CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI DOANH NGHIỆP KINH DOANH THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả dinh doanh trong doanh nghiệp 1.1 Khái niệm về bán hàng - Bán hàng là một quá trình trong đó người bán tìm hiểu, khám phá, gợi tạo và đáp ứng nhu cầu của người mua, để cả hai bên nhận được quyền lợi thỏa đáng. Bán hàng là khâu cuối cùng trong quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại, là hoạt động thực hiện sự trao đổi sản phẩm hay dịch vụ của người bán chuyển cho người mua để được nhận lại từ người mua tiền, vật phẩm hoặc giá trị trao đổi đã thỏa thuận. - Quá trình bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa gắn với phần lớn lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán.
Vì vậy, đẩy nhanh quá trình bán hàng đồng nghĩa với việc rút ngắn chu kỳ sản xuất kinh doanh, tăng nhanh vòng quay của vốn, tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. - Kết quả bán hàng là số chênh lệch giữa doanh thu thuần và chi phí kinh doanh liên quan đến quá trình bán hàng bao gồm trị giá vốn hàng xuất kho để bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp phân bổ cho số hàng đã bán. Kết quả hoạt Tổng doanh Giá vốn của Chi phí bán hàng và động bán thu thuần về hàng xuất chi phí quản lý = - - hàng bán hàng bán doanh nghiệp - Đặc điểm của quá trình bán hàng: + Có sự thỏa thuận trao đổi giữa người mua và người bán. Người bán đồng ý bán, người mua đồng ý mua, trả tiền và chấp nhận trả tiền.
+ Có sự thay đổi quyền sở hữu về hàng hóa: người bán mất quyền sở hữu còn người mua có quyền sở hữu về hàng hóa đã mua bán. Trong quá trình tiêu thụ hàng hóa các đơn vị kinh tế cung cấp cho khách hàng một khối lượng hàng hóa nhất định và nhận lại từ khách hàng một khoản tiền gọi là doanh thu tiêu thụ hàng hóa.2 Khái niệm về xác định kết quả kinh doanh - Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng của hoạt động kinh doanh thông thường và hoạt động khác của doanh nghiệp sau một kỳ và được biểu hiện bằng “tiền” với chỉ tiêu “lãi” hoặc “lỗ” qua đó đánh giá được hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định. Đây là một khâu vô cùng quan trọng đối với doanh nghiệp, đảm bảo sự tồn tại của doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp nâng cao quá trình quản lý của mình. - Theo TT133/2016/TT-BTC, kết quả hoạt động kinh doanh bao gồm kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt động khác.
+ Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh là số chênh lệch giữa doanh thu thuần và giá vốn hàng bán (bao gồm cả sản phẩm hàng hóa, bất động sản đầu tư và dịch vụ, giá thành sản xuất của sản phẩm xây lắp, chi phí liên quan đến hoạt động kinh doanh bất động sản đầu tư như: chi phí khấu hao, chi phí sửa chữa, nâng cấp, chi phí thuê hoạt động, nhượng bán bất động sản đầu tư), chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. + Kết quả hoạt động tài chính là số chênh lệch giữa thu nhập của hoạt động tài chính và chi phí hoạt động tài chính. + Kết quả hoạt động khác là số chênh lệch giữa thu nhập khác và các khoản chi phí khác và chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp.3 Yêu cầu của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Trong quản trị doanh nghiệp, bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là những chỉ tiêu kinh tế quan trọng luôn được các nhà quản lý quan tâm và đó là những chỉ tiêu phản ánh quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Như vậy bán hàng là yếu tố quyết định đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
Chính vì vậy kế toán bán hàng cần phải thực hiện tốt những yêu cầu sau: ✓ Ghi chép, phản ánh kịp thời, đầy đủ và chính xác tình hình bán hàng của doanh nghiệp trong kỳ cả về giá trị và số lượng hàng bán trên tổng số và trên từng mặt hàng, từng địa điểm bán hàng, từng phương thức bán hàng. ✓ Tính toán và phản ánh chính xác tổng giá thanh toán của hàng bán ra bao gồm cả doanh thu bán hàng, thuế giá trị gia tăng đầu ra của từng nhóm mặt hàng, từng hoá đơn. ✓ Xác định chính xác giá mua thực tế của lượng hàng đó bán, đồng thời phân 5 bổ chi phí thu mua cho hàng bán nhằm xác định kết quả bán hàng. ✓ Tập hợp đầy đủ, chính xác các khoản thuế phải nộp về sản phẩm hàng hoá đó tiêu thụ.
Phân bổ chi phí hợp lý còn lại cuối kỳ kết chuyển chi phí cho hàng đó tiêu thụ làm căn cứ để xác định kết quả kinh doanh. ✓ Kiểm tra, đôn đốc tình hình thu hồi và quản lý tiền hàng, quản lý khách nợ, theo dõi chi tiết theo từng khách hàng, số tiền khách nợ. ✓ Cung cấp thông tin cần thiết về tình hình bán hàng, phục vụ cho việc chỉ đạo điều hành hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. ✓ Tham mưu cho lãnh đạo về các giải pháp để thúc đẩy quá trình bán hàng.4 Vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có vai trò quan trọng không chỉ đối với doanh nghiệp mà còn đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân.
✓ Đối với bản thân doanh nghiệp có bán được hàng mới có thu nhập để bù đắp những chi phí bỏ ra, có điều kiện để mở rộng hoạt động kinh doanh, nâng cao đời sống của người lao động, tạo nguồn tích lũy cho nền kinh tế quốc dân. ✓ Việc xác định chính xác kết quả hàng bán là cơ sở xác định chính xác hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp đối với nhà nước thông qua việc nộp thuế, phí, lệ phí vào ngân sách nhà nước, xác định cơ cấu chi phí hợp lý và sử dụng có hiệu quả cao số lợi nhuận thu được giải quyết hài hòa giữa các lợi ích kinh tế: Nhà nước, tập thể và các cá nhân người lao động. ✓ Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Để trở thành công cụ quản lý hữu hiệu cho các nhà quản trị doanh nghiệp, công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh phải thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: + Xác định đúng đắn đối tượng kế toán bán hàng, lựa chọn phương pháp tập hợp chi phí kinh doanh bỏ ra và thu nhập trong kỳ theo các phương pháp phù hợp. + Công tác quản lý nghiệp vụ bán hàng khoa học, kịp thời các chỉ tiêu như quản lý doanh thu, tình hình thay đổi trách nhiệm vật chất ở khâu bán, tình hình tiêu thụ và thu hồi tiền, tình hình công nợ và thanh toán công nợ về các khoản phải thu của người mua.
6 + Thực hiện tổ chức chứng từ, hạch toán ban đầu, hệ thống tài khoản, sổ kế toán phù hợp với các nguyên tắc chuẩn mực, chế độ kế toán đảm bảo đáp ứng được yêu cầu thu nhận – xử lý – hệ thống hóa thông tin của doanh nghiệp. + Phản ánh, tính toán, xác định chính xác kết quả hoạt động kinh doanh. + Kiểm tra tiến độ thực hiện kế hoạch bán hàng, kế hoạch lợi nhuận, xác định kết quả kinh doanh phục vụ cho việc lập Báo cáo tài chính và quản lý doanh nghiệp. + Phát hiện và ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật về kế toán, đặc biệt là trong công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh.
Nội dung cơ bản của kế toán bán hàng và xác định kết quả dinh doanh trong doanh nghiệp. Các phương thức bán hàng và phương thức thanh toán 1.Các phương thức bán hàng Việc bán hàng trong các doanh nghiệp thương mại nội địa có thể thực hiện theo hai phương thức: bán buôn và bán lẻ, được chi tiết dưới nhiều hình thức khác nhau (trực tiếp, chuyển hàng. Cụ thể: Phương thức bán buôn: - Bán buôn là phương thức bán hàng cho các đơn vị, tổ chức kinh tế khác nhằm mục đích tiếp tục chuyển bán hoặc tiêu dùng cho sản xuất. Hàng hóa bán buôn là hàng hóa vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng vì vậy giá trị sử dụng của hàng hóa chưa được thực hiện.
Hàng thường được bán với số lượng lớn. - Ưu điểm của phương thức này là thời gian thu hồi vốn nhanh, có điều kiện để đẩy nhanh vòng quay của vốn và nâng cao hiệu quả kinh doanh. - Nhược điểm là chi phí lớn, tăng nguy cơ ứ đọng, dư thừa hàng hóa. Phương thức bán lẻ - Bán lẻ là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc các tổ chức kinh tế.
Hàng hóa bán lẻ đã ra khỏi lĩnh vực lưu thông và đi vào lĩnh vực tiêu dùng, giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa đã được thực hiện. Khối lượng khách hàng lớn, khối lượng hàng bán nhỏ, phong phú về mẫu mã, chủng loại và biến động theo nhu cầu thị trường. - Ưu điểm là doanh nghiệp có điều kiện tiếp xúc trực tiếp với khách hàng, do vậy có thể nắm bắt nhanh nhạy đối với sự thay đổi theo nhu cầu, sự thay đổi của thị hiếu tiêu dùng, từ đó có những biện pháp, phương án thích hợp. 7 - Nhược điểm là khối lượng hàng hóa bán ra chậm, thu hồi vốn chậm.Các phương thức thanh toán Phương thức thanh toán thanh toán trực tiếp: Sau khi nhận được hàng mua, doanh nghiệp thương mại thanh toán ngay tiền cho người bán, có thể bằng tiền mặt, bằng tiền cán bộ tạm ứng, bằng chuyển khoản, có thể thanh toán bằng hàng (hàng đổi hàng).
những hóa đơn trên 20 triệu phải chuyển khoản theo Thông tư 26/2015/TT- BTC tại Điều 1, Khoản 10 sửa đổi, bổ sung Điều 15, Thông tư 39/2014/TT-BTC về hóa đơn bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ do Bộ Tài chính ban hành. Phương thức thanh toán chậm trả: Doanh nghiệp đã nhận hàng nhưng chưa thanh toán tiền cho người bán. Việc thanh toán chậm trả có thể thực hiện theo điều kiện tín dụng ưu đãi theo thoả thuận.