CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHẬP KHẨU VÀ KẾ TOÁN NGHIỆP VỤ NHẬP KHẨU HÀNG HOÁ TRONG CƠ CHẾ THỊ TRƯỜNG. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA KẾ TOÁN NGHIỆP VỤ KINH DOANH NHẬP KHẨU 1. Vài nét về hoạt động nhập khẩu Có thể nói, hoạt động nhập khẩu đã trở thành một hoạt động thương mại, là hoạt động kinh doanh ngoại thương quan trọng với tất cả các nước trên thế giới. Hàng hoá dịch vụ quốc gia này mua của quốc gia khác.
Nó là chiếc cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng của nước này với nước khác. Dù là hoạt động sản xuất xã hội phát triển như thế nào thì nó cũng phụ thuộc vào hoạt động kinh doanh này. Với Việt Nam chúng ta, nền cơ sở vật chất còn thấp kém, không đồng bộ, dân số lại phát triển thuộc loại cao trên thế giới, nền kinh tế thuộc loại đang phát triển thì hoạt động nhập khẩu có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Bởi vậy trong chính sách kinh tế của mình, Đảng và nhà nước đã xác định “nhập khẩu là hướng ưu tiên thúc đẩy kinh tế phát triển và là trọng điểm của kinh tế đối ngoại”.
NguyÔn ThÞ Hång Chi KT9 - K54 7 Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Luan van Trêng §¹i Häc C«ng NghiÖp Hµ Néi Khoa Kinh TÕ Cơ sở hoạt động nhập khẩu chính là hoạt đông mua bán hàng hoá nước ngoài. Khi nền sản xuất phát triển, thị trường mở cửa, việc trao đổi mua bán hàng hoá giữa các quốc gia là có lợi, hoạt động nhập khẩu sẽ mở rộng phạm vi ra ngoài biên giới quốc gia. Mục đích của hoạt động nhập khẩu là nhằm khai thác tôi đa lợi thế của từng quốc gia, hoạt động này diễn ra trên mọi lĩnh vực, trong mọi điều kiện kinh tế tư liệu sản xuất đến nhập khẩu hàng hoá, những máy móc công nghệ. tất cả các hoạt động trao đổi đó nhằm mang lại lợi ích cho tất cả quốc gia.
Hoạt động kinh doanh nhập khẩu là một bộ phận trong của hoạt động thương mại quốc tế, nó đi đôi với hoạt đông kinh doanh xuất nhập khẩu, đã kích thích sản xuất của các quốc gia phát triển, các hoạt đông này được thực hiện trên cơ sở lý thuyết về lợi thế tuyệt đối, lợi thế so sánh. Do điều kiện tự nhiên và điều kiện kinh tế, xã hội khác nhau, do đo chi phí sản xuất và giá thành các sản phẩm của mỗi quốc gia là khác nhau, nhưng vẫn có thể thu lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh. Về bản chất, hoạt động nhập khẩu và hoạt động mua bán trong nước đều là quá trình trao đổi hàng hoá, là quá trình thực hiện giá trị hàng hoá của người sản xuất. Tuy nhiên về hình thức và phạm vi, hoạt động nhập khẩu có nhiều điểm khác biệt mà các nhà kinh doanh nhập khẩu hàng hoá càng nhận thấy để có sự vận dụng phù hợp.
Thứ nhất: Khách hàng trong hoạt động nhập khẩu thường là người trong nước. Thứ hai: Các nhà cung cấp là người nước ngoài Thứ ba: Thị trường cho hoạt động nhập khẩu là thị trường trong nước. NguyÔn ThÞ Hång Chi KT9 - K54 8 Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Luan van Trêng §¹i Häc C«ng NghiÖp Hµ Néi Khoa Kinh TÕ Thứ tư: Các hình thức mua, bán và các nghiệp vụ liên quan đến nhập khẩu như phương thức thanh toán, thuế hải quan, vận chuyển, ký kết hợp đồng, rồi đên khâu tiêu thụ hàng hoá nhập về. có một số phức tạp.
Sự cần thiết và nhiệm vụ tổ chức hạch toán nghiệp vụ nhập khẩu hàng hoá trong cơ chế thị trường. Hạch toán kế toán là một công cụ quan trọng trong nền kinh tế cả ở tầm vĩ mô cũng như tầm vi mô. Để phát huy được vai trò quan trọng đó, cần thiết phải có tôe chức công tác hạch toán kế toán một cách khoa học, hợp lý. Tổ chức khoa học hợp lý công tác hạch toán kế toán không chỉ là một vấn đề có ý nghĩa lý luận là con là vấn đề có ý nghĩa thực tiễn đặc biệt là trong điều kiện đổi mới mở cửa hiện nay.
Trong những năm vừa qua, các chế độ thể lệ kế toán đã được nghiên cứu, ban hành qua các giai đoạn phát triển của đất nước nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trong từng giai đoạn đó. Cùng với việc ban hành các chế độ, thể kệ kế toán, việc thực hiện tổ chức chúng cũng như công tác tổ chức hạch toán kế toán nói chung của các đơn vị cũng như chỉ đạo ngày càng hoàn thiện, làm tăng hiệu lực của thông tin kế toán, tăng cường vai trò hạch toán kế toán trong quản lý doanh ngiệp. Kế toán hoạt động nhập khẩu là việc ghi chép, phản ánh, giám đốc các nghiệp vụ phát sinh kể từ khi mua hàng nhập khẩu đến khi thanh toán ngoại tệ với bên nước ngoài, đồng thời phản ánh đôn đốc xử lý các trường hợp thừa thiếu, tổn thất hàng hoá theo quy định. Kế toán hoạt động hàng hoá là việc ghi chép, phản ánh các nghiệp vụ kinh tế phát sinh một cách đầy đủ, kịp thời và chính xác tình hình bán hàng của doanh nghiệp trong kỳ về giá trị và số lượng hàng bán trên NguyÔn ThÞ Hång Chi KT9 - K54 9 Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Luan van Trêng §¹i Häc C«ng NghiÖp Hµ Néi Khoa Kinh TÕ tổng số và trên từng mặt hàng, từng địa điểm bán hàng, từng phương thức bán hàng.
Tính toán và phản ánh chính xác tổng giá thanh toán của hàng bán ra bao gồm cả doanh thu bán hàng, thuế giá trị gia tăng đầu ra của từng nhóm mặt hàng, từng hoá đơn, từng khách hàng. Xác định chính xác giá mua thực tế của lượng hàng đã tiêu thụ, đồng thời phân bổ chi phí thu mua cho hàng tiêu thụ nhằm xác định kết quả bán hàng. Kiểm tra, đôn đốc tình hình thu hồi và quản lý tiền hàng, quản lý khách nợ, thời hạn và tình hình trả nợ. Tập hợp đầy đủ chính xác kịp thời các khoản chi phí bán hàng thực tế phát sinh và kết chuyển (hay phân bổ) chi phí bán hàng cho hàng tiêu thụ, làm căn cứ để xác định kết quả kinh doanh.
Cung cấp thông tin thực tế về tình hình bán hàng, phục vụ cho việc chỉ đạo, điều hàng hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Tham mưu cho lãnh đạo về các giải pháp thúc đẩy quá trình bán hàng. Tổ chức hợp lý và đúng đắn công tác kế toán hoạt động nhập khẩu là tạo ra một sự thống nhất chứng từ, sổ sách, sau đó ghi chép và lưu chuyển chúng cho phù hợp với đặc điểm xuất nhập khẩu của doanh nghiệp, nhằm cung cấp thông tin một cách kịp thời, chính xác toàn diện cho quản lý và giám đốc mọi nghiệp vụ phát sinh trong quá trình hoạt động. Hơn nữa, việc tổ chức hợp lý công tác kế toán vận hành một cách nhịp nhàng, ăn khớp đạt hiệu quả cao.
Xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ chung của công tác kế toán và đặc điểm riêng của hoạt đọng nhập khẩu, từ sự cần thiết phải tổ chức công tác hạch toán hàng nhập khẩu, kế toán hàng nhập khẩu phải cần làm tốt nhiệm vụ sau: NguyÔn ThÞ Hång Chi KT9 - K54 10 Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Luan van Trêng §¹i Häc C«ng NghiÖp Hµ Néi Khoa Kinh TÕ Phản ánh, giám đốc tình hình thực hiện kế hoạch nhập khẩu. Đây là nhiệm vụ cơ bản đầu tiên và quan trọng bởi vì từ thông tin này của kế toán, người lãnh đạo có thể nắm bắt được các nghiệp vụ kinh doanh hàng hoá phát sinh, kiểm tra đánh giá được tình hình thực hiện kế hoạch nhập khẩu và bán hàng hoá, từ đó có biện pháp hoàn thiện công tác kinh doanh để thu được lợi nhuận cao. Kiểm tra, giám đốc tình hình thanh toán kịp thời giữa các bên. Kiểm tra tình hình chi phí nhập khẩu và sử dụng tiết kiệm tiền vốn.
Do đổi mới cơ chế quản lý, các doanh nghiệp thực hiện việc hạch toán kinh doanh xã hội chủ nghĩa có quyền tự chủ về tài chính cũng như mọi hoạt động kinh doanh, phải đảm bảo láy thu bù chi và có lãi. Điều này đòi hỏi kế toán phải xác định chính xác và đầy đủ chi phí nhập khẩu như: giá mua chi phí vận chuyển, bảo hiểm thuế hải quan, thuế thu nhập. để bù đắp và đảm bảo cho doanh nghiệp bảo tồn vốn kinh doanh. ĐẶC ĐIỂM NGHIỆP VỤ NHẬP KHẨU HÀNG HOÁ 1.
Phương thức nhập khẩu và hình thức nhập khẩu 1. Phương thức nhập khẩu. Có thể nói, nhập khẩu là hình thức kinh doanh rất phức tạp và đa dạng nên nó được thực hiện theo nhiều phương thức và hình thức khác nhau. Người ta chia phương thức kinh doanh nhập khẩu làm 2 loại: nhập khẩu theo nghị định thư và nhập khẩu ngoài nghị định thư.
Nhập khẩu theo nghị định thư là phương thức kinh doanh của các doanh nghiệp phải tuân theo chỉ tiêu pháp lệnh của Nhà nước, nghĩa là thực hiện NguyÔn ThÞ Hång Chi KT9 - K54 11 Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Luan van Trêng §¹i Häc C«ng NghiÖp Hµ Néi Khoa Kinh TÕ nghị định thư hoặc hiệp định đã ký kết giữa hai Chính phủ của hai nước về trao đổi hàng hoá. Nhập khẩu theo hình thức này có nhiều ưu đãi như khả năng thanh toán chắc chắn, giá cả hàng hoá dễ chấp nhận. tuy nhiên hình thức này chỉ được giao cho một số doanhnghiệp nhất định và chủ yếu áp dụng trong chế độ tập trung quan liêu bao cấp trước đây. Nhập khẩu ngoài nghị định thư (nhập khẩu tự cân đối) là phương thức hoạt động trong đó doanh nghiệp hàon toàn chủ động từ khâu đầu tổ chức nhập khẩu cho đến khi kết thúc.
Phương thức này tạo điều kiện cho các doanh nghiệp kinh doanh năng động, nhạy bén hơn với ngoại thương. Hình thức nhập khẩu. Hiện nay tồn tại 2 loại hình thức nhập khẩu chủ yếu đó là: Nhập khẩu trực tiếp và nhập khẩu uỷ thác. Nhập khẩu trực tiếp: Là phương thức kinh doanh mà trong đó, đơn vị tham gia nhập khẩu có thể trực tiếp đàm phán, ký kết hợp đồng với nước ngoài, trực tiếp nhận hàng và thanh toán tiền hàng.
Các doanh nghiệp tiến hàng nhập khẩu trực tiếp trên cơ sở tự cân đối về tài chính, có quyền tìm kiếm bạn hàng, định đoạt giá cả, lựa chọn phương thức thanh toán và thị trường, xác định phạm vi kinh doanh nhưng trong khuôn khổ chính sách quản lý xuất-nhập khẩu của Nhà nước.