BOÄ GIAÙO DUÏC & ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC MÔÛ BAÙN COÂNG TPHCM KHOA COÂNG NGHEÄ SINH HOÏC Ñeà taøi: XAÙC ÑÒNH HAØM LÖÔÏNG DEXAMETHASONE TRONG THUOÁC ÑOÂNG Y DÖÔÏC LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP CÖÛ NHAÂN KHOA HOÏC CHUYEÂN NGAØNH: SINH HOÙA GIAÛNG VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN : PGS. TRÒNH HÖÕU PHÖÔÙC SINH VIEÂN THÖÏC HIEÄN : HAØ THANH TUYEÀN KHOÙA HOÏC : 2001 - 2005 LÔØI CAÛM ÔN Con xin caûm ôn OÂng Baø, Cha Meï ñaõ taïo ñieàu kieän cho con hoaøn thaønh toát vieäc hoïc cuûa mình trong suoát nhöõng naêm qua. Em xin chaân thaønh caûm ôn Quyù Thaày Coâ trong Khoa Coâng Ngheä Sinh Hoïc Tröôøng Ñaïi Hoïc Môû – Baùn Coâng Thaønh Phoá Hoà Chí Minh ñaõ taän tình daïy baûo em trong suoát boán naêm vöøa qua. Em xin baøy toû loøng bieát ôn ñeán thaày PGS.
Trònh Höõu Phöôùc ñaõ taän tình höôùng daãn em phöông höôùng vaø phöông phaùp nghieân cöùu cuøng nhöõng kinh nghieäm quyù giaù vaø phong phuù ñoàng thôøi cuõng taïo moïi ñieàu kieän thuaän lôïi cho em hoaøn thaønh toát ñeà taøi. Toâi cuõng xin caûm ôn caùc anh chò vaø caùc baïn ñaõ khuyeán khích, ñoäng vieân giuùp ñôõ toâi hoaøn thaønh toát luaän vaên naøy.HCM, ngaøy thaùng naêm 2005 HAØ THANH TUYEÀN NHAÄN XEÙT CUÛA GIAÙO VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN ✍. MUÏC LUÏC PHAÀN I - ÑAËT VAÁN ÑEÀ 1. Lyù do choïn ñeà taøi.
Phaïm vi vaø giôùi haïn cuûa ñeà taøi .4 PHAÀN II - TOÅNG QUAN 1. Toång quan veà Dexamethasone. Taùc duïng Dexamethasone. Taùc duïng phuï cuûa Dexamethasone.
Lieàu duøng. Choáng chæ ñònh. Caùc daïng hoaït chaát cuûa Dexamethasone. Caùc daãn xuaát cuûa Dexamethasone.
Phöông phaùp phaân tích Dexamethasone. Phöông phaùp phaân tích Dexamethasone. Phöông phaùp phaân tích Dexamethasone Acetate. Phöông phaùp phaân tích Dexamethasone Phosphate.
Sô löôïc veà maùy saéc kyù loûng hieäu naêng cao. Caáu taïo maùy saéc kyù loûng. Chöùc naêng caùc boä phaän cuûa maùy .19 PHAÀN III - NOÄI DUNG, VAÄT LIEÄU VAØ PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU 1. Phöông phaùp nghieân cöùu.
Phöông phaùp laáy maãu. Phöông phaùp nghieân cöùu. Ly trích trong soxhlet. Ñònh tính vaø ñònh löôïng Dexamethasone baèng phöông phaùp phoå hoàng ngoaïi.
Ñònh tính vaø ñònh löôïng Dexamethasone baèng phöông phaùp saéc kyù loûng cao aùp .29 PHAÀN IV - KEÁT QUAÛ VAØ THAÛO LUAÄN 1. Phoå hoàng ngoaïi chaát chuaån. Phoå hoàng ngoaïi cuûa chaát chuaån Dexamethasone NaPO4. Phoå hoàng ngoaïi cuûa chaát chuaån Dexamethasone Base.
Phoå hoàng ngoaïi cuûa maãu phaân tích. Phoå hoàng ngoaïi cuûa thuoác boät trích baèng acetone. Phoå hoàng ngoaïi cuûa thuoác boät trích baèng coàn. Phoå hoàng ngoaïi cuûa thuoác teå trích baèng coàn.
Phoå hoàng ngoaïi cuûa thuoác teå trích baèng Acetone. Phoå hoàng ngoaïi cuûa thuoác vieân trích baèng coàn. Phoå hoàng ngoaïi cuûa thuoác taây trích baèng coàn. Xaùc ñònh Dexamethasone baèng phöông phaùp saéc kyù loûng cao aùp.
Ñònh tính chaát chuaån. Ñònh löôïng chaát chuaån. Xaùc ñònh Dexamethasone trong tuùi boät. Xaùc ñònh Dexamethasone trong vieân nhoäng.
Xaùc ñònh Dexamethasone trong thuoác væ. Xaùc ñònh Dexamethasone trong thuoác teå. Xaùc ñònh Dexamethasone trong tuùi væ. Ñònh löôïng Dexamethasone trong maãu phaân tích .45 Phaàn V - Keát luaän vaø ñeà nghò Taøi lieäu tham khaûo DANH MUÏC 1 – Danh saùch baûng Baûng 4.1 – Keát quaû saéc kyù ñoà chaát chuaån Dexamethasone .2 – Noàng ñoä vaø dieän tích chaát chuaån .3 – Keát quaû saéc kyù ñoà tuùi boät .4 – Keát quaû saéc kyù ñoà vieân nhoäng .5 – Keát quaû saéc kyù thuoác væ .6 – Keát quaû saéc kyù ñoà thuoác teå .7 – Keát quaû saéc kyù ñoà tuùi vieân .8 – Dieän tích caùc pic haáp thuï Dexamethasone trong maãu.9 – Noàng ñoä cuûa Dexamethasone trong maãu thuoác .46 2 – Danh saùch sô ñoà Sô ñoà 3.1 – Xöû lyù maãu cuûa phöông phaùp phoå hoàng ngoaïi .2 – Phöông phaùp chuaån bò dung dòch ñeäm phosphate (KHPO4) 0,025M .3 – Xöû lyù maãu cuûa phöông phaùp saéc kyù loûng cao aùp .31 3 – Danh saùch hình aûnh Hình 2.1 – Heä thoáng maùy HPLC Agilent 1100 .1 – Thuoác Phong Thaáp Coát Thoáng Hoaøn .2 – Thuoác Phong Thaáp Teâ Baïi Taùn .4 – Thuoác Taêng Phì Hoaøn .25 Luaän vaên toát nghieäp GVHD : Nguyeãn Ngoïc Thanh PHAÀN I ÑAËT VAÁN ÑEÀ SVTH : Haø Thanh Tuyeàn 1 Luaän vaên toát nghieäp GVHD : Nguyeãn Ngoïc Thanh 1.
LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI Trong cuoäc soáng, ñeå coù theå laøm vieäc toát vaø ñoái maët vôùi bao khoù khaên thöû thaùch thì ñoøi hoûi con ngöôøi caàn phaûi coù moät söùc khoûe thaät toát. Vì theá söùc khoeû voán laø taøi saûn quí nhaát vaø voâ giaù nhaát ñoái vôùi moãi chuùng ta. Xaõ hoäi ngaøy caøng phaùt trieån, nhu caàu chaêm soùc söùc khoûe con ngöôøi ngaøy caøng taêng cao. Vì theá, söï phaùt trieån vaø tieán boä trong lónh vöïc y hoïc laø ñieàu taát yeáu.
Chính söï phaùt trieån nhanh choùng trong lónh vöïc saûn xuaát thuoác laøm cho thò tröôøng thuoác phong phuù veà soá löôïng döôïc phaåm vôùi söï ra ñôøi nhieàu daïng chaát môùi, ñieàu naøy ñaõ gaây khoâng ít luùng tuùng cho thaày thuoác keâ ñôn vaø ngöôøi tieâu duøng thuoác trong coäng ñoàng. Vì theá “Söû duïng thuoác hôïp lyù vaø thoâng tin veà thuoác” laø moái quan taâm haøng ñaàu ñoái vôùi moãi chuùng ta. Vieät Nam trong nhöõng naêm gaàn ñaây neàn kinh teá phaùt trieån nhanh choùng, ñôøi soáng tinh thaàn vaø vaät chaát cuûa ngöôøi daân ngaøy caøng naâng cao, chính vì leõ ñoù con ngöôøi caøng ít vaän ñoäng vaø ñoàng thôøi luoân soáng trong moâi tröôøng bò oâ nhieãm… ñieàu naøy ñaõ gaây ra cho con ngöôøi raát nhieàu beänh taät, moät trong soá beänh taät naøy ñaùng löu yù nhaát laø beänh vieâm khôùp, nhöùc xöông. Trong lónh vöïc taây y baùc só ñaõ söû duïng Dexamethasone ñeå ñieàu trò beänh vieâm khôùp, Dexamethasone coù taùc duïng khaùng vieâm , tuy nhieân vieäc ñieàu trò beänh vieâm khôùp baèng loaïi thuoác chæ döøng ôû möùc ñoä giaûm caùc côn ñau khôùp chöù khoâng theå naøo chöõa khoûi beänh.
Maëc khaùc beänh nhaân vieâm khôùp söû duïng Dexamethasone laâu ngaøy coù theå aûnh höôûng ñeán söùc khoûe bôûi vì ngoaøi taùc duïng khaùng vieâm Dexamethasone coøn gaây ra taùc duïng phuï khoâng mong muoán. Do ñoù vieäc ñieàu trò beänh theo phöông phaùp taây y khoâng laø löïa choïn toái öu ñoái vôùi ngöôøi beänh. SVTH : Haø Thanh Tuyeàn 2 Luaän vaên toát nghieäp GVHD : Nguyeãn Ngoïc Thanh Tuy nhieân, gaàn ñaây treân thò tröôøng ñang soâi noåi moät vaøi loaïi thuoác Ñoâng y coù taùc duïng trò beänh vieâm khôùp, nhöùc xöông maø caùc beänh nhaân ñang ñua nhau söû duïng. Bôûi vì quan nieäm cuûa hoï thuoác ñoâng y ñöôïc toång hôïp töø caùc loaïi caây coû thöïc vaät… cho neân khi söû duïng khoâng gaây ra haäu quaû nghieâm troïng ñoái vôùi söùc khoûe cuûa chính mình.
Tuy nhieân, theo thoâng tin cuûa baùo ñaøi thì nhöõng ngöôøi söû duïng thuoác ñieàu trò beänh thaáp khôùp, nhöùc xöông ñang trong tình traïng söùc khoûe suy yeáu traàm troïng. Ñieàu naøy chöùng toû caùc nhaø saûn xuaát thuoác ñoâng y trong quaù trình baøo cheá thuoác ñaõ boå sung thaønh phaàn Dexamethasone vôùi haøm löôïng vöôït tieâu chuaån cho beänh nhaân söû duïng. Do ñoù vieäc ñieàu trò laâu daøi baèng caùc loaïi thuoác naøy beänh nhaân ñaõ tích tuï trong cô theå mình löôïng Dexamethasone raát lôùn, chính ñieàu naøy ñaõ gaây ra taùc duïng phuï voâ cuøng nghieâm troïng ñoái vôùi söùc khoûe cuûa beänh nhaân. Ñieàu naøy ñaõ thuùc ñaåy toâi tieán haønh nghieân cöùu vaø thöïc hieän ñeà taøi “Xaùc ñònh haøm löôïng Dexamethasone trong thuoác Ñoâng Y Döôïc” muïc ñích ñaùnh giaù chaát löôïng thuoác vaø giuùp cho ngöôøi tieâu duøng thuoác coù caùch nhìn chính xaùc ñeå söû duïng thuoác an toaøn nhaèm baûo veä söùc khoeû cuûa chính mình.
Do ñoù muoán söû duïng thuoác ñoâng y hieäu quaû neân ñeán cô sôû chuyeân khoa ñoâng y, khoâng neân söû duïng thuoác böøa baõi. SVTH : Haø Thanh Tuyeàn 3 Luaän vaên toát nghieäp GVHD : Nguyeãn Ngoïc Thanh 2. MUÏC ÑÍCH - Tìm hieåu veà khaû naêng trò beänh cuûa moät soá loaïi thuoác Ñoâng y treân ñòa baøn TPHCM, cuï theå laø caùc loaïi thuoác chuyeân trò: vieâm khôùp, nhöùc moûi, aên ngon nguû ngon… - ÖÙng duïng keát quaû thu ñöôïc trong quaù trình nghieân cöùu vaøo thöïc teá cuoäc soáng giuùp beänh nhaân ñieàu trò vaø söû duïng thuoác toát hôn. NOÄI DUNG - Tìm hieåu vai troø vaø caùch söû duïng laøm thuoác khaùng vieâm cuûa Dexamethasone.
- Thu thaäp moät soá maãu thuoác ñoâng y treân ñòa baøn TPHCM. - Tieán haønh phaân tích nhaèm ñònh tính vaø ñònh löôïng Dexamethasone. - Ñöa ra nhöõng khuyeán caùo veà nhöõng taùc haïi cuûa Dexamethasone. PHAÏM VI VAØ GIÔÙI HAÏN CUÛA ÑEÀ TAØI a.
Phaïm vi: Xaùc ñònh haøm löôïng Dexamethasone trong 5 maãu thuoác phoå bieán treân thò tröôøng. Thôøi gian thöïc hieän: 06 thaùng. Nôi thöïc hieän: Phoøng thí nghieäm hoùa ñaïi cöông – Ñaïi hoïc Môû baùn coâng Thaønh phoá Hoà Chí Minh. Giaùo vieân höôùng daãn : Nguyeãn Ngoïc Thanh SVTH : Haø Thanh Tuyeàn 4 Luaän vaên toát nghieäp GVHD : Nguyeãn Ngoïc Thanh PHAÀN II TOÅNG QUAN SVTH : Haø Thanh Tuyeàn 5 Luaän vaên toát nghieäp GVHD : Nguyeãn Ngoïc Thanh 1.
TOÅNG QUAN VEÀ DEXAMETHASONE 1. Ñònh nghóa Dexamethasone laø corticoid toång hôïp, töông töï nhö hormon Glucocorticoid saûn xuaát bôûi tuyeán thöôïng thaän. Noù coù taùc duïng chính cuûa Glucocorticoid. Glucocorticoid laø moät trong hai nhoùm hormon ñöôïc tieát ra ôû voû thöôïng thaän, coù vai troø quan troïng trong ñieàu hoøa chuyeån hoùa caùc chaát.
Glucocorticoid ñöôïc coi laø nhoùm hormon coù lieân quan tröïc tieáp ñeán caùc hoaït ñoäng coù tính chaát sinh maïng cuûa cô theå vì söï suy giaûm möùc hormon hoaëc suy giaûm hoaït ñoäng cuûa tuyeán seõ ñe doïa söï soáng. Hormon thieân nhieân do cô theå tieát ra thuoäc nhoùm naøy laø Hydrocortison. Ngoaøi vai troø treân chuyeån hoùa caùc chaát, hormon nhoùm naøy coøn coù nhieàu taùc duïng khaùc nhö taùc duïng choáng vieâm, choáng dò öùng, öùc cheá mieãn dòch… Coâng ngheä toång hôïp hoùa döôïc ñaõ taïo ra ñöôïc nhöõng daãn xuaát loaïi naøy coù taùc duïng choáng vieâm vaø öùc cheá mieãn dòch maïnh hôn cheá phaåm thieân nhieân. Ñaùng löu yù cheá phaåm toång hôïp treân thò tröôøng thuoác hieän nay laø Dexamethasone.
Taùc duïng cuûa Dexamethasone - Dexamethasone coù taùc duïng khaùng vieâm, ñaëc bieät nhöõng tröôøng hôïp ñe doïa tính maïng nhö vieâm naép thanh quaûn ôû treû sô sinh, phuø naõo, phuø phoåi caáp hoaëc caùc traïng thaùi vieâm coù lieân quan ñeán cô cheá mieãn dòch – dò öùng nhö vieâm khôùp. - Taùc duïng ñeán nhöõng beänh lieân quan ñeán cô ñòa dò öùng nhö hen, dò öùng. - Ngoaøi ra Dexamethasone coù taùc duïng trong vieäc ñieàu trò beänh ung thö, beänh nhaân bò ung thö caùc toå chöùc vieâm phaùt trieån raát maïnh vì theá trong quaù trình ñieàu trò baùc só ñaõ cho beänh nhaân söû duïng nhöõng loaïi thuoác khaùng vieâm, giaûm ñau cöïc maïnh : morphin, Dexamethasone. SVTH : Haø Thanh Tuyeàn 6 Luaän vaên toát nghieäp GVHD : Nguyeãn Ngoïc Thanh Beân caïnh nhöõng taùc duïng coù lôïi ñoái vôùi con ngöôøi, thì Dexamethasone coøn coù nhöõng taùc haïi raát nghieâm troïng.