CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ LÝ THUYẾT KẾ TOÁN TIỀN LƯƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƯƠNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ 1.1 Một số vấn đề lý luận về tiền lương, các khoản trích theo lương 1.1 Một số vấn đề lý luận về tiền lương 1.1 Khái niệm Tiền lương là một khái niệm quan trọng trong quan hệ lao động giữa người sử dụng lao động và người lao động. Theo quy định tại Điều 90, Bộ luật lao động năm 2019, tiền lương là số tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động theo thỏa thuận để thực hiện công việc, bao gồm lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác (nếu có). Trong đó, mức lượng theo công việc, chức danh phải cao hơn mức lương tối thiểu vùng. Người sử dụng lao động phải đảm bảo trả lương bình đẳng cho người lao động, không phân biệt giới tính với các công việc có giá trị như nhau.1 Chức năng, vai trò và ý nghĩa của tiền lương a) Chức năng của tiền lương - Chức năng tái sản xuất lao động Cùng với quá trình tái sản xuất của cải vật chất, sức lao động cần được tái tạo, với các hình thái kinh tế xã hội khác nhau sẽ có sự tái sản xuất lao động khác nhau.
Qúa trình này thể hiện rõ ở sự tiến bộ xã hội và sự tác động của khoa học- công nghệ. Quy trình tái sản xuất sức lao động được thể hiện qua việc trả công cho người lao động bằng tiền lương. Như vậy, bản chất của tái sản xuất sức lao động là nhằm đảm bảo cho người lao động có một số tiền lương nhất định dùng cho sinh hoạt để họ có thể duy trì và phát triển sức lao động của mình, sản xuất ra sức lao động mới, xiv tích lũy kinh nghiệm, nâng cao trình độ để hoàn thành kỹ năng lao động và tăng cường chất lượng lao động. - Chức năng thước đo giá trị Tiền lương là giá cả sức lao động, là khoản tiền mà chúng ta nhận được sau quá trình lao động, vì thế tiền lương là biểu hiện bằng tiền của sức lao động.
Nên tiền lương phải là thước đo giá trị sức lao động, phản ánh giá trị sức lao động. Đây là một chất năng quan trọng của tiền lương. Sức lao động là khả năng làm việc của con người thể hiện qua thể lực và trí lực. do giá trị của sức lao động có xu hướng tăng qua các thời kỳ nên tiền lương có xu hướng tăng qua các thời kỳ.
- Chức năng điều tiết lao động Trong quá trình thực hiện kế hoạch phát triển cân đối giữa các ngành, nghề ở các vùng trên toàn quốc, Nhà nước thường hệ thống bằng lương, các chế độ phụ cấp cho từng ngành nghề, từng vùng để làm công cụ điều tiết lao động. Nhờ đó tiền lương đã góp phần tạo ra cơ cấu hợp lý tạo điều kiện cho sự phát triển xã hội. - Chức năng tích lũy Tích lũy là sự cần thiết khách quan đối với mọi người lao động. Trên thực tế thì tiền lương của người lao động nói chung không đủ chi dùng, vì thế không có điều kiện để dành.
Tuy nhiên, Nhà nước vẫn buộc người lao động phải để dành thông qua việc đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp bắt buộc. - Chức năng đòn bẩy kinh tế + Khi được trả công xứng đáng thì người lao động sẽ làm việc tích cực, không ngừng hoàn thiện mình hơn và ngược lại, nếu người lao động không được trả lương đúng với công sức của họ bỏ ra thì sẽ có những biểu hiện tiêu cực không thuận lợi cho lợi ích của doanh nghiệp, thậm chí có thể có những cuộc đình công, bạo loạn gây nên xáo trộn về chính trị, mất ổn định xã hội. + Ở một mức độ nhất định thì tiền lương là một bằng chứng thể hiện giá trị. Địa vị và uy tín của người lao động trong gia đình, tại doanh nghiệp cũng như ngoài xv xã hội.
Do đó, cần thực hiện đúng đánh giá năng lực và công lao động của người lao động đối với sự phát triển của doanh nghiệp, để tiền lương trở thành công cụ quản lý khuyến khích vật chất và là động lực thúc đẩy sản xuất phát triển. - Chức năng là công cụ quản lý của doanh nghiệp Mục đích cuối cùng của các nhà quản trị là lợi nhuận cao nhất. Để đạt dược mục tiêu đó họ phải biết kết hợp nhịp nhàng và quản lý một cách có nghệ thuật các yếu tố trong quá trình kinh doanh. Người sử dụng lao động sẽ quản lý chặt chẽ về số lượng và chất lượng lao động của mình để trả công xứng đáng cho người lao động - Chức năng công cụ quản lý Nhà nước + Bộ luật lao động ra đời, trong đó có chế độ tiền lương, bảo vệ quyền làm việc, lợi ích và các quyền khác của người lao động tạo điều kiện cho mối quan hệ lao động được hài hòa và ổn định góp phần phát huy sáng tạo và tài năng của người lao động nhằm đạt năng suất, chất lượng và tiến bộ xã hội trong lao động, sản xuất, dịch vụ, tăng hiệu quả sử dụng và quản lý lao động.
+ Với các chức năng trên ta có thể thấy tiền lương đóng một vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sản xuất và phát huy tính chủ động, sáng tạo của người lao động, tăng năng suất lao động và tăng hiệu quả snar xuất kinh doanh. b) Vai trò của tiền lương Về mặt sản xuất và đời sống, tiền lương có 4 vai trò cơ bản sau đây: - Vai trò tái sản suất sức lao động: Sức lao động là yếu tố quan trọng nhất của lực lượng sản xuất để đảm bảo tái sản xuất và sức lao động cũng như lực lượng sản suất xã hội, tiền lương cần thiết phải đủ nuôi sống người lao động và gia đình họ. Đặc biệt là trong điều kiện lương là thu nhập cơ bản. Để thực hiện chức năng này, trước hết tiền lương phải được coi là giá cả sức lao động.
Thực hiện trả lương theo việc, không trả lương theo người, đảm bảo nguyên tắc phân phối theo lao động. Mức lương tối thiểu là nền tảng của chính sách tiền lương và tiền công, có cơ cấu xvi hợp lí về sinh học, xã hội học… Đồng thời người sử dụng lao động không được trả công thấp hơn mức lương tối thiểu do Nhà nước qui định. - Vai trò kích thích sản xuất: Chính sách tiền lương đúng đắn là động lực to lớn nhằm phát huy sức mạnh của nhân tố con người trong việc thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội. Vì vậy, tổ chức tiền lương và tiền công thúc đẩy và khuyến khích người lao động nâng cao nâng suất, chất lượng và hiệu quả của lao động bảo đảm sự công bằng và xã hội trên cơ sở thực hiện chế độ trả lương.
Tiền lương phải đảm bảo: Khuyến khích người lao động có tài năng; Nâng cao trình độ văn hóa và nghiệp vụ cho người lao động; Khắc phục chủ nghĩa bình quân trong phân phối, biến phân phối trở thành một động lực thực sự của sản xuất. - Vai trò thước đo giá trị: Là cơ sở điều chỉnh giá cả cho phù hợp. Mỗi khi giá cả biến động, bao gồm cả giá cả sức lao động hay nói cách khác tiền lương là giá cả sức lao động, là một bộ phận của sản phẩm xã hội mới được sáng tạo nên. Tiền lương phải thay đổi phù hợp với sự dao động của giá cả sức lao động.
- Vai trò tích lũy: Bảo đảm tiền lương của người lao động duy trì được cuộc sống hàng ngày và còn có thể dự phòng cho cuộc sống lâu dài khi họ hết khả năng lao động hoặc xảy ra những bất trắc. c) Ý nghĩa của tiền lương - Với cuộc sống ngày càng hiện đại và phát triển như ngày nay thì tiền được xem là loại tài sản không thể thiếu được. Nhiều người cho rằng có tiền thì sẽ giải quyết được nhiều vấn đề trong đời sống xã hội. Chính vì vậy mà mọi người đều cố gắng làm việc để có thể được trả lương và sử dụng để chi trả các khoản sinh hoạt trong đời sống hằng ngày.
Và tiền lương chính là yếu tố cơ bản để quyết định thu nhập tăng hay giảm của người lao động. Cụ thể đối với người lao động thì tiền lương chính là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của họ và gia đình họ. Mọi chi phí sinh hoạt ngày càng tăng đã kéo theo con người cũng phải ra sức làm việc để nhận lại số tiền mà bản thân đã bỏ công sức ra làm việc. Với số tiền này họ xvii có thể trang trải những chi phí như tiền thuê nhà, mua nhà, chi phí xăng xe, chi phí ăn uống, học hành cho con cái, tiền khám chữa bệnh, tiền nuôi dưỡng cha mẹ,… Đối với người sử dụng lao động thì tiền lương chính là một yếu tố thể hiện tình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Chính vì vậy, việc trả lương cần phải đảm bảo nguyên tắc công bằng chính xác, đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người lao động thì mới có thể tạo nên sự khích lệ, sự cạnh tranh với nhau từ đó giúp doanh nghiệp tăng năng suất lao động. Cụ thể như tăng số lượng sản phẩm, dịch vụ được bán ra thị trường, thu hút được những khách hàng lớn…Do đó, việc trả lương còn phụ thuộc vào khả năng chi trả và ý muốn trả công của công ty cho người lao động trong tương quan với sự đóng góp của họ. - Đối với xã hội thì tiền lương có thể ảnh hưởng quan trọng đến các nhóm xã hội và các tổ chức khác như quỹ từ thiện, các nhóm từ thiện hoặc cụ thể hơn là số tiền hoặc số người tham gia vào hoạt động từ thiện, giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn sẽ nhiều hơn. Ngoài ra khi tiền lương được nhận ổn định hoặc tăng hơn sẽ kích thích người dân sử dụng những dịch vụ, sản phẩm có chất lượng hơn, có cơ hội được đầu tư kinh doanh, thực hiện nhiều giao dịch có giá trị lớn hơn… - Do đó, tiền lương có vai trò rất quan trọng đối với quốc gia thông qua con đường thuế thu nhập và góp phần làm tăng nguồn thu hằng năm của Chính phủ cũng như góp phần giúp cho chính phủ điều tiết được thu nhập giữa các tầng lớp dân cư trong xã hội 1.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến tiền lương - Pháp luật.
- Thị trường lao động. - Tính chất công việc. - Tình hình tài chính của công ty. - Trình độ học vấn.
xviii - Kinh nghiệm làm việc.