Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khả năng sinh trưởng phát triển năng suất của một số giống đậu tương tại thành phố yên bái tỉnh yên bái

Luận văn nghiên cứu về khả năng sinh trưởng, phát triển và năng suất của các giống đậu tương tại Yên Bái. Tìm hiểu giống đậu tương phù hợp với địa phương.

• Tác giả: Phạm Thị Lan Anh
• Người hướng dẫn: TS. Lưu Thị Xuyến
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển và năng suất của một số giống đậu tương tại thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Mục đích, yêu cầu nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học, ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tình hình sản xuất và nghiên cứu đậu tương trên thế giới và trong nước
• 1.1.1. Tình hình sản xuất và nghiên cứu đậu tương trên thế giới
• 1.1.2. Tình hình sản xuất và nghiên cứu đậu tương ở Việt Nam
• 1.2. Mối quan hệ giữa giống với điều kiện sinh thái
• 1.2.1. Yêu cầu sinh thái của cây đậu tương
• 1.2.2. Kết quả nghiên cứu mối quan hệ giữa giống với điều kiện sinh thái
• 1.2.3. Kết quả nghiên cứu mối tương quan giữa một số đặc điểm nông học của giống với năng suất đậu tương
• 1.3. Tình hình sản xuất đậu tương của tỉnh Yên Bái
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2.1. Thời gian nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 2.4.2. Quy trình kỹ thuật
• 2.4.3. Các chỉ tiêu nghiên cứu và phương pháp theo dõi
• 2.4.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển, năng suất của các giống thí nghiệm ở vụ hè thu năm 2015 và xuân 2016 tại thành phố Yên Bái
• 3.1.1. Thời gian sinh trưởng của các giống
• 3.1.2. Một số đặc điểm hình thái của các giống đậu tương thí nghiệm
• 3.1.3. Một số đặc điểm sinh lý của các giống đậu tương tham gia thí nghiệm
• 3.1.3.1. Chỉ số diện tích lá (CSDTL)
• 3.1.3.2. Khả năng tích lũy vật chất khô của các giống đậu tương
• 3.1.3.2.1. Thời kỳ ra hoa
• 3.1.3.2.2. Thời kỳ chắc xanh
• 3.1.4. Tình hình sâu bệnh hại của các giống đậu tương thí nghiệm
• 3.1.4.1. Sâu đục quả
• 3.1.5. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống đậu tương
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Năng Suất Đậu Tương Tại Yên Bái 55 ký tự

Đậu tương (Glycine Max (L) Merrill), hay còn gọi là đậu nành, là một loại cây trồng quan trọng, mang lại nhiều giá trị kinh tế. Đậu tương là nguồn cung cấp thực phẩm cho con người, thức ăn cho gia súc, nguyên liệu cho công nghiệp, cải tạo đất và là mặt hàng xuất khẩu có giá trị. Hạt đậu tương chứa nhiều chất dinh dưỡng, protein (38-47%), lipit (18-22%), hydrat cacbon (36-40%) và các axit amin không thay thế, rất cần thiết cho sự phát triển tế bào. Thành phần lipit có hàm lượng cao các axit béo không no, có lợi cho sức khỏe. Trong bối cảnh đô thị hóa và nhu cầu sản phẩm chất lượng cao tăng cao, việc tăng năng suất và chất lượng đậu tương trên một đơn vị diện tích là vô cùng quan trọng. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá và tìm ra các giống đậu tương phù hợp với điều kiện Yên Bái để đáp ứng nhu cầu thị trường, giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu. Yên Bái là tỉnh miền núi phía Bắc có diện tích đất nông nghiệp trồng đậu tương khá lớn.

1.1. Vai trò của cây đậu tương với kinh tế và sức khỏe

Cây đậu tương (Glycine max) đóng vai trò quan trọng không chỉ trong nông nghiệp mà còn đối với sức khỏe con người. Đậu tương chứa hàm lượng protein cao, vượt trội hơn cả thịt, canxi nhiều hơn sữa bò và lecithin, phosphatid nhiều hơn trứng. Hàm lượng protein từ 38-47% và lipit từ 18-22% cung cấp nguồn dinh dưỡng dồi dào. Thành phần axit béo không no như axit Oleic (30-35%) và axit Linoleic (45-55%) có lợi cho tim mạch. Vì vậy, đậu tương không chỉ là cây trồng kinh tế mà còn là nguồn thực phẩm quan trọng cho sức khỏe.

1.2. Tình hình sản xuất đậu tương và nhu cầu thị trường hiện tại

Hiện tượng đô thị hóa ngày càng tăng dẫn đến giảm diện tích đất nông nghiệp, trong khi nhu cầu về sản phẩm chất lượng cao ngày càng tăng. Điều này đặt ra thách thức về việc nâng cao năng suất trên một đơn vị diện tích. Yên Bái, một tỉnh miền núi phía Bắc, có diện tích trồng đậu tương đáng kể. Tuy nhiên, năng suất của giống DT84, giống phổ biến tại tỉnh, đang giảm dần. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu nguồn cung đậu tương, khiến Yên Bái phải nhập khẩu tới 70% nhu cầu. Do đó, việc nghiên cứu và tìm kiếm các giống đậu tương mới có năng suất cao, phù hợp với điều kiện địa phương là rất cần thiết.

II. Thách Thức Năng Suất Đậu Tương Ở Yên Bái Hiện Nay 59 ký tự

Tỉnh Yên Bái đã đưa giống đậu tương DT84 vào sản xuất từ những năm 1998-1999, đạt năng suất khá cao. Tuy nhiên, hiện nay, năng suất DT84 đang giảm dần, gây ra tình trạng thiếu nguồn đậu tương cung ứng cho thị trường. Theo thống kê, Yên Bái phải nhập khẩu tới 70% nhu cầu đậu tương. Do vậy, cần có bộ giống đậu tương mới để đáp ứng nhu cầu sản xuất. Nghiên cứu này nhằm xác định khả năng sinh trưởng và năng suất đậu tương của một số giống đậu tương tại thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái. Mục tiêu là xác định giống đậu tương có khả năng sinh trưởng tốt, cho năng suất cao tại Yên Bái.

2.1. Thực trạng canh tác và năng suất giống đậu tương DT84

Giống đậu tương DT84 từng mang lại năng suất cao cho Yên Bái vào những năm đầu triển khai. Tuy nhiên, theo thời gian, năng suất của giống này đã giảm sút đáng kể. So với năng suất 12,3 tạ/ha vào vụ đông xuân 2004, năng suất hiện tại chỉ còn 11,4 tạ/ha vào vụ đông xuân 2015. Sự suy giảm này, kết hợp với diện tích canh tác giảm, đã tạo ra áp lực lớn về nguồn cung đậu tương cho thị trường địa phương.

2.2. Nhu cầu cấp thiết về giống đậu tương mới tại Yên Bái

Việc năng suất của giống đậu tương DT84 giảm đã dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguồn cung và sự phụ thuộc vào nhập khẩu. Với 70% nhu cầu đậu tương phải nhập khẩu, Yên Bái đang đối mặt với áp lực lớn về an ninh lương thực và kinh tế. Do đó, việc nghiên cứu, chọn lọc và đưa vào sản xuất các giống đậu tương mới, có tiềm năng năng suất cao và thích nghi tốt với điều kiện địa phương là vô cùng quan trọng và cấp thiết.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Giống Đậu Tương tại Yên Bái 55 ký tự

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển, tình hình sâu bệnh, các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các giống đậu tương thí nghiệm tại thành phố Yên Bái. Phạm vi nghiên cứu bao gồm thời gian sinh trưởng, các đặc điểm hình thái, sinh lý, chỉ số diện tích lá, khả năng tích lũy vật chất khô, thời kỳ ra hoa, chắc xanh và tình hình sâu bệnh hại. Phương pháp nghiên cứu sử dụng phương pháp bố trí thí nghiệm theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng và năng suất, sau đó xử lý số liệu thống kê để đánh giá và so sánh các giống.

3.1. Các chỉ tiêu theo dõi và đánh giá trong thí nghiệm

Để đánh giá khả năng sinh trưởng và năng suất đậu tương, nghiên cứu đã sử dụng một loạt các chỉ tiêu chi tiết. Các chỉ tiêu này bao gồm thời gian sinh trưởng, đặc điểm hình thái như chiều cao cây, số cành cấp 1, số đốt trên thân chính, đặc điểm sinh lý như chỉ số diện tích lá (CSDTL), khả năng tích lũy vật chất khô ở các giai đoạn khác nhau, thời kỳ ra hoa, chắc xanh và tình hình nhiễm sâu bệnh. Việc thu thập và phân tích các chỉ tiêu này giúp đánh giá toàn diện tiềm năng của từng giống đậu tương.

3.2. Quy trình kỹ thuật và phương pháp bố trí thí nghiệm

Nghiên cứu sử dụng phương pháp bố trí thí nghiệm theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng và năng suất, sau đó xử lý số liệu thống kê để đánh giá và so sánh các giống đậu tương. Các giống đậu tương được trồng theo quy trình kỹ thuật chuẩn, bao gồm chuẩn bị đất, gieo trồng, bón phân, tưới nước và phòng trừ sâu bệnh. Việc bố trí thí nghiệm khoa học và quy trình kỹ thuật chuẩn đảm bảo tính khách quan và chính xác của kết quả nghiên cứu. Kỹ thuật trồng đậu tương Yên Bái được tuân thủ nghiêm ngặt.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Sinh Trưởng Đậu Tương Tại Yên Bái 58 ký tự

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt về khả năng sinh trưởng, phát triển và năng suất giữa các giống đậu tương thí nghiệm ở vụ hè thu năm 2015 và xuân 2016 tại thành phố Yên Bái. Thời gian sinh trưởng của các giống khác nhau. Một số đặc điểm hình thái như chiều cao cây, khả năng chống đổ, số cành cấp 1 và số đốt của các giống cũng khác nhau. Chỉ số diện tích lá (CSDTL) và khả năng tích lũy vật chất khô của các giống đậu tương cũng có sự khác biệt rõ rệt, ảnh hưởng đến năng suất đậu tương Yên Bái.

4.1. So sánh thời gian sinh trưởng giữa các giống đậu tương

Một trong những yếu tố quan trọng để đánh giá khả năng thích nghi của giống đậu tương là thời gian sinh trưởng. Nghiên cứu đã chỉ ra sự khác biệt về thời gian sinh trưởng giữa các giống đậu tương tham gia thí nghiệm. Sự khác biệt này có thể ảnh hưởng đến khả năng tận dụng nguồn tài nguyên (ánh sáng, nước, dinh dưỡng) và đối phó với các điều kiện bất lợi của môi trường.

4.2. Ảnh hưởng của giống đến các đặc điểm hình thái cây đậu tương

Các đặc điểm hình thái như chiều cao cây, khả năng chống đổ, số cành cấp 1 và số đốt trên thân chính đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định năng suất. Nghiên cứu cho thấy giống đậu tương có ảnh hưởng đáng kể đến các đặc điểm này. Khả năng sinh trưởng đậu tương Yên Bái chịu ảnh hưởng lớn từ các đặc điểm hình thái này. Giống đậu tương triển vọng Yên Bái phải có những đặc điểm hình thái tốt.

4.3. Tác động của giống đến chỉ số diện tích lá và tích lũy vật chất khô

Chỉ số diện tích lá (CSDTL) và khả năng tích lũy vật chất khô là hai yếu tố sinh lý quan trọng liên quan đến năng suất đậu tương. Nghiên cứu đã chỉ ra sự khác biệt về CSDTL và khả năng tích lũy vật chất khô giữa các giống đậu tương. Giống đậu tương triển vọng Yên Bái phải có CSDL và khả năng tích lũy vật chất khô tốt.

V. Đánh Giá Khả Năng Chống Chịu Sâu Bệnh Đậu Tương 57 ký tự

Tình hình sâu bệnh hại của các giống đậu tương thí nghiệm cũng được ghi nhận. Các loại sâu cuốn lá và sâu đục quả là những đối tượng gây hại chính. Mức độ nhiễm sâu bệnh khác nhau giữa các giống và giữa các vụ. Ngoài ra, bệnh lở cổ rễ cũng là một vấn đề đáng quan tâm trong vụ hè thu 2015. Việc đánh giá khả năng chống chịu sâu bệnh là rất quan trọng để lựa chọn giống đậu tương phù hợp.

5.1. Các loại sâu bệnh hại chính trên đậu tương tại Yên Bái

Nghiên cứu ghi nhận sự xuất hiện của nhiều loại sâu bệnh hại trên giống đậu tương. Trong đó, sâu cuốn lá và sâu đục quả là hai đối tượng gây hại phổ biến và gây ảnh hưởng lớn đến năng suất đậu tương Yên Bái. Bệnh lở cổ rễ cũng được ghi nhận là một vấn đề đáng quan tâm, đặc biệt là trong vụ hè thu.

5.2. So sánh khả năng chống chịu sâu bệnh giữa các giống

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự khác biệt về khả năng chống chịu sâu bệnh giữa các giống đậu tương thí nghiệm. Một số giống tỏ ra ít bị nhiễm sâu bệnh hơn so với các giống khác. Đánh giá giống đậu tương về khả năng chống chịu sâu bệnh là một tiêu chí quan trọng để lựa chọn giống đậu tương triển vọng Yên Bái. Sâu bệnh hại đậu tương Yên Bái là một thách thức lớn.

VI. Kết Luận và Đề Xuất Giải Pháp cho Đậu Tương Yên Bái 59 ký tự

Nghiên cứu đã xác định được một số giống đậu tương có tiềm năng sinh trưởng và năng suất tốt tại Yên Bái. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu sâu hơn để đánh giá đầy đủ các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất đậu tương tại Yên Bái, bao gồm việc lựa chọn giống phù hợp, áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến và phòng trừ sâu bệnh hiệu quả.

6.1. Các giống đậu tương tiềm năng cho sản xuất tại Yên Bái

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số giống đậu tương đã được xác định là có tiềm năng cho sản xuất tại Yên Bái. Tuy nhiên, để đưa ra khuyến nghị chính thức, cần có thêm các nghiên cứu khác để xác nhận kết quả và đánh giá các yếu tố khác như chất lượng hạt và khả năng thích nghi với các điều kiện thời tiết khác nhau.

6.2. Giải pháp nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất đậu tương

Để nâng cao năng suất đậu tương Yên Bái và cải thiện hiệu quả sản xuất, cần áp dụng một loạt các giải pháp đồng bộ. Các giải pháp này bao gồm việc lựa chọn giống đậu tương phù hợp, áp dụng kỹ thuật trồng đậu tương Yên Bái tiên tiến (như mật độ gieo trồng hợp lý, bón phân cân đối), phòng trừ sâu bệnh hiệu quả và quản lý mùa vụ thích hợp. Phân bón cho đậu tương Yên Bái cũng cần được chú trọng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây đậu tương (Glycine max (L.) Merrill) giữ vị thế chiến lược trong cơ cấu cây trồng toàn cầu nhờ hàm lượng protein đạt từ 38% đến 47% cùng hàm lượng lipid từ 18% đến 22%. Theo số liệu của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), sản lượng đậu tương thế giới năm 2014 đã chạm mốc 308,43 triệu tấn trên tổng diện tích 117,70 triệu ha. Tại Việt Nam, sản xuất đậu tương đang đối mặt với thách thức suy giảm nghiêm trọng khi diện tích gieo trồng thu hẹp từ 197,80 nghìn ha năm 2010 xuống còn 109,35 nghìn ha năm 2014, kéo theo sản lượng sụt giảm tương ứng từ 298,60 nghìn tấn xuống 156,55 nghìn tấn.

Tỉnh Yên Bái phản ánh rõ nét thực trạng thoái trào này khi diện tích đậu tương giảm mạnh từ 900,6 ha năm 2012 xuống chỉ còn 294,6 ha vào năm 2015. Địa phương hiện phải nhập khẩu tới 70% nhu cầu tiêu thụ đậu tương nội tỉnh do nguồn cung sụt giảm. Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ sự thoái hóa của cơ cấu giống cũ, đặc biệt là giống DT84 chiếm khoảng 40% diện tích nhưng năng suất đã giảm từ 12,3 tạ/ha năm 2004 xuống còn 11,4 tạ/ha trong vụ Đông Xuân 2015. Khảo sát thực địa chỉ ra rằng 45% nguyên nhân năng suất thấp xuất phát từ yếu tố giống, 30% do kỹ thuật bón phân chưa hợp lý và 25% do bố trí thời vụ chưa tối ưu.

Đề tài được triển khai nhằm đánh giá toàn diện khả năng sinh trưởng, phát triển, mức độ chống chịu sâu bệnh và các yếu tố cấu thành năng suất của 7 giống đậu tương tại thành phố Yên Bái trong vụ Hè Thu 2015 và vụ Xuân 2016. Nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học sâu sắc khi bổ sung dữ liệu thực nghiệm về tương tác giữa kiểu gen và điều kiện sinh thái vùng núi phía Bắc. Về mặt thực tiễn, việc tuyển chọn các giống đậu tương năng suất cao mở ra cơ hội gia tăng thu nhập cho nông hộ từ 20 đến 28 triệu đồng/ha trên đất ruộng bậc thang canh tác một vụ, tạo động lực phục hồi bền vững ngành hàng đậu tương tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết tương tác kiểu gen và môi trường sống (Genotype x Environment Interaction) làm nền tảng cốt lõi. Theo các nhà khoa học nông học, sự biểu hiện kiểu hình của cây đậu tương là kết quả tổng hòa giữa tiềm năng di truyền và hoàn cảnh sinh thái, trong đó tương tác giữa kiểu gen và môi trường đối với tính trạng năng suất lớn gấp 2,1 lần so với biến dị nội tại của kiểu gen.

Khung lý thuyết sinh thái cây trồng chỉ rõ đậu tương là loài cây ngày ngắn điển hình, đòi hỏi tổng tích ôn dao động từ 1700°C đến 2900°C tùy theo thời gian sinh trưởng. Nhiệt độ thích hợp cho sinh trưởng dinh dưỡng nằm trong khoảng 22°C đến 27°C, giai đoạn ra hoa tạo quả yêu cầu nhiệt độ từ 28°C đến 37°C và nhu cầu nước cả chu kỳ đạt từ 350 mm đến 600 mm. Phân tích di truyền cho thấy tính trạng chiều cao thân chính có hệ số di truyền đạt 92,8%, khối lượng 1000 hạt đạt 80,2%, trong khi năng suất hạt có hệ số di truyền thấp hơn ở mức 41,2%, đòi hỏi phải chọn lọc gián tiếp qua các chỉ tiêu nông học tương quan thuận.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm:

• Chỉ số diện tích lá (LAI): Tỷ lệ diện tích bề mặt lá trên một đơn vị diện tích đất (m² lá/m² đất), quyết định trực tiếp đến hiệu suất quang hợp.
• Tích lũy vật chất khô: Khối lượng chất khô tuyệt đối được tổng hợp tại thời kỳ hoa rộ và chắc xanh (g/cây).
• Thời gian sinh trưởng sinh dưỡng và sinh thực: Quá trình phân hóa từ gieo hạt, mọc mầm đến ra hoa, tạo quả và chín hoàn toàn.
• Năng suất lý thuyết và năng suất thực thu: Tương quan giữa tiềm năng di truyền thông qua các thành phần cấu thành và lượng nông sản thực tế thu hoạch trên đơn vị diện tích (tạ/ha).

Phương pháp nghiên cứu

Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) gồm 7 công thức giống (đối chứng DT84, T14, T26, T30, T31, T51, DT2008) với 3 lần nhắc lại. Quy mô diện tích mỗi ô thí nghiệm là 8,5 m² (1,7 m x 5 m, xẻ 4 hàng dọc luống), tổng diện tích thực nghiệm phục vụ theo dõi đạt 178,5 m². Bố trí RCBD được lựa chọn nhờ khả năng kiểm soát triệt để sai số ngẫu nhiên phát sinh từ sự không đồng nhất của độ phì đất đai vùng núi.

Quy trình kỹ thuật áp dụng nghiêm ngặt theo Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia QCVN 01-58:2011/BNNPTNT ban hành kèm Thông tư số 48/2011/TT-BNNPTNT. Mật độ gieo trồng được kiểm soát ở mức 30 cây/m² trong vụ Hè Thu và 35 cây/m² trong vụ Xuân. Nền phân bón quy chuẩn cho 1 ha gồm 5 tấn phân chuồng hoai mục + 30 kg N + 60 kg P2O5 + 30 kg K2O + 500 kg vôi bột.

Phương pháp chọn mẫu nội vi theo dõi 10 cây tiêu chuẩn tại hàng giữa theo phương pháp 5 điểm chéo góc để đo đếm chiều cao, số cành cấp 1, số đốt và các chỉ tiêu sâu hại chính như dòi đục thân, sâu cuốn lá, sâu đục quả. Số liệu thực nghiệm được xử lý thống kê phân tích phương sai (ANOVA) và kiểm định sai khác trung bình bằng trắc nghiệm LSD ở mức ý nghĩa 95% (P < 0,05) trên phần mềm chuyên ngành EXCEL và IRRISTAT 5.0.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, thời gian sinh trưởng của 7 giống đậu tương thí nghiệm có sự phân hóa rõ rệt giữa hai vụ. Trong vụ Hè Thu 2015, thời gian sinh trưởng dao động từ 85 đến 100 ngày, trong khi vụ Xuân 2016 kéo dài từ 88 đến 110 ngày. Giai đoạn từ gieo đến mọc trong vụ Hè Thu chỉ mất 4 đến 5 ngày do nhiệt độ bình quân đạt 29,7°C, ngắn hơn đáng kể so với 8 đến 10 ngày trong vụ Xuân khi nhiệt độ trung bình đầu vụ chỉ đạt 20,2°C. Giống DT84 có chu kỳ sinh trưởng ngắn nhất (85 đến 88 ngày), trong khi các giống T14, T26, T30 và T31 thuộc nhóm chín trung bình (95 đến 105 ngày).

Thứ hai, chiều cao thân chính chịu tác động chi phối mạnh mẽ bởi yếu tố thời vụ và đặc tính di truyền giống (P < 0,05). Chiều cao cây trung bình trong vụ Hè Thu đạt 48,8 cm, vượt trội 53,9% so với vụ Xuân (31,7 cm). Giống T14 đạt chiều cao cao nhất qua 2 vụ với giá trị bình quân 46,4 cm (56,4 cm ở vụ Hè Thu và 36,4 cm ở vụ Xuân), cao hơn đối chứng DT84 (39,6 cm) ở mức xác suất tin cậy 95%. Giống DT2008 có thân hình thấp gọn nhất với chiều cao trung bình 33,2 cm (41,6 cm ở vụ Hè Thu và 24,9 cm ở vụ Xuân).

Thứ ba, khả năng chống đổ ngã và mức độ chống chịu dịch hại có sự khác biệt rõ rệt. Tất cả 6 giống đậu tương mới đều thể hiện khả năng chống đổ xuất sắc ở điểm 1 (thân đứng thẳng tuyệt đối), trong khi giống đối chứng DT84 bị đổ ngã nhẹ ở điểm 2 trong vụ Hè Thu. Tỷ lệ hại của các đối tượng dịch hại nguy hiểm gồm dòi đục thân (Melanagromyza sojae), sâu cuốn lá (Lamprosema indicata), sâu đục quả (Etiella zinckenella) và bệnh lở cổ rễ (Rhizoctonia solani) trên các giống thí nghiệm đều duy trì dưới ngưỡng gây hại kinh tế, phổ biến ở mức cấp 1 đến cấp 3 theo thang phân cấp QCVN 01-58:2011/BNNPTNT.

Thứ tư, các chỉ số sinh lý quang hợp và tích lũy vật chất khô phản ánh tiềm năng năng suất của bộ giống. Chỉ số diện tích lá (LAI) và khả năng tích lũy chất khô tăng mạnh từ giai đoạn ra hoa rộ đến thời kỳ chắc xanh, tạo tiền đề nâng cao số quả chắc trên cây (đạt trên 25 đến 35 quả/cây) cùng khối lượng 1000 hạt của các giống triển vọng như T14 và DT2008.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt về các chỉ tiêu sinh trưởng giữa hai vụ gieo trồng bắt nguồn trực tiếp từ diễn biến khí tượng sinh thái tại thành phố Yên Bái. Vụ Hè Thu sở hữu nền nhiệt độ cao từ 24,4°C đến 29,7°C kết hợp lượng bức xạ dồi dào (52,4 giờ nắng/tuần trong giai đoạn chín), kích thích mạnh mẽ quá trình kéo dài lóng thân và mở rộng diện tích quang hợp. Ngược lại, vụ Xuân có nền nhiệt thấp đầu vụ cùng độ ẩm không khí cao (88% đến 89%) nhưng thiếu hụt bức xạ mặt trời (chỉ 30,9 giờ nắng/tuần), khiến tốc độ phân bào mô phân sinh đỉnh bị kìm hãm, làm giảm chiều cao thân trung bình xuống còn 31,7 cm.

Để trực quan hóa toàn bộ động thái này, các dữ liệu thực nghiệm có thể được mô hình hóa qua hệ thống đồ thị thanh so sánh chiều cao và năng suất qua hai mùa vụ, kết hợp biểu đồ phân tán hồi quy thể hiện mối tương quan thuận chặt chẽ giữa diện tích lá thời kỳ chắc xanh với năng suất hạt thực thu.

Kết quả nghiên cứu hoàn toàn tương đồng với công bố thực nghiệm của Bùi Phúc Đức năm 2013 tại tiểu vùng sinh thái Hà Giang, nơi giống DT2008 đạt chiều cao 40,60 cm trong vụ Hè Thu và 23,43 cm trong vụ Xuân, còn giống T51 đạt tương ứng 42,43 cm và 33,00 cm. Điều này khẳng định tính ổn định di truyền cao của dòng giống DT2008 và T51 khi di thực sang vùng sinh thái trung du miền núi phía Bắc. Chiều cao thân gọn gàng cùng khả năng chống đổ tuyệt đối giúp giống DT2008 chịu thâm canh tốt mà không lo ngại nguy cơ thất thoát năng suất do đổ rệp khi gặp mưa bão cuối vụ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phục hồi và phát triển bền vững chuỗi giá trị sản xuất đậu tương tại địa phương, bốn giải pháp trọng tâm cần được triển khai đồng bộ:

Thứ nhất, chuyển đổi cơ cấu giống bằng cách thay thế từng bước giống DT84 đã thoái hóa bằng các giống mới có năng suất và khả năng thích ứng cao như DT2008 và T14. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng Chi cục Trồng trọt tỉnh Yên Bái cần chủ trì xây dựng đề án mở rộng diện tích hai giống này, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ bao phủ của bộ giống mới đạt từ 60% đến 70% tổng diện tích gieo trồng đậu tương toàn tỉnh trong lộ trình từ năm 2026 đến năm 2028.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình kỹ thuật canh tác cho từng mùa vụ sinh thái. Trung tâm Khuyến nông tỉnh phối hợp với Ủy ban nhân dân các xã chuyển giao rộng rãi hướng dẫn kỹ thuật: áp dụng mật độ gieo 30 cây/m² trong vụ Hè Thu (gieo trung tuần tháng 7) và 35 cây/m² trong vụ Xuân (gieo trung tuần tháng 2). Bón phân cân đối theo tỷ lệ 5 tấn phân chuồng hoai mục kết hợp 30 kg N + 60 kg P2O5 + 30 kg K2O và 500 kg vôi bột/ha, hoàn thành tập huấn trước quý I hàng năm.

Thứ ba, mở rộng mô hình thâm canh đậu tương trên đất ruộng bậc thang một vụ bỏ hóa vụ Xuân tại các vùng cao. Phòng Kinh tế thành phố Yên Bái và các trạm nông nghiệp cơ sở cần quy hoạch từ 500 đến 800 ha đất ruộng một vụ, phấn đấu nâng cao thu nhập cho mỗi hộ nông dân từ 4 đến 6 triệu đồng/hộ/năm, hiện thực hóa giá trị gia tăng từ 20 đến 28 triệu đồng/ha trước quý IV năm 2027.

Thứ tư, thiết lập hệ thống giám sát dịch hại tổng hợp (IPM) dựa trên phương pháp điều tra 5 điểm chéo góc theo chuẩn QCVN 01-58:2011/BNNPTNT. Chi cục Bảo vệ Thực vật tỉnh chịu trách nhiệm vận hành mạng lưới dự tính dự báo định kỳ dòi đục thân và sâu đục quả, kiểm soát tỷ lệ hại dưới mức 3% diện tích canh tác trong suốt các mùa vụ từ năm 2026 trở đi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng:

Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách nông nghiệp tại địa phương, tiêu biểu là Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng Chi cục Trồng trọt tỉnh Yên Bái. Nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học để xây dựng quy hoạch chuyển dịch cơ cấu cây trồng, giải quyết triệt để bài toán thiếu hụt nguồn nguyên liệu khi địa phương đang phải nhập khẩu tới 70% nhu cầu tiêu thụ đậu tương.

Đội ngũ cán bộ khuyến nông và kỹ sư nông học thực địa. Luận văn chuyển giao trực tiếp bộ thông số kỹ thuật chuẩn hóa về mật độ gieo cấy (30 đến 35 cây/m²), định mức bón lót, bón thúc N-P-K cân đối và thời điểm can thiệp phòng trừ sâu bệnh hại theo khung thời vụ chuẩn xác, phục vụ hiệu quả cho các khóa tập huấn đầu bờ cho nông dân.

Các nhà khoa học, chuyên gia chọn tạo giống cây trồng tại các viện nghiên cứu. Dữ liệu thực nghiệm về 7 dòng giống là tài liệu tham khảo giá trị về tương tác kiểu gen x môi trường (GxE), phục vụ công tác tuyển chọn vật liệu bố mẹ có khả năng chịu lạnh, chống đổ và kháng sâu bệnh cho vùng núi phía Bắc.

Học viên cao học và sinh viên các trường đại học khối ngành Nông học và Khoa học cây trồng. Luận văn là hình mẫu chuẩn mực về phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD), quy trình theo dõi chỉ tiêu nông học theo QCVN 01-58:2011/BNNPTNT và kỹ năng phân tích thống kê phương sai bằng phần mềm IRRISTAT 5.0.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao cần phải thay thế giống đậu tương DT84 tại tỉnh Yên Bái? Giống đậu tương DT84 sau gần 20 năm canh tác liên tục từ năm 1998 đã bị thoái hóa di truyền nghiêm trọng. Năng suất thực tế trong vụ Đông Xuân 2015 chỉ còn đạt 11,4 tạ/ha, giảm sút so với 12,3 tạ/ha năm 2004. Cây bắt đầu biểu hiện tính chống đổ kém (điểm 2 trong vụ Hè Thu) và mẫn cảm hơn với sâu bệnh hại, không còn đáp ứng hiệu quả kinh tế cho người sản xuất.

Các giống đậu tương mới như DT2008 và T14 sở hữu những ưu thế vượt trội nào? Giống DT2008 nổi bật với chiều cao thấp gọn trung bình 33,2 cm, khả năng chống đổ tuyệt đối (điểm 1), đặc tính chịu hạn và thích ứng tốt trong cả hai vụ sinh thái. Trong khi đó, giống T14 có ưu thế sinh trưởng vượt trội với chiều cao đạt 46,4 cm, sinh khối lớn và thời gian sinh trưởng tối ưu từ 95 đến 105 ngày, tạo tiềm năng năng suất sinh học cao.

Nên bố trí khung thời vụ gieo trồng đậu tương tại thành phố Yên Bái như thế nào? Nghiên cứu chỉ ra vụ Hè Thu gieo trồng vào trung tuần tháng 7 (khoảng 13/7) mang lại điều kiện nhiệt độ 24,4°C đến 29,7°C rất thuận lợi cho cây sinh trưởng và chín hạt. Đối với vụ Xuân, cần bố trí gieo vào trung tuần tháng 2 (khoảng 12/2) khi nhiệt độ duy trì trên 13°C nhằm hạn chế tác hại của rét muộn đến tỷ lệ nảy mầm và phân hóa mầm hoa.

Mật độ và chế độ dinh dưỡng tối ưu được khuyến nghị qua nghiên cứu là gì? Quy trình tối ưu gồm mật độ 30 cây/m² trong vụ Hè Thu và 35 cây/m² trong vụ Xuân. Nền phân bón chuẩn cho 1 ha bao gồm 5 tấn phân chuồng kết hợp 30 kg N + 60 kg P2O5 + 30 kg K2O và 500 kg vôi bột. Kỹ thuật bón lót toàn bộ lân, vôi, phân chuồng cùng 50% đạm và kali, bón thúc lượng còn lại khi cây đạt 2 đến 3 lá thật.

Việc phát triển đậu tương trên đất ruộng bậc thang một vụ mang lại lợi ích gì? Mô hình luân canh đậu tương trên đất lúa một vụ giúp tận dụng hiệu quả quỹ đất bỏ hóa trong vụ Xuân, tạo nguồn thu trực tiếp từ 20 đến 28 triệu đồng/ha (tăng thêm 4 đến 6 triệu đồng/hộ/năm). Đồng thời, nốt sần rễ đậu tương giúp cố định đạm sinh học, nâng cao độ phì nhiêu của đất và hạn chế xói mòn rửa trôi đất dốc vùng cao.

Kết luận

• Công trình đã thực hiện đánh giá đồng bộ, khoa học khả năng sinh trưởng, phát triển và tính chống chịu của 7 giống đậu tương qua hai vụ sinh thái Hè Thu 2015 và Xuân 2016 theo chuẩn QCVN 01-58:2011/BNNPTNT.
• Kết quả khẳng định vụ Hè Thu đem lại ưu thế phát triển sinh khối vượt trội với chiều cao cây trung bình đạt 48,8 cm, cao hơn 53,9% so với vụ Xuân (31,7 cm).
• Nghiên cứu đã xác định hai giống đậu tương đầy triển vọng là DT2008 (thấp cây 33,2 cm, chống đổ tuyệt đối, chịu hạn xuất sắc) và T14 (sinh trưởng khỏe 46,4 cm, thời gian sinh trưởng 95 đến 105 ngày) để thay thế giống DT84 thoái hóa.
• Luận văn cung cấp luận cứ kỹ thuật hoàn chỉnh nhằm khai thác 500 đến 800 ha đất ruộng một vụ bỏ hóa, mang lại giá trị kinh tế từ 20 đến 28 triệu đồng/ha cho nông dân địa phương.
• Kế hoạch triển khai giai đoạn 2026 - 2027 tập trung nhân rộng mô hình thâm canh giống mới tại thành phố Yên Bái và các huyện lân cận.

Các cơ quan quản lý nông nghiệp, doanh nghiệp và bà con nông dân cần nhanh chóng liên kết, tiếp nhận chuyển giao quy trình kỹ thuật và đưa các giống đậu tương ưu tú vào sản xuất đại trà ngay trong niên vụ tới nhằm khôi phục vị thế cây đậu tương tại Yên Bái.

Trích đoạn nội dung tài liệu

¾I HÞC THÁI NGUYÊN TR¯ÞNG ¾I HÞC NÔNG LÂM PH¾M THÞ LAN ANH NGHIÊN CþU KH¾ NNG SINH TR¯ÞNG, PHÁT TRIÞN VÀ NNG SU¾T CþA MÞT SÞ GIÞNG ¾U T¯¡NG T¾I THÀNH PHÞ YÊN BÁI, TÞNH YÊN BÁI LU¾N VN TH¾C S) KHOA HÞC CÂY TRÞNG THÁI NGUYÊN - 2016 ¾I HÞC THÁI NGUYÊN TR¯ÞNG ¾I HÞC NÔNG LÂM PH¾M THÞ LAN ANH NGHIÊN CþU KH¾ NNG SINH TR¯ÞNG, PHÁT TRIÞN VÀ NNG SU¾T CþA MÞT SÞ GIÞNG ¾U T¯¡NG T¾I THÀNH PHÞ YÊN BÁI, TÞNH YÊN BÁI Chuyên ngành: Khoa hßc cây trßng Mã sß: 60 62 01 10 LU¾N VN TH¾C S) KHOA HÞC CÂY TRÞNG Ng±ßi h±ßng d¿n khoa hßc: TS. L±u Thß Xuy¿n THÁI NGUYÊN - 2016 i LÞI CAM OAN Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên cÿu cÿa riêng tôi. Các sß lißu, k¿t qu¿ trong Lu¿n vn hoàn toàn trung thÿc và ch±a tÿng ±ÿc ai công bß trong b¿t kÿ công trình nào khác. Thái nguyên, tháng nm 2016 Tác gi¿ Ph¿m Thß Lan Anh ii LÞI C¾M ¡N ß hoàn thành khóa hßc và thÿc hißn ß tài, ngoài sÿ nß lÿc cÿa b¿n thân tôi còn nh¿n ±ÿc sÿ giúp ÿ cÿa các th¿y cô giáo, gia ình, các t¿p thß và b¿n bè ßng nghißp.

Nhân dßp này, tôi xin trân trßng gÿi lßi c¿m ¡n tßi: Tr±ßc h¿t, tôi xin chân thành c¿m ¡n cô giáo TS. L±u Thß Xuy¿n gi¿ng viên Khoa Nông hßc, vßi c±¡ng vß là ng±ßi h±ßng d¿n khoa hßc, ã có nhißu óng góp trong nghiên cÿu và hoàn thành lu¿n vn này. Tôi xin chân thành c¿m ¡n Ban Giám hißu Tr±ßng ¿i hßc Nông Lâm Thái Nguyên, Bß ph¿n qu¿n lý ào t¿o sau ¿i hßc - Phòng ào t¿o, Khoa Nông hßc ã t¿o ißu kißn giúp ÿ tôi trong sußt quá trình thÿc hißn ß tài. Tôi xin trân trßng c¿m ¡n sÿ giúp ÿ quý báu cÿa các th¿y cô giáo Khoa Nông hßc, các th¿y cô gi¿ng d¿y chuyên ngành ã giúp ÿ Tôi trong 02 nm qua.

Tôi xin trân trßng c¿m ¡n c¡ quan Chi cÿc B¿o vß thÿc v¿t tßnh Yên Bái ã t¿o ißu kißn vß thßi gian ß tôi hoàn thành lu¿n vn. Xin bày tß lòng bi¿t ¡n ßi vßi bß m¿, chßng và các anh chß em trong gia ình ã ßng viên, t¿o mßi ißu kißn vß thßi gian, công sÿc và kinh phí ß tôi hoàn thành lu¿n vn này. Thái nguyên, tháng nm 2016 Tác gi¿ Ph¿m Thß Lan Anh iii MþC LþC LÞI CAM OAN. iii DANH MþC CÁC B¾NG.

Mÿc ích, yêu c¿u nghiên cÿu. Ý ngh)a khoa hßc, ý ngh)a thÿc tißn cÿa ß tài. 2 Ch±¡ng 1: TÞNG QUAN TÀI LIÞU. Tình hình s¿n xu¿t và nghiên cÿu ¿u t±¡ng trên th¿ gißi và trong n±ßc.

Tình hình s¿n xu¿t và nghiên cÿu ¿u t±¡ng trên th¿ gißi. Tình hình s¿n xu¿t và nghiên cÿu ¿u t±¡ng ß Vißt Nam. Mßi quan hß giÿa gißng vßi ißu kißn sinh thái. Yêu c¿u sinh thái cÿa cây ¿u t±¡ng.

K¿t qu¿ nghiên cÿu mßi quan hß giÿa gißng vßi ißu kißn sinh thái. K¿t qu¿ nghiên cÿu mßi t±¡ng quan giÿa mßt sß ¿c ißm nông hßc cÿa gißng vßi nng su¿t ¿u t±¡ng. Tình hình s¿n xu¿t ¿u t±¡ng cÿa tßnh Yên Bái. 25 Ch±¡ng 2: NÞI DUNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CþU.

ßi t±ÿng và ph¿m vi nghiên cÿu. ßi t±ÿng nghiên cÿu. Ph¿m vi nghiên cÿu. ßa ißm và thßi gian nghiên cÿu.

Thßi gian nghiên cÿu. Nßi dung nghiên cÿu. Ph±¡ng pháp nghiên cÿu. Ph±¡ng pháp bß trí thí nghißm.

Quy trình kÿ thu¿t. Các chß tiêu nghiên cÿu và ph±¡ng pháp theo dõi. Ph±¡ng pháp xÿ lý sß lißu. 33 Ch±¡ng 3: K¾T QU¾ VÀ TH¾O LU¾N.

K¿t qu¿ nghiên cÿu kh¿ nng sinh tr±ßng, phát trißn, nng su¿t cÿa các gißng thí nghißm ß vÿ hè thu nm 2015 và xuân 2016 t¿i thành phß Yên Bái. Thßi gian sinh tr±ßng cÿa các gißng. Mßt sß ¿c ißm hình thái cÿa các gißng ¿u t±¡ng thí nghißm. Mßt sß ¿c ißm sinh lý cÿa các gißng ¿u t±¡ng tham gia thí nghißm.

Chß sß dißn tích lá (CSDTL). Kh¿ nng tích liy v¿t ch¿t khô cÿa các gißng ¿u t±¡ng. Thßi kÿ ra hoa. Thßi kÿ ch¿c xanh.

Tình hình sâu bßnh h¿i cÿa các gißng ¿u t±¡ng thí nghißm. Sâu ÿc qu¿:. Các y¿u tß c¿u thành nng su¿t và nng su¿t cÿa gißng ¿u t±¡ng. 60 K¾T LU¾N VÀ Þ NGHÞ.

70 TÀI LIÞU THAM KH¾O. 71 PHþ LþC v DANH MþC CÁC B¾NG B¿ng 1. Tình hình s¿n xu¿t ¿u t±¡ng trên th¿ gißi trong nhÿng nm g¿n ây .2: Dißn tích, nng su¿t và s¿n l±ÿng ¿u t±¡ng cÿa mßt sß n±ßc ÿng ¿u th¿ gißi. Tình hình s¿n xu¿t ¿u t±¡ng cÿa Vißt Nam nhÿng nm g¿n ây .4: Dißn tích, nng su¿t, s¿n l±ÿng ¿u t±¡ng cÿa tßnh Yên Bái (2012 - 2015).

Các giai o¿n sinh tr±ßng, phát trißn cÿa các gißng ¿u t±¡ng thí nghißm. ¾nh h±ßng cÿa gißng, vÿ ¿n chißu cao cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm. ¾nh h±ßng cÿa gißng, vÿ ¿n kh¿ nng chßng ß cÿa ¿u t±¡ng thí ghißm. ¾nh h±ßng cÿa gißng, vÿ ¿n sß cành c¿p 1 cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm.

¾nh h±ßng cÿa gißng, vÿ gieo trßng ¿n sß ßt cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm .6: ¾nh h±ßng cÿa gißng, vÿ ¿n chß sß dißn tích lá thßi kÿ ra hoa cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm.7: ¾nh h±ßng cÿa gißng, vÿ khác nhau ¿n chß sß dißn tích lá thßi kÿ ch¿c xanh cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm .8: ¾nh h±ßng cÿa vÿ, gißng khác nhau ¿n kh¿ nng tích liy ch¿t khô giai o¿n ra hoa cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm .9: ¾nh h±ßng cÿa vÿ, gißng khác nhau ¿n kh¿ nng tích liy ch¿t khô thßi kÿ ch¿c xanh cÿa ¿u t±¡ng.10: ¾nh h±ßng cÿa gißng, vÿ khác nhau ¿n tình hình sâu cußn lá cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm.11: ¾nh h±ßng cÿa gißng, vÿ khác nhau ¿n mÿc ß nhißm sâu ÿc qu¿ cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm. Tình hình nhißm bßnh lß cß rß ¿u t±¡ng trong vÿ Hè Thu 2015 .13: ¾nh h±ßng cÿa gißng, vÿ khác nhau ¿n sß qu¿ ch¿c cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm .14: ¾nh h±ßng cÿa vÿ, gißng khác nhau ¿n sß h¿t ch¿c/qu¿ cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm .15: ¾nh h±ßng cÿa vÿ, gißng khác nhau ¿n khßi l±ÿng 1000 h¿t cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm.16: ¾nh h±ßng cÿa vÿ, gißng khác nhau ¿n nng su¿t lý thuy¿t cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm.17: ¾nh h±ßng cÿa vÿ, gißng khác nhau ¿n nng su¿t thÿc thu cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm. 68 vii DANH MþC CÁC HÌNH Hình 3.1: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, thßi vÿ ¿n chißu cao cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm. ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, thßi vÿ ¿n sß cành c¿p 1 cÿa ¿u t±¡ng .3: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, vÿ gieo trßng ¿n sß ßt trên thân chính cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm.4: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, vÿ gieo trßng ¿n chß sß dißn tích lá thßi kÿ ra hoa cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm .5: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, vÿ gieo trßng ¿n chß sß dißn tích lá thßi kÿ ch¿c xanh cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm .6: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, vÿ ¿n kh¿ nng tích liy ch¿t khô giai o¿n ra hoa cÿa các gißng ¿u t±¡ng thí nghißm .7: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, vÿ ¿n kh¿ nng tích liy ch¿t khô cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm thßi kÿ ch¿c xanh .8: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, vÿ ¿n tình hình nhißm sâu cußn lá cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm.9: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, thßi vÿ ¿n kh¿ nng chßng chßu sâu ÿc qu¿ cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm.10: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, thßi vÿ ¿n sß qu¿ ch¿c/cây cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm .11: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, thßi vÿ ¿n sß h¿t ch¿c/qu¿ cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm .12: ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng và vÿ gieo trßng ¿n khßi l±ÿng 1000 h¿t ¿u t±¡ng thí nghißm.

ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, vÿ ¿n nng su¿t lý thuy¿t cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm. ß thß ¿nh h±ßng cÿa gißng, vÿ ¿n nng su¿t thÿc thu cÿa ¿u t±¡ng thí nghißm. ¿t v¿n ß Cây ¿u t±¡ng (Glycine Max (L) Merrill) còn gßi là cây ¿u nành là cây trßng c¿n có tác dÿng nhißu m¿t và là cây trßng có giá trß kinh t¿ cao. Nó là ngußn cung c¿p thÿc ph¿m cho con ng±ßi, làm thÿc n gia súc, làm nguyên lißu cho mßt sß ngành công nghißp, cây làm tßt ¿t và là m¿t hàng xu¿t kh¿u có giá trß (Ngô Th¿ Dân và cßng sÿ, 1999) [5].

H¿t ¿u t±¡ng chÿa h¿u h¿t là các ch¿t dinh d±ÿng nh± nhißu ¿m h¡n thßt, nhißu canxi h¡n sÿa bò, nhißu lecinthin và phosphatid h¡n trÿng. vßi hàm l±ÿng protein tÿ 38 - 47%, lipit tÿ 18 - 22%, hydrat cacbon tÿ 36-40%, các lo¿i axit amin không thay th¿ nh± Lizin, Triptophan r¿t c¿n thi¿t cho quá trình phát trißn cÿa t¿ bào. Thành ph¿n lipit ¿u t±¡ng có hàm l±ÿng cao các lo¿i axit béo không no nh± axit Oleic tÿ 30 - 35%, axit Linoleic tÿ 45 - 55%. r¿t có lÿi cho sÿc khße con ng±ßi (Mai Quang Vinh và cßng sÿ, 2012) [30] Trong nhÿng nm g¿n ây hißn t±ÿng ô thß hóa ngày càng tng lên, d¿n ¿n tình tr¿ng gi¿m dißn tích ¿t dùng trong mÿc ích nông nghißp.

M¿t khác, do ßi sßng kinh t¿ ngày mßt tng nên nhu c¿u sÿ dÿng s¿n ph¿m ch¿t l±ÿng cao, ph¿m ch¿t tßt ±ÿc ¿t lên hàng ¿u. V¿n ß ¿t ra là ph¿i tng nng su¿t, ch¿t l±ÿng s¿n ph¿m trên mßt ¡n vß dißn tích. ß gi¿i quy¿t v¿n ß này trong s¿n xu¿t nông nghißp c¿n ph¿i có bß gißng và kÿ thu¿t canh tác phù hÿp. Yên Bái là mßt tßnh mißn núi phía B¿c, dißn tích ¿t nông nghißp dùng s¿n xu¿t ¿u t±¡ng khá cao trong dißn tích dành cho cây trßng hàng nm (trong báo cáo vÿ Xuân 2015 cÿa Sß NN&PTNT, dißn tích ¿u t±¡ng chß ÿng sau lúa 19.739,3 ha; ¿u t±¡ng 78,6 ha).

Bß gißng ¿u t±¡ng hàng nm cÿa tßnh gßm: T12, DT84, T94, .; trong ó DT84 chi¿m kho¿ng 40% dißn tích gieo trßng. 2 Gißng ¿u t±¡ng DT84 ã ±ÿc tßnh Yên Bái ±a vào s¿n xu¿t tÿ nhÿng nm 1998 - 1999, nhÿng nm ¿u DT84 ¿t nng su¿t khá cao (vÿ ông xuân 2004: nng su¿t ¿t 12,3 t¿/ha, dißn tích 1.500 ha); nh±ng hißn nay nng su¿t DT84 l¿i gi¿m (vÿ ông xuân 2015: nng su¿t 11,4 t¿/ha, dißn tích ¿t 78,6 ha). Dißn tích gi¿m, nng su¿t gi¿m ã gây ra tình tr¿ng thi¿u ngußn ¿u t±¡ng cung ÿng cho nhu c¿u thß tr±ßng. Hißn nay, theo thßng kê mßi nm t¿i Yên Bái ph¿i nh¿p tßi 70% nhu c¿u vß ¿u t±¡ng.

Do v¿y, c¿n ph¿i có bß gißng ¿u t±¡ng mßi ß áp ÿng nhu c¿u cÿa s¿n xu¿t.