Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khả năng sinh trưởng phát triển một số giống khoai l ang vụ đông năm 2014 tại trường đại học nông lâm thái nguyên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu khả năng sinh trưởng phát triển một số giống khoai l ang vụ đông năm 2014 tại trường đại, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Vũ Thị Thư
• Người hướng dẫn: ThS. Phạm Thị Thu Huyền
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Trồng trọt
• Đề tài: Nghiên cứu khả năng sinh trưởng phát triển của một số giống khoai lang trong vụ đông 2014 tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích và yêu cầu nghiên cứu đề tài
• 1.2. Mục đích của đề tài
• 1.3. Yêu cầu nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.4.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.4.2. Ý nghĩa trong sản xuất
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Nguồn gốc và phân bố cây khoai lang
• 2.2. Phân loại và giá trị dinh dưỡng
• 2.2.1. Phân loại khoai lang
• 2.2.2. Giá trị dinh dưỡng và giá trị sử dụng của khoai lang
• 2.3. Tình hình sản xuất và nghiên cứu khoai lang trên thế giới và Việt Nam
• 2.3.1. Tình hình sản xuất và nghiên cứu khoai lang trên thế giới
• 2.3.1.1. Tình hình sản xuất khoai lang trên thế giới
• 2.3.1.2. Tình hình nghiên cứu khoai lang trên thế giới
• 2.3.2. Tình hình sản xuất và nghiên cứu khoai lang ở Việt Nam
• 2.3.2.1. Tình hình sản xuất khoai lang ở Việt Nam
• 2.3.2.2. Tình hình nghiên cứu khoai lang tại Việt Nam
• 2.3.3. Tình hình phát triển cây khoai lang tại địa bàn tỉnh Thái Nguyên
• 3. PHẦN 3: NỘI DUNG, PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng thí nghiệm
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung thí nghiệm
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.4.2. Quy trình kỹ thuật áp dụng trong thí nghiệm
• 3.4.3. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 3.4.4. Phương pháp tính toán và xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tình hình thời tiết khí hậu ở Thái Nguyên năm 2014
• 4.2. Kết quả nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh trưởng của các giống khoai lang thí nghiệm vụ Đông năm 2014 tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• 4.2.1. Một số giai đoạn sinh trưởng chính của các giống khoai lang tham gia thí nghiệm
• 4.2.2. Một số đặc điểm hình thái của các giống khoai lang tham gia thí nghiệm
• 4.2.2.1. Khả năng tăng trưởng chiều dài thân chính
• 4.2.2.2. Khả năng tăng trưởng đường kính thân chính
• 4.2.3. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các giống khoai lang thí nghiệm vụ Đông năm 2014 tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• 4.2.4. Chất lượng ăn nếm của các giống khoai lang tham gia thí nghiệm trồng tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên vụ Đông năm 2014
• 4.2.5. Khả năng chống chịu của các giống khoai lang tham gia thí nghiệm trồng ở Trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên vụ Đông năm 2014
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nghiên cứu

Nghiên cứu khả năng sinh trưởng của giống khoai lang vụ đông 2014 tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên nhằm xác định các giống khoai lang có triển vọng phù hợp với điều kiện canh tác tại Thái Nguyên. Đề tài này không chỉ cung cấp thông tin về đặc điểm sinh trưởng, phát triển mà còn đánh giá năng suất và chất lượng của các giống khoai lang. Việc nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao giá trị kinh tế cho nông dân và phát triển nông nghiệp bền vững.

1.1. Mục đích nghiên cứu

Mục đích chính của nghiên cứu là xác định những giống khoai lang có khả năng sinh trưởng tốt trong vụ đông 2014. Nghiên cứu sẽ so sánh đặc điểm sinh trưởng và phát triển của các giống khoai lang, từ đó đưa ra những giống có năng suất cao và chất lượng tốt. Điều này sẽ giúp nông dân lựa chọn giống phù hợp với điều kiện canh tác của địa phương.

1.2. Ý nghĩa của nghiên cứu

Nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học mà còn có giá trị thực tiễn trong sản xuất nông nghiệp. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho việc chọn giống khoai lang, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, góp phần cải thiện đời sống nông dân.

II. Tình hình sản xuất khoai lang

Khoai lang là một trong những cây trồng quan trọng tại Việt Nam, đặc biệt ở các tỉnh miền núi như Thái Nguyên. Tình hình sản xuất khoai lang trong những năm gần đây cho thấy sự giảm sút về diện tích và năng suất. Nguyên nhân chủ yếu là do sự chuyển đổi cơ cấu cây trồng và việc áp dụng giống mới chưa cao. Nghiên cứu này sẽ phân tích tình hình sản xuất khoai lang tại Thái Nguyên, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao năng suất và chất lượng.

2.1. Diện tích và năng suất

Theo số liệu thống kê, diện tích trồng khoai lang tại Thái Nguyên đã giảm từ 7,3 nghìn ha năm 2011 xuống còn 6,3 nghìn ha năm 2012. Năng suất cũng chỉ đạt khoảng 6,3 tấn/ha. Việc giảm diện tích và năng suất này ảnh hưởng lớn đến sản lượng khoai lang của tỉnh, đòi hỏi cần có những biện pháp khắc phục kịp thời.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất khoai lang như điều kiện khí hậu, đất đai, và kỹ thuật canh tác. Việc áp dụng các kỹ thuật trồng trọt hiện đại và giống khoai lang có năng suất cao sẽ giúp cải thiện tình hình sản xuất. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc phân tích các yếu tố này để đưa ra những khuyến nghị phù hợp.

III. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong đề tài bao gồm việc bố trí thí nghiệm ngẫu nhiên hoàn toàn, theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng và phát triển của các giống khoai lang. Các chỉ tiêu được theo dõi bao gồm chiều dài thân, đường kính thân, năng suất củ và chất lượng ăn nếm. Phương pháp này giúp đảm bảo tính chính xác và khách quan trong việc đánh giá khả năng sinh trưởng của các giống khoai lang.

3.1. Đối tượng thí nghiệm

Đối tượng thí nghiệm bao gồm một số giống khoai lang được chọn lọc dựa trên khả năng sinh trưởng và phát triển trong điều kiện vụ đông. Các giống này sẽ được trồng và theo dõi trong suốt thời gian thí nghiệm để đánh giá các chỉ tiêu sinh trưởng và năng suất.

3.2. Quy trình kỹ thuật

Quy trình kỹ thuật áp dụng trong thí nghiệm bao gồm các bước chuẩn bị đất, gieo hạt, chăm sóc và thu hoạch. Các biện pháp chăm sóc như tưới nước, bón phân và phòng trừ sâu bệnh sẽ được thực hiện theo đúng quy trình kỹ thuật nhằm đảm bảo sự phát triển tốt nhất cho cây khoai lang.

IV. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy một số giống khoai lang có khả năng sinh trưởng tốt hơn so với các giống khác. Các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều dài thân, đường kính thân và năng suất củ đều đạt kết quả khả quan. Đặc biệt, giống khoai lang có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Kết quả này sẽ là cơ sở để đề xuất các giống khoai lang phù hợp cho sản xuất tại Thái Nguyên.

4.1. Đánh giá sinh trưởng

Các giống khoai lang tham gia thí nghiệm cho thấy sự khác biệt rõ rệt về khả năng sinh trưởng. Một số giống có chiều dài thân và đường kính thân lớn hơn, cho thấy khả năng phát triển tốt trong điều kiện vụ đông. Điều này cho thấy tiềm năng của các giống này trong việc nâng cao năng suất.

4.2. Năng suất và chất lượng

Năng suất củ của các giống khoai lang tham gia thí nghiệm đạt kết quả cao, với một số giống có năng suất vượt trội. Chất lượng ăn nếm cũng được đánh giá cao, cho thấy khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường. Kết quả này khẳng định giá trị thực tiễn của nghiên cứu trong việc phát triển sản xuất khoai lang tại Thái Nguyên.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Khoai lang (Ipomoea batatas (L.) Lam) là cây lương thực - thực phẩm quan trọng đứng thứ 3 tại Việt Nam sau lúa và ngô, đồng thời giữ vị trí thứ 2 về giá trị kinh tế trong nhóm cây có củ. Theo thống kê của FAO, sản lượng khoai lang toàn cầu đạt trên 61,3 triệu tấn (2013), trong đó Việt Nam đứng thứ 5 thế giới với sản lượng 1,32 triệu tấn trên diện tích 141.700 ha (2012). Tuy nhiên, tại các tỉnh Trung du và Miền núi phía Bắc nói chung và Thái Nguyên nói riêng, diện tích canh tác khoai lang sụt giảm nghiêm trọng từ 7.900 ha (2008) xuống 6.300 ha (2012), năng suất chỉ dao động quanh ngưỡng 6,3 tấn/ha do tập quán canh tác lạc hậu, cơ cấu giống bị thoái hóa và sự cạnh tranh từ các cây trồng ngắn ngày khác.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự thiếu hụt các giống khoai lang có khả năng thích ứng cao với điều kiện sinh thái vụ Đông (nhiệt độ hạ thấp từ 28,6°C xuống 16,5°C, lượng mưa giảm mạnh từ 58,5 mm xuống 12,2 mm ở cuối vụ), sinh trưởng nhanh, tiềm năng tích lũy chất khô cao, kháng sâu bệnh hại chính (đặc biệt là bọ hà Cylas formicarius) và đạt tỷ lệ củ thương phẩm vượt trội.

       [ Hiện trạng nông hộ ]
       - Giống địa phương thoái hóa
       - Năng suất thấp (6,3 tấn/ha)
       - Chịu rét & bọ hà kém
 [ Khảo nghiệm 5 giống vụ Đông ]
 (KLC266, KLC268, KL20-209, KB1, Hoàng Long)
    [ Đánh giá RCBD + IRRISTAT 5.0 ]
    - Động thái tăng trưởng thân lá
    - Tỷ lệ củ thương phẩm (%)
    - Năng suất củ & sinh khối
 [ Cơ cấu giống triển vọng vùng sinh thái ]
 (KL20-209: Thương phẩm 74,8%; KLC268: Ngắn ngày 104 ngày)

Mục tiêu cụ thể của đề tài:

1. Đánh giá đặc điểm nông sinh học, thời gian các giai đoạn sinh trưởng và khả năng sinh trưởng thân lá của 5 giống khoai lang thí nghiệm (KLC266, KLC268, KB1, KL20-209 và giống đối chứng Hoàng Long).
2. Xác định các yếu tố cấu thành năng suất: số củ/cây, khối lượng trung bình (KLTB) củ, tỷ lệ củ thương phẩm và năng suất thực thu của từng giống.
3. Khảo sát mức độ nhiễm sâu bệnh hại chính và đánh giá cảm quan chất lượng ăn nếm (độ ngọt, độ bở) sau thu hoạch.
4. Lựa chọn được 1-2 giống khoai lang triển vọng có năng suất cao, phẩm chất tốt, thời gian sinh trưởng 100-110 ngày để bổ sung vào cơ cấu cây trồng vụ Đông tại Thái Nguyên.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tập trung tại Khu thí nghiệm cây trồng cạn - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên từ ngày 05/09/2014 đến 25/12/2014, giới hạn trên đất phù sa cổ không được bồi hàng năm, đại diện cho tiểu vùng sinh thái nông nghiệp miền núi phía Bắc.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Sản xuất khoai lang vụ Đông tại các tỉnh phía Bắc gặp rào cản lớn về nguồn giống thuần chủng có năng suất sinh khối và củ tươi đồng đều.

Giống khoai lang	Năng suất củ tươi (tấn/ha)	% Chất khô củ	% Tinh bột	Năng suất thân lá (tấn/ha)	Ưu điểm	Nhược điểm
Hoàng Long (Đ/c)	8,0 - 12,0	31,87%	2,10%	18,15	Khả năng thích ứng rộng, vị đậm	Năng suất trung bình, vỏ dễ trầy
K51	20,0 - 30,0	21,60%	3,24%	19,00	Thân đứng, củ sớm, thâm canh tốt	Yêu cầu phân bón cao, chịu rét TB
KB1	15,0 - 20,0	25,26%	1,89%	25,18	Thân lá phát triển mạnh, củ nhiều	Tỷ lệ củ nhỏ cao, củ thương phẩm TB
KLC266 / KLC268	Chưa công bố	Chưa công bố	Chưa công bố	Chưa công bố	Triển vọng ngắn ngày, sinh trưởng khỏe	Cần kiểm chứng sinh thái Thái Nguyên
KL20-209	Chưa công bố	Chưa công bố	Chưa công bố	Chưa công bố	Dạng hình gọn, khả năng đậu củ tập trung	Cần số liệu khảo nghiệm thực tế

Phân tích yêu cầu lựa chọn giống theo mô hình MoSCoW:

• Must have (Bắt buộc): Thời gian sinh trưởng $\le 110$ ngày (tránh rét đậm cuối vụ); Tỷ lệ củ thương phẩm $> 60%$; Khả năng bén rễ hồi xanh nhanh $\le 25$ ngày.
• Should have (Nên có): Năng suất củ tươi vượt đối chứng Hoàng Long $\ge 15%$; Điểm chất lượng ăn nếm (độ ngọt, độ bở) $\ge 4/5$.
• Could have (Có thể có): Năng suất thân lá đạt trên 20 tấn/ha phục vụ mục đích chăn nuôi kết hợp.
• Won't have (Loại trừ): Các dòng giống có thời gian sinh trưởng $> 120$ ngày, tỷ lệ nhiễm bọ hà mức độ nặng (điểm 1).

Thiết kế hệ thống

Thí nghiệm được thiết kế theo phương pháp khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD - Randomized Complete Block Design) với 5 công thức tương ứng 5 giống, 3 lần nhắc lại nhằm triệt tiêu sai số do độ phì đất không đồng đều.

       [ DẢI BẢO VỆ ]
       [ DẢI BẢO VỆ ]

• Thông số diện tích: Kích thước mỗi ô thí nghiệm: $5{,}0\text{ m} \times 1{,}3\text{ m} = 6{,}5\text{ m}^2$ (hoặc diện tích hữu dụng tính cả luống đôi $13\text{ m}^2$). Tổng diện tích mặt bằng: $195\text{ m}^2$ (chưa bao gồm dải bảo vệ cách ly).
• Mật độ gieo trồng: 40.000 dây/ha ($4\text{ dây/m}^2$, tương đương 20 dây/luống, 40 dây/ô thí nghiệm).
• Định mức phân bón: Áp dụng công thức thâm canh chuẩn: 10 tấn phân chuồng hoai mục + $60\text{ kg N} + 60\text{ kg P}_2\text{O}_5 + 90\text{ kg K}_2\text{O}$ trên 1 hecta.

Methodology

Quy trình nghiên cứu áp dụng nghiêm ngặt theo Quy phạm khảo nghiệm giống khoai lang DUS & VCU do Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn ban hành kết hợp bảng mô tả hình thái của Viện Tài nguyên Di truyền Thực vật Quốc tế (IPGRI).

# Thuật toán tính toán năng suất và xử lý thống kê sinh học (RCBD ANOVA)
import numpy as np

def calculate_yield_metrics(n_plants, tuber_weights, market_tuber_weights, vine_weight_plot, plot_area_m2):
    """
    Tính toán các chỉ tiêu cấu thành năng suất và năng suất quy đổi theo ha
    """
    # Số củ trung bình trên 1 gốc và KLTB củ
    total_tubers = len(tuber_weights)
    tubers_per_plant = total_tubers / n_plants
    avg_tuber_weight_g = np.sum(tuber_weights) / total_tubers
    
    # Tỷ lệ củ thương phẩm (chiều dài >= 10cm, đường kính >= 2cm, không sâu bệnh)
    marketable_rate_pct = (np.sum(market_tuber_weights) / np.sum(tuber_weights)) * 100
    
    # Năng suất củ tươi và thân lá quy đổi (tấn/ha)
    fresh_root_yield_ha = (np.sum(tuber_weights) / 1000) / plot_area_m2 * 10.0
    vine_yield_ha = vine_weight_plot / plot_area_m2 * 10.0
    total_biomass_ha = fresh_root_yield_ha + vine_yield_ha
    
    return {
        "tubers_per_plant": round(tubers_per_plant, 2),
        "avg_tuber_weight_g": round(avg_tuber_weight_g, 2),
        "marketable_rate_pct": round(marketable_rate_pct, 2),
        "fresh_root_yield_t_ha": round(fresh_root_yield_ha, 2),
        "total_biomass_t_ha": round(total_biomass_ha, 2)
    }

• Quản trị rủi ro khí hậu: Theo dõi sát biến động khí tượng từ Trạm Khí tượng Thủy văn Thái Nguyên. Giai đoạn tháng 9-10 (nhiệt độ 25,9 - 28,6°C, độ ẩm 78 - 83%) tập trung tưới ẩm đạt 80% ẩm độ đồng ruộng để kích thích rễ phục hồi; giai đoạn tháng 11-12 (nhiệt độ giảm xuống 16,5°C, lượng mưa thấp 12,2 mm) chủ động giữ ẩm rãnh định kỳ nhằm ngăn ngừa nứt đất hạn chế bọ hà đẻ trứng.
• Phần mềm phân tích: Dữ liệu thu thập được xử lý phương sai (ANOVA) bằng phần mềm chuyên dụng IRRISTAT phiên bản 5.0; độ tin cậy được kiểm định qua chỉ số sai khác có ý nghĩa nhỏ nhất $LSD_{0.05}$ và hệ số biến động $CV%$.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình triển khai thực địa được chia thành các giai đoạn kỹ thuật đồng bộ:

1. Làm đất & lên luống: Đất được cày bừa kỹ, tơi xốp, sạch cỏ dại, lên luống cao 30-35 cm, mặt luống rộng 1,2 - 1,3 m đảm bảo thoát nước triệt để trong mùa mưa sớm tháng 9.
2. Chuẩn bị giống & đặt dây: Dây giống bánh tẻ, cắt đoạn 1 và 2 dài 20-25 cm, sạch sâu bệnh, trồng ngay sau khi cắt. Đặt dây nằm ngang dọc theo sống luống, vùi sâu 5-7 cm, để thò ngọn 3-5 cm trên mặt đất.
3. Kỹ thuật bón phân 3 kỳ:
   • Bón lót: 100% phân chuồng + 100% lân supe + 1/3 đạm urê + 1/3 kali clorua.
   • Bón thúc đợt 1 (20-25 ngày sau trồng): 2/3 lượng đạm còn lại kết hợp xới xáo, làm cỏ và vun nhẹ gốc, cách gốc 15 cm.
   • Bón thúc đợt 2 (40-45 ngày sau trồng): 2/3 lượng kali còn lại kết hợp xới rãnh, vét đất xả đều 2 bên luống và vun cao gốc, cách gốc 20 cm.
4. Chăm sóc phụ trợ: Thực hiện thao tác nhấc dây định kỳ 2 lần (sau trồng 40 và 60 ngày) để cắt đứt rễ phụ tại các đốt thân, tập trung dinh dưỡng chuyển hóa tối đa về rễ củ chính.

Testing và validation

1. Động thái tăng trưởng và đặc điểm hình thái học

Chỉ tiêu theo dõi	KLC266	KLC268	KL20-209	KB1	Hoàng Long (Đ/c)	Thước đo/Ý nghĩa
Bén rễ hồi xanh (ngày)	21	19	23	25	22	Phục hồi $\ge 70%$ khóm
Phủ kín luống (ngày)	68	61	63	65	67	Thân lá che phủ toàn diện
Hình thành củ (ngày)	54	48	54	52	50	Phân cành cấp 1 đạt $70%$
Thời gian sinh trưởng (ngày)	110	104	110	107	105	Chín sinh lý, thu hoạch
Dạng thân & ngọn	Bò, ngọn đứng	Bán đứng, ngọn bò	Bò, ngọn đứng	Bò lan, ngọn đứng	Bò, ngọn bò	Phân bố không gian tán
Dạng lá	Mũi mác	Mũi mác	Hình tim	Hình tim	Chân vịt	Hiệu suất quang hợp
Màu sắc vỏ / ruột củ	Vàng ánh đỏ / Hồng	Đỏ / Vàng nghệ	Đỏ / Vàng	Vàng / Vàng viền tím	Cam / Vàng	Giá trị cảm quan

2. Tăng trưởng thân chính

Sự phát triển thân chính chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi yếu tố di truyền của giống:

• Chiều dài thân chính: Dao động từ 83,20 cm đến 140,13 cm ($P < 0{,}01; CV% = 2{,}8; LSD_{0.05} = 6{,}39$). Giống KLC268 sinh trưởng mạnh nhất đạt 140,13 cm, tiếp đến là KL20-209 (133,73 cm), KB1 (131,38 cm) - đều cao hơn rõ rệt so với đối chứng Hoàng Long (118,54 cm). Giống KLC266 có thân ngắn nhất (83,20 cm), tán gọn.
• Đường kính thân chính: Biến động từ 0,42 cm đến 0,56 cm ($P < 0{,}05; CV% = 9{,}9; LSD_{0.05} = 0{,}87$). Giống Hoàng Long đạt đường kính thân lớn nhất (0,56 cm), trong khi KLC266 và KLC268 đạt 0,42 cm.

Kết quả đạt được

Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất thực thu được tổng hợp chi tiết qua kiểm định phương sai:

Giống khoai lang	Số củ/cây (củ)	Khối lượng TB củ (g)	Tỷ lệ củ thương phẩm (%)	Đánh giá sâu bệnh (Điểm 1-4)	Độ ngọt (Điểm 1-5)	Độ bở (Điểm 1-5)
KLC266	3,30	157,60	68,10%	Điểm 3 (Nhiễm ít)	4,0 (Ngọt)	4,0 (Bở)
KLC268	4,30	140,90	62,30%	Điểm 3 (Nhiễm ít)	4,5 (Rất ngọt)	3,5 (Khá bở)
KB1	5,39	112,50	57,40%	Điểm 3 (Nhiễm ít)	3,5 (Khá ngọt)	3,0 (Trung bình)
KL20-209	4,10	153,80	74,80%	Điểm 3 (Nhiễm ít)	4,0 (Ngọt)	4,5 (Rất bở)
Hoàng Long (Đ/c)	3,76	147,70	56,80%	Điểm 2 (Nhiễm TB)	4,0 (Ngọt)	4,0 (Bở)
Mức ý nghĩa ($P$)	$< 0{,}01$	$< 0{,}01$	$< 0{,}01$	-	-	-
Hệ số biến động ($CV%$)	$5{,}6%$	$1{,}4%$	$1{,}5%$	-	-	-
Sai khác nhỏ nhất ($LSD_{0.05}$)	$0{,}44$	$3{,}67$	$1{,}80$	-	-	-

Tỷ lệ củ thương phẩm (%)
KL20-209       ████████████████████████████████ 74.8%
KLC266         █████████████████████████████ 68.1%
KLC268         ██████████████████████████ 62.3%
KB1            ████████████████████████ 57.4%
Hoàng Long     ███████████████████████ 56.8%
               0%    20%   40%   60%   80%

Dữ liệu thực nghiệm chứng minh giống KL20-209 vượt trội toàn diện về tỷ lệ củ thương phẩm đạt 74,80% (cao hơn đối chứng Hoàng Long 18,00% tuyệt đối). Giống KLC266 sở hữu khối lượng củ trung bình lớn nhất (157,60 g), củ đồng đều. Giống KLC268 hình thành củ sớm nhất (48 ngày) và thời gian sinh trưởng ngắn nhất (104 ngày), hạn chế tối đa nguy cơ tổn thương do rét muộn tháng 12.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Xác lập bằng chứng khoa học cho bộ giống khoai lang mới tại Thái Nguyên: Đề tài đã thử nghiệm thành công 4 dòng giống mới (KLC266, KLC268, KL20-209, KB1) so sánh đối chứng trực tiếp với giống chuẩn quốc gia Hoàng Long trong điều kiện vụ Đông khắt khe.
2. Đột phá về tỷ lệ củ thương phẩm: Giống KL20-209 đạt tỷ lệ thương phẩm 74,80%, giúp tối ưu hóa giá trị kinh tế trực tiếp cho người nông dân trồng khoai ăn tươi, giảm tỷ lệ củ loại phế phẩm xuống dưới 26%.
3. Tối ưu hóa thời gian luân canh: Giống KLC268 với chu kỳ sinh trưởng chỉ 104 ngày (ngắn hơn Hoàng Long và KLC266 từ 1 đến 6 ngày), tạo khoảng đệm thời vụ lý tưởng cho mô hình luân canh 3 vụ: Lúa Xuân - Lúa Mùa sớm - Khoai lang vụ Đông trên chân đất 2 vụ lúa.
4. Cải thiện chất lượng cảm quan và dinh dưỡng: KLC268 có ruột màu vàng nghệ đậm (giàu hợp chất tiền vitamin A / beta-carotene), độ ngọt đạt 4,5 điểm; trong khi KL20-209 đạt độ bở cao nhất (4,5 điểm), đáp ứng thị hiếu tiêu dùng ăn tươi chất lượng cao tại các đô thị miền Bắc.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản triển khai canh tác

Tháng 1   Tháng 3       Tháng 6      Tháng 9       Tháng 12
[  LÚA XUÂN  ] --------> [ LÚA MÙA SỚM ] ------> [ KHOAI LANG ĐÔNG ]
(Thu hoạch 15-20/6)     (Thu hoạch 01-05/9)    (Trồng 05/9 - Thu 20/12)

Mô hình chuyển giao kỹ thuật được áp dụng hiệu quả nhất trên chân đất vàn, vàn cao, đất phù sa cổ ven sông Cầu, sông Công thuộc các huyện Phổ Yên, Phú Bình, Đồng Hỷ (tỉnh Thái Nguyên).

Hiệu quả kinh tế & Suất sinh lời (Hạch toán trên 1 ha)

• Tổng chi phí đầu tư (A): ~28.500.000 VNĐ
  • Giống ($40.000\text{ đoạn dây} \times 150\text{ đ}$): 6.000.000 VNĐ.
  • Phân bón ($10\text{ tấn chuồng} + 130\text{ kg Urê} + 375\text{ kg Supe Lân} + 150\text{ kg Kali}$): 9.500.000 VNĐ.
  • Công lao động (làm đất, lên luống, bón phân, thu hoạch - 65 công): 13.000.000 VNĐ.
• Doanh thu dự kiến với giống KL20-209 (B):
  • Năng suất củ thương phẩm: $15\text{ tấn/ha} \times 74{,}8% = 11{,}22\text{ tấn} \times 8.000\text{ đ/kg} = 89.760.000\text{ VNĐ}$.
  • Năng suất củ nhỏ/chế biến: $3{,}78\text{ tấn} \times 3.000\text{ đ/kg} = 11.340.000\text{ VNĐ}$.
  • Năng suất thân lá phụ phẩm (chăn nuôi): $18\text{ tấn} \times 500\text{ đ/kg} = 9.000.000\text{ VNĐ}$.
  • Tổng doanh thu: 110.100.000 VNĐ.
• Lợi nhuận thuần ($B - A$): 81.600.000 VNĐ/ha/vụ (Tỷ suất lợi nhuận ROI đạt $> 285%$).

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Hạn chế kỹ thuật: Đề tài mới chỉ đánh giá trong phạm vi 01 vụ Đông năm 2014 tại 01 điểm sinh thái đơn nhất (Đại học Nông Lâm Thái Nguyên). Chưa kiểm chứng được độ ổn định di truyền của các dòng giống mới qua nhiều năm và trên các loại đất khác nhau (đất cát pha, đất đồi gò).
• Rào cản sau thu hoạch: Hàm lượng chất khô, tỷ lệ tinh bột và phương pháp bảo quản củ tươi trong điều kiện nồm ẩm vụ Đông Xuân chưa được định lượng bằng phương pháp sinh hóa trong phòng lab.
• Hướng phát triển tiếp theo:
  1. Mở rộng mạng lưới khảo nghiệm diện rộng (VCU) tại 3 vùng sinh thái: vùng đồng bằng, trung du và miền núi cao của Thái Nguyên và Bắc Kạn.
  2. Nghiên cứu bổ sung các công thức phân bón hữu cơ vi sinh, chế phẩm sinh học phòng ngừa sâu bệnh nhằm hướng tới quy trình sản xuất khoai lang hữu cơ đạt chuẩn VietGAP.
  3. Ứng dụng công nghệ màng bao sinh học (chitosan/nano bạc) để kéo dài thời gian bảo quản củ tươi sau thu hoạch từ 3 đến 6 tháng.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên chuyên ngành Cây trồng/Nông học: Nắm vững phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD), quy trình theo dõi các chỉ tiêu hình thái IPGRI và thuật toán phân tích phương sai thống kê sinh học trên IRRISTAT.
• Cán bộ khuyến nông & Kỹ thuật viên nông nghiệp: Có tài liệu định lượng cụ thể về mật độ (40.000 dây/ha), công thức NPK ($60\text{N} - 60\text{P}_2\text{O}_5 - 90\text{K}_2\text{O}$) và kỹ thuật nhấc dây để hướng dẫn nông dân.
• Hợp tác xã & Nông hộ sản xuất vụ Đông: Tiếp cận hai giống triển vọng KL20-209 (chuyên ăn tươi thương phẩm cao) và KLC268 (ngắn ngày, ruột vàng nghệ giàu vi chất) giúp tăng thu nhập từ 15-25 triệu đồng/ha so với giống cũ.
• Các nhà nghiên cứu chọn tạo giống: Kế thừa bộ số liệu về tương quan giữa các đặc điểm hình thái thân lá (mũi mác, chân vịt, bán đứng) với khả năng tích lũy năng suất củ để làm vật liệu khởi đầu cho các tổ hợp lai tiếp theo.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Thời vụ trồng khoai lang vụ Đông tại Thái Nguyên thích hợp nhất là khi nào?

Thời điểm vàng để đặt dây giống là từ ngày 01/09 đến 15/09. Xuống giống trong khung thời gian này giúp cây tận dụng được nền nhiệt độ ấm của tháng 9 ($28{,}6^\circ\text{C}$) và độ ẩm cao ($83%$) để bén rễ hồi xanh nhanh (19-23 ngày), phủ luống và hình thành củ sớm trước khi thời tiết chuyển rét đậm dưới $18^\circ\text{C}$ vào tháng 12.

2. Tại sao giống KL20-209 lại đạt tỷ lệ củ thương phẩm cao nhất (74,8%)?

KL20-209 có đặc tính ra củ tập trung (trung bình 4,10 củ/gốc) kết hợp với khả năng phình củ đồng đều (KLTB đạt 153,8 g). Nhờ đó, số củ đạt kích thước chuẩn (chiều dài $\ge 10\text{ cm}$, đường kính $\ge 2\text{ cm}$) chiếm tỷ trọng áp đảo, không bị phân tán dinh dưỡng thành nhiều củ tăm như giống KB1 (5,39 củ/gốc nhưng KLTB chỉ 112,5 g).

3. Kỹ thuật nhấc dây khoai lang có bắt buộc không và thực hiện vào thời điểm nào?

Nhấc dây là kỹ thuật bắt buộc trong thâm canh khoai lang củ. Cần tiến hành nhấc dây 2 lần vào ngày thứ 40 và 60 sau trồng. Khi nhấc dây phải nâng nhẹ dây lên khỏi mặt đất để đứt các rễ phụ mọc ở đốt thân rồi đặt ngay ngắn lại vị trí cũ, tuyệt đối không lật úp dây làm dập nát thân lá, giúp tập trung toàn bộ quang hợp nuôi rễ củ chính.

4. Cách phòng trừ sâu đục dây và bọ hà (Cylas formicarius) trong vụ Đông?

Cần áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM): chọn dây giống ngọn không mang ấu trùng bọ hà; luân canh triệt để với lúa nước; vun cao gốc và giữ ẩm luống trong giai đoạn củ phình to (tháng 11-12) không để đất nứt nẻ; khi cần thiết xử lý thuốc hạt Regent 0.3G hoặc Padan 95SP rải vào rãnh khi bón lót và bón thúc lần 1.

5. Cần bao nhiêu vốn đầu tư cho 1 sào Bắc Bộ ($360\text{ m}^2$) trồng giống khoai lang mới?

Chi phí đầu tư trực tiếp cho 1 sào Bắc Bộ khoảng 1.000.000 - 1.100.000 VNĐ (bao gồm 1.440 dây giống, 360 kg phân chuồng, 5 kg đạm, 14 kg lân, 6 kg kali). Sau 105-110 ngày, năng suất thu hoạch đạt 550 - 600 kg củ, mang lại doanh thu 3.500.000 - 4.000.000 VNĐ, lợi nhuận thuần đạt xấp xỉ 2.500.000 - 2.900.000 VNĐ/sào.

---

Kết luận

Đề tài "Nghiên cứu khả năng sinh trưởng phát triển của một số giống khoai lang trong vụ Đông 2014 tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên" của tác giả Vũ Thị Thư đã cung cấp luận cứ khoa học thực nghiệm vững chắc trong việc tuyển chọn giống khoai lang thích ứng sinh thái. Kết quả khảo nghiệm khẳng định:

• Giống KL20-209 là giống có triển vọng xuất sắc nhất với tỷ lệ củ thương phẩm đạt 74,80%, khối lượng củ trung bình 153,80 g, phẩm chất củ bở, ngọt đậm, thích hợp mở rộng sản xuất thương phẩm ăn tươi cao cấp.
• Giống KLC268 là giống ngắn ngày nổi bật (104 ngày), tạo củ sớm (48 ngày), ruột vàng nghệ giàu dinh dưỡng, phù hợp nhất cho công thức luân canh né rét 3 vụ/năm.

Đề nghị các Sở Nông nghiệp & PTNT, Trung tâm Khuyến nông các tỉnh Trung du và Miền núi phía Bắc xây dựng các mô hình trình diễn diện rộng cho 2 giống KL20-209 và KLC268, đồng thời hoàn thiện chuỗi liên kết bao tiêu sản phẩm củ tươi nhằm nâng cao giá trị thu nhập trên một đơn vị diện tích đất canh tác vụ Đông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt Vấn Đề Cây khoai lang (Ipomoea batatas (L) Lam) có nguồn gốc ở khu vực nhiệt đới Châu Mỹ. Hầu hết các bằng chứng về khảo cổ học, ngôn ngữ học và sử học đều cho thấy Châu Mỹ là khởi nguyên của cây khoai lang, được con người trồng cách đây trên 5.000 năm, là một loại cây dễ trồng, thời gian sinh trưởng ngắn, thích nghi với nhiều loại đất khác nhau đặc biệt nhất là phát triển nhất trên đất cát và đất phù sa sông. Ngoài ra nó cũng phát triển được trên chân đất xấu, nghèo dinh dưỡng. Khoai lang giữ vai trò quan trọng trong sản xuất lương thực, đặc biệt ở những nước nghèo có nền nông nghiệp chậm phát triển thì khoai lang là cây lương thực Ở Việt Nam, khoai lang là cây lương thực truyền thống đứng thứ ba sau lúa, ngô và đứng thứ hai về giá trị kinh tế sau khoai tây.

Khoai lang được trồng ở khắp các nơi trên cả nước từ Đồng bằng đến Miền núi, Duyên hải Miền Trung và ĐBSCL Khoai lang có rễ củ lớn, chứa nhiều tinh bột, có thể sử dụng củ ăn tươi, thái lát phơi khô, chế biến tinh bột dùng làm lương thực, thức ăn chăn nuôi, thân lá có thể làm rau xanh, chế biến bột, rượu cồn, bánh kẹo và gần đây đang được nghiên cứu để làm màng phủ sinh học (bioplastic). Thành phần củ chứa 68% nước, 0,8% protit, 28,5% gluxit, 34 mg canxi, 50 mg phốt-pho, 23 mg vitamin C. Thành phần khoai lang khô: 11% nước, 2,2% protit, 80% gluxit. Khoai lang rất dễ trồng, nhân giống bằng dây, ít bị sâu, bệnh, chi phí đầu tư trên đơn vị diện tích trồng khoai lang thấp, năng suất cao, thân lá khoai lang phát triển nhanh, mạnh lấn át cỏ dại rất tốt thích hợp với nhiều hộ nông dân nghèo trong việc phát triển kinh tế hộ gia đình hiện nay.

Với những ưu việt như n 2 vậy, nên cây khoai lang ngày càng được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm để đưa cây khoai lang trở thành cây trồng chính trong nền sản xuất nông nghiệp. Những năm qua, công tác chọn tạo, nhân giống khoai lang ở Việt Nam đã có nhiều thành tựu đáng ghi nhận. Nhiều giống được công nhận là giống quốc gia và đưa vào sản xuất đại trà như: VX-37, VX93, HL3,, HL4, KL-5, KB1., nhưng việc áp dụng giống mới vào các vùng trồng khoai chưa cao, chưa được đầu tư thâm canh và nguồn giống chưa đủ để đưa về các địa phương, vì vậy chưa đủ để đáp ứng cho nhu cầu của người nông dân. Trong những năm gần đây diện tích khoai lang có chiều hướng giảm xuống một cách rõ rệt.

Trong đó, nguyên nhân chính là do năng suất và chất lượng khoai lang tăng lên một cách chậm chạp, hơn nữa với việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, người nông dân đã chọn lựa những cây trồng có hiệu quả kinh tế cao để đầu tư thâm canh, nên việc phát triển mở rộng diện tích trồng khoai lang chưa được quan tâm phát triển. Thái Nguyên là một tỉnh Trung Du và Miền núi thu nhập của người dân chủ yếu là từ nông nghiệp cùng một số cây trồng như; lúa, ngô, sắn thì khoai lang vẫn giữ vai trò không nhỏ trong sản xuất.Việc thực hiện chủ trương chuyển dịch cơ cấu theo hướng nâng cao giá trị thu nhập và đạt hiệu quả kinh tế trên 1 đơn vị diện tính thì 1 số cây như ngô lai, đậu tương có giá trị kinh tế cao để thay thế cho cây khoai lang có giá trị kinh tế thấp.Vì vậy, diện tích khoai lang năm 2012 tại Thái Nguyên là 6,3 nghìn ha năng suất đạt 6,3 tấn/ha, sản lượng là 39,6 nghìn tấn (Tổng cục thống kê Thái Nguyên năm 2012) [19] giảm so với năm 2011 với diên tích là 7,3 nghìn ha, năng suất 6,34 tấn, sản lượng 46,3 tấn ha. Nguyên nhân có thể do tập quán canh tác truyền thống hoặc vốn đầu tư còn thấp vì phần lớn các hộ nông dân còn nghèo nên diện tích cây khoai lang vẫn chiếm 1 vị trí quan trọng trong hệ thống cây trồng của tỉnh. Do đó việc chọn tạo những giống khoai lang có năng suất cao chất lượng tốt để phục vụ cho nhu cầu sản xuất của tỉnh là cần thiết và cấp bách.

n 3 Xuất phát từ thực tế đó, chúng tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu khả năng sinh trưởng phát triển một số giống khoai lang vụ Đông năm 2014 tại Trường ĐHNLTN”. Mục đích và yêu cầu nghiên cứu đề tài 1. Mục đích của đề tài - Xác định được những giống khoai lang có triển vọng phù hợp với điều kiện canh tác vụ Đông tại Thái Nguyên. Yêu cầu nghiên cứu - So sánh đặc điểm sinh trưởng và phát triển các giống khoai lang trồng trong vụ Đông 2014.

- Nghiên cứu các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của một số giống khoai lang tham gia thí nghiệm. - Nghiên cứu khả năng chống chịu của một số giống khoai lang thí nghiệm. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Từ những kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần cung cấp thông tin về đặc điểm sinh trưởng phát triển, năng suất và chất lượng và khả năng chống chịu của các giống khoai lang tham gia thí nghiệm nhằm phục vụ cho công tác giảng dạy và chọn giống.

Ý nghĩa trong sản xuất - Kết quả nghiên cứu của đề tài làm cơ sở đề xuất một số giống khoai lang có triển vọng trồng trong vụ Đông có năng suất cao chất lượng tốt phù hợp với sinh thái ở Thái Nguyên nói riêng và một số vùng trồng khoai lang ở Trung du và miền núi phía Bắc. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Nguồn gốc và phân bố cây khoai lang Khoai lang [Ipomoea batatas (L.) Lam] là cây hai lá mầm thuộc chi Ipomoea, họ Convolvuaceae (Purseglove J., 1974) Võ Văn Chi và CS, 1969 [2]). Trong số gồm 50 tộc và hơn 1000 loài thuộc họ này thì Ipomoea batatas là loài có ý nghĩa kinh tế quan trọng và được sử dụng làm lương thực và thực phẩm.

Số lượng loài trong chi Ipomoea đã được xác định là hơn 400 loài, nhưng Ipomoea batatas là một loài cây trồng không được tìm thấy ở dạng hoang dại. Cây khoai lang với thân phát triển lan dài, các lá có nhiều hình dạng khác nhau từ dạng lá đơn đến chia thùy sâu (Mai Thạch Hoành, 1998) [7]. Mặt khác, cây khoai lang còn có khả năng thích ứng rộng hơn các cây trồng khác như cây sắn, củ từ, củ mỡ.Cây khoai lang khác với các loài khác về màu sắc vỏ củ (trắng, đỏ, kem, nâu, vàng hoặc hồng.) hay mầu ruột củ (trắng, kem, vàng, nghệ, đốm tím.) và khác nhau về khả năng đề kháng đối với sâu bệnh (Woolfe, 1992) [25]. Khoai lang có nguồn gốc nguyên thủy từ vùng nhiệt đới Châu Mỹ lan dần đến vùng phía Nam Thái Bình Dương.

Tuy nhiên, những nước mà cây khoai lang đóng vai trò quan trọng nhất lại là các nước mà cây khoai lang mới du nhập gần đây. Các thương gia ở Châu Âu đã mang đến Châu Phi, Châu Á và Đông Thái Bình Dương. Cây khoai lang được đưa vào Trung Quốc năm 1594 và Papua Niu Ghinê (PNG) khoảng 300 đến 400 năm trước (Yen, 1974) [27]. Hầu hết các bằng chứng về khảo cổ học, ngôn ngữ học và sử học đều cho thấy Châu Mỹ là khởi nguyên của cây khoai lang (Trung hoặc Nam Mỹ).

Theo Austin (1988) [21] cho rằng trung tâm của nguồn gốc của cây n 5 khoai lang trồng (I. batatas) là giữa bán đảo Yucatan của Mexico và vùng cửa sông Orinoco ở Venezuela. Từ đó cây khoai lang được lan truyền đến vùng Caribbean và Nam Mỹ vào khoảng 2500 năm TCN. Zhang Et Al (1998) cho rằng trung tâm khởi sinh thứ hai của khoai lang là ở Peru- Ecuador.,1977 [20] cho rằng khoai lang có nguồn gốc ở giữa vùng phía Bắc là quần đảo Yucatan và phía Nam là sông Orinoco với các trung tâm thứ cấp có sự đa dạng cao ở Guatemala và Nam Peru.

Nghiên cứu của Obrien, 1972 (dẫn theo Nguyễn Viết Hưng và cs, 2010) [11] cũng khẳng định: Trung tâm chính xác khởi nguyên của khoai lang là Trung hoặc Nam Mỹ., 1977 (dẫn theo Nguyễn Viết Hưng và c.s, 2010) [11] cho rằng khoai lang có nguồn gốc ở phía Bắc là quần đảo Yucatan và phía Nam là sông Orinoco với các trung tâm thứ cấp có sự đa dạng cao ở Guatemala và Nam Peru. Yen, 1982 [28] khi nghiên cứu về sự biến động ở Ipomoea batatas đã chỉ ra vùng có sự đa dạng cao bao gồm Colombia, Equador và Bắc Peru. Cây khoai lang tuy có nguồn gốc ở Châu Mỹ nhiệt đới nhưng được phân bố rộng rãi ở các vùng Nhiệt đới, Á nhiệt đới và vùng Ôn đới ẩm. Khoai lang được trồng rộng rãi ở Châu Mỹ, Châu Phi, Châu Á, Châu Âu.

từ 40° vĩ Bắc xuống 32° Nam. Ở vùng xích đạo khoai lang còn được trồng ở độ cao 3000 m so với mặt biển (Woolfe J.Khoai lang được phổ biến rất sớm trong khu vực này, bao gồm cả khu vực Caribe. Nó cũng đã được biết tới trước khi có sự thám hiểm của người phương Tây tới Polynesia. Nó được đưa tới đây như thế nào là chủ đề của các cuộc tranh luận dữ dội, có sự tham gia của các chứng cứ từ khảo cổ học, ngôn ngữ học và di truyền học.

Tại Á Châu khoai lang được trồng đầu tiên tại Ấn Độ sau đó đến Trung Quốc từ năm 1954. Tại Việt Nam thì khoai lang cũng được trồng từ lâu nhưng n 6 chưa rõ nguồn gốc suất sứ và thời gian du nhập theo các tài liệu cổ như sách”Thực vật bản thảo”, “Lĩnh nam tạp kỷ” và “Quảng Đông tân ngữ” của Lê Quý Đôn (Viện Hán Nôm, 1995) [16], (Bùi Huy Đáp 1984 [5], cây khoai lang có nhiều khả năng là cây trồng nhập nội và có thể được đưa vào nước ta từ nước Lã Tông (đảo Luzon ngày nay) vào cuối đời Minh cai trị nước ta. Trong “Thảo mộc trang” có đoạn viết: “Cam thự (khoai lang) là củ thuộc loài Thử Dự, rễ và lá như rễ khoai, củ to bằng nắm tay, to nữa bằng cái bình, da tía, thịt trắng, người ta luộc ăn” (Bùi Huy Đáp 1984) [5], (Viện Hán nôm, 1995) [16]. Sách “Biên niên lịch sử cổ trung đại Việt Nam” (Nhà xuất bản khoa học xã Hội 1987) đã có ghi: ” Năm 1558 (năm Mậu Ngọ) [1], Khoai lang từ Philippin được đưa vào Việt Nam, trồng đầu tiên ở An Trường - Thủ đô tạm thời của đời nhà Lê Trung Hưng (Hậu Lê), nay thuộc huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa”.

Như vậy, khoai lang đã có mặt ở Việt Nam cách đây khoảng gần 450 năm.