAI HOC LUAT HA NO! (4 8. PHAN LAN HUONG TRƯỜNG DAI HOC LUẬT HÀ NỘI (4 9.
NGÔ THỊ HƯỜNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI (¢ 10. LE VƯƠNG LONG TRƯỜNG DAI HOC LUẬT HÀ NỘI (: 11. NGUYEN VĂN NĂM TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HA NOI ( 12. PHUNG TRUNG TẬP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NOI MỤC LỤC Trang (9697100 5.
BAO CAO TONG HỢP KET QUA NGHIÊN CUU. CAC CHUYEN DE NGHIÊN CUU CHUYEN DE I. Khai niệm thực hiện pháp luật. Khái niệm áp dụng pháp luật.
Khái niệm thực hiện pháp luật và áp dụng pháp luật. Quy trình áp dụng pháp luật. Quyết định áp dụng pháp luật. Ap dụng pháp luật tương tự .c cà: 144 L, CHUYEN DE 7.
Ap dụng pháp luật trong lĩnh vực hình sự. Áp dụng pháp luật trong lĩnh vực dân sự. 174 ( Tey CHUYEN DE 9. Ap dụng pháp luật trong xủ phat vi phạm hành chính.
Ap dụng pháp luật trong việc giải quyết tranh chấp thương mại tại toà án. Áp dụng pháp luật trong lĩnh vực lao động. 209 ( Uy CHUYEN DE 12. Áp dung pháp luật trong lĩnh vực dat đai.
219 [rte CHUYEN DE 13. Ap dung pháp luật trong lĩnh vực thué. Áp dụng quy định về hạn chế quyền của cha mẹ đối với con chưa thanh niên trong Luật hôn nhân và gia đình. Áp dụng pháp luật nước ngoài tại Việt Nam.
Ap dụng pháp luật Việt Nam tại nước ngoài. Tính cấp thiết của đề tài Trong điêu kiện của khoa học pháp lý nước ta hiện nay, việc hoàn thiện các khái niệm pháp lý cơ bản có ý nghĩa rất lớn đối với việc nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ pháp lý, đối với việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả của pháp luật. Áp dụng pháp luật là một khái niệm cơ bản của khoa học pháp lý, việc nghiên cứu về áp dụng pháp luật ở nước ta hiện nay có ý nghĩa thời sự cả về mặt lý luận và thực tiễn vì những lý do sau: Thứ nhất, mặc dù áp dụng pháp luật là một khái niệm pháp lý cơ bản song ở nước ta cho đến nay, các công trình nghiên cứu về áp dụng pháp luật chưa nhiều. Các van dé lý luận và thực tiễn về áp dụng pháp luật mới chỉ được giới thiệu một cách khái quát trong giáo trình Lý luận chung về nhà nước và pháp luật, các giáo trình của các môn khoa học pháp lý chuyên ngành và một số công trình nghiên cứu chuyên biệt, vì vậy, một sô van dé lý luận vê áp dụng pháp luật chưa được nghiên cứu một cách đây đủ, thấu đáo và toàn diện.
Thứ hai, thực tiễn áp dụng pháp luật ở nước ta thời gian vừa qua cho thay hoạt động này đã đạt được khá nhiêu thành tựu, song vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục. Nghiên cứu về thực tiér áp dụng pháp luật trong một số lĩnh vực cụ thể vừa gop phan làm sáng tỏ và hoàn thiện lý luận, vừa có thé chi ra được những. điểm bất cập trong các quy định của pháp luật, những hạn chế trong quá trình tố chức thực hiện các quy định đó, từ đó góp phan hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả của nó. Thu ba, ở nước ta hiện nay, pháp luật đã trở thành một trong những công cụ có hiệu quả nhất để Nhà nước quản lý xã hội.
Song pháp luật chỉ thể hiện được vai trò đó của mình khi nó được thực hiện một cách nghiệm chỉnh và đặc biệt là được áp dụng một cách đúng dan, chính xác. Kết quả áp dụng pháp luật để giải quyết các vụ việc xảy ra trong thực tế có đúng dan, chính xác hay v. thâu tỉnh đạt lý hay không chủ yếu phụ (huộc vao sự hiểu biết pháp luật và thái độ tôn trọng, thực hiện nghiêm chỉnh pháp luật của các chủ thê có thâm quyền áp dụng. Trong khi đó trường ta là một cơ sở đào tạo cán bộ pháp lý lớn nhất của cả nước, sinh viên, học viên của trường ta sau khi tốt nghiệp phần lớn trở thành người áp dụng pháp luật trong thực tế, chính vì vậy, việc cung cấp cho người học những kiến thức cơ bản và cụ thê về áp dụng pháp luật là hoàn toan can thiết.
Dé góp phan nâng cao chat lượng đảo tạo của trường, việc tổng hợp, trinh bay một cách có hệ thống các kiến thức lý luận về áp dụng pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật trong một số lĩnh vực cụ thể trong một công trình nghiên cứu để có thêm tài liệu tham khảo trong quá trình giảng dạy va học tập'ớ trường ta hiện nay là một việc làm cần thiết và có ý nghĩa thiết thực. Ý thức được tất cả những lý do trên nên chúng tôi đã chọn và nghiên cứu để tài Áp dụng pháp luật ở Việt Nam hiện nay. Tình hình nghiên cứu Áp dụng pháp luật là một trong những van dé cơ bản của khoa học pháp ly nên cũng đã được đề cập đến trong nhiều công trình nghiên cứu. Chẳng hạn, những vấn đẻ lý luận cơ bản và khái quát về áp dụng pháp luật được dé cập đến trong các giao trình Ly luận vẻ nhà nước và pháp luật dành cho hệ đại học, trung cấp và trong các giáo trình của các môn khoa học pháp lý chuyên ngành.
Bên cạnh đó, van dé này còn được dé cấp đến trong một số công trình nghiên cứu khác. Chang hạn, trong tác phẩm “Những van dé lý luận cơ bản về nhà nước và pháp luật” của Viện nghiên cứu nhà nước và pháp luật do Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia ấn hành năm 1995 và tác phẩm “Những vấn đề lý luận cơ bản về pháp luật” của Tiến sĩ Dao Trí Úc do Nhà xuất bản Khoa học xã hội an hành năm 1993 đêu có một chương mang tên Áp dụng pháp luật dé cập đến van đề này. Bên cạnh đó, những vân đề ít nhiều liên quan đến việc áp dụng pháp luật trong thực tế thì được dé cập đến trong rất nhiêu công trình nghiên cứu có tính chất chuyên biệt. Đơn cử một số công trình như: “Giải quyết tranh chấp kinh tế theo thủ tục thương lượng, hòa giải” của TS.
Trần Ngọc Dũng, Tạp ch’ Luật học số 1/2004; “Bàn về quyên khởi tố vụ án hành chính của viện kiểm sát nhân dân” của Th. Nguyễn Thị Thuỷ, Tạp chí Luật học số 1/2004; “Một số van dé áp dụng phong tục, tập quản trong giải quyết các tranh chấp hôn nhân và gia đình” của Nguyễn Hong Hải, Dac san nghề luật số 4/2003; “Tạm giam bị cáo sau phiên toà sơ thâm” của Hà Thị Loan, Đặc san nghề luật số 4/2003; “Thực tiễn giải quyết vu án lao động tại TAND năm 2001, những vướng mac trong việc áp dụng Bộ luật Lao động va giải pháp” của Nguyễn Xuân Thu, Đặc san nghệ luật sô 4/2003; “Nhân thân người phạm tội một căn cứ quyết định hình phạt” của Trịnh Tiến Việt, Đặc san nghề luật sô 4/2003; “Tôntrọng nguyên tắc tự do ý chí của các đương sự trong tố tụng dân sự” của Nguyễn Văn Luật, Dae san nghé luật số 4/2003. Tuy nhién, theo tôi được biết, trong số các công trình nghiên cứu về áp dụng pháp luật ở nước ta cho đến nay chưa có một công trin. a nao nghiên cứu về ap dụng pháp luật theo cach kết hợp những van dé lý luận về áp dụng pháp luật với thực tiễn áp dụng pháp luật trong một sd lĩnh vực cụ thể như công trình này, tức là chưa có công trình nghiên cứu nào tiếp cận van dé áp dụng pháp luật như cách tiếp cận của công trình này.
Phương pháp nghiên cứu Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở các quan điểm của chủ nghĩa Mác — Lênin về nhà nước và pháp luật mà chủ yếu là trên cơ sở quan điểm duy vật và phép biện chứng. Đồng thời đề tài còn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thé như: thu thập tai liệu, phân tích, tong hợp, so sánh, điều tra xã hội học, giải thích pháp luật. Mục đích nghiên cứu Việc nghiên cứu dé tài này nhằm các mục đích sau: - Lam sáng tỏ thêm và hoàn thiện thêm một số vấn đề lý luận chung về áp dụng pháp luật. - Lam sáng tỏ những vẫn đề liên quan đến lý luận và thực tiễn áp dụng pháp luật trong một số lĩnh vực cụ thể ở nước ta hiện nay, những thành tựu đạt được, những hạn chế còn tồn tại, thông qua đó có thể giúp cho việc hiểu một cách đầy đủ, toàn diện về áp dụng pháp luật, đồng thời chỉ ra những ưu điểm của hoạt động này để phát huy và những điểm hạn chế, bất cập trong các quy định của pháp luật cũng như thực tế thực hiện các quy định đó đê khắc phục nhằm nâng cao hiệu quả của pháp luật nước ta hiện nay.
- _ Cung cấp thêm tài liệu tham khảo cho việc giảng dạy, học tập của giáo viên và sinh viên các trường luật cũng như cho các cơ quan, nhân viên nhà nước có thầm quyên trong quá trình giải quyết các vụ việc pháp lý xảy ra trong thực tê. Pham vi nghiên cứu Áp dụng pháp luật là van dé có nội dung khá rộng và phức tạp nên không thé trình bày được tat cả các van dé về nó trong một công trình nghiên cứu, nhất là một công trình nghiên cứu khoa học cấp trường. Vi vậy, dé tài chỉ tập trung nghiên cứu một số van dé lý luận chung về áp dụng pháp luật, lý luận và thực tiễn áp dụng pháp luật trong một số lĩnh vực cụ thể: hình sự, dân sự, hôn nhân gia đình, hành chính, kinh tế. Ngay trong mỗi lĩnh vực đó, dé tài cũng chỉ có thé đề cập đến việc áp dụng pháp luật trong một hoặc một vài trường hợp cụ thể mà không thê đề cập đến việc áp dụng pháp luật trong tất cả các trường hợp.