Chương 1 KHÁI QUÁT CHUNG VE HÒA GIẢI TRANH CHAP BAT BAL TẠI TÒA AN 111. Một số vấn đề lý luận về hòa giải tranh chấp đất đai tại tòa án. Khái niệm, đặc diém và ý nghia của hoa giải tranh chấp dat đai Tại toa âm 1111 Khái niệm Khai niệm hòa giải tranh chấp dat dai tại tòa án phẫi được xây dựng dua trên những giã thích vé các thuật ngữ liên quan. “Trước hết là về thuật ngữ "tranh chap” va “tranh chấp đất đai” "Trong bat kỹ giai đoạn lich sử nào, con người cũng cân có sử trao ‘hop tác để tương trợ lẫn nhau.
Song song với việc trao đổi, hợp tác sẽ không. thể tránh khỏi các mâu thu , bắt đồng về quyền va lợi ích giữa các chủ thể trong mỗi quan hệ xã hội. Hiện tượng mâu thuẫn, bat đồng nảy được hau hết các Từ điển Tiếng Việt giải thích là tranh chấp. Lý do chủ yêu dẫn đến tranh chấp chủ yếu bắt nguồn từ mau t , bat đồng vẻ quyển, lợi ích giữa con người với con người trong đời sống hang ngày.
Xã hỏi ngày cảng phát triển, tính chất các mỗi quan hệ xã hội ngày. cảng đa dang va phức tap thì các mau thị , bat đồng về quyền và lợi ích giữa các bên chủ thể trong quan hệ xã hội khống ngừng gia ting Đặc biết khi các ‘bén chủ thể trong quan hệ x hội trao đổi, hợp tác về một doi tượng có gia trị lớn như đất đai thì khã năng phat sinh mâu thuẫn, bat đồng càng dễ xảy ra. Không chỉ ở Việt Nam mã ở bat cử quốc gia nao trên thé giới, đất đai cũng vita là tai nguyên quốc gia vé cùng quý giá, vừa là một dang tai sẵn đặc biệt được đưa vào trong các giao dich trong đời sông xã hội. Ở Việt Nam, dat đai thuộc sé hữu nha nước, do Nhà nước thông nhất quản lý.
Nha nước thông qua các quyết định trao quyên sử dung đất dưới nhiều hình thức cho các đổi trong có di diéu kiên nhận quyển sử dung đất vi thé đất dai hay cu thé hơn là quyền 10 sử dung dat đã dan trở thành một loại tai sin đặc biệt, có giá trị lớn, được đưa vào các giao dich dân sự, có ảnh hưởng lớn đến đời sống xã hội nói chung Do nên kinh tế thi trường phát triển, người dân ngày cảng có nhủ cấu dịch chuyển QSDĐ cho người khác để tạo ra giá trị vật chất đáp ứng cuộc sống. ‘hay thỏa mãn giá trị tinh thả vi thể nhiễu y kiến cho ring ở Việt Nam "tranh. , bắt đồng về quyên sử dung đắt, cụ thể hơn là mâu th , bat đồng vé ai là người có quyền sử dụng đất!. Tuy nhiên, trên thực 18, tranh chấp đất dai không chi la mau thuẫn, bat đồng vé ai là người có quyển sử dụng đất ma còn là những tranh chấp khác có liên quan én quyền sử dụng dat như tranh chấp phát sinh từ giao dich dân sự về quyền sử dung đất, tranh chấp thừa kế quyển sử dụng đất, tranh chấp tải sản chung của vo chẳng là quyền sử dụng đất.
Do tranh chấp đất dai xảy ra ngày cảng nhỉ , nội dung tranh chấp ngày cảng đa dang nên thuật ng “tranh chấp đắt đai" cẳn được giãi thích trong các văn bản pháp luất liên quan. Tham khảo Luật đất đai năm 1987 hay Luật dat dai năm 1993, thuật ngữ “tranh chấp đất đai" chưa được giải thich cu thể nhưng đến Luật Dat dai 2013 thi thuật ngữ “tranh chấp đất dai” đã được giải thích chính thức, theo đó “Tranh chấp dat đai là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiêu bên trong quan hệ đất đai”. Với giải thích này, khái niệm tranh chấp đất đai cân phải bao quát hết được các tranh chấp phát sinh giữa các bên khi tham gia vào quan hệ pháp luật đất đai. Nhu vay, kết hop giữa giải thích vé mặt ngữ nghĩa va giải thích dựa theo văn bản pháp luật thì khái niệm tranh chấp đất đai có thể được hiểu nhữ sau: Tranh chấp đắt dat ia sự mâu thuẫn, bắt đông hay ag đột về lợi ích về quyén, nghĩa vụ giữa các cini thé lên tham gia vào quan hệ pháp luật đất địa.
"am Phuong Thảo, “Ha ý gi guy chấp đấ diva etn tục hộn it inating ‘Long Bin, Thành thổ Hà Nos" bin vin wtagulp, rang 5 hoän 24 Das3 Luật Bt dat i "hi tranh chấp đất dai sảy ra trong đời sing xã hội, các bên tranh chấp có quyển lựa chon cho mình biện pháp giãi quyết tranh chấp phù hop, đó có thể là tự thỏa thuận, có thé la tim đến bên thứ ba lam trung gian để bên thứ ba. ‘hoa giải, tim đến tòa để yêu câu tòa án giải quyết theo trình tự, thủ tục do. pháp luật quy định. Trong số các biện pháp này thi một biện pháp giai quyết tranh chấp đất dai được khá nhiễu người dân lựa chon đó la tim đến tòa án yêu cấu téa an giải quyết theo tình tư tổ tụng dân sự do pháp luật quy định” Trong trình tự tổ tung dân sự ma pháp luật quy định để tòa án tién hảnh giải quyết tranh chấp đất đai thì hòa giải được quy định là một trong những, nguyên tắc, thủ tục quan trong phải được tòa án tiễn hành trước khi xét xử.
'Việc ta án tiền hành hòa giải trước hết xuất phát từ nguyên tắc đương sự trong tô tung dân sự có quyên tự định đoạt, đẳng thời xuất phát từ nhu câu cia tòa án cần phải đa dạng hóa các biện pháp giải quyết tranh chấp đất dai. Điều nay cũng có nghĩa di các bên tranh chấp đất đai đã khởi kiện ra Tòa án, tòa án đã nhận trách nhiệm giải quyết vụ án theo một trình tu tổ tung khách quan thi trước khi tòa an mỡ phiên tòa xét xử ti tòa án sẽ tiến hành hòa giải giữa các 'tên tranh chấp đất dai để có thể tranh chấp nảy được giải quyết, được cham đứt bằng hòa giải mà không cần phải sét sử. Giải thích về thuật ngữ “hòa giải”, theo Tử điển tiếng Việt thi “Hoa giải là timyết phục các bên đồng ý chẳm đứt xung đột hoặc xích mich một cách ỗn thôa”®. Giải thích cụ thé hơn: “Hỏa giải là quá trinh giải quyết những tranh chấp, bắt đồng giữa các bên Trong quá trinh hòa gidt cần đền bên tint ba với vai trò trung lập, làm trung giam giúp các bên tranh chấp giải quyi được những bắt đồng và đạt được một thỏa thuận phit hop với quy định của _pháp luật.
dao đức xã hôi và tự nguyên thc hiện những théa thuận đó”. Với Tượng Vin Ging (2018), Bồ giv in dẫn sev tổn đục hộng các ấu iin din ôn BẮC am,Lninvin Bạc ite, amg ‘Miia Nghngthọc, Rrdin Ting Vit, 0 Di Nẵng 1998 ˆ Bản Hy Lê,“De tangs dav oe gic ở, Tang tin os học pip, Viên Nein ci ‘ou hoe pip, B6Tepp Bà NT 12 những giải thích này, hòa giải được gii thích dưới góc độ là một hoạt đông xã hội, với mục đích của hòa giãi nói chung là giải quyết thành công các tranh chấp. Các giải thích này đã nêu lên được hành động va mục đích của hỏa giãi, nhưng chưa thực sự lột t8 được các yêu tổ khác như bản chất, nôi dung và chit thể của hòa giải tranh chấp tại tòa án nói chung hay đặc thủ của hoa giải tranh. chấp đất dai tai tòa án nói riêng.
Nếu khối niệm hòa giai tranh chấp đất dai tại tòa án chưa nêu rõ đặc thù của hoạt đông hỏa giai tại tòa án lả do toa án tiến hành trong quá trình tổ tụng dân sự tức là chưa phân biệt được hỏa giải do Tòa án tiên hảnh với hòa giãi do các cá nhân, tổ chức trung gian khác tiến hành ‘Tham khảo các kết quả nghiên cứu khoa học luật tổ tung dân sự có tỉ thấy khái niệm hòa giải tranh chấp tại tòa an được xây dựng dưới nhiều góc đô nghiên cứu khác nhau. Có ý kiến cho rằng. “Hoa giải là mội chế đình quan trong cũa luật tổ tung dân ste là phương pháp giải quyét vu án bằng chính se théa thud, thương lượng của các đương sự "Š.Ý kiễn nay vừa nhìn nhận hòa giải đưới góc độ pháp luật, vừa nhìn nhận hòa giải đưới góc độ là một phương pháp giải quyết vu án dân sự (trong đó có vụ án tranh chấp đắt đai), nêu được vai tò, ý nghĩa của hòa gii trong pháp luật TTDS, tuy nhiên chưa làm nỗi bat đặc thủ của hòa giải tranh chấp dat đai tai tòa án. Ở góc đô nghiên cứu là một loại hoạt động tổ tung dân sự thi có ý kiến cho rằng “Hòa giải vụ việc dân sự Ja hoạt động do tỏa án tiền hanh trước khi xét xử sơ thẩm, theo thủ tục tổ tung dân sự nhằm giúp đỡ các đương sự thỏa thuận với nhau vé giải quyết vụ việc dân sự”, Ý kiên nảy đã chỉ ra được một số đặc điểm của hòa giải tai tòa án như chủ thể tiến hành hòa giải, thời điểm hòa giải, tính chất hoa giải va mục dich hòa gi, tuy nhiên cũng chưa nêu được đặc thù của hoạt động hòa giải tranh chấp đất đai tai tòa án.
‘Hoa giải tranh chấp dat đai tại tòa an cũng có những điểm gidng với hòa *VÄMenh thủng, Nowa Nope Đập 1ã Tỷ Tân Ng,Tônhnnghh ht npg in nợ NOE Mi Cà ám 199. gS Phúc Trang (2021), “Hòa gãi vụ vie dinsetheo uy deh cia Bộ hed ng din se, Trận vin tac si ng 110 13 giải các tranh chap dân sự khác như do tòa án tiến hành, nhằm mục dich giúp các bên tranh chấp thỏa thuận được với nhau vẻ giải quyết vu án, được thực hiện theo nguyên tắc, thủ tục do pháp luật quy định. Hòa giải tranh chấp đất đai tại tòa án cũng được Tòa án tiền hành trước khi xét xử sơ thẩm Tuy nhiên, do tranh chấp đất đai có đối tượng tranh chấp lả vẻ dat đai, cụ thể hơn là về quyển sử dung đất và các vấn. lên quan đến quyển sử dung đất nên.
khác biết rổ nhất của hòa giải tranh chấp đất đai tai tủa an là tòa án giúp các ‘én có tranh chấp vé đất đai tha thuận với nhau vẻ giãi quyết tranh chấp đất đai. Như vậy, khải niệm hòa giải tranh châp đất đai tại tòa án phải chỉ ra được. các đặc điểm của hòa giải tranh. dn sự nói chung, các đặc của hòa giải tranh chấp tai toa án nói riếng, hơn nữa còn phải chỉ ra các đặc thù của hòa giải tranh chấp đất dai tại tòa án.