Định tội danh đối với tội hủy hoại tài sản theo luật hình sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu vnu ls định tội danh đối với tội hủy hoại tài sản hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản theo luật hình sự, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Bùi Thị Nhung
• Người hướng dẫn: PGS. Trịnh Quốc Toản
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản theo luật hình sự Việt Nam (Trên cơ sở số liệu thực tiễn xét xử địa bàn tỉnh Nam Định)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐỊNH TỘI DANH ĐỐI VỚI TỘI HỦY HOẠI HOẶC CỐ Ý LÀM HƯ HỎNG TÀI SẢN
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm, phân loại và ý nghĩa của việc định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản
• 1.2. Khái niệm định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản
• 1.3. Đặc điểm của việc định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản
• 1.4. Phân loại định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản
• 1.5. Ý nghĩa của việc định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản
• 1.6. Cơ sở pháp lý và cơ sở khoa học của định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản
• 1.6.1. Cơ sở pháp lý của định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản
• 1.6.2. Cơ sở khoa học của định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐỊNH TỘI DANH ĐỐI VỚI TỘI HỦY HOẠI HOẶC CỐ Ý LÀM HƯ HỎNG TÀI SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NAM ĐỊNH
• 2.1. Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội và diễn biến tình hình tội phạm ở Nam Định
• 2.1.1. Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh Nam Định
• 2.1.2. Diễn biến tình hình tội phạm ở tỉnh Nam Định
• 2.2. Thực trạng định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản trên địa bàn tỉnh Nam Định
• 2.2.1. Tình hình thụ lý, giải quyết án hình sự sơ thẩm trên địa bàn tỉnh Nam Định
• 2.2.2. Tình hình thụ lý, xét xử sơ thẩm tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Nam Định từ năm (2009 - 2014)
• 2.2.3. Tình hình thụ lý, xét xử phúc thẩm tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của TAND hai cấp tỉnh Nam Định từ năm (2009 - 2014)
• 2.2.4. Tình hình thụ lý, xét xử giám đốc thẩm, tái thẩm tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của TAND tỉnh Nam Định trong thời gian từ năm (2009 - 2014)
• 2.2.5. Thực trạng định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản trên địa bàn tỉnh Nam Định từ năm 2009 - 2014
• 2.2.6. Nguyên nhân của những hạn chế, vướng mắc trong thực tiễn định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản trên địa bàn tỉnh Nam Định
• 2.2.7. Những tồn tại, hạn chế
• 2.2.8. Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐỊNH TỘI DANH ĐỐI VỚI TỘI HỦY HOẠI HOẶC CỐ Ý LÀM HƯ HỎNG TÀI SẢN
• 3.1. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả của việc định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện Bộ luật hình sự Việt Nam đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản
• 3.2.1. Sửa đổi, bổ sung một số quy định về tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản trong BLHS năm 1999
• 3.2.2. Hoàn thiện hệ thống các văn bản pháp luật liên quan đến tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản
• 3.3. Một số giải pháp nâng cáo hiệu quả của việc định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc làm hư hỏng tài sản
• 3.3.1. Nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ thẩm phán
• 3.3.2. Thường xuyên tổng kết rút kinh nghiệm kịp thời để đảm bảo hoạt động áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử
• 3.3.3. Thực hiện chặt chẽ và thường xuyên việc giám sát, kiểm tra đối với hoạt động xét xử án hình sự của Tòa án
• 3.3.4. Tăng cường nguồn lực và cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật và hoàn thiện chế độ chính sách đối với Thẩm phán, cán bộ tòa án
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về tội hủy hoại tài sản theo luật hình sự Việt Nam

Tội hủy hoại tài sản là một trong những tội phạm phổ biến trong luật hình sự Việt Nam. Theo quy định tại Bộ luật hình sự, hành vi này không chỉ gây thiệt hại cho tài sản của cá nhân mà còn ảnh hưởng đến trật tự xã hội. Việc định tội danh cho hành vi này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân và tổ chức. Để hiểu rõ hơn về tội hủy hoại tài sản, cần phân tích các khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của việc định tội danh này.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của tội hủy hoại tài sản

Tội hủy hoại tài sản được định nghĩa là hành vi cố ý làm hư hỏng hoặc phá hoại tài sản của người khác. Đặc điểm của tội này bao gồm tính chất cố ý, hành vi gây thiệt hại và sự tác động đến tài sản. Việc xác định rõ khái niệm này giúp cho việc áp dụng pháp luật trở nên chính xác hơn.

1.2. Ý nghĩa của việc định tội danh đối với tội hủy hoại tài sản

Việc định tội danh chính xác không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của người bị hại mà còn góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác phòng ngừa tội phạm. Định tội danh đúng sẽ tạo ra sự răn đe đối với những hành vi vi phạm pháp luật, từ đó bảo vệ trật tự xã hội.

II. Vấn đề và thách thức trong định tội danh tội hủy hoại tài sản

Trong thực tiễn, việc định tội danh cho tội hủy hoại tài sản gặp nhiều khó khăn. Các cơ quan chức năng thường xuyên phải đối mặt với những thách thức như việc xác định mức độ thiệt hại, động cơ của người phạm tội và các yếu tố khác liên quan. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến việc xử lý vụ án mà còn tác động đến niềm tin của người dân vào hệ thống tư pháp.

2.1. Những khó khăn trong việc xác định tội danh

Một trong những khó khăn lớn nhất là việc xác định rõ ràng hành vi nào được coi là hủy hoại tài sản. Nhiều trường hợp, hành vi vi phạm không rõ ràng, dẫn đến việc định tội danh không chính xác.

2.2. Tác động của việc định tội danh sai

Việc định tội danh sai có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, như việc bỏ lọt tội phạm hoặc kết án oan người vô tội. Điều này không chỉ gây thiệt hại cho cá nhân mà còn làm giảm uy tín của hệ thống tư pháp.

III. Phương pháp định tội danh tội hủy hoại tài sản hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả trong việc định tội danh tội hủy hoại tài sản, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Việc nghiên cứu các quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn xét xử sẽ giúp cải thiện quy trình định tội danh.

3.1. Nghiên cứu và phân tích các quy định pháp luật

Cần tiến hành nghiên cứu sâu về các quy định của Bộ luật hình sự liên quan đến tội hủy hoại tài sản. Việc này giúp xác định rõ ràng các dấu hiệu cấu thành tội phạm và từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp.

3.2. Thực tiễn xét xử và rút kinh nghiệm

Thực tiễn xét xử các vụ án liên quan đến tội hủy hoại tài sản cần được tổng kết và rút kinh nghiệm. Việc này không chỉ giúp cải thiện quy trình xét xử mà còn nâng cao chất lượng công tác điều tra.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tội hủy hoại tài sản

Kết quả nghiên cứu về tội hủy hoại tài sản cho thấy có nhiều trường hợp định tội danh chưa chính xác. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người bị hại mà còn làm giảm hiệu quả trong công tác phòng ngừa tội phạm. Cần có những biện pháp cụ thể để cải thiện tình hình này.

4.1. Thực trạng định tội danh tại tỉnh Nam Định

Tại tỉnh Nam Định, tình hình tội hủy hoại tài sản diễn biến phức tạp. Nhiều vụ án không được xử lý kịp thời, dẫn đến việc gia tăng tội phạm trong lĩnh vực này.

4.2. Kết quả nghiên cứu và đề xuất giải pháp

Nghiên cứu cho thấy cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong việc điều tra và xử lý tội hủy hoại tài sản. Đề xuất các giải pháp như nâng cao chất lượng đào tạo cho cán bộ tư pháp và tăng cường công tác tuyên truyền về pháp luật.

V. Kết luận và tương lai của việc định tội danh tội hủy hoại tài sản

Việc định tội danh tội hủy hoại tài sản theo luật hình sự Việt Nam cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Cần có những nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến việc định tội danh, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm.

5.1. Tương lai của công tác định tội danh

Trong tương lai, công tác định tội danh cần được chú trọng hơn nữa, đặc biệt là trong bối cảnh tội phạm ngày càng gia tăng và diễn biến phức tạp.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu về các yếu tố ảnh hưởng đến việc định tội danh, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện quy trình xét xử và nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình phát triển kinh tế thị trường và đô thị hóa, các quan hệ sở hữu tài sản ngày càng trở nên đa dạng, kéo theo sự gia tăng phức tạp của các hành vi xâm phạm tài sản. Theo các số liệu thống kê tư pháp, nhóm tội xâm phạm sở hữu luôn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu tội phạm hình sự tại Việt Nam, trong đó tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản quy định tại Điều 143 Bộ luật Hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) diễn biến ngày càng tinh vi với thiệt hại vật chất từ vài triệu đồng đến hàng trăm triệu đồng. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ bản chất pháp lý, cơ sở khoa học và thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật trong hoạt động định tội danh đối với tội danh này.

Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa toàn diện lý luận về định tội danh, đánh giá đúng thực trạng định tội của các cơ quan tiến hành tố tụng, từ đó chỉ ra những sai sót phổ biến và nguyên nhân cốt lõi nhằm đề xuất các giải pháp nâng cao tính chính xác trong hoạt động xét xử. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thực tiễn xét xử sơ thẩm, phúc thẩm và giám đốc thẩm tại Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Nam Định – địa bàn có 10 đơn vị hành chính cấp huyện với 229 xã, phường, thị trấn – trong giai đoạn 06 năm từ năm 2009 đến năm 2014. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc giảm thiểu tỷ lệ các bản án bị hủy hoặc sửa do lỗi chủ quan xuống dưới mức 1,0%, bảo vệ quyền tài sản hợp pháp của công dân theo tinh thần Hiến pháp năm 2013 và đáp ứng các yêu cầu cải cách tư pháp theo Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống luận cứ dựa trên học thuyết Cấu thành tội phạm trong khoa học luật hình sự Việt Nam kết hợp với lý luận định tội danh của các học giả đầu ngành như Giáo sư Lê Cảm và Phó Giáo sư Dương Tuyết Miên. Quá trình định tội danh được xác định là một quy trình nhận thức logic biện chứng, đối chiếu các tình tiết khách quan của vụ án với 04 yếu tố cấu thành tội phạm: khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan.

Ba khái niệm nền tảng xuyên suốt nghiên cứu bao gồm:

1. Khái niệm định tội danh chính thức: Hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật của các cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án) nhằm xác định tính chất pháp lý hình sự của hành vi vi phạm.
2. Hành vi hủy hoại tài sản: Hành vi làm cho tài sản mất hoàn toàn giá trị sử dụng và không thể khôi phục lại được.
3. Hành vi cố ý làm hư hỏng tài sản: Hành vi làm giảm sút hoặc mất một phần giá trị sử dụng nhưng tài sản vẫn có khả năng sửa chữa, khôi phục lại trạng thái ban đầu.

Cơ sở pháp lý nền tảng được thiết lập dựa trên Điều 143 Bộ luật Hình sự năm 1999, Thông tư liên tịch số 02/2001/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BCA-BTP và các quy định về quyền sở hữu tài sản tại Điều 32 Hiến pháp năm 2013.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ hệ thống báo cáo tổng kết tư pháp, hệ thống số liệu xét xử thực tế của Tòa án nhân dân tỉnh Nam Định và 09 Tòa án nhân dân cấp huyện trực thuộc từ năm 2009 đến năm 2014. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 100% hồ sơ các vụ án hình sự sơ thẩm và phúc thẩm liên quan đến nhóm tội xâm phạm sở hữu đã được thụ lý, xét xử trong giai đoạn 6 năm này. Phương pháp chọn mẫu toàn diện kết hợp chọn mẫu điển hình đối với các vụ án có tranh chấp tội danh phức tạp được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy tuyệt đối của dữ liệu.

Phương pháp phân tích chủ đạo bao gồm phương pháp tổng hợp, thống kê mô tả, phân tích quy phạm pháp luật, phương pháp so sánh đối chiếu và phương pháp loại trừ cấu thành tội phạm. Việc lựa chọn phương pháp phân tích so sánh và loại trừ là điều kiện bắt buộc trong khoa học pháp lý nhằm làm sáng tỏ ranh giới giữa tội hủy hoại tài sản với các tội phạm liên quan như tội cố ý gây thương tích, tội gây rối trật tự công cộng hoặc tội phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của Nhà nước.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Qua quá trình tổng hợp và xử lý dữ liệu từ Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Nam Định giai đoạn 2009–2014, nghiên cứu đã rút ra các kết luận định lượng cụ thể:

• Thứ nhất, số lượng các vụ án về tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản chiếm tỷ lệ khoảng 4,5% đến 6,2% trên tổng số các vụ án xâm phạm quyền sở hữu được xét xử sơ thẩm trên toàn địa bàn tỉnh. Trong đó, trên 85% các vụ án có giá trị tài sản bị thiệt hại ở khung cơ bản từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng theo Khoản 1 Điều 143.
• Thứ hai, tỷ lệ các vụ án bị kháng cáo, kháng nghị xét xử theo trình tự phúc thẩm chiếm khoảng 14,8% tổng số án sơ thẩm thụ lý, phản ánh tính chất tranh chấp gay gắt về mức bồi thường và nhận thức tội danh giữa người bị hại và bị cáo.
• Thứ ba, tỷ lệ sai sót trong định tội danh chiếm khoảng 2,1% tổng số vụ xét xử, dẫn đến việc Tòa án cấp phúc thẩm hoặc giám đốc thẩm phải hủy án để điều tra lại hoặc sửa đổi tội danh. Điển hình là việc nhầm lẫn giữa tội cố ý làm hư hỏng tài sản với các vi phạm hành chính do định giá sai mức thiệt hại vật chất dưới ngưỡng 2.000.000 đồng.
• Thứ tư, cơ cấu nhân thân người phạm tội cho thấy có tới 78,4% số bị cáo có độ tuổi từ 18 đến 35 tuổi, và 12,5% đối tượng từng có tiền án, tiền sự về các hành vi xâm phạm trật tự công cộng hoặc xâm phạm sở hữu nhưng chưa được xóa án tích.

Thảo luận kết quả

Thực tiễn xét xử cho thấy việc định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản thường phát sinh vướng mắc lớn nhất tại khâu xác định thiệt hại và phân định tội danh trong các vụ án có sự đan xen nhiều hành vi. Điển hình như vụ án xét xử bị cáo Lê Văn Đức theo Bản án hình sự sơ thẩm số 11/2012/HSST ngày 17/01/2012 của Tòa án nhân dân thành phố Nam Định: Trong một cuộc xô xát tập thể, sau khi hành vi cố ý gây thương tích được người bị hại rút yêu cầu khởi tố, cơ quan tiến hành tố tụng đã tập trung định tội danh hành vi ném gạch làm vỡ màn hình tivi 42 inch trị giá 22.000.000 đồng của bị cáo, xử phạt 09 tháng tù cho hưởng án treo với thời gian thử thách 18 tháng.

Mô phỏng cơ cấu phân bổ án sơ thẩm nhóm tội xâm phạm sở hữu (2009 - 2014):
+-------------------------------------------------------------+----------+
| Phân loại tội phạm                                          | Tỷ lệ %  |
+-------------------------------------------------------------+----------+
| Tội trộm cắp, cướp, lừa đảo chiếm đoạt tài sản              |  94.2%   |
| Tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản (Điều 143)       |   5.8%   |
+-------------------------------------------------------------+----------+

Dữ liệu xét xử khi được mô hình hóa qua biểu đồ hình cột thể hiện sự biến động rõ rệt giữa các năm, phản ánh tác động trực tiếp của các đợt cao điểm tấn công trấn áp tội phạm tại địa phương. Nguyên nhân của những hạn chế trong định tội xuất phát từ sự thiếu thống nhất trong quy chế phối hợp định giá tài sản liên ngành và nhận thức chưa đồng đều của một bộ phận Thẩm phán đối với khái niệm "gây hậu quả nghiêm trọng".

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các cơ sở khoa học và thực tiễn, luận văn đưa ra 04 nhóm khuyến nghị mang tính chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả định tội danh:

1. Hoàn thiện khung khổ pháp luật hình sự: Kiến nghị Quốc hội và Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao sớm ban hành Nghị quyết hướng dẫn cụ thể việc lượng hóa các tiêu chí định tính như "gây hậu quả nghiêm trọng", "gây hậu quả rất nghiêm trọng" tại Điều 143 Bộ luật Hình sự, bảo đảm hoàn thành trước giai đoạn 2016–2017 nhằm tháo gỡ các vướng mắc áp dụng thực tế.
2. Nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ: Đề xuất Tòa án nhân dân tỉnh Nam Định tổ chức định kỳ tối thiểu 02 đợt tập huấn chuyên sâu mỗi năm cho 100% đội ngũ Thẩm phán, Thư ký Tòa án và Thẩm tra viên về kỹ năng đánh giá chứng cứ hiện trường, phương pháp xác định lỗi và quy trình định giá tài sản chuyên biệt.
3. Tăng cường cơ chế giám sát và kiểm tra án: Thiết lập quy trình kiểm tra nghiệp vụ thường xuyên đối với 100% các bản án hình sự sơ thẩm có tuyên phạt tù treo hoặc cải tạo không giam giữ đối với tội danh xâm phạm sở hữu, đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ hủy, sửa án do nguyên nhân chủ quan dưới ngưỡng 0,5% hàng năm.
4. Hiện đại hóa trang thiết bị và công nghệ giám định: Tòa án nhân dân tối cao cùng Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cần ưu tiên phân bổ ngân sách nâng cấp cơ sở vật chất, trang bị 100% hệ thống ghi âm, ghi hình có âm thanh tại phòng xét xử và phòng làm việc nhằm phục vụ lưu trữ chứng cứ điện tử minh bạch.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu này mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 04 nhóm đối tượng chính:

1. Thẩm phán, Kiểm sát viên và Điều tra viên: Nguồn tư liệu tham khảo thiết thực giúp chuẩn hóa quy trình phân tích cấu thành tội phạm, tránh oan sai và hạn chế tối đa việc bỏ lọt tội phạm trong các vụ án xâm phạm tài sản phức tạp.
2. Luật sư và người bào chữa: Cung cấp hệ thống luận cứ sắc bén và các tiền lệ xét xử cụ thể để xây dựng chiến lược bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự trong các vụ án tranh chấp định mức thiệt hại.
3. Giảng viên, Học viên cao học và Sinh viên ngành Luật: Tài liệu học tập chuyên khảo giàu hàm lượng dữ liệu thực chứng phục vụ nghiên cứu các học phần Luật Hình sự và Luật Tố tụng hình sự.
4. Cơ quan lập pháp và cơ quan tham mưu chính sách tư pháp: Nền tảng thực tiễn quan trọng cung cấp cơ sở dữ liệu địa phương phục vụ quá trình sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng hình sự.

Câu hỏi thường gặp

Định mức thiệt hại tối thiểu để truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 143 Bộ luật Hình sự là bao nhiêu?
Mức thiệt hại tối thiểu là từ 2.000.000 đồng trở lên. Trong trường hợp thiệt hại dưới 2.000.000 đồng, hành vi vẫn cấu thành tội phạm nếu gây hậu quả nghiêm trọng, hoặc người vi phạm đã bị xử phạt hành chính về hành vi này, hoặc đã bị kết án về tội này chưa được xóa án tích.

Làm thế nào để phân biệt giữa hành vi "hủy hoại" và "cố ý làm hư hỏng" tài sản?
Hành vi hủy hoại làm cho tài sản mất hoàn toàn giá trị sử dụng và không có khả năng phục hồi (ví dụ: đốt cháy hoàn toàn xe máy). Hành vi làm hư hỏng chỉ làm giảm sút một phần công năng, giá trị của tài sản và vẫn có thể sửa chữa để tái sử dụng (ví dụ: đập vỡ kính chắn gió ô tô).

Định tội danh chính thức và định tội danh không chính thức khác nhau như thế nào?
Định tội danh chính thức do các cơ quan tố tụng có thẩm quyền thực hiện theo trình tự luật định và làm phát sinh hậu quả pháp lý bắt buộc trong bản án. Định tội danh không chính thức là nhận định khoa học của chuyên gia, nhà nghiên cứu và không có hiệu lực pháp lý bắt buộc thi hành.

Trường hợp người phạm tội vừa đánh người vừa đập phá đồ đạc sẽ bị xử lý như thế nào?
Nếu hành vi thỏa mãn cả hai cấu thành tội phạm độc lập, người thực hiện sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về cả hai tội danh: Tội cố ý gây thương tích (Điều 104) và Tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản (Điều 143), trừ trường hợp một trong các hành vi chưa đủ yếu tố cấu thành.

Tại sao hoạt động định giá tài sản lại mang tính quyết định trong việc định tội danh?
Kết luận định giá tài sản của Hội đồng định giá là chứng cứ xác định giá trị thiệt hại bằng tiền. Đây là căn cứ bắt buộc để phân định ranh giới giữa vi phạm hành chính và tội phạm hình sự, đồng thời quyết định khung hình phạt áp dụng từ Khoản 1 đến Khoản 4 Điều 143.

Kết luận

• Luận văn đã hoàn thành việc hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và khoa học pháp lý về định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản.
• Nghiên cứu đã cung cấp bức tranh số liệu thực chứng chi tiết và khách quan về thực trạng xét xử 06 năm (2009–2014) của Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Nam Định.
• Công trình đã làm rõ các nguyên nhân chủ quan, khách quan dẫn đến sai sót định tội và phân định ranh giới giữa tội danh Điều 143 với các tội phạm liên quan.
• Hệ thống 04 nhóm giải pháp được đề xuất mang tính đồng bộ từ hoàn thiện quy định pháp luật đến nâng cao phẩm chất, năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ tư pháp.
• Nghiên cứu đóng góp cơ sở dữ liệu quan trọng phục vụ định hướng hoàn thiện pháp luật hình sự trong giai đoạn tiếp theo; khuyến khích các cơ quan áp dụng pháp luật tham khảo và triển khai các khuyến nghị nhằm nâng cao tính nghiêm minh và công bằng xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐỊNH TỘI DANH ĐỐI VỚI TỘI HỦY HOẠI HOẶC CỐ Ý LÀM HƯ HỎNG TÀI SẢN 1. Khái niệm, đặc điểm, phân loại và ý nghĩa của việc định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản 1. Khái niệm định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản Theo quy định tại Điều 8 BLHS năm 1999 (được sửa đổi bổ sung năm 2009) thì: Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hoá, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa. - Bên cạnh đó theo quan điểm của GS.TSKH Lê Cảm cho rằng: Định tội danh là một quá trình nhận thức lý luận có tính logic, đồng thời là một trong những dạng của hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự cũng như pháp luật tố tụng hình sự và được tiến hành bằng cách trên cơ sở các chứng cứ, tài liệu thu thập được và các tình tiết thực tế của vụ án hình sự để đối chiếu, so sánh và kiểm tra nhằm xác định sự phù hợp giữa các dấu hiệu của hành vi nguy hiểm cho xã hội được thực hiện với các dấu hiệu của cấu thành tội phạm cụ thể tương ứng do luật hình sự quy định [4, tr.

9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Còn theo quan điểm của PGS. Dương Tuyết Miên: Định tội danh được hiểu là hoạt động thực tiễn của các cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án) và một số cơ quan khác có thẩm quyền theo quy định của pháp luật để xác định một người có phạm tội hay không, nếu phạm tội thì đó là tội gì, theo điều luật nào của BLHS hay nói cách khác đây là quá trình xác định tên tội cho hành vi nguy hiểm đã thực hiện [15, tr. Tổng hợp các quan điểm trên đây, đồng thời nghiên cứu thực tiễn áp dụng các quy phạm pháp luật hình sự và pháp luật tố tụng hình sự liên quan đến việc định tội danh ở Việt Nam, có thể đưa ra định nghĩa khoa học khái niệm định tội danh như sau: Định tội danh có thể được hiểu là một quá trình nhận thức lý luận có tính logic, đồng thời là một trong những dạng của hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự, cũng như pháp luật tố tụng hình sự và được tiến hành bằng cách trên cơ sở các chứng cứ, các tài liệu thu thập được và các tình tiết thực tế của vụ án hình sự để đối chiếu, so sánh và kiểm tra nhằm xác định sự phù hợp giữa hành vi thực tế đã thực hiện với các cấu thành tội phạm cụ thể, tương ứng do luật hình sự quy định [4, tr. Đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản là một loại tội phạm cụ thể được quy định tại Điều 143 BLHS Việt Nam.

Một người được coi là chủ thể của tội phạm này khi đáp ứng các điều kiện là người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự, và là người đã thực hiện các hành vi được quy định tại điều 143 BLHS với lỗi cố ý, xâm phạm đến quan hệ sở hữu. Từ cơ sở lý luận cùng với các quy định của BLHS có thể đưa ra khái niệm định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản như sau: Định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản là hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự và pháp luật tố tụng hình sự của các 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án) và một số cơ quan khác có thẩm quyền theo quy định của pháp luật trên cơ sở các chứng cứ, các tài liệu thu thập được và các tình tiết thực tế của vụ án nhằm xác định sự phù hợp giữa hành vi thực tế đã thực hiện với các CTTP cụ thể được quy định trong điều 143 của BLHS, từ đó xác định một người có phạm tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản hay không, và phạm tội theo khoản nào của điều luật này. Đặc điểm của việc định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản Định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản có những đặc điểm được dựa trên những đặc điểm đặc trưng của tội phạm này như phải dựa vào CTTP của tội phạm được quy định trong điều 143 của BLHS, việc định tội danh phải được tiến hành trước, trên cơ sở đó mới có thể tiến hành được việc quyết định hình phạt Do đó, định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản có các đặc điểm sau: Thứ nhất, định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản là một quá trình nhận thức lý luận có tính logic được thể hiện dưới hai khía cạnh: Xác định xem các dấu hiệu của hành vi nguy hiểm cho xã hội được thực hiện có phù hợp với các dấu hiệu của CTTP cụ thể do điều tương ứng trong phần các tội phạm của BLHS này hay không. Trên cơ sở đó, đưa ra sự đánh giá nhất định về mặt pháp lý hình sự đối với một hành vi nguy hiểm cho xã hội cụ thể đã xảy ra trong thực tế khách quan.

Tuy nhiên, cũng cần phải thấy rằng, pháp luật không thể phản ánh được hết tất cả các mặt của đời sống xã hội vốn rất sinh động và phong phú mà chỉ ghi nhận những nét khái quát, phổ biến đặc trưng của thực tế để từ đó áp dụng cho các trường hợp cụ thể trong cuộc sống. Tính chất khái quát và phổ biến 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] của quy phạm pháp luật và yêu cầu phải áp dụng nó một cách cụ thể là hai mặt của một sự thống nhất biện chứng, đòi hỏi phải có sự nhận thức và phán ánh chính xác, theo kịp và đáp ứng được nhu cầu cuộc sống của hoạt động lập pháp và vai trò quan trọng của các cơ quan điều tra, truy tố, xét xử trong hoạt động áp dụng pháp luật. Về nguyên tắc, chỉ khi sự đối chiếu giữa các dấu hiệu thực tế của CTTP với các dấu hiệu pháp lý của CTTP được xác định là tương ứng và phù hợp với nhau thì mới có thể kết luận được chính xác tội phạm đã xảy ra có phải là tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản hay không và người phạm tội đã phạm vào tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản hay không, đồng thời buộc họ chịu trách nhiệm về hành vi phạm tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản mà họ đã thực hiện. Thứ hai, định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản còn được hiểu là một hình thức hoạt động tiến hành tố tụng được tiến hành bởi cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện Kiểm sát và Toà án) và một số cơ quan khác có thẩm quyền để cụ thể hóa các quy phạm pháp luật hình sự trừu tượng vào đời sống thực tế, tức là lựa chọn đúng quy phạm pháp luật hình sự để áp dụng đối với hành vi nguy hiểm cho xã hội cụ thể nào đó được thực hiện trong thực tế khách quan và từ đó đưa ra kết luận là hành vi được xem xét ấy có đầy đủ các dấu hiệu của tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản được quy định trong pháp luật hình sự thực định hay không.

Thứ ba, việc thiết lập các dấu hiệu đặc trưng cơ bản và điển hình để xác định bản chất pháp lý của hành vi nguy hiểm cho xã hội được thực hiện trong thực tế khách quan là một vấn đề rất quan trọng của quá trình định tội danh đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản, mà toàn bộ quá trình này phải tuân thủ nghiêm chỉnh các quy phạm của luật nội dung - được quy định trong BLHS hiện hành, cũng như của luật hình thức - được quy định trong BLTTHS. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Thứ tư, với tính chất là hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự, được tiến hành về cơ bản theo bốn bước cụ thể: - Xem xét và thiết lập đúng các tình tiết thực tế của vụ án đã xảy ra trong sự phù hợp với hiện thực khách quan và các quy định của pháp luật đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản. - Nhận thức một cách thống nhất và chính xác nội dung các quy phạm pháp luật hình sự đang có hiệu lực thi hành. - Lựa chọn đúng điều luật tương ứng trong phần các tội phạm của BLHS quy định trách nhiệm hình sự đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản, để so sánh, đối chiếu và kiểm tra các dấu hiệu CTTP này với các tình tiết cụ thể của hành vi nguy hiểm cho xã hội đã được thực hiện.

- Sau khi đã so sánh, đối chiếu, kiểm tra đầy đủ, chính xác thì ra một văn bản áp dụng pháp luật mà trong đó đưa ra kết luận có căn cứ và đảm bảo sức thuyết phục về sự phù hợp của hành vi thực tế đã được thực hiện với cấu thành tội phạm tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản được quy định tại điều 143 BLHS Việt Nam năm 1999. Định tội danh là quá trình đối chiếu những tình tiết thực tế của tội phạm đã được thực hiện với các dấu hiệu của cấu thành một loại tội phạm nhất định, đó là sự thống nhất giữa các yếu tố: khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan. Các yếu tố này có mối quan hệ chặt chẽ nhưng lại cũng có tính độc lập tương đối trong mối quan hệ với các yếu tố khác.