¾I HÞC THÁI NGUYÊN TR¯ÞNG ¾I HÞC NÔNG LÂM PH¾M THÞ LAN ANH NGHIÊN CþU KH¾ NNG SINH TR¯ÞNG, PHÁT TRIÞN VÀ NNG SU¾T CþA MÞT SÞ GIÞNG ¾U T¯¡NG T¾I THÀNH PHÞ YÊN BÁI, TÞNH YÊN BÁI LU¾N VN TH¾C S) KHOA HÞC CÂY TRÞNG THÁI NGUYÊN - 2016 ¾I HÞC THÁI NGUYÊN TR¯ÞNG ¾I HÞC NÔNG LÂM PH¾M THÞ LAN ANH NGHIÊN CþU KH¾ NNG SINH TR¯ÞNG, PHÁT TRIÞN VÀ NNG SU¾T CþA MÞT SÞ GIÞNG ¾U T¯¡NG T¾I THÀNH PHÞ YÊN BÁI, TÞNH YÊN BÁI Chuyên ngành: Khoa hßc cây trßng Mã sß: 60 62 01 10 LU¾N VN TH¾C S) KHOA HÞC CÂY TRÞNG Ng±ßi h±ßng d¿n khoa hßc: TS. L±u Thß Xuy¿n THÁI NGUYÊN - 2016 i LÞI CAM OAN Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên cÿu cÿa riêng tôi. Các sß lißu, k¿t qu¿ trong Lu¿n vn hoàn toàn trung thÿc và ch±a tÿng ±ÿc ai công bß trong b¿t kÿ công trình nào khác. Thái nguyên, tháng nm 2016 Tác gi¿ Ph¿m Thß Lan Anh ii LÞI C¾M ¡N ß hoàn thành khóa hßc và thÿc hißn ß tài, ngoài sÿ nß lÿc cÿa b¿n thân tôi còn nh¿n ±ÿc sÿ giúp ÿ cÿa các th¿y cô giáo, gia ình, các t¿p thß và b¿n bè ßng nghißp.
Nhân dßp này, tôi xin trân trßng gÿi lßi c¿m ¡n tßi: Tr±ßc h¿t, tôi xin chân thành c¿m ¡n cô giáo TS. L±u Thß Xuy¿n gi¿ng viên Khoa Nông hßc, vßi c±¡ng vß là ng±ßi h±ßng d¿n khoa hßc, ã có nhißu óng góp trong nghiên cÿu và hoàn thành lu¿n vn này. Tôi xin chân thành c¿m ¡n Ban Giám hißu Tr±ßng ¿i hßc Nông Lâm Thái Nguyên, Bß ph¿n qu¿n lý ào t¿o sau ¿i hßc - Phòng ào t¿o, Khoa Nông hßc ã t¿o ißu kißn giúp ÿ tôi trong sußt quá trình thÿc hißn ß tài. Tôi xin trân trßng c¿m ¡n sÿ giúp ÿ quý báu cÿa các th¿y cô giáo Khoa Nông hßc, các th¿y cô gi¿ng d¿y chuyên ngành ã giúp ÿ Tôi trong 02 nm qua.
Tôi xin trân trßng c¿m ¡n c¡ quan Chi cÿc B¿o vß thÿc v¿t tßnh Yên Bái ã t¿o ißu kißn vß thßi gian ß tôi hoàn thành lu¿n vn. Xin bày tß lòng bi¿t ¡n ßi vßi bß m¿, chßng và các anh chß em trong gia ình ã ßng viên, t¿o mßi ißu kißn vß thßi gian, công sÿc và kinh phí ß tôi hoàn thành lu¿n vn này. Thái nguyên, tháng nm 2016 Tác gi¿ Ph¿m Thß Lan Anh iii MþC LþC LÞI CAM OAN. iii DANH MþC CÁC B¾NG.
Mÿc ích, yêu c¿u nghiên cÿu. Ý ngh)a khoa hßc, ý ngh)a thÿc tißn cÿa ß tài. 2 Ch±¡ng 1: TÞNG QUAN TÀI LIÞU. Tình hình s¿n xu¿t và nghiên cÿu ¿u t±¡ng trên th¿ gißi và trong n±ßc.
Tình hình s¿n xu¿t và nghiên cÿu ¿u t±¡ng trên th¿ gißi. Tình hình s¿n xu¿t và nghiên cÿu ¿u t±¡ng ß Vißt Nam. Mßi quan hß giÿa gißng vßi ißu kißn sinh thái. Yêu c¿u sinh thái cÿa cây ¿u t±¡ng.
K¿t qu¿ nghiên cÿu mßi quan hß giÿa gißng vßi ißu kißn sinh thái. K¿t qu¿ nghiên cÿu mßi t±¡ng quan giÿa mßt sß ¿c ißm nông hßc cÿa gißng vßi nng su¿t ¿u t±¡ng. Tình hình s¿n xu¿t ¿u t±¡ng cÿa tßnh Yên Bái. 25 Ch±¡ng 2: NÞI DUNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CþU.
ßi t±ÿng và ph¿m vi nghiên cÿu. ßi t±ÿng nghiên cÿu. Ph¿m vi nghiên cÿu. ßa ißm và thßi gian nghiên cÿu.
Thßi gian nghiên cÿu. Nßi dung nghiên cÿu. Ph±¡ng pháp nghiên cÿu. Ph±¡ng pháp bß trí thí nghißm.
Quy trình kÿ thu¿t. Các chß tiêu nghiên cÿu và ph±¡ng pháp theo dõi. Ph±¡ng pháp xÿ lý sß lißu. 33 Ch±¡ng 3: K¾T QU¾ VÀ TH¾O LU¾N.
K¿t qu¿ nghiên cÿu kh¿ nng sinh tr±ßng, phát trißn, nng su¿t cÿa các gißng thí nghißm ß vÿ hè thu nm 2015 và xuân 2016 t¿i thành phß Yên Bái. Thßi gian sinh tr±ßng cÿa các gißng. Mßt sß ¿c ißm hình thái cÿa các gißng ¿u t±¡ng thí nghißm. Mßt sß ¿c ißm sinh lý cÿa các gißng ¿u t±¡ng tham gia thí nghißm.
Chß sß dißn tích lá (CSDTL). Kh¿ nng tích liy v¿t ch¿t khô cÿa các gißng ¿u t±¡ng. Thßi kÿ ra hoa. Thßi kÿ ch¿c xanh.
Tình hình sâu bßnh h¿i cÿa các gißng ¿u t±¡ng thí nghißm. Sâu ÿc qu¿:. Các y¿u tß c¿u thành nng su¿t và nng su¿t cÿa gißng ¿u t±¡ng. 60 K¾T LU¾N VÀ Þ NGHÞ.
70 TÀI LIÞU THAM KH¾O. 71 PHþ LþC v DANH MþC CÁC B¾NG B¿ng 1. Tình hình s¿n xu¿t ¿u t±¡ng trên th¿ gißi trong nhÿng nm g¿n ây .2: Dißn tích, nng su¿t và s¿n l±ÿng ¿u t±¡ng cÿa mßt sß n±ßc ÿng ¿u th¿ gißi. Tình hình s¿n xu¿t ¿u t±¡ng cÿa Vißt Nam nhÿng nm g¿n ây .4: Dißn tích, nng su¿t, s¿n l±ÿng ¿u t±¡ng cÿa tßnh Yên Bái (2012 - 2015).
Các giai o¿n sinh tr±ßng, phát trißn cÿa các gißng ¿u t±¡ng thí nghißm. ¾nh h±ßng cÿa gißng, vÿ ¿n chißu cao cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm. ¾nh h±ßng cÿa gißng, vÿ ¿n kh¿ nng chßng ß cÿa ¿u t±¡ng thí ghißm. ¾nh h±ßng cÿa gißng, vÿ ¿n sß cành c¿p 1 cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm.
¾nh h±ßng cÿa gißng, vÿ gieo trßng ¿n sß ßt cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm .6: ¾nh h±ßng cÿa gißng, vÿ ¿n chß sß dißn tích lá thßi kÿ ra hoa cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm.7: ¾nh h±ßng cÿa gißng, vÿ khác nhau ¿n chß sß dißn tích lá thßi kÿ ch¿c xanh cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm .8: ¾nh h±ßng cÿa vÿ, gißng khác nhau ¿n kh¿ nng tích liy ch¿t khô giai o¿n ra hoa cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm .9: ¾nh h±ßng cÿa vÿ, gißng khác nhau ¿n kh¿ nng tích liy ch¿t khô thßi kÿ ch¿c xanh cÿa ¿u t±¡ng.10: ¾nh h±ßng cÿa gißng, vÿ khác nhau ¿n tình hình sâu cußn lá cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm.11: ¾nh h±ßng cÿa gißng, vÿ khác nhau ¿n mÿc ß nhißm sâu ÿc qu¿ cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm. Tình hình nhißm bßnh lß cß rß ¿u t±¡ng trong vÿ Hè Thu 2015 .13: ¾nh h±ßng cÿa gißng, vÿ khác nhau ¿n sß qu¿ ch¿c cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm .14: ¾nh h±ßng cÿa vÿ, gißng khác nhau ¿n sß h¿t ch¿c/qu¿ cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm .15: ¾nh h±ßng cÿa vÿ, gißng khác nhau ¿n khßi l±ÿng 1000 h¿t cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm.16: ¾nh h±ßng cÿa vÿ, gißng khác nhau ¿n nng su¿t lý thuy¿t cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm.17: ¾nh h±ßng cÿa vÿ, gißng khác nhau ¿n nng su¿t thÿc thu cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm. 68 vii DANH MþC CÁC HÌNH Hình 3.1: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, thßi vÿ ¿n chißu cao cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm. ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, thßi vÿ ¿n sß cành c¿p 1 cÿa ¿u t±¡ng .3: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, vÿ gieo trßng ¿n sß ßt trên thân chính cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm.4: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, vÿ gieo trßng ¿n chß sß dißn tích lá thßi kÿ ra hoa cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm .5: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, vÿ gieo trßng ¿n chß sß dißn tích lá thßi kÿ ch¿c xanh cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm .6: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, vÿ ¿n kh¿ nng tích liy ch¿t khô giai o¿n ra hoa cÿa các gißng ¿u t±¡ng thí nghißm .7: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, vÿ ¿n kh¿ nng tích liy ch¿t khô cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm thßi kÿ ch¿c xanh .8: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, vÿ ¿n tình hình nhißm sâu cußn lá cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm.9: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, thßi vÿ ¿n kh¿ nng chßng chßu sâu ÿc qu¿ cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm.10: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, thßi vÿ ¿n sß qu¿ ch¿c/cây cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm .11: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, thßi vÿ ¿n sß h¿t ch¿c/qu¿ cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm .12: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng và vÿ gieo trßng ¿n khßi l±ÿng 1000 h¿t ¿u t±¡ng thí nghißm.
ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, vÿ ¿n nng su¿t lý thuy¿t cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm. ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, vÿ ¿n nng su¿t thÿc thu cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm. ¿t v¿n ß Cây ¿u t±¡ng (Glycine Max (L) Merrill) còn gßi là cây ¿u nành là cây trßng c¿n có tác dÿng nhißu m¿t và là cây trßng có giá trß kinh t¿ cao. Nó là ngußn cung c¿p thÿc ph¿m cho con ng±ßi, làm thÿc n gia súc, làm nguyên lißu cho mßt sß ngành công nghißp, cây làm tßt ¿t và là m¿t hàng xu¿t kh¿u có giá trß (Ngô Th¿ Dân và cßng sÿ, 1999) [5].
H¿t ¿u t±¡ng chÿa h¿u h¿t là các ch¿t dinh d±ÿng nh± nhißu ¿m h¡n thßt, nhißu canxi h¡n sÿa bò, nhißu lecinthin và phosphatid h¡n trÿng. vßi hàm l±ÿng protein tÿ 38 - 47%, lipit tÿ 18 - 22%, hydrat cacbon tÿ 36-40%, các lo¿i axit amin không thay th¿ nh± Lizin, Triptophan r¿t c¿n thi¿t cho quá trình phát trißn cÿa t¿ bào. Thành ph¿n lipit ¿u t±¡ng có hàm l±ÿng cao các lo¿i axit béo không no nh± axit Oleic tÿ 30 - 35%, axit Linoleic tÿ 45 - 55%. r¿t có lÿi cho sÿc khße con ng±ßi (Mai Quang Vinh và cßng sÿ, 2012) [30] Trong nhÿng nm g¿n ây hißn t±ÿng ô thß hóa ngày càng tng lên, d¿n ¿n tình tr¿ng gi¿m dißn tích ¿t dùng trong mÿc ích nông nghißp.
M¿t khác, do ßi sßng kinh t¿ ngày mßt tng nên nhu c¿u sÿ dÿng s¿n ph¿m ch¿t l±ÿng cao, ph¿m ch¿t tßt ±ÿc ¿t lên hàng ¿u. V¿n ß ¿t ra là ph¿i tng nng su¿t, ch¿t l±ÿng s¿n ph¿m trên mßt ¡n vß dißn tích. ß gi¿i quy¿t v¿n ß này trong s¿n xu¿t nông nghißp c¿n ph¿i có bß gißng và kÿ thu¿t canh tác phù hÿp. Yên Bái là mßt tßnh mißn núi phía B¿c, dißn tích ¿t nông nghißp dùng s¿n xu¿t ¿u t±¡ng khá cao trong dißn tích dành cho cây trßng hàng nm (trong báo cáo vÿ Xuân 2015 cÿa Sß NN&PTNT, dißn tích ¿u t±¡ng chß ÿng sau lúa 19.739,3 ha; ¿u t±¡ng 78,6 ha).
Bß gißng ¿u t±¡ng hàng nm cÿa tßnh gßm: T12, DT84, T94, .; trong ó DT84 chi¿m kho¿ng 40% dißn tích gieo trßng. 2 Gißng ¿u t±¡ng DT84 ã ±ÿc tßnh Yên Bái ±a vào s¿n xu¿t tÿ nhÿng nm 1998 - 1999, nhÿng nm ¿u DT84 ¿t nng su¿t khá cao (vÿ ông xuân 2004: nng su¿t ¿t 12,3 t¿/ha, dißn tích 1.500 ha); nh±ng hißn nay nng su¿t DT84 l¿i gi¿m (vÿ ông xuân 2015: nng su¿t 11,4 t¿/ha, dißn tích ¿t 78,6 ha). Dißn tích gi¿m, nng su¿t gi¿m ã gây ra tình tr¿ng thi¿u ngußn ¿u t±¡ng cung ÿng cho nhu c¿u thß tr±ßng. Hißn nay, theo thßng kê mßi nm t¿i Yên Bái ph¿i nh¿p tßi 70% nhu c¿u vß ¿u t±¡ng.
Do v¿y, c¿n ph¿i có bß gißng ¿u t±¡ng mßi ß áp ÿng nhu c¿u cÿa s¿n xu¿t.