Chương 1: Mét số vin để Lý luận về thời hiệu khối kiện vụ án dân s trong tổ tạng din sự Việt Nam Chương 2: Những quy đính vé thời hiệu khối kiện và vướng mắc trong quá tình ép dng 10 CHUONG1 MOT SO VAN DE LY LUẬN VE THOT HIỆU KHỞI KIỆN VỤ AN DAN SỰ TRONG TO TUNG DAN SỰ VIET NAM LL. Khái niệm thời hiệu khi kiện vụ dn din sự trong tổ tung ân sự Vi Nam Quyển và lợ ich côn các chủ th là vẫn đề quan trong, Việc một chủ thể không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quyền, nghĩa vụ của minh theo quy định của php luật có th sẽ xăm phạm din quyển lợi ích hợp pháp côn chủ thể khác và din đến tranh chấp Vì thể, để duy tỉ tt bơ xã hộ, Nhà nước thiét lập cơ chế pháp lý ‘bio về quyền, lợi ch hợp pháp của các chỗ thé. Theo dé, cá nhân, cơ quan tổ chúc hay chỗ thể khác cố quyên lợi ích hợp pháp bi xâm pham có quyền sử đụng các tiện pháp đo pháp luật quy định đ bảo về quyền, lợi ich đó như yêu cầu người có hành v tri php luật chim đốt hành vi tr pháp luật yêu cầu tôn án hoặc cơ quan hà nước có thẫn quyền khác bảo vệ quyển lo ich hợp pháp cia ho Căn cứ vào Điều 2 Luật tổ chức Tod án nhân dân năm 2014 thi Tòa án là cơ quan xét xử của nước Công hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thục hiện quyền te ghép Toa én có nhiện vụ bảo vệ côngí, bảo vé quyền con người, quyền công dân, bio vệ đô xã hội chủ ngiữa, bio vệ lợi ich cd Nhà nước, quyén và lợi ich hop phip của cá nhân tổ chúc. Do vậy, trong trường hợp có tranh chấp hoặc có vi ham, chủ thể yêu cầu báo về quyền lợi íchhợp php của mình thì Tòa án ph xem xát th lý giã quyết Tuy nhiên, quá tình giếi quyất vụ việc din nự và hs hành án dân sự 1à quá trình phúc tap, bao gdm nhiễu hoạt động khác nhau của cơ quan tiên Thành tổ ting người tién bánh tổ tạng cũng như người tham gia tổ tung Host động của các chủ nêu trên tiễn hành trong qué trình giả: quyết vụ việc dân sự và thi ảnh án din sự theo quy đãnh của pháp luật được goi la hoạt động tổ ting dân sơ Theo do, Luật tổ hing din ar bao gém các chế đnh tổ tung áp đụng rong quả tình Toa dn git quyét các vụ việc din sơ Hay nói cach khác, pháp luật tổ hung din sơ Việt Nam bao gốm hộ thing các quy pham pháp luật điều chỉnh các quan hệ phát sinh trong tổ ting din a để bảo dim việc giả quyết vụ việc din sơ và thí hành én " dân sự nhanh chóng, ding din; bảo vệ quyển lợi ich hop pháp cia cá nhân cơ quan tổ chức và loi ích của Nhà nước BLTTDS năm 2004 được Quốc hội nước Công hoa xã hội chủ ngiĩa Việt Nem Xhôa IX, kỳ họp thir5 thông qua ngày 1506/2004 lần đều tiên có quy đính khái idm vụ việc din nụ phân biệt bai th tu tổ tung vụ én din sự và việc din sự Cũng vi vậy, pháp luật tổ tụng din nợ đ co sự phân iệtrõ răng về bin chất pháp lý giữa vv án din nự với việc din sự để làm cơ sỡ cho việc định ra quy tỉnh tổ tung pit hop cho Tòa án áp dụng gai quyét tranh chấp và giải quyết yêu cầu din sự Dâu liệu pháp Lý cơ bản nhất đỄ phân biệt vụ dn dn sơ và việc dân arla yêu tổ cổ tranh: chip hay không Việc cổ tranh chấp về quyén và ngiấa vụ giữa các bin được goi là ve án din my Trong khi đó việc din ma việc cá nhân, cơ quan ổ chức không có tranh chấp nhưng có yêu cầu Tôn én công nhận hoặc không công nhận một sự lận.
phip lý làm cin cử phát sinh quyền nga vụ din sự hôn nhân ga dich, kin doanh thương mai, lao động cia mình hoặc của cá nhân, cơ quan, tỔ chúc khác yêu âu Tòa án công nhân cho minh quyên về dân sự hôn nhân gia định, kinh doanh, thương mai lao đông Vì th, theo quy định pháp luật, đối với vụ án dân me thi cả nhân, cơ quan tổ chức ty mình hoặc thông qua người dai diễn hợp pháp khối lận ve án tei Toa án có thim quyền để yêu cầu bảo vé quyền và lợi ích hợp pháp ofa "mình Còn việc din sự là việc riêng ia cá nhân, tổ chúc, không có nguyễn đơn, bị đơn mã chi có người yêu cầu Tòa án giã quyết, từ yêu cầu của đương sự Tòa én công nhận quyền và ngiấa vụ cho ho. Ngoài ra, BLTTDS năm 2015 đã bổ sung quy oh giã quyết vụ én din mự theo thủ tục nit gon. Thủ tục rút gọn là những thủ tục tổ ung din sơ được Toa án áp dụng dé giải quyết các vụ án din mự hôn nhân và gia đánh, inh doanh thương mai và lao động có đồ điều kiện do pháp luật quy Ảnh trong mét thời gian ngắn do mét thim phán tién hành với tình tự đơn giản sơ với thủ tue giã quyết vụ én din sự nhẫn giã quyết vụ án nhanh ching và đông pháp init Chính và có mr phân biệt giữa vụ én din sự và việc din nự nên cổ sự thân biết agit thời bạn đỄ các cá nhân, cơ quan tỔ chức yêu cầu Tòn én gai quyết vụ án din ty và thời han yêu cầu Tòa én giải quyét việc din ax Trong giao lưu dân sự thôi Han với hr cách là một my kiện pháp ly đặc biệt lâm phát sink thay đổi hoặc chim dit quyin, nghĩa vụ của các chỗ thể trong những tuờng hợp do pháp luật quy dink hoặc các bên thôa thuận Trong tổ tung din sự thi hen là mốt khoảng thời gian được xác dinh từ thời điển này đến thoi điểm khác để người tiễn hành tổ hạng, "người them ge ổ tang hoặc cá nhân, cơ quan tổ chức có liên quan thục hiện hành, wi theo quy đính của pháp luật tổ tung dân sơ). Vi thé, pháp luật quy định một thời Han nhất dinh cho sơ phát sinh tổn ti hay chấm dit quyền, nghĩa vụ dân sự đồ “Thi hạn này được gọi là hôi hiệu Vé phương din ngôn ngũ theo cách lý gai của Từ điển ting Việt của Viện Xhoa học xã hồi Việt Nam năm 1992, khái nim “thos hiệu" được hiểu là khoểng thời gan có hiện lực rong một trường hợp củ thể Vé học tý, thời hiệu đã được giáo sơ V8 Văn Mẫu và giáo nư Lê Đình Chân đi cập tong cuỗn “Danh ti và tà lu Dân luật và hễn luất” năm 1968, theo đó “Đời Ings được liễu là thon hơn do luật én đình có hiệu lực biển se chum lu một tài sản thành quyên sở hit hoặc tiểu diệt món nợ của đương sự "2 Theo nhà nghiên cứu Trin Thúc Linh: “Thor hiệu là mốt phương chước để một "người có thể th đắc bắt đông sẵn bằng cách chấp hit rong một thời han.
hoặc để cho con nợ được te giải thoát khối bị chỉ nơ khối tổ nẫu đã quả thời hen luật đình hông hành sử tổ quyển Š Co thể thấy, thời biêu là một cách thúc lâm chủ thể có được hoặc mắt & quyền của mình, thông qua một khoảng thời gian nhất định với những điều kiện do pháp. Tuật quy định. ` Bưöng Đạthọc bật Hi Nội O018), Giáo nh Lat đân sự Viết Nơn,NỘ3 Công Nhân dân, Bà Nu E31, ‘Va Vin Mu, LE Binh Chân (1965), Danh từ và lậu Dân de vã Biến lu 1968, 64 ˆ ân Anh Tain G011), 7i iu đến Din ừ góc ch svi sánh, Tp đứ Tn avai đânkỹ 1 tháng 620113 * Đã Vin Đại NgyỄn Ngoc Hằng Phương C015), 7các loi tội Hi pong eb thio 56 it đến sự Gia a), Tap ch Toa tin in Liang 52015 œ8 9)/4, 1 `V phương điện pháp lý, hời hiệu la this hạn do pháp luật quy nh mã ki kết thúc thời hạn đỏ thì chủ thể được hưỗng quyển din mụ được miễn trừ ngiữa vụ din say hoặc mit quyin khôi kiận vụ án dân ax, quyền yêu cầu giải quyết việc din ax. Căn cứ vào đó, theo quy dinh tại Điều 150 BLDS năm 2015 thời hiệu gm bắn fost thời hiệu buông quyên din nụ thời hiệu mifn trừ ngiĩa vụ dân sự thôi hiệu khôi Xiện và thời hiệu yêu cầu giải quyết wie din ny Thí giã thiết quyền lợi ích hop pháp bị xâm pham và tranh chấp xây ra bắt kỹ ai cũng có xu thể tim kiểm giải pháp cho việc đời lại quyền lợi đó.
Vấn dé đặt ra la liệu hành vi giảnh lạ quyên li bi cho là bị xâm pham bối một chủ thể khác có thể được thục hiện rong bất kỷ thải đểm nào? Tắt nhiên rên phương diện quyén, điều nay có thể được thục hiện ở bit cử thời dm nào. Những nêu diéu này được cho phép thi rật hy xã hộ, sư én dinrong các quan hệ xã hồi là một bài toán khó, Vi ý do đó mã thời hiệu nói chung và thời hiệu khối kiện nổi riêng được hành thành, hư là một phương iện, nhằm én đính tinh trang hiện Hữu của các quan hệ xã hồi sau một thời gian nhất dinh Việc nghiên cửu v thôi hiệu khối kiện ở Việt Nam cho thấy, vin dé thời hiệu hôi kiên vụ án dân sự đã được dé cập trong mốt sổ Từ điẫn pháp lý và Giáo trình. của một số cơ sỡ dao tạo về luật học. Từ điến Luật học du ra đính nghĩa vé thôi liệu khôi kiện bao hâm cả việc khối phục thời hiệu này như mau: “Thời tu Mới én là tờ hạn do pháp luật guy (ảnh mà chủ thể được quyển khốt kiện đễ yên cân Tôn án git yết vụ án dân sự bảo vệ quyền và lợi ich hop pháp bi xâm phar.
Xt thet hơn đồ kết thúc tả mắt quyển hốt kiện và chỉ được khôi phục la dcis do bố qua thé Hiệu được Tòa án công nhận là chin đồng iu ẫm cu năng kéo đài do nguyên nhân bắt khả kháng. Theo Giáo trình Luật dân sự Việt Nam của Trường Dai học Luật Ha Nột (Tập 1): "Thời hud khối liên là thời hem mã chủ thể được tuyên Hi liện đễ yêu cu Tòa án giải quyết vụ án đôn sự báo vệ quyên và lợi ích ˆBộ rphíp G010), Train uất lọc, NOB Tuphíp, Bồ NS 4 hop pháp bị xâm pham; nẫu tới hạn để lết tic tả mắt quyền Hct hiện“ Giáo 'rình Luật din sự của Học viện Tự pháp cũng đưa ra một định nghĩa tương tu’.