Nghiên cứu giải pháp giảm nghèo hiệu quả cho cộng đồng dân tộc Khmer tại tỉnh Sóc Trăng

Luận văn Thạc sỹ Quản trị Kinh doanh đề xuất giải pháp giảm nghèo hiệu quả cho cộng đồng Khmer tại Sóc Trăng, tập trung vào phát triển kinh tế bền vững.

• Tác giả: Trần Thị Hoàng Mỹ
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đức Kiên
• Trường học: Đại học Giao thông Vận tải
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Nghiên cứu giải pháp giảm nghèo đối với cộng đồng dân tộc Khmer tỉnh Sóc Trăng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ LUẬN NGHÈO VÀ GIẢM NGHÈO TRONG CỘNG ĐỒNG DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm về nghèo
• 1.2. Khái niệm nghèo
• 1.2.1. Nghèo tuyệt đối
• 1.2.2. Nghèo tương đối
• 1.2.3. Định nghĩa nghèo theo tình trạng sống
• 1.2.4. Một số chỉ tiêu phản ánh nhu cầu cơ bản của con người
• 1.2.5. Chỉ tiêu nghèo đói và bất bình đẳng
• 1.2.6. Chỉ số nghèo
• 1.2.7. Nghèo khổ tuyệt đối
• 1.2.8. Giới hạn nghèo khổ (đường nghèo khổ)
• 1.3. Khái niệm về dân tộc thiểu số và người nghèo dân tộc thiểu số
• 1.3.1. Dân tộc thiểu số
• 1.3.2. Những đặc điểm và điều kiện sống, điều kiện sinh hoạt của cộng đồng dân tộc thiểu số
• 1.4. Đặc trưng chung của người nghèo
• 1.5. Đặc trưng riêng của người nghèo dân tộc thiểu số
• 1.6. Những nguyên nhân dẫn đến đói nghèo ở Việt Nam
• 1.6.1. Nguyên nhân khách quan
• 1.6.2. Nguyên nhân chủ quan
• 1.7. Kinh nghiệm thực thi chính sách giảm nghèo Quốc tế về giải quyết vấn đề đói nghèo và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.7.1. Kinh nghiệm Quốc tế trong giải quyết vấn đề đói nghèo
• 1.7.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong hoạch định và thực thi chính sách giảm nghèo
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NGHÈO VÀ VIỆC THỰC THI CÁC CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO ĐỐI VỚI ĐỒNG BÀO DÂN TỘC KHMER TỈNH SÓC TRĂNG
• 2.1. Tổng quan địa bàn nghiên cứu
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên của tỉnh Sóc Trăng
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội của tỉnh Sóc Trăng
• 2.2. Thực trạng nghèo và giảm nghèo đối với đồng bào Khmer tỉnh Sóc Trăng
• 2.2.1. Thực trạng nghèo
• 2.2.1.1. Số nhân khẩu, số lao động, số lao động phụ thuộc
• 2.2.2. Hiện trạng giảm nghèo của tỉnh Sóc Trăng giai đoạn 2007 – 2012
• 2.2.3. Những chính sách giảm nghèo đồng bào Khmer được thụ hưởng
• 2.2.3.1. Chính sách theo Quyết định 74
• 2.2.3.2. Chính sách khác
• 2.2.4. Tiến độ thực hiện về kinh phí
• 2.2.5. Tiến độ thực hiện về số lượng hộ Khmer nghèo được hỗ trợ
• 2.2.6. Đánh giá khả năng giúp hộ thoát nghèo
• 2.2.7. Tình hình thực hiện các chính sách đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng
• 2.2.7.1. Đánh giá chung quá trình thực hiện
• 2.2.7.2. Kết quả thực hiện các chính sách
• 2.2.8. Đánh giá về công tác giảm nghèo vùng đồng bào dân tộc Khmer ở Sóc Trăng
• 2.2.8.1. Những thuận lợi
• 2.2.8.2. Một số mặt còn hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP GIẢM NGHÈO ĐỐI VỚI CỘNG ĐỒNG DÂN TỘC KHMER TẠI TỈNH SÓC TRĂNG
• 3.1. Chủ trương của Đảng và nhà nước đối với đồng bào dân tộc nói chung, Khmer nói riêng
• 3.1.1. Chủ trương của Đảng và nhà nước đối với đồng bào dân tộc
• 3.1.2. Chủ trương của Đảng bộ và chính quyền tỉnh Sóc Trăng đối với đồng bào dân tộc Khmer
• 3.2. Các giải pháp về giảm nghèo đối với đồng bào Khmer tỉnh Sóc Trăng
• 3.3. Định hướng và chính sách đối với các cơ quan quản lý Nhà nước tỉnh Sóc Trăng
• 3.4. Nhu cầu và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc Khmer tỉnh Sóc Trăng
• 3.4.1. Nhu cầu và đề xuất giải pháp từ phía người thụ hưởng
• 3.4.2. Kiến nghị đối với cơ quan quản lý Nhà nước các cấp nhằm thúc đẩy thực hiện các giải pháp
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan lý luận nghèo và giảm nghèo trong cộng đồng dân tộc thiểu số ở Việt Nam

Nghèo không chỉ đơn thuần là thiếu thu nhập mà còn là sự thiếu thốn trong việc tiếp cận các dịch vụ xã hội như giáo dục, y tế. Định nghĩa nghèo được chia thành nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối. Nghèo tuyệt đối là tình trạng không thể đáp ứng các nhu cầu cơ bản của con người, trong khi nghèo tương đối liên quan đến sự thiếu hụt tài nguyên so với mức sống trung bình của cộng đồng. Việt Nam đã áp dụng các tiêu chí nghèo khác nhau theo từng giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội. Việc hiểu rõ về nghèo và các khái niệm liên quan là rất quan trọng để xây dựng các chính sách giảm nghèo hiệu quả cho cộng đồng dân tộc thiểu số, đặc biệt là cộng đồng Khmer tại tỉnh Sóc Trăng.

1.1 Khái niệm về nghèo

Nghèo được định nghĩa không chỉ dựa trên thu nhập mà còn trên khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội. Nghèo tuyệt đối là tình trạng không thể đáp ứng các nhu cầu cơ bản, trong khi nghèo tương đối liên quan đến sự thiếu hụt tài nguyên so với mức sống trung bình. Các tiêu chí nghèo ở Việt Nam đã được điều chỉnh theo từng giai đoạn, phản ánh sự thay đổi trong điều kiện sống và phát triển kinh tế. Việc phân loại này giúp xác định các nhóm đối tượng cần được hỗ trợ, từ đó xây dựng các chính sách giảm nghèo phù hợp và hiệu quả hơn.

II. Thực trạng nghèo và việc thực thi các chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc Khmer tại tỉnh Sóc Trăng

Tỉnh Sóc Trăng là một trong những tỉnh nghèo của khu vực đồng bằng sông Cửu Long, với tỷ lệ hộ nghèo cao, đặc biệt là trong cộng đồng Khmer. Các chính sách giảm nghèo đã được triển khai nhưng vẫn còn nhiều thách thức. Số liệu cho thấy, mặc dù có sự hỗ trợ từ các chương trình như Quyết định 74, nhưng tỷ lệ hộ nghèo vẫn chưa giảm đáng kể. Điều này cho thấy cần có sự cải thiện trong việc thực thi chính sách và tăng cường hỗ trợ cho các hộ nghèo. Việc đánh giá thực trạng nghèo và hiệu quả của các chính sách hiện hành là rất cần thiết để tìm ra giải pháp phù hợp.

2.1 Thực trạng nghèo tại tỉnh Sóc Trăng

Thực trạng nghèo tại tỉnh Sóc Trăng cho thấy tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao, đặc biệt trong cộng đồng Khmer. Các yếu tố như điều kiện tự nhiên, trình độ học vấn thấp và thiếu vốn sản xuất đã góp phần làm gia tăng tình trạng nghèo. Chính sách giảm nghèo đã được thực hiện nhưng chưa đạt được hiệu quả như mong đợi. Cần có sự đánh giá chi tiết về các chính sách đã triển khai để xác định nguyên nhân và tìm ra giải pháp khắc phục.

III. Giải pháp giảm nghèo đối với cộng đồng dân tộc Khmer tại tỉnh Sóc Trăng

Để giảm nghèo hiệu quả cho cộng đồng Khmer tại tỉnh Sóc Trăng, cần có các giải pháp đồng bộ và cụ thể. Các chính sách cần tập trung vào việc đào tạo nghề, hỗ trợ tài chính, và cải thiện điều kiện sống. Việc nâng cao năng lực cho người dân thông qua các chương trình đào tạo nghề sẽ giúp họ có thêm cơ hội việc làm và tăng thu nhập. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để đảm bảo các chính sách được thực thi hiệu quả.

3.1 Các giải pháp cụ thể

Các giải pháp giảm nghèo cần bao gồm việc tăng cường sinh kế, hỗ trợ tài chính, và cải thiện điều kiện sống cho cộng đồng Khmer. Đào tạo nghề là một trong những giải pháp quan trọng giúp người dân có thể tiếp cận với các cơ hội việc làm tốt hơn. Bên cạnh đó, cần có các chính sách hỗ trợ tài chính để giúp các hộ nghèo có thể đầu tư vào sản xuất và kinh doanh. Việc cải thiện điều kiện sống cũng rất cần thiết để nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghèo đói là một thách thức kinh tế - xã hội nghiêm trọng đối với nhiều quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Tỉnh Sóc Trăng, nằm ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, là một trong những địa phương có tỷ lệ hộ nghèo cao, đặc biệt là trong cộng đồng dân tộc Khmer chiếm khoảng 30,71% dân số tỉnh. Giai đoạn 2007-2012, tỉnh đã triển khai nhiều chính sách giảm nghèo nhằm cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào Khmer, tuy nhiên tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn ở mức cao, với huyện Mỹ Tú có 14,97% hộ nghèo và huyện Cù Lao Dung 13,27%. Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích hiệu quả các chính sách giảm nghèo, đánh giá tiến độ thực thi các chính sách hỗ trợ đất ở, đào tạo nghề, chuyển đổi ngành nghề, đồng thời đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả giảm nghèo cho cộng đồng dân tộc Khmer tại tỉnh Sóc Trăng. Nghiên cứu có phạm vi tập trung vào ba huyện có tỷ lệ hộ nghèo dân tộc Khmer cao nhất là Mỹ Tú, Vĩnh Châu và Cù Lao Dung trong giai đoạn 2007-2012. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các cấp quản lý và hoạch định chính sách nhằm giảm nghèo bền vững, góp phần ổn định chính trị - xã hội và phát triển kinh tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về nghèo đói và phát triển con người, trong đó có khái niệm nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối, cùng với chỉ số phát triển con người (HDI) do Liên Hiệp Quốc đề xuất. Khái niệm nghèo không chỉ được định nghĩa dựa trên thu nhập thấp mà còn bao gồm thiếu thốn về tiếp cận dịch vụ xã hội như giáo dục, y tế và cơ hội việc làm. HDI được sử dụng để đánh giá tổng hợp mức độ phát triển con người qua ba yếu tố: tuổi thọ, trình độ giáo dục và thu nhập bình quân đầu người. Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng các chỉ số đánh giá nghèo đói và bất bình đẳng như hệ số GINI, tỷ lệ thu nhập của 40% dân số nghèo nhất, và các chỉ tiêu về mức sống, giáo dục, y tế, dân số và việc làm. Các khái niệm chuyên ngành như “chính sách giảm nghèo”, “dân tộc thiểu số”, “chương trình 135”, “Quyết định 74/2008/QĐ-TTg” cũng được sử dụng để phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa thu thập số liệu sơ cấp và thứ cấp. Số liệu thứ cấp được thu thập từ Niên giám thống kê quốc gia và tỉnh Sóc Trăng, các báo cáo kinh tế - xã hội, tài liệu nghiên cứu về giảm nghèo và các văn bản pháp luật liên quan. Số liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa tại ba huyện Mỹ Tú, Vĩnh Châu và Cù Lao Dung, nơi có tỷ lệ hộ nghèo dân tộc Khmer cao nhất. Phương pháp đánh giá nhanh nông thôn (PRA) được áp dụng để thu thập ý kiến từ cán bộ Ban điều hành Chương trình 135, các phòng ban liên quan và cán bộ xã. Đồng thời, phỏng vấn trực tiếp các hộ thụ hưởng chính sách bằng bảng câu hỏi cấu trúc để thu thập thông tin về hiệu quả chính sách. Cỡ mẫu khảo sát gồm đại diện các cơ quan quản lý và khoảng vài trăm hộ dân tộc Khmer nghèo. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ hộ nghèo, tiến độ thực hiện chính sách và đánh giá tác động của các chính sách giảm nghèo. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2007-2012 nhằm đánh giá hiệu quả các chính sách trong khoảng thời gian này.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ hộ nghèo dân tộc Khmer còn cao: Năm 2012, huyện Mỹ Tú có 4.157 hộ nghèo, chiếm 14,97%; huyện Cù Lao Dung có 1.795 hộ nghèo, chiếm 13,27%. Mặc dù GDP bình quân đầu người của các huyện khảo sát đạt mức từ 787 đến 934 USD/người/năm, thu nhập bình quân đầu người năm 2012 đạt 1.480.000 đồng/người/tháng, nhưng sự phân phối thu nhập không đồng đều, người nghèo chỉ nhận được phần nhỏ trong tổng thu nhập.

2. Hiệu quả chính sách giảm nghèo còn hạn chế: Các chính sách giảm nghèo, đặc biệt là Quyết định 74/2008/QĐ-TTg về hỗ trợ đất ở, đất sản xuất, đào tạo nghề và chuyển đổi ngành nghề cho hộ nghèo dân tộc Khmer được triển khai nhưng tiến độ thực hiện kinh phí và số lượng hộ được hỗ trợ chưa đạt mục tiêu đề ra. Tiến độ kinh phí và số lượng hộ thụ hưởng có xu hướng tăng nhưng chưa đồng đều giữa các huyện.

3. Nguyên nhân nghèo đa chiều: Ngoài nguyên nhân khách quan như điều kiện tự nhiên khó khăn, đất đai chưa được khai thác hiệu quả, còn có nguyên nhân chủ quan như trình độ dân trí thấp, tập quán sản xuất lạc hậu, thiếu vốn và kiến thức làm ăn, cũng như hạn chế trong việc tiếp cận các dịch vụ xã hội và chính sách hỗ trợ do rào cản ngôn ngữ và văn hóa.

4. Chênh lệch phát triển giữa các vùng và dân tộc: Người Khmer có trình độ học vấn thấp hơn đáng kể so với dân tộc Kinh (23% chủ hộ Khmer không được đi học so với 6% của người Kinh), sức khỏe kém hơn và ít tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục. Tỷ lệ hộ nghèo dân tộc Khmer cao hơn nhiều so với trung bình toàn tỉnh.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy mặc dù tỉnh Sóc Trăng đã có sự tăng trưởng kinh tế ổn định với GDP tăng trung bình trên 8%/năm trong giai đoạn 2007-2012, nhưng tỷ lệ hộ nghèo dân tộc Khmer vẫn còn cao do nhiều nguyên nhân đa chiều. Sự phân phối thu nhập không đồng đều và hạn chế trong tiếp cận các chính sách giảm nghèo làm giảm hiệu quả của các chương trình hỗ trợ. So sánh với các nghiên cứu quốc tế về giảm nghèo, như Trung Quốc và Ấn Độ, cho thấy việc kết hợp phát triển kinh tế với đầu tư cơ sở hạ tầng, giáo dục, y tế và tín dụng ưu đãi là yếu tố then chốt để giảm nghèo bền vững. Tại Sóc Trăng, các rào cản văn hóa, ngôn ngữ và tập quán sản xuất lạc hậu của đồng bào Khmer cũng là những thách thức lớn cần được giải quyết. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tiến độ thực hiện kinh phí và số lượng hộ thụ hưởng chính sách theo từng năm, bảng so sánh tỷ lệ hộ nghèo giữa các huyện và dân tộc, cũng như biểu đồ phân bố thu nhập bình quân đầu người theo vùng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo nghề và nâng cao trình độ dân trí: Cần tổ chức các lớp đào tạo nghề phù hợp với điều kiện địa phương, tập trung vào các ngành nghề có tiềm năng phát triển như nông nghiệp công nghệ cao, thủy sản và dịch vụ du lịch sinh thái. Mục tiêu nâng tỷ lệ lao động có kỹ năng nghề lên trên 50% trong vòng 3 năm, do Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với các trung tâm đào tạo thực hiện.

2. Đẩy mạnh hỗ trợ vốn và tín dụng ưu đãi: Mở rộng quy mô cho vay ưu đãi đối với hộ nghèo dân tộc Khmer, giảm lãi suất và đơn giản hóa thủ tục vay vốn. Mục tiêu tăng 30% số hộ nghèo được tiếp cận vốn trong 2 năm tới, do Ngân hàng Chính sách xã hội và các tổ chức tín dụng địa phương thực hiện.

3. Cải thiện cơ sở hạ tầng và dịch vụ xã hội: Đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông nông thôn, điện, nước sạch và trường học tại các xã có đông đồng bào Khmer sinh sống nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất và học tập. Mục tiêu hoàn thành nâng cấp cơ sở hạ tầng tại 80% xã trọng điểm trong 5 năm, do UBND tỉnh và các sở ngành liên quan phối hợp thực hiện.

4. Tăng cường truyền thông và hỗ trợ tiếp cận chính sách: Tổ chức các chương trình truyền thông bằng tiếng Khmer, đào tạo cán bộ biết tiếng dân tộc để hỗ trợ người dân tiếp cận thông tin chính sách giảm nghèo, nâng cao nhận thức và khả năng tham gia của cộng đồng. Mục tiêu nâng tỷ lệ người dân Khmer biết và thụ hưởng chính sách lên trên 70% trong 3 năm, do Ban Dân tộc tỉnh và các tổ chức xã hội thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước các cấp: Giúp các cấp chính quyền địa phương hiểu rõ thực trạng và hiệu quả chính sách giảm nghèo, từ đó điều chỉnh và xây dựng các chương trình phù hợp với đặc thù dân tộc Khmer.

2. Nhà hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế các chính sách giảm nghèo đa chiều, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và văn hóa của cộng đồng dân tộc thiểu số.

3. Các tổ chức phi chính phủ và quốc tế: Hỗ trợ trong việc triển khai các dự án giảm nghèo, đào tạo nghề, phát triển cộng đồng và nâng cao năng lực cho người dân tộc Khmer.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản trị kinh doanh, phát triển cộng đồng: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, phân tích dữ liệu và đề xuất giải pháp thực tiễn trong lĩnh vực giảm nghèo và phát triển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách giảm nghèo nào được áp dụng cho đồng bào Khmer tại Sóc Trăng?
   Chính sách chủ yếu là Quyết định 74/2008/QĐ-TTg về hỗ trợ đất ở, đất sản xuất, đào tạo nghề và chuyển đổi ngành nghề cho hộ nghèo dân tộc thiểu số. Ngoài ra còn có các chương trình hỗ trợ từ Chương trình 135 và các chính sách xã hội khác.

2. Tỷ lệ hộ nghèo dân tộc Khmer tại Sóc Trăng hiện nay như thế nào?
   Năm 2012, tỷ lệ hộ nghèo dân tộc Khmer tại huyện Mỹ Tú là 14,97%, huyện Cù Lao Dung là 13,27%, cao hơn mức trung bình toàn tỉnh và phản ánh sự chênh lệch phát triển giữa các dân tộc.

3. Nguyên nhân chính dẫn đến nghèo đói trong cộng đồng dân tộc Khmer là gì?
   Bao gồm điều kiện tự nhiên khó khăn, trình độ dân trí thấp, tập quán sản xuất lạc hậu, thiếu vốn và kiến thức làm ăn, hạn chế tiếp cận dịch vụ xã hội và chính sách do rào cản ngôn ngữ và văn hóa.

4. Các giải pháp nào được đề xuất để giảm nghèo hiệu quả hơn?
   Tăng cường đào tạo nghề, hỗ trợ vốn ưu đãi, cải thiện cơ sở hạ tầng, nâng cao truyền thông và hỗ trợ tiếp cận chính sách cho người dân Khmer.

5. Làm thế nào để người dân Khmer tiếp cận tốt hơn các chính sách giảm nghèo?
   Cần tổ chức truyền thông bằng tiếng Khmer, đào tạo cán bộ biết tiếng dân tộc, tạo điều kiện cho người dân tham gia vào quá trình xây dựng và thực hiện chính sách, đồng thời giảm các rào cản văn hóa và ngôn ngữ.

Kết luận

• Tỷ lệ hộ nghèo dân tộc Khmer tại tỉnh Sóc Trăng vẫn còn cao, đặc biệt tại các huyện Mỹ Tú và Cù Lao Dung, dù GDP và thu nhập bình quân đầu người có xu hướng tăng.
• Hiệu quả thực thi các chính sách giảm nghèo như Quyết định 74 còn hạn chế do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, trong đó có rào cản văn hóa và ngôn ngữ.
• Nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả giảm nghèo, tập trung vào đào tạo nghề, hỗ trợ vốn, cải thiện cơ sở hạ tầng và truyền thông chính sách.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các cấp quản lý và nhà hoạch định chính sách trong việc điều chỉnh và hoàn thiện các chương trình giảm nghèo cho đồng bào dân tộc Khmer.
• Các bước tiếp theo cần triển khai thực hiện các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá để điều chỉnh phù hợp, góp phần phát triển bền vững cộng đồng dân tộc thiểu số tại Sóc Trăng.

Hành động ngay hôm nay để góp phần xóa đói giảm nghèo bền vững cho đồng bào Khmer tỉnh Sóc Trăng!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN LÝ LUẬN NGHÈO VÀ GIẢM NGHÈO TRONG CỘNG ĐỒNG DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở VIỆT NAM 1.1 Khái niệm về nghèo 1.1 Khái niệm nghèo Nghèo được định nghĩa dựa vào hoàn cảnh xã hội của cá nhân, nghèo không chỉ đơn giản là mức thu nhập thấp mà còn thiếu thốn trong việc tiếp cận các dịch vụ của xã hội như: giáo dục, văn hóa, y tế; không chỉ thiếu tiền mặt, thiếu những điều kiện tốt hơn cho cuộc sống mà còn thiếu thể chế kinh tế thị trường hiệu quả, trong đó có các thị trường đất đai, vốn và lao động cũng như các thể chế Nhà nước được cải thiện có trách nhiệm giải trình và vận hành trong khuôn khổ pháp lý minh bạch cũng như một môi trường kinh doanh thuận lợi. Tình trạng nghèo còn đe dọa làm con người bị mất những phẩm chất quý giá, đó là lòng tin và lòng tự trọng. Việt Nam đã thừa nhận định nghĩa chung về đói nghèo do Hội nghị chống đói nghèo khu vực Châu Á – Thái Bình Dương như sau: Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn các nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu này đã được xã hội thừa nhận tuỳ theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội và phong tục tập quán của địa phương. Nghèo được chia thành nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối.

- Nghèo là tình trạng bị thiếu thốn ở nhiều phương diện như: thu nhập hạn chế, thiếu cơ hội tạo thu nhập, thiếu tài sản để đảm bảo tiêu dùng những lúc khó khăn và dể bị tổn thương trước những đột biến, ít được tham gia vào quá trình ra quyết định. - Theo Hội nghị chống đói nghèo khu vực Châu Á – Thái Bình Dương ESCAP tổ chức tại Băng Cốc (9/1993): Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn các nhu cầu của con người, mà những nhu 7 cầu này đã được xã hội thừa nhận tùy theo trình độ phát triển kinh tế xã hội và phong tục tập quán của địa phương. Nghèo tuyệt đối Nghèo ở mức độ tuyệt đối là sống ở ranh giới ngoài cùng của tồn tại. Những người nghèo tuyệt đối là những người phải đấu tranh để sinh tồn trong các thiếu thốn tồi tệ và trong tình trạng bỏ bê và mất phẩm cách vượt quá sức tưởng tượng mang dấu ấn của cảnh ngộ may mắn của giới trí thức chúng ta.

Hay nói cách khác, nghèo tuyệt đối là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thoả mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu này đã được xã hội thừa nhận tuỳ theo trình độ phát triển kinh tế và phong tục tập quán của địa phương. Nghèo tương đối Trong xã hội được gọi là thịnh vượng, nghèo được định nghĩa dựa vào hoàn cảnh xã hội của cá nhân. Nghèo tương đối có thể được xem như là việc cung cấp không đầy đủ các tiềm lực vật chất và phi vật chất cho những người thuộc về một số tầng lớp xã hội nhất định so với sự sung túc của xã hội đó. Nghèo tương đối có thể là khách quan, tức là sự hiện hữu không phụ thuộc vào cảm nhận của những người trong cuộc.

Người ta gọi là nghèo tương đối chủ quan khi những người trong cuộc cảm thấy nghèo không phụ thuộc vào sự xác định khách quan. Bên cạnh việc thiếu sự cung cấp vật chất (tương đối), việc thiếu thốn tài nguyên phi vật chất ngày càng có tầm quan trọng hơn. Việc nghèo đi về văn hoá – xã hội, thiếu tham gia vào cuộc sống xã hội do thiếu hụt tài chính một phần được các nhà xã hội học xem như là một thách thức xã hội nghiêm trọng. Nói một cách dễ hiểu hơn là nghèo tương đối là tình trạng một bộ phận dân cư sống dưới mức trung bình của cộng đồng.

Để đo lường mức độ nghèo của một quốc gia người ta dùng mức chuẩn nghèo. Chuẩn nghèo là một tiêu chuẩn để đo mức độ nghèo của các hộ dân, là 8 căn cứ cho các hỗ trợ về chính sách cho hộ đó. Chuẩn nghèo ở mỗi quốc gia là khác nhau và sẽ thay đổi tuỳ theo giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội. Ngân hàng Thế giới (WB) xem thu nhập 1 đô la Mỹ/ngày theo sức mua tương đương của địa phương (so với đô la thế giới).

Đối với Việt Nam, hộ nghèo là những hộ có mức thu nhập dưới một mức tối thiểu nào đó, tuỳ theo từng giai đoạn mà mức chuẩn nghèo này sẽ thay đổi. Cụ thể như sau: - Mức chuẩn nghèo áp dụng cho giai đoạn 2007 - 2010: Ở khu vực nông thôn những hộ có mức thu nhập bình quân từ 200.000đ/người/tháng (2.000đ/người/năm) trở xuống là hộ nghèo. Ở khu vực thành thị những hộ có thu nhập bình quân từ 260.000đ/người/tháng (dưới 3.000đ/người/năm) trở xuống là hộ nghèo, (Quyết định số 170/2005/QĐ-TTg). - Mức chuẩn nghèo và cận nghèo áp dụng cho giai đoạn 2011–2015: Chỉ thị số 1752/CT-TTg ngày 21 tháng 9 năm 2010 của Thủ tướng Chính phủ quy định mức chuẩn nghèo và chuẩn cận nghèo như sau: + Chuẩn nghèo: Ở khu vực nông thôn những hộ có mức thu nhập bình quân đầu người từ 400.000đ/người/tháng (4.000đ/người/năm) trở xuống và những hộ ở khu vực thành thị có mức thu nhập bình quân từ 500.000đ/người/tháng (6.000đ/người/năm) trở xuống là hộ nghèo.

+ Chuẩn cận nghèo: Ở khu vực nông thôn những hộ có mức thu nhập bình quân từ 401.000đ/người/tháng đến 520.000đ/người/tháng (4.000đ/người/năm đến 6.000đ/người/năm) và khu vực thành thị có mức thu nhập bình quân từ 501.000đ/người/tháng đến 650.000đ/người/tháng (6.000đ/người/năm đến 7. Ngoài những định nghĩa về nghèo tuyệt đối, nghèo tương đối còn có ranh giới nghèo tương đối. Nắm rõ các định nghĩa này giúp ta phân biệt được nghèo và các chuẩn mực để xác định tỷ lệ nghèo. Ranh giới nghèo tương đối và nghèo tuyệt đối đều không thể xác định được nếu như không có trị số tiêu chuẩn cho trước.

Việc chọn lựa một con số 9 phần trăm nhất định từ thu nhập trung bình và ngay cả việc xác định một giỏ hàng hoá để tính sức mua tương đương đều không thể giải thích bằng các giá trị tự do (những giá trị được đưa ra mang tính chủ quan). Vì vậy, một số trường hợp chúng được quyết định qua những quá trình chính trị. Định nghĩa nghèo theo tình trạng sống Cái gọi là định nghĩa tình trạng sống lưu ý đến những khía cạnh khác ngoài thu nhập khi định nghĩa "nghèo con người". Tình trạng sống bao gồm những yếu tố như: cơ hội đào tạo, mức sống, quyền tự quyết định, ổn định về luật lệ, khả năng ảnh hưởng đến những quyết định chính trị và nhiều khía cạnh khác.

Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc (UNDP) cũng đã đưa ra chỉ số phát triển con người (Human Development Index – HDI). Các chỉ tiêu để đo lường HDI bao gồm tuổi thọ dự tính vào lúc mới sinh, tỷ lệ mù chữ, trình độ học vấn, sức mua thực trên đầu người và nhiều chỉ tiêu khác. Một số chỉ tiêu phản ánh nhu cầu cơ bản của con người Việc đáp ứng nhu cầu về phát triển con người là mục tiêu cơ bản nhất của quá trình phát triển. Nó bao gồm các nhu cầu xã hội cơ bản và những nhu cầu xã hội chất lượng cao trên các lĩnh vực chủ yếu như: nhu cầu mức sống vật chất, nhu cầu giáo dục, y tế - chăm sóc sức khoẻ, nhu cầu việc làm.

Các chỉ tiêu cụ thể của từng lĩnh vực bao gồm: Thứ nhất, các chỉ tiêu phản ánh mức sống: nhu cầu mức sống vật chất thể hiện ở nhu cầu hấp thụ calori tối thiểu bình quân trên một ngày đêm của con người (ví dụ như từ 2100 - 2300 calori) đảm bảo khả năng sống và làm việc bình thường, có xét tới cơ cấu nam, nữ, trọng lượng cơ thể cũng như điều kiện khí hậu, môi trường. Để bảo đảm nhu cầu hấp thụ calori ở mức tối thiểu, con người cần một khoản thu nhập nhất định để chi tiêu cho lương thực, thực phẩm. Như vậy, chỉ tiêu mức GNI/người là thước đo chính thể hiện việc bảo đảm nhu cầu hao phí vật chất cho dân cư mỗi quốc gia. Chỉ tiêu GNI/người càng cao chứng tỏ khả năng lớn để nâng cao mức sống vật chất cho con người.

Ngoài ra, 10 một số chỉ tiêu khác cũng phản ánh mức sống vật chất như mức lương thực bình quân đầu người, tỷ lệ phụ thuộc lương thực nhập khẩu, tỷ lệ cung cấp calori bình quân đầu người một ngày đêm so với nhu cầu tối thiểu. Các nước phát triển hiện nay đã đạt được mức thu nhập bình quân trên đầu người khá cao, theo số liệu của WB mức trung bình của các nước này năm 2007 là 27.680$ (theo PPP), nhiều nước đã đạt tới mức trên 30.000$/ người như: Mỹ 37.300$ trong khi đó nhóm 45 nước đang phát triển có mức thu nhập thấp nhất chỉ đạt 2190$1 người, nhiều nước chỉ đạt mức dưới 1000$. Việt Nam trong quá trình thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế nhanh đã đạt được mức thu nhập bình quân đầu người ngày càng tăng. Nếu năm 1996, theo phương pháp PPP thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam mới đạt được 1263$, thì đến năm 2007 đã đạt được 2070$ và năm 2012 lên đến 2490$, cao hơn mức trung bình của các nước có mức thu nhập thấp.

Tuy vậy, mức Việt Nam đạt được thấp hơn nhiều so với trung bình thế giới (7570$) và vẫn chưa thoát ra khỏi danh sách các nước nghèo nhất. Thu nhập bình quân đầu người là điều kiện vật chất cơ bản để phát triển đất nước, phát triển con người. Tuy vậy, điều quan trọng hơn là việc phân phối mức thu nhập đó cho quảng đại quần chúng nhân dân như thế nào? Có đồng đều hay không, có đáp ứng kịp thời những nhu cầu cơ bản mà ta quan tâm hay không… Điều này có liên quan đến những chỉ tiêu khác về phát triển xã hội, phát triển con người của một đất nước Thứ hai, nhóm chỉ tiêu phản ánh giáo dục và trình độ dân trí. LHQ đã đưa ra những chỉ tiêu đánh giá về trình độ dân trí và giáo dục như: Tỷ lệ người lớn biết chữ (tính cho những người từ 15 tuổi trở lên) có phân theo giới tính, khu vực; Tỷ lệ nhập học các cấp tiểu học, trung học cơ sở, phổ thông trung học; Số năm đi học trung bình (tính cho những người từ 7 tuổi trở lên); 11 Tỷ lệ chi ngân sách cho giáo dục so với tổng chi ngân sách hoặc so với mức GDP.

Kinh tế càng phát triển thì các chỉ tiêu trên ngày càng tăng lên.