Nghiên cứu công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại công ty cp vận tải thủy vinacomin quảng ninh

Nghiên cứu kế toán tiền lương tại Công ty CP Vận tải Thủy Vinacomin là một chủ đề quan trọng trong bối… 69 trang · Trường Đại Học Lâm Nghiệp Việt Nam · 2022.

• Tác giả: Trần Ngọc Tuyền
• Người hướng dẫn: TS. Lưu Thị Thảo
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Nghiên Cứu Công Tác Kế Toán Tiền Lương Và Các Khoản Trích Theo Lương Tại Công Ty CP Vận Tải Thủy Vinacomin
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TIỀN LƯƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƯƠNG
• 1.1. Khái niệm về lương và các khoản trích theo lương
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.2. Ý nghĩa, nhiệm vụ và chức năng của kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương
• 1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến tiền lương
• 1.4. Các nguyên tắc cơ bản trong tiền lương
• 1.5. Phân loại tiền lương
• 1.5.1. Phân loại theo hình thức trả lương
• 1.5.2. Phân loại theo tính chất
• 1.5.3. Phân loại theo chức năng tiền lương
• 1.5.4. Phân loại theo đối tượng trả lương
• 1.6. Các hình thức trả lương và tính lương trong doanh nghiệp
• 1.6.1. Trả lương theo thời gian
• 1.6.2. Hình thức trả lương theo sản phẩm
• 1.6.3. Khoán theo khối lượng công việc
• 1.6.4. Hình thức trả lương hỗn hợp
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN VÀ KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÔNG TY CP VẬN TẢI THỦY VINACOMIN
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN TIỀN LƯƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƯƠNG TẠI CÔNG TY CP VẬN TẢI THỦY VINACOMIN
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu kế toán tiền lương tại Vinacomin

Nghiên cứu kế toán tiền lương tại Công ty CP Vận tải Thủy Vinacomin là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hiện nay. Tiền lương không chỉ là một khoản chi phí mà còn là động lực thúc đẩy năng suất lao động. Việc quản lý tiền lương hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.

1.1. Khái niệm và vai trò của kế toán tiền lương

Kế toán tiền lương là quá trình ghi chép, phản ánh và quản lý các khoản chi phí liên quan đến tiền lương của người lao động. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo quyền lợi cho người lao động và giúp doanh nghiệp quản lý chi phí hiệu quả.

1.2. Đặc điểm của Công ty CP Vận tải Thủy Vinacomin

Công ty CP Vận tải Thủy Vinacomin hoạt động trong lĩnh vực vận tải thủy, với đặc thù là cần quản lý chặt chẽ chi phí nhân công. Đặc điểm này yêu cầu một hệ thống kế toán tiền lương linh hoạt và hiệu quả.

II. Những thách thức trong công tác kế toán tiền lương tại Vinacomin

Công tác kế toán tiền lương tại Công ty CP Vận tải Thủy Vinacomin đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của công ty mà còn tác động đến đời sống của người lao động.

2.1. Khó khăn trong việc tính toán và phân bổ chi phí

Việc tính toán và phân bổ chi phí tiền lương gặp khó khăn do sự biến động của thị trường lao động và các quy định pháp lý. Điều này đòi hỏi công ty phải thường xuyên cập nhật và điều chỉnh.

2.2. Vấn đề quản lý và giám sát lao động

Quản lý và giám sát lao động là một thách thức lớn, đặc biệt trong bối cảnh công ty có nhiều bộ phận và quy trình sản xuất khác nhau. Việc này cần một hệ thống kế toán chặt chẽ để đảm bảo tính chính xác.

III. Phương pháp nghiên cứu kế toán tiền lương tại Vinacomin

Để nghiên cứu công tác kế toán tiền lương tại Công ty CP Vận tải Thủy Vinacomin, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học và thực tiễn. Những phương pháp này sẽ giúp thu thập dữ liệu chính xác và đáng tin cậy.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính, hồ sơ kế toán và phỏng vấn nhân viên. Phương pháp này giúp có cái nhìn tổng quan về tình hình kế toán tiền lương tại công ty.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả

Sau khi thu thập dữ liệu, tiến hành phân tích để đánh giá thực trạng công tác kế toán tiền lương. Kết quả phân tích sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho việc cải thiện quy trình.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu kế toán tiền lương tại Vinacomin

Nghiên cứu kế toán tiền lương tại Công ty CP Vận tải Thủy Vinacomin không chỉ mang lại lợi ích cho công ty mà còn cho người lao động. Việc áp dụng các giải pháp từ nghiên cứu sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý và cải thiện đời sống người lao động.

4.1. Cải thiện quy trình tính lương

Việc cải thiện quy trình tính lương sẽ giúp công ty giảm thiểu sai sót và tăng tính chính xác trong việc chi trả tiền lương cho nhân viên.

4.2. Tăng cường quản lý nhân sự

Nghiên cứu cũng đề xuất các giải pháp để tăng cường quản lý nhân sự, từ đó nâng cao hiệu quả làm việc và sự hài lòng của người lao động.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của kế toán tiền lương tại Vinacomin

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy công tác kế toán tiền lương tại Công ty CP Vận tải Thủy Vinacomin cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Triển vọng tương lai cho thấy việc áp dụng công nghệ thông tin vào kế toán sẽ mang lại nhiều lợi ích.

5.1. Định hướng phát triển kế toán tiền lương

Công ty cần định hướng phát triển kế toán tiền lương theo hướng hiện đại hóa, áp dụng công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả công việc.

5.2. Tăng cường đào tạo nhân viên

Đào tạo nhân viên về kế toán tiền lương và các quy định pháp lý sẽ giúp nâng cao năng lực quản lý và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của công ty.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp phải đồng thời giải quyết bài toán nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, tối đa hóa lợi nhuận và quản lý tối ưu các nguồn lực nội tại. Tiền lương là một đòn bẩy kinh tế tác động trực tiếp đến động lực làm việc của người lao động và kỷ luật tổ chức. Đối với người sử dụng lao động, chi phí nhân công biểu hiện cho giá trị sức lao động và chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng chi phí sản xuất kinh doanh của đơn vị; đối với người lao động, tiền lương là nguồn thu nhập chủ yếu để đảm bảo đời sống sinh hoạt và tái sản xuất sức lao động. Cùng với tiền lương, hệ thống chính sách và chế độ về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và kinh phí công đoàn liên tục được Đảng và Nhà nước điều chỉnh nhằm đảm bảo an sinh xã hội cho người lao động.

Nhận thức được ý nghĩa của công tác quản lý lao động và tiền lương trong thực tiễn điều hành, tác giả đã chọn đề tài khóa luận: "Nghiên cứu công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty CP vận tải thủy Vinacomin, Quảng Ninh".

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty CP Vận tải thủy Vinacomin; đồng thời củng cố kiến thức lý thuyết và tiếp cận thực tế công tác kế toán tại doanh nghiệp.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương trong doanh nghiệp.
   • Đánh giá đặc điểm cơ bản và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty CP Vận tải thủy Vinacomin.
   • Đánh giá thực trạng và đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại đơn vị.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty CP Vận tải thủy Vinacomin.
• Phạm vi không gian: Tại Công ty CP Vận tải thủy Vinacomin (địa chỉ: Số 108 Lê Thánh Tông, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh).
• Phạm vi thời gian: Đánh giá kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty qua 3 năm (2019 – 2021) và khảo sát thực tế công tác kế toán tiền lương, các khoản trích theo lương tại đơn vị trong tháng 01/2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của đề tài tập trung vào bản chất kinh tế, chức năng của tiền lương và các khoản trích theo lương. Tiền lương được hiểu là biểu hiện bằng tiền của phần sản phẩm xã hội trả cho người lao động tương ứng với thời gian, chất lượng và kết quả lao động mà họ đã cống hiến. Về mặt bản chất, tiền lương là giá cả sức lao động, thuộc chi phí của doanh nghiệp và là thu nhập chính của người lao động. Bốn chức năng cơ bản của tiền lương gồm: chức năng tái sản xuất sức lao động, chức năng công cụ quản lý của doanh nghiệp, chức năng kích thích lao động (đòn bẩy kinh tế), và chức năng công cụ quản lý của nhà nước.

Hệ thống văn bản pháp luật và chế độ chính sách được trích dẫn và áp dụng trong khóa luận gồm:

• Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 được Quốc hội ban hành ngày 20 tháng 11 năm 2019.
• Nghị định số 145/2020/NĐ-CP ngày 14 tháng 12 năm 2020 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về điều kiện lao động và quan hệ lao động.
• Nghị quyết số 116/NQ-CP ngày 24 tháng 9 năm 2021 của Chính phủ quy định chính sách hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động bị ảnh hưởng bởi đại dịch COVID-19 từ Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp.
• Nghị quyết số 68/NQ-CP năm 2021 của Chính phủ về một số chính sách hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động gặp khó khăn do đại dịch COVID-19.
• Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC ngày 22 tháng 12 năm 2014 của Bộ Tài chính.
• Quy định về thuế thu nhập cá nhân: phương pháp tính thuế lũy tiến từng phần, mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân là 11.000.000 đồng/tháng và cho mỗi người phụ thuộc là 4.000.000 đồng/tháng.

Về tỷ lệ trích các khoản bảo hiểm và kinh phí công đoàn, văn bản phân định hai giai đoạn theo quy định hỗ trợ của Chính phủ:

Khoản trích	Tỷ lệ trích vào chi phí DN (01/10/2021 - 30/06/2022)	Tỷ lệ trừ vào lương NLĐ (01/10/2021 - 30/06/2022)	Tổng tỷ lệ trích (01/10/2021 - 30/06/2022)	Tỷ lệ trích vào chi phí DN (01/07/2022 - 30/09/2022)	Tỷ lệ trừ vào lương NLĐ (01/07/2022 - 30/09/2022)	Tổng tỷ lệ trích (01/07/2022 - 30/09/2022)
Bảo hiểm xã hội	17,0%	8,0%	25,0%	17,5%	8,0%	25,5%
Bảo hiểm y tế	3,0%	1,5%	4,5%	3,0%	1,5%	4,5%
Bảo hiểm thất nghiệp	0,0%	1,0%	1,0%	0,0%	1,0%	1,0%
Kinh phí công đoàn	2,0%	0,0%	2,0%	2,0%	0,0%	2,0%
Tổng cộng	22,0%	10,5%	32,5%	22,5%	10,5%	33,0%

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả vận dụng gồm:

• Phương pháp hạch toán kế toán: Sử dụng hệ thống chứng từ gốc, hệ thống tài khoản kế toán (TK 334, TK 338 và các tài khoản chi phí 622, 627, 641, 642) và hình thức ghi sổ Nhật ký - Chứng từ.
• Phương pháp phân tích kinh tế: Tính toán tốc độ phát triển liên hoàn và tốc độ phát triển bình quân để đánh giá sự biến động về nguồn vốn, tài sản, doanh thu và lợi nhuận qua các năm.
• Phương pháp thống kê và tổng hợp số liệu: Tập hợp và đối chiếu số liệu từ bảng chấm công, bảng thanh toán lương, sổ chi tiết và sổ tổng hợp.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm: Báo cáo tài chính của Công ty CP Vận tải thủy Vinacomin giai đoạn 2019 – 2021; hệ thống chứng từ thực tế (bảng chấm công, bảng thanh toán tiền lương, phiếu chi, ủy nhiệm chi) và sổ kế toán tháng 01/2022 tại phòng Kế toán tài chính của đơn vị.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương

Chương 1 hệ thống hóa toàn bộ các vấn đề lý luận nền tảng về lao động, tiền lương và công tác hạch toán trong doanh nghiệp:

• Ý nghĩa, nhiệm vụ và chức năng của kế toán tiền lương: Hạch toán tiền lương giúp kiểm soát chi phí nhân công, tổ chức nhân sự kỷ luật, làm căn cứ chi trả trợ cấp bảo hiểm xã hội và phân bổ chi phí hợp lý vào giá thành sản phẩm hoặc chi phí thời kỳ. Kế toán có nhiệm vụ ghi chép kịp thời số lượng, chất lượng lao động, tính toán chính xác tiền lương, lập báo cáo phân tích quỹ lương.
• Các nhân tố ảnh hưởng và nguyên tắc trả lương: Tiền lương chịu sự chi phối của nhóm yếu tố doanh nghiệp (khả năng tài chính, cơ cấu tổ chức), thị trường lao động (quan hệ cung cầu, mặt bằng lương), người lao động (trình độ, thâm niên) và tính chất công việc (cường độ, hao phí lao động). Nguyên tắc trả lương đòi hỏi sự thỏa thuận hợp pháp, mức lương không thấp hơn lương tối thiểu do Nhà nước quy định và phân phối theo kết quả lao động.
• Phân loại và các hình thức trả lương:
  • Phân loại: theo hình thức trả lương (thời gian, sản phẩm, lũy tiến, khoán việc), theo tính chất (lương chính, lương phụ), theo chức năng (lương trực tiếp, lương gián tiếp), và theo đối tượng (sản xuất, bán hàng, quản lý).
  • Hình thức trả lương: Lương thời gian tính theo tháng, tuần, ngày, giờ; lương sản phẩm (trực tiếp, có thưởng, lũy tiến, gián tiếp); lương khoán khối lượng công việc; và hình thức lương hỗn hợp (gồm bộ phận cứng bảo đảm mức sống tối thiểu theo bậc lương và bộ phận biến động gắn với năng suất).
• Các quỹ trích theo lương và thuế thu nhập cá nhân: Trình bày định nghĩa, mục đích trích lập và cơ chế quản lý các quỹ BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ; cơ chế tính thuế thu nhập cá nhân đối với người lao động có thu nhập chịu thuế.
• Kế toán tiền lương và các khoản trích:
  • Tài khoản 334 "Phải trả cho người lao động": phản ánh tình hình thanh toán tiền lương, tiền thưởng và các khoản phụ cấp; gồm hai tài khoản cấp hai là TK 3341 (Phải trả cho công nhân viên) và TK 3348 (Phải trả cho người lao động khác).
  • Tài khoản 338 "Phải trả và phải nộp khác": gồm 8 tài khoản cấp hai (TK 3381 đến TK 3388).
  • Trình tự hạch toán: Luân chuyển chứng từ từ bảng chấm công, bảng thanh toán lương vào các tài khoản chi phí (TK 622, 627, 641, 642) đối ứng với TK 334; hạch toán trích nộp các khoản bảo hiểm đối ứng giữa TK 338 với TK 334 và các tài khoản chi phí.

Chương 2: Đặc điểm cơ bản và kết quả hoạt động kinh doanh của Công ty CP vận tải thủy Vinacomin

Chương này tập trung phân tích tổng quan về đơn vị thực tập trên các phương diện lịch sử, tổ chức quản lý, nguồn lực và kết quả tài chính:

• Lịch sử hình thành: Công ty Cổ phần Vận tải thủy - VINACOMIN (tên viết tắt: VWTC; tên giao dịch quốc tế: Vinacomin Waterway Transport Joint Stock Company) được thành lập ngày 12/4/2007 bởi các cổ đông sáng lập là Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam cùng các công ty con. Giấy phép ĐKKD số 2203000845 cấp ngày 24/4/2007 bởi Sở Kế hoạch và Đầu tư Quảng Ninh với vốn điều lệ 100 tỷ đồng. Ngành nghề kinh doanh chính là vận tải hàng hóa đường thủy nội địa và ven biển; chế biến và kinh doanh than.
• Cơ cấu tổ chức bộ máy: Mô hình quản lý trực tuyến - chức năng gồm Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát, Ban giám đốc và các phòng chức năng: Khai thác kinh doanh, Kỹ thuật vật tư, Kế hoạch - điều khiển, Tổ chức hành chính, Kế toán tài chính; cùng các đơn vị trực thuộc là Đội tàu biển và các Kho, trạm sản xuất.
• Cơ sở vật chất kỹ thuật: Đến ngày 31/12/2021, tổng nguyên giá tài sản là 2.523 đồng, giá trị còn lại (GTCL) là 1.777 đồng, chiếm tỷ lệ 65,22% nguyên giá. Nhà cửa vật kiến trúc chiếm 43,01% tổng tài sản (tỷ lệ GTCL/nguyên giá là 73,39%); phương tiện vận tải chiếm 38,94% (tỷ lệ GTCL/nguyên giá là 64,39%); máy móc thiết bị chiếm 18,05% (tỷ lệ GTCL/nguyên giá là 47,55%).

Loại tài sản	Tỷ trọng trên tổng tài sản (%)	Tỷ lệ GTCL/Nguyên giá (%)
Nhà cửa, vật kiến trúc	43,01%	73,39%
Phương tiện vận tải	38,94%	64,39%
Máy móc thiết bị	18,05%	47,55%
Tổng cộng tài sản	100,00%	65,22%

• Tình hình lao động: Tổng số lao động là 173 người. Phân theo giới tính: nam chiếm đa số với 143 người (khoảng 90%), nữ có 30 người (do tính chất vận tải thủy và kinh doanh than). Độ tuổi từ 31-45 tuổi chiếm tỷ trọng cao nhất với 72 người; dưới 31 tuổi có 58 người; trên 45 tuổi có 43 người. Trình độ học vấn: Đại học 89 người, Cao đẳng 35 người, Trung cấp 49 người. Phân bổ chức danh: Cán bộ lãnh đạo 38 người, Cán bộ đơn thuần 70 người, Nhân viên 65 người.
• Tình hình tài sản và nguồn vốn giai đoạn 2019 – 2021: Quy mô tài sản và nguồn vốn có sự biến động lớn, năm 2020 tăng so với 2019 nhưng năm 2021 lại sụt giảm mạnh.

Chỉ tiêu (ĐVT: đồng)	Năm 2019	Năm 2020	Năm 2021	Tốc độ LH 2020/2019 (%)	Tốc độ LH 2021/2020 (%)	Tốc độ bình quân (%)
I. Tài sản	-	-	653.495	-	30,84%	67,36%
1. Tài sản ngắn hạn	-	-	625.187	129,01%	13,75%	42,11%
2. Tài sản dài hạn	-	-	27.308	558,60%	120,67%	259,63%
II. Nguồn vốn	-	-	653.495	-	30,84%	67,36%
1. Nợ phải trả	-	-	547.709	139,07%	13,26%	42,95%
2. Nguồn vốn chủ sở hữu	-	-	105.786	188,80%	98,13%	136,11%

Tài sản ngắn hạn có xu hướng giảm với tốc độ phát triển bình quân đạt 42,11%, trong khi tài sản dài hạn tăng bình quân 259,63%. Nợ phải trả giảm mạnh (tốc độ bình quân 42,95%), nguồn vốn chủ sở hữu tăng bình quân 136,11%, thể hiện doanh nghiệp dần nâng cao khả năng tự chủ về vốn.

• Kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2019 – 2021:
  • Doanh thu thuần năm 2020 tăng lên 140,23% so với 2019 (đạt 6.603 đồng), nhưng sang năm 2021 giảm mạnh xuống 4.204 đồng (tốc độ liên hoàn 69,26%), tốc độ bình quân qua 3 năm đạt 98,55%.
  • Giá vốn hàng bán năm 2021 giảm với tốc độ liên hoàn 70,10% (tốc độ bình quân 99,35%).
  • Doanh thu tài chính năm 2021 đạt 9.686 đồng (tốc độ liên hoàn 606,33%). Chi phí tài chính năm 2021 giảm còn 16.554 đồng (chủ yếu là lãi vay). Chi phí bán hàng năm 2021 là 123.448 đồng. Chi phí quản lý doanh nghiệp là 28.660 đồng.
  • Lợi nhuận khác năm 2021 tăng đạt 76.609 đồng (nhờ thu nhập khác tăng 81.928 đồng).
  • Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế năm 2021 giảm còn 45.363 đồng (tốc độ liên hoàn 38,87%). Lợi nhuận sau thuế năm 2021 đạt 34.350 đồng (tốc độ liên hoàn 36,43%, tốc độ bình quân đạt 58,57%). Lãi cơ bản trên cổ phiếu năm 2021 giảm xuống 3.411 đồng. Doanh thu và lợi nhuận giảm do tác động của đại dịch COVID-19, doanh nghiệp thiếu hợp đồng, phải thu hẹp sản xuất và tạm dừng hoạt động chế biến, kinh doanh than trong thời gian dài.

Chương 3: Thực trạng và một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác Kế toán kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty CP vận tải thủy Vinacomin

Chương 3 trình bày chi tiết công tác kế toán tiền lương và các nghiệp vụ phát sinh tại doanh nghiệp:

• Tổ chức bộ máy kế toán: Áp dụng hình thức kế toán tập trung. Phòng Kế toán tài chính gồm: Kế toán trưởng (phụ trách chung, chịu trách nhiệm pháp lý và nghiệp vụ), Kế toán tổng hợp (kiểm soát số liệu, lập báo cáo), Kế toán bán hàng (theo dõi tiêu thụ), Kế toán tiền lương (theo dõi chấm công, tính lương, BHXH, lập bảng lương), Kế toán thuế (tính thuế TNDN, GTGT) và Thủ quỹ (quản lý tiền mặt, thu chi qua quỹ).
• Chính sách kế toán áp dụng: Hạch toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC; tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ; hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên; tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền; trích khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng; niên độ kế toán theo năm dương lịch (01/01 đến 31/12).
• Hình thức ghi sổ kế toán: Công ty áp dụng hình thức Nhật ký - Chứng từ. Hàng ngày, căn cứ chứng từ gốc ghi trực tiếp vào các Nhật ký - Chứng từ (từ số 1 đến số 10) hoặc Bảng kê, sổ chi tiết. Cuối tháng, khóa sổ, đối chiếu số liệu và chuyển số phát sinh tổng cộng từ Nhật ký - Chứng từ sang Sổ Cái. Nghiệp vụ tiền lương và các khoản trích theo lương được phản ánh tổng hợp tại Nhật ký - Chứng từ số 10.
• Quy chế trả lương tại công ty: Áp dụng hình thức khoán tiền lương theo chức danh, cấp bậc, ngành nghề và đơn giá phương tiện vận tải thủy. Quy chế bao gồm: lương khoán, tiền ăn giữa ca/ăn định lượng, tiền làm ca đêm (ca 3), phụ cấp độc hại, xăng xe, điện thoại, tiền bổ sung lễ tết. Thang bảng lương đăng ký tại Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Quảng Ninh.
• Thực trạng tính lương tháng 01/2022:
  • Bộ phận tàu biển (Tàu Vinacomin 06): Do đặc thù đi biển dài ngày (mỗi đợt 2 - 3 tháng), thuyền viên đi làm cả tháng nên ngày công thực tế tính đủ 31 ngày. Tiền lương tháng được xác định theo công thức: $$\text{TL tháng (Lương hoạt động)} = \frac{\text{TL tháng}}{\text{Ngày công tháng}} \times \text{Ngày công thực tế}$$ Ví dụ: Thuyền viên Vũ Hồng Huấn (chức danh Capt - Thuyền trưởng) có mức lương đóng bảo hiểm 8.000 đồng, làm đủ 31 ngày, lương hoạt động là 8.000 đồng; cộng phụ cấp độc hại, làm thêm, xăng xe, điện thoại đạt tổng tiền lương 8.936 đồng. Tổng ngày công của cả tàu Vinacomin 06 trong tháng 01/2022 là 372 công.
  • Bộ phận văn phòng (Phòng Kế hoạch): Theo quy chế, lương tháng cũng được tính căn cứ theo ngày công thực tế. Tuy nhiên, trên thực tế tác giả phát hiện kế toán công ty khi lập bảng lương lại mặc định lấy tiền lương tháng bằng đúng tiền lương đóng bảo hiểm xã hội mà không nhân chia theo số ngày công thực tế làm việc (dù nhân viên đi làm 15, 16, 18 hay 20 ngày thì lương tháng vẫn bằng lương đóng bảo hiểm). Tác giả chỉ ra đây là điểm chưa hợp lý trong thực tế thực hiện.
• Hạch toán nghiệp vụ tiền lương tháng 01/2022:
  • Chi phí tiền lương phát sinh: Ghi Nợ TK 6229 (Chi phí nhân công trực tiếp SX CCDV) số tiền 1.025 đồng.
  • Tiền ăn ca: Ghi Nợ TK 6229 số tiền 198.727 đồng.
  • Thanh toán lương cho người lao động: Ghi Nợ TK 3341 số tiền 5.000 đồng.
  • Thanh toán tiền ăn ca: Ghi Nợ TK 3342 số tiền 371.000 đồng.
  • Khấu trừ các khoản trích theo lương: Ghi Nợ TK 3341 số tiền 138.640 đồng.
  • Toàn bộ nghiệp vụ được theo dõi trên sổ chi tiết TK 3341, TK 3342, tổng hợp vào Nhật ký - Chứng từ số 10 và ghi vào Sổ Cái TK 334.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính của nghiên cứu:

• Phản ánh trung thực thực trạng tài chính và kinh doanh của Công ty CP Vận tải thủy Vinacomin trong 3 năm 2019 – 2021: Quy mô tổng tài sản năm 2021 đạt 653.495 đồng; vốn chủ sở hữu đạt 105.786 đồng; lợi nhuận sau thuế năm 2021 đạt 34.350 đồng (giảm 36,43% so với năm 2020 do thu hẹp hoạt động chế biến, kinh doanh than dưới tác động của dịch bệnh).
• Mô tả toàn diện quy trình kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương theo hình thức ghi sổ Nhật ký - Chứng từ: Làm rõ các tài khoản chi tiết được đơn vị mở riêng (TK 3341 cho tiền lương, TK 3342 cho ăn ca) và quy trình luân chuyển chứng từ từ Bảng chấm công, Bảng thanh toán lương lên Nhật ký - Chứng từ số 10 và Sổ Cái.
• Phát hiện bất cập thực tế trong công tác tính lương: Tác giả phát hiện sự sai lệch giữa quy chế bằng văn bản và thực tế thực hiện tại khối văn phòng. Việc tính lương tháng cào bằng theo mức đóng bảo hiểm mà không căn cứ vào số ngày công đi làm thực tế làm giảm tính chính xác của chi phí tiền lương và chưa đảm bảo tính công bằng theo nguyên tắc phân phối theo lao động.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả:

• Hoàn thiện phương pháp tính lương cho khối văn phòng: Yêu cầu kế toán tiền lương phải tính toán tiền lương thực lĩnh đúng theo công thức gắn với số ngày công thực tế trên Bảng chấm công, khắc phục triệt để tình trạng đồng nhất lương thực tế với lương đóng bảo hiểm.
• Nâng cấp cơ sở vật chất và phương tiện vận tải: Kiến nghị công ty đầu tư đổi mới phương tiện và máy móc thiết bị (khi tỷ lệ GTCL/nguyên giá máy móc thiết bị chỉ còn 47,55%) nhằm phục vụ tốt hơn cho hoạt động vận tải đường thủy.
• Hoàn thiện công tác lập và quản lý chứng từ: Đảm bảo luân chuyển chứng từ kịp thời, đối chiếu chặt chẽ giữa sổ chi tiết các tài khoản bảo hiểm (TK 3382, 3383, 3384, 3386) với cơ quan quản lý bảo hiểm và cơ quan công đoàn.

Đóng góp của khóa luận:

• Hệ thống hóa lý thuyết về kế toán tiền lương gắn với hệ thống pháp luật lao động và các văn bản điều chỉnh tỷ lệ bảo hiểm xã hội mới (Nghị quyết 116/NQ-CP và Nghị quyết 68/NQ-CP năm 2021).
• Cung cấp một nghiên cứu tình huống cụ thể (case study) về hạch toán tiền lương trong doanh nghiệp vận tải thủy áp dụng hình thức Nhật ký - Chứng từ và cơ chế khoán lương cho thuyền viên.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Khóa luận chỉ khảo sát số liệu kế toán tiền lương chuyên sâu trong phạm vi một tháng duy nhất (tháng 01/2022), do đó chưa phản ánh được đầy đủ sự biến động của quỹ lương qua các quý và các chu kỳ vận tải trong năm. Tác giả cũng thừa nhận do giới hạn thời gian thực tập và năng lực bản thân nên các phân tích chưa thể bao quát toàn bộ hoạt động tài chính của đơn vị.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng phạm vi nghiên cứu số liệu tiền lương sang trọn vẹn cả niên độ kế toán; nghiên cứu đánh giá việc ứng dụng phần mềm kế toán để thay thế hình thức ghi sổ Nhật ký - Chứng từ thủ công nhằm nâng cao năng suất hạch toán tại doanh nghiệp.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng: Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên chuyên ngành Kế toán, Quản trị nhân lực, Kinh tế vận tải, và các cá nhân nghiên cứu về kế toán chi phí nhân công trong các doanh nghiệp ngành than hoặc vận tải đường thủy.
• Các nội dung đáng tham khảo:
  • Hệ thống mẫu biểu chứng từ thực tế: Bảng chấm công ngành tàu biển (với ký hiệu chấm công đi biển đặc thù), Bảng thanh toán tiền lương Tàu Vinacomin 06, Sổ chi tiết TK 3341 và TK 3342.
  • Mẫu sổ và trình tự ghi sổ theo hình thức Nhật ký - Chứng từ số 10 cho phần hành tiền lương, một hình thức kế toán đòi hỏi tính chuẩn mực và đối chiếu chặt chẽ nhưng ít tài liệu minh họa chi tiết.
  • Bảng tổng hợp tỷ lệ các khoản trích theo lương áp dụng các chính sách miễn giảm bảo hiểm thời kỳ COVID-19 theo Nghị quyết 116/NQ-CP và Nghị quyết 68/NQ-CP.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty CP Vận tải thủy Vinacomin áp dụng hình thức ghi sổ kế toán nào và nghiệp vụ tiền lương được tập hợp trên sổ kế toán tổng hợp nào? Doanh nghiệp áp dụng hình thức ghi sổ kế toán Nhật ký - Chứng từ. Các nghiệp vụ kế toán phát sinh liên quan đến tiền lương và các khoản trích theo lương (TK 3341, TK 3342, TK 338) được tập hợp trên Nhật ký - Chứng từ số 10 trước khi vào Sổ Cái.

2. Tỷ lệ trích các khoản bảo hiểm và kinh phí công đoàn tính vào chi phí doanh nghiệp từ ngày 01/10/2021 đến 30/06/2022 theo văn bản là bao nhiêu? Theo Nghị quyết 116/NQ-CP, tổng tỷ lệ trích tính vào chi phí của doanh nghiệp trong giai đoạn này là 22% (gồm BHXH 17%, BHYT 3%, BHTN 0% do được miễn đóng hỗ trợ, KPCĐ 2%). Tổng tỷ lệ đóng của cả doanh nghiệp và người lao động là 32,5%.

3. Bất cập trong cách tính lương cho nhân viên văn phòng mà tác giả phát hiện tại doanh nghiệp là gì? Trên thực tế, kế toán lấy tiền lương tháng của nhân viên khối văn phòng bằng đúng mức lương đóng bảo hiểm xã hội, mà không căn cứ vào số ngày công làm việc thực tế trên bảng chấm công (nhân viên làm 15, 16, 18 hay 20 ngày vẫn hưởng cùng một mức lương).

4. Tại sao ngày công thực tế của thuyền viên tàu Vinacomin 06 trong tháng 01/2022 lại được tính đủ 31 ngày? Do đặc thù ngành vận tải thủy, mỗi đợt tàu ra khơi kéo dài từ 2 đến 3 tháng liên tục. Trong tháng 01/2022, tàu Vinacomin 06 đi biển toàn bộ các ngày trong tháng, do đó toàn bộ thuyền viên được tính 31 ngày công thực tế để tính lương sản phẩm và lương hoạt động.

5. Tài khoản 334 được doanh nghiệp mở chi tiết thành các tài khoản cấp hai nào? Công ty mở hai tài khoản cấp hai chi tiết cho TK 334 gồm: TK 3341 phản ánh "Tiền lương" và TK 3342 phản ánh "Ăn ca".

Kết luận

Khóa luận của tác giả Trần Ngọc Tuyền đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương theo quy định hiện hành, đồng thời phân tích chi tiết thực trạng tài chính giai đoạn 2019 – 2021 của Công ty CP Vận tải thủy Vinacomin. Công trình mô tả cụ thể quy trình luân chuyển chứng từ và hạch toán phần hành tiền lương theo hình thức Nhật ký - Chứng từ trong tháng 01/2022, làm rõ nét đặc thù trả lương khoán ngành vận tải biển. Đồng thời, khóa luận đã chỉ ra điểm bất hợp lý trong việc tính lương thực tế tại khối văn phòng và đề xuất các giải pháp hoàn thiện gắn liền với ngày công lao động và kỷ luật chứng từ kế toán.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TIỀN LƯƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƯƠNG 1. Khái niệm về lương và các khoản trích theo lương 1. Khái niệm  Khái niệm Tiền lương là biểu hiện bằng tiền phần sản phẩm xã hội trả cho người lao động tương ứng với thời gian chất lượng và kết quả lao động mà họ đã cống hiến. Như vậy tiền lương thực chất là khoản thù lao mà doanh nghiệp trả cho người lao động trong thời gian mà họ cống hiến cho doanh nghiệp.

Tiền lương có chức năng vô cùng quan trọng nó là đòn bẩy kinh tế vừa khuyến khích người lao động chấp hành kỷ luật lao động, hạ giá thành sản phẩm tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp  Bản chất của tiền lương: + Tiền Lương thực chất là giá cả sức lao động + Đối với chủ doanh nghiệp thì tiền lương là một phần chi phí, nên nó được tính toán và quản lý chặt chẽ. Đối với NLĐ thì tiền lương là thu nhập chủ yếu từ lao động của họ. Do vậy phấn đấu nâng cao tiền lương là yêu cầu cao nhất của người lao động + Tiền lương và các khoản trích theo lương hợp thành chi phí về nhân công trong tổng chi phí của doanh nghiệp 1. Ý nghĩa, nhiệm vụ và chức năng của kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương * Ý nghĩa: - Lao động là một yếu tố không thể thiếu trong hoạt động sản xuất kinh doanh hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương có ý nghĩ rất lớn trong quản lý sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp - Hạch toán tốt lao động tiền lương và các khoản trích theo lương giúp cho công tác quản lý nhân sự đi vào nề nếp có kỷ luật, đồng thời tạo cơ sở để doanh nghiệp chi trả các khoản trợ cấp bảo hiểm xã hội cho người lao động 4 nghỉ việc trong trường hợp ốm đau, thai sản, tai nạn lao động.

- Tổ chức tốt công tác tiền lương còn giúp cho việc quản lý tiền lương chặt chẽ đảm bảo trả lương đúng chính sách và doanh nghiệp đồng thời còn căn cứ để tính toán phân bổ chi phí nhân công và chi phí doanh nghiệp hợp lý. * Nhiệm vụ: - Tổ chức ghi chép phản ánh kịp thời, chính xác số liệu về số lượng, chất lượng và kết quả lao động. Hướng dẫn các bộ phận trong doanh nghiệp ghi chép và luân chuyển các chứng từ ban đầu về lao động, tiền lương và các khoản trích theo lương. - Tính toán chính xác và thanh toán kịp thời các khoản tiền lương, tiền thưởng, trợ cấp BHXH và các khoản trích nộp theo đúng quy định.

- Tính toán và phân bổ chính xác, hợp lý chi phí tiền lương và các khoản trích theo lương vào các đối tượng hạch toán chi phí - Tổ chức lập các báo cáo về lao động, tiền lương, tình hình trợ cấp BHXH qua đó tiến hành phân tích tình hình sử dụng lao động, quỹ tiền lương của doanh nghiệp để có biện pháp sử dụng lao động hiệu quả hơn. * Chức năng: - Chức năng tái sản xuất sức lao động: quá trình tái sản xuất sức lao động được thực hiện bởi việc trả công cho người lao động thông qua lương. Bản chất của sức lao động là sản phẩm lịch sử luôn được hoàn thiện và nâng cao nhờ thường xuyên được khôi phục và phát triển còn bản chất của tái sản xuất sức lao động là có được một tiền lương sinh hoạt nhất định để họ có thể duy trì và phát triển sức lao động mới ( nuôi dưỡng, giáo dục thế hệ sau ), tích lũy kinh nghiệm và nâng cao trình độ, hoàn thiện kỹ năng lao động - Chức năng là công cụ quản lý của doanh nghiệp: Mục đích cuối cùng của các nhà quản trị là lợi nhuận cao nhất. Để đạt được mục tiêu đó họ phải biết kết hợp nhịp nhàng và quản lý một cách có nghệ thuật các yếu tố trong quá trình kinh doanh.

Người sử dụng lao động có thể tiến hành kiểm tra giám sát, theo dõi người lao động làm việc theo kế hoạch, tổ chức của mình thông qua việc chi trả lương cho họ, phải đảm bảo chi phí mà mình bỏ ra phải đem 5 lại kết quả và hiệu quả cao nhất. Qua đó người sử dụng lao động sẽ quản lý chặt chẽ về số lượng và chất lượng lao động của mình để trả công xứng đáng cho người lao động. - Chức năng kích thích lao động ( đòn bẩy kinh tế ): Với một mức lương thỏa đáng sẽ là động lực thúc đẩy sản xuất phát triển tăng năng suất lao động. Khi được trả công xứng đáng người lao động sẽ say mê, tích cực làm việc, phát huy tinh thần làm việc sáng tạo, họ sẽ gắn bó chặt chẽ trách nhiệm của mình với lợi ích của doanh nghiệp - Chức năng công cụ quản lí nhà nước: Trong thực tế, các doanh nghiệp luôn muốn đạt được mục tiêu giảm tối đa chi phí sản xuất, còn người lao động lại muốn được trả lương cao để tái sản xuất sức lao động.

Vì vậy nhà nước đã xây dựng các chế độ, chính sách lao động và tiền lương để làm hành lang pháp lý cho cả hai bên 1. Các nhân tố ảnh hưởng đến tiền lương - Tiền lương không chỉ thuần túy là vấn đề kinh tế, vấn đề lợi ích mà nó còn là vấn đề xã hội liên quan trực tiếp đến chính sách kinh tế vĩ mô của Nhà nước. Do vậy, tiền lương bị ảnh hưởng của rất nhiều yếu tố: + Nhóm yếu tố thuộc về doanh nghiệp: chính sách của doanh nghiệp, khả năng tài chính, cơ cấu tổ chức, bầu không khí văn hóa của doanh nghiệp. + Nhóm yếu tố thuộc về thị trường lao động: quan hệ cung cầu trên thị trường, mặt bằng chi phí tiền lương, chi phí sinh hoạt, thu nhập quốc dân, tình hình kinh tế pháp luật.

+ Nhóm yếu tố thuộc về người lao động: số lượng – chất lượng lao động, thâm niên công tác, kinh nghiệm làm việc và các mối uan hệ khác. + Nhóm yếu tố thuộc về công việc: lượng hao phí lao động trong quá trình làm việc, cường độ lao động, năng suất lao động. Các nguyên tắc cơ bản trong tiền lương - Mức lương được hình thành trên cơ sở thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động 6 - Mức lương trong hợp đồng lao động phải lớn hơn mức lương tối thiểu do Nhà nước quy định. - Người lao động được hưởng lương theo năng suất lao động, chất lượng lao động và kết quả lao động.

- Trong việc tính trả lương phải tuân thủ các nguyên tắc tại bộ luật Lao Động số 45/2019/QH14 của Quốc Hội ban hành ngày 20 tháng 11 năm 2019 1. Phân loại tiền lương a, Phân loại theo hình thức trả lương - Trả lương theo thời gian: Là hình thức trả lương cho người lao động căn cứ vào thời gian làm việc theo cấp bậc, chức vụ, các loại phụ cấp ( nếu có ) theo bảng lương quy định của nhà nước, theo Nghị định số 145/2020/NĐ- CP ngày 14 tháng 12 năm 2020 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về điều kiện lao động và quan hệ lao động. Trả lương theo thời gian thường được áp dụng cho bộ phận quản lý không trực tiếp sản xuất sản phẩm hay cũng cấp dịch vụ. Do những hạn chế nhất định của hình thức trả lương theo thời gian ( mang tính bình quân, chưa thực sự gắn kết với kết quả sản xuất) nên để khắc phục phần nào hạn chế đó, trả lương theo thời gian có thể kết hợp chế độ tiền thưởng để khuyến khích người lao động hăng hái làm việc.

- Trả lương theo sản phẩm: Là hình thức trả lương theo số lượng, chất lượng sản phẩm mà họ đã làm ra. Hình thức trả lương theo sản phẩm được thực hiện có nhiều cách khác nhau tùy theo đặc điểm, điều kiện sản xuất của doanh nghiệp. Trả lương theo sản phẩm có thường áp dụng cho công nhân trực tiếp hay gián tiếp với mục đích nhằm khuyến khích công nhân tăng năng suất lao động, tiết kiệm nguyên vật liệu. Thưởng hoàn thành kế hoạch và chất lượng sản phẩm.

- Tiền lương trả theo sản phẩm lũy tiến: Là tiền lương trả theo sản phẩm trực tiếp kết hợp với suất tiền thưởng lũy tiến theo mức độ hoàn thành định mưsc cho sản phẩm tính cho từng người hay một tập thể người lao động. Ngoài ra còn trả lương theo hình thức khoán sản phẩm cuối cùng. 7 - Tiền lương khoán theo khối lượng công việc: Tiền lương khoán được áp dụng đối với những khối lượng công việc hoặc những công việc cần phải được hoàn thành trong một thời gian nhất đị nh. Khi thực hiện cách tính lương này cần chú ý kiểm tra tiến độ và chất lượng công việc khi hoàn thành nghiệm thu nhất là đối với các công trình xây ddựngcow bản vì có những phần công việc khất khi nghiệm thu khối lượng công trình hoàn thành sẽ khó phát hiện.

b, Phân loại theo tính chất -Theo cách phân loại này, tiền lương được phân thành hai loại: Tiền lương chính và tiền lương phụ. + Tiền lương chính là tiền lương trả cho người lao động trong thời gian trực tiếp làm việc bao gồm cả tiền lương cấp bậc, tiền thưởng và các khoản phụ cấp có tính chất lượng. + Tiền lương phụ là tiền lương trả cho người lao động trong thời gian trực tiếp làm việc bao gồm cả tiền lương cấp bậc, tiền thưởng và các khoản phụ cấp có tính chất lượng + Tiền lương phụ là tiền lương trả cho người lao động trong thời gian không làm việc nhưng chế độ được hưởng lương quy định như: nghỉ phép, hội họp, học tập, lễ, tết, ngừng sản xuất c, Phân loại theo chức năng tiền lương -Theo cách phân loại này, tiền lương được phân thành: Tiền lương trực tiếp và tiền lương gián tiếp + Tiền lương trực tiếp là tiền lương được trả cho người lao động trực tiếp sản xuất hay cung ứng dịch vụ + Tiền lương gián tiếp là tiền lương trả cho người lao động tham gia gián tiếp và quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. d, Phân loại theo đối tượng trả lương -Theo cách phân này, tiền lương được phân thành: Tiền lương sản xuất, tiền lương bán hàng, tiền lương quản lý.

+ Tiền lương sản xuất là tiền lương trả cho các đối tượng thực hiện chức năng sản xuất 8 + Tiền lương bán hàng là tiền lương trả cho các đối tượng thực hiện chức năng bán hàng + Tiền lương quản lý là tiền lương trả cho các đối tượng thực hiện chức năng quản lý 1.