Đặt vấn đề Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng qúy giá mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người. Không có đất thì không có bất kỳ một ngành sản xuất nào, không có một quá trình lao động nào diễn ra và cũng không có sự tồn tại của xã hội loài người. Vậy mà hiện nay ở nhiều nơi trên thế giới và Việt Nam môi trường đất đang bị ô nhiễm nghiêm trọng. Ô nhiễm môi trường đất đáng báo động vì nó không chỉ ảnh hưởng trực tiếp tới sức khoẻ con người mà còn gây ô nhiễm nguồn nước ngầm, ô nhiễm không khí… Nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm môi trường đất chủ yếu là do trong quá trình sống con người sử dụng quá nhiều chất độc hại mà môi trường khó có thể phân hủy được, trong đó có xốp - vật liệu khó bị phân hủy trong điều kiện tự nhiên.
Hằng ngày, ước tính thế giới dùng từ 40 - 50 ngàn tấn xốp và thải ra môi trường phần lớn trong số đó. Đa phần xốp thải sẽ được thu gom và đem đi chôn lấp. Trong điều kiện như vậy, phải mất hàng chục năm xốp mới có thể phân hủy được, gây tác động xấu như làm mất kết cấu đất, cản trở sự sinh trưởng và phát triển của sinh vật đất.và gây ra ô nhiễm môi trường. Ở một vài nơi trên thế giới người ta dùng acetone để phân hủy xốp trong công nghiệp, tuy nhiên cũng rất hạn chế vì do chi phí tái chế cao và acetone là hóa chất độc hại cho con người cũng như sinh vật.
Qua một số nghiên cứu đã chứng minh tinh dầu chứa trong vỏ chanh có khả năng phân hủy xốp. Vì vậy việc nghiên cứu và áp dụng trong thực tế là rất cần thiết. Sử dụng tinh dầu trong vỏ chanh để xử lý xốp sẽ làm giảm môt phần lượng rác thải hữu cơ ở các khu dân cư , đồng thời xử lý được lượng xốp phế thải, xây dựng môi trường sống trở nên xanh - sạch - đẹp hơn. Xuất phát từ những yêu cầu thực tiễn trên và được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Môi Trường - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của ThS.
Trần Thị Phả, tôi tiến hành thực hiện đề tài “ Nghiên cứu khả năng xử lý xốp của tinh dầu chanh”. Mục đích và mục tiêu của đề tài 1. Mục tiêu - Nghiên cứu quá trình xử lý xốp của tinh dầu chanh. Mục đích - Chiết xuất tinh dầu từ vỏ chanh.
- Sơ bộ đánh giá được quá trình xử lý xốp của tinh dầu chanh bằng các thí nghiệm đơn giản ở trong phòng thí nghiệm, từ đó làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.3 Yêu cầu - Số liệu thu thập phải khách quan, trung thực, chính xác. - So sánh và tìm ra được mối tương quan thích hợp nhất sao cho khối lượng xốp xử lý và lượng tinh dầu cần sử dụng là tối ưu nhất.Ý nghĩa của đề tài 1.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Vận dụng và phát huy những kiến thức đã học tập vào nghiên cứu. - Nâng cao kiến thức, kĩ năng và rút ra những kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác nghiên cứu sau này. - Nâng cao khả năng tự học tập, nghiên cứu và tìm tài liệu.
- Bổ sung tư liệu cho học tập 1.2 Ý nghĩa thực tiễn - Tận dụng vỏ chanh để chiết xuất tinh dầu. - Xử lý xốp bằng tinh dầu chanh là một hướng nghiên cứu mới thân thiện với môi trường - Trên cơ sở đánh giá quá trình xử lý xốp của tinh dầu chanh, đây sẽ là tiền đề xây dựng các mô hình xử lý xốp trên diện rộng n 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Tổng quan về chất thải rắn nói chung và rác thải xốp nói riêng. Tổng quan về chất thải rắn 2.
Khái niệm về chất thải rắn Chất thải rắn được hiểu là tất cả các chất thải phát sinh do các hoạt động của con người và động vật tồn tại ở dạng rắn, được thải bỏ khi không còn hữu dụng hay khi không muốn dùng nữa [5]. Phân loại chất thải rắn Các loại chất thải rắn thải ra từ các hoạt động khác nhau được phân loại theo nhiều cách [5]: - Theo vị trí hình thành: Người ta phân biệt rác hay chất thải rắn trong nhà, ngoài nhà, trên đường phố, chợ… - Theo thành phần hóa học và vật lý: Người ta phân biệt theo các thành phần hữu cơ, vô cơ, cháy được, không cháy được, kim loại, phi kim loại, da, giẻ vụn, cao su, chất dẻo … - Theo bản chất nguồn tạo thành: Chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn công nghiệp - Theo phương diện khoa học, có thể phân biệt các loại chất thải rắn sau: + Chất thải thực phẩm bao gồm thức ăn thừa, rau, quả… + Chất thải trực tiếp của người và động vật là phân + Chất thải lỏng chủ yếu là bùn ga cống rãnh, là các chất thải ra từ các khu vực sinh hoạt của dân cư + Tro và các chất dư thừa thải bỏ khác bao gồm: Các loại vật liệu sau đốt cháy, các sản phẩm sau khi đun nấu bằng than, củi và chất thải dễ cháy khác trong gia đình, trong kho của các công sở, cơ quan, xí nghiệp, các loại xỉ than n 4 + Các chất thải rắn từ đường phố có thành phần chủ yếu là các lá cây que, củi, nilon, vỏ bao gúi - Theo mức độ nguy hại phân ra thành: Chất thải nguy hại và chất thải không nguy hại 2. Thành phần của chất thải rắn Thành phần của rác thải rất khác nhau tùy từng địa phương, tính chất tiêu dùng, các điều kiện kinh tế và nhiều yếu tố khác. Chất thải rắn nói chung là một khối hỗn hợp không đồng nhất và phức tạp của nhiều hợp chất khác nhau.
Tùy theo cách phân loại, mỗi loại chất thải rắn có một số thành phần đặc trưng nhất định. Thành phần của chất thải rắn đô thị bao gồm mọi thứ chất liệu từ nhiều nguồn gốc khác nhau (sinh hoạt, công nghiệp, y tế, xây dựng, chăn nuôi, xác chết, rác đường phố…) Các đặc trưng điển hình của chất thải rắn như sau [5]: - Hợp chất có nguồn gốc hữu cơ cao (50,27 – 62,22%) - Chứa nhiều đất cát, sỏi đá vụn, gạch vỡ… - Độ ẩm cao, nhiệt trị thấp (900kcal/kg) 2. Tác hại của rác thải * Tác hại của rác thải đến môi trường - Môi trường đất Rác thải sinh hoạt nằm rải rác ở khắp nơi không được thu gom sẽ lưu trữ lại trong đất, một số loại chất thải khó phân hủy như túi nilon, vỏ lon, hydrocacbon làm thay đổi cơ cấu và ảnh hưởng tới hệ vi sinh vật đất. Nhiều loại chất thải như xỉ than, vôi vữa… làm cho đất bị đóng cứng, khả năng thấm nước, hút nước kém, đất bị thoái hóa.
- Môi trường nước Lượng rác thải rơi vãi nhiều, ứ đọng lâu ngày, khi gặp mưa các chất thải này sẽ theo dòng nước chảy và hòa lẫn vào nước, qua cống rãnh, ra ao hồ, sông ngòi, gây ô nhiễm nguồn nước mặt và các thủy vực. Khi các thủy vực bị n 5 ô nhiễm hoặc chứa nhiều rác thải có nguy cơ ảnh hưởng tới các loài thủy sinh vật, do hàm lượng oxy hòa tan trong nước giảm, khả năng nhận ánh sáng của các tầng nước kém, dẫn tới ảnh hưởng đến khả năng quang hợp của thực vật thủy sinh và làm giảm sinh khối tại các thủy vực. Ở các bãi chôn lấp rác thải, chất ô nhiễm trong nước rác là tác nhân gây ô nhiễm nguồn nước ngầm trong khu vực và các nguồn nước ao hồ, sông suối lân cận. Tại các bãi rác, nếu không tạo được lớp phủ bảo đảm hạn chế tối đa nước mưa thấm qua thì cũng có thể gây ô nhiễm nguồn nước mặt.
- Môi trường không khí Các trạm hoặc bãi trung chuyển rác xen kẽ với các khu dân cư là nguồn gây ô nhiễm môi trường không khí do mùi hôi từ rác, bụi cuốn lên khi xúc rác, bụi khói, tiếng ồn và các khí thải độc hại từ các xe thu gom, vận chuyển rác. Tại các bãi chôn lấp chất thải rắn thì mùi hôi thối, mùi khí metan, các khí độc hại từ các chất thải nguy hại gây ô nhiễm không khí * Tác hại của rác thải đối với sức khỏe con người Tác hại của rác thải lên sức khỏe con người thông qua ảnh hưởng của chúng lên các thành phần môi trường. Môi trường bị ô nhiễm tất yếu sẽ tác đông tới sức khỏe con người thông qua chuỗi thức ăn. Tại các bãi rác nếu không áp dụng theo đúng các quy định về kỹ thuật chôn lấp và xử lý thì các bãi rác trở thành nơi phát sinh ruồi, muỗi, là mầm mống lan truyền dịch bệnh.
Chưa kể tới chất thải độc hại tại các bãi rác có nguy cơ gây các bệnh hiểm nghèo đối với cơ thể người khi tiếp xúc, đe dọa tới sức khỏe cộng đồng xung quanh. Rác thải tồn đọng tại các khu vực và bãi rác không hợp vệ sinh là nguyên nhân làm phát sinh các ổ dịch bệnh, là nguy cơ đe dọa tới sức khỏe con người. Theo tổ chức y tế thế giới (WHO), tỷ lệ người mắc bệnh ung thư ở các khu vực gần bãi chôn lấp rác thải chiếm tới 15,25% dân số. Ngoài ra, tỷ lệ mắc n 6 bệnh ngoại khoa, bệnh viêm nhiễm ở phu nữ do nguồn nước ô nhiễm chiếm tới 25% [5].
* Rác thải làm giảm mỹ quan dô thị Rác thải sinh hoạt nếu không được thu gom, vận chuyển tới nơi xử lý hoặc thu gom không hết, vận chuyển rơi vãi dọc đường, tồn tại ở các bãi rác nhỏ lộ thiên… gây mất vệ sinh môi trường và làm ảnh hưởng tới mỹ quan đường phố, thôn xóm Một nguyên nhân nữa làm giảm mỹ quan đô thị là do ý thức của người dân chưa cao. Tình trạng người dân đổ rác bừa bãi ra lòng lề đường và mương rãnh còn rất phổ biến. Đặc biệt là ở khu vực nông thôn nơi mà công tác quản lý và thu gom vẫn chưa được tiến hành chặt chẽ.5 Hiện trạng phát sinh chất thải rắn ở thế giới và Việt Nam Ở thế giới Mức độ đô thị hóa cao thì lượng chất thải tăng lên theo đâu người, ví dụ cụ thể một số quốc gia hiện nay như sau: Canada là 1,7 kg/người/ngày; Australia là 1,6 kg/người/ngày; Thụy Sỹ là 1,3 kg/người/ngày; Trung Quốc là 1,3 kg/người/ngày. Với sự gia tăng của rác thải như trên thì việc phân loại, thu gom, xử lý rác thải là điều mà mọi quốc gia cần quan tâm.