Xác Định Thành Phần Và Định Danh Arbuscular Mycorrhiza Trong Vùng Đất Trồng Bưởi Da Xanh Ở Bến Tre

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp công nghệ sinh học xác định thành phần và định danh một số chi nấm arbuscular mycorrhiza, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Vũ Văn Tuần
• Người hướng dẫn: TS. Trương Phước Thiên Hoàng
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Công Nghệ Sinh Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Định Danh Arbuscular Mycorrhiza Trong Đất Trồng Bưởi Da Xanh Ở Bến Tre
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thủ Đức

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• XÁC NHẬN VÀ CAM ĐOAN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Mục tiêu đề tài
• 1.2. Nội dung thực hiện
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Giới thiệu về cây bưởi (Citrus maxima)
• 2.1.1. Đặc điểm thực vật học cây bưởi
• 2.1.2. Sự phát triển của cây bưởi da xanh
• 2.2. Sơ lược về nấm rễ Mycorrhiza
• 2.2.1. Giới thiệu về nấm rễ Mycorrhiza
• 2.2.2. Phân loại nấm rễ cộng sinh Mycorrhiza
• 2.2.3. Đặc điểm của nấm Arbuscular mycorrhiza
• 2.2.4. Phân loại nấm Arbuscular mycorrhiza dựa vào kỹ thuật sinh học phân tử
• 2.2.5. Vai trò của nấm Arbuscular mycorrhiza
• 2.2.6. Nghiên cứu về nấm Arbuscular mycorrhiza
• 3. CHƯƠNG 3: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP
• 3.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 3.2. Vật liệu thí nghiệm
• 3.3. Đối tượng nghiên cứu
• 3.4. Dụng cụ thiết bị hóa chất
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp tách bào tử
• 3.5.2. Phương pháp định danh bào tử dựa vào hình thái
• 3.5.3. Phương pháp định danh bào tử bằng sinh học phân tử
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thu thập các mẫu đất và xác định thành phần chi nấm AM trong đất trồng bưởi da xanh ở xã Tân Phú huyện Châu Thành tỉnh Bến Tre
• 4.2. Thu thập bào tử AM có trong vùng đất trồng bưởi da xanh tại Bến Tre
• 4.3. Thành phần, tỉ lệ các chi nấm AM có trong đất trồng bưởi da xanh
• 4.4. Phân lập, định danh các chi nấm AM dựa vào đặc điểm hình thái
• 4.5. Kết quả tách chiết DNA
• 4.6. Kết quả PCR các mẫu rễ AM
• 4.7. Xây dựng cây phát sinh loài
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Arbuscular Mycorrhiza Trong Đất Trồng Bưởi Da Xanh

Nghiên cứu về Arbuscular Mycorrhiza (AM) trong đất trồng bưởi da xanh ở Bến Tre đang trở thành một chủ đề nóng trong lĩnh vực nông nghiệp hiện đại. Việc xác định và định danh các chi nấm AM không chỉ giúp hiểu rõ hơn về hệ sinh thái đất mà còn mở ra cơ hội ứng dụng trong nông nghiệp bền vững. Bưởi da xanh, một loại trái cây có giá trị kinh tế cao, đang được trồng rộng rãi tại Bến Tre. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu xác định sự hiện diện của các chi nấm AM trong đất trồng bưởi, từ đó cung cấp thông tin hữu ích cho việc cải thiện năng suất cây trồng.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Arbuscular Mycorrhiza Trong Nông Nghiệp

Nấm AM đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện khả năng hấp thụ dinh dưỡng của cây trồng. Chúng giúp cây hấp thụ nước và các khoáng chất cần thiết, đồng thời tăng cường sức đề kháng với các tác nhân gây hại từ môi trường.

1.2. Đặc Điểm Của Đất Trồng Bưởi Da Xanh Ở Bến Tre

Đất trồng bưởi da xanh ở Bến Tre có đặc điểm phong phú về thành phần dinh dưỡng và cấu trúc. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của nấm AM, góp phần vào sự phát triển bền vững của cây bưởi.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Nghiên Cứu Arbuscular Mycorrhiza

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc nghiên cứu và ứng dụng Arbuscular Mycorrhiza trong nông nghiệp vẫn gặp phải một số thách thức. Một trong những vấn đề chính là việc thiếu thông tin về các chi nấm AM có mặt trong đất trồng bưởi da xanh. Điều này gây khó khăn trong việc áp dụng các biện pháp canh tác hiệu quả.

2.1. Thiếu Dữ Liệu Về Các Chi Nấm AM

Nhiều nghiên cứu trước đây chưa xác định rõ ràng các chi nấm AM có mặt trong đất trồng bưởi da xanh, dẫn đến việc khó khăn trong việc áp dụng các biện pháp canh tác phù hợp.

2.2. Ảnh Hưởng Của Biến Đổi Khí Hậu

Biến đổi khí hậu có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của nấm AM, từ đó tác động đến năng suất cây trồng. Việc nghiên cứu tác động này là cần thiết để tìm ra giải pháp thích ứng.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Arbuscular Mycorrhiza Trong Đất Trồng Bưởi

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp hiện đại để xác định và định danh các chi nấm AM trong đất trồng bưởi da xanh. Phương pháp PCR và nested-PCR được áp dụng để phân tích mẫu đất, giúp xác định chính xác các chi nấm AM.

3.1. Phương Pháp Lấy Mẫu Đất

Mẫu đất được thu thập từ các vùng trồng bưởi da xanh ở Bến Tre, đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ khu vực nghiên cứu.

3.2. Phân Tích DNA Nấm AM

Phân tích DNA được thực hiện bằng phương pháp nested-PCR với các cặp primer đặc hiệu, giúp xác định chính xác các chi nấm AM có trong mẫu đất.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Arbuscular Mycorrhiza Tại Bến Tre

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự hiện diện của 9 hình thái nấm AM thuộc 4 chi khác nhau trong đất trồng bưởi da xanh. Các chi nấm AM như Acaulospora và Glomus chiếm tỷ lệ cao, cho thấy tiềm năng ứng dụng trong nông nghiệp.

4.1. Thành Phần Các Chi Nấm AM

Nghiên cứu xác định được 4 chi nấm AM, trong đó Acaulospora và Glomus là hai chi có thành phần lớn nhất, cho thấy sự phong phú của hệ sinh thái đất.

4.2. Định Danh Các Loài Nấm AM

Ba loài nấm AM được định danh chính xác, bao gồm Acaulospora mellea, Glomus flavisporum và Dentiscutata cerradensis, mở ra hướng nghiên cứu mới cho việc ứng dụng trong nông nghiệp.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Arbuscular Mycorrhiza

Kết quả từ nghiên cứu này có thể được ứng dụng trong việc phát triển các biện pháp canh tác bền vững cho cây bưởi da xanh. Việc sử dụng nấm AM như một loại phân bón sinh học có thể cải thiện năng suất và chất lượng trái cây.

5.1. Tăng Cường Khả Năng Hấp Thụ Dinh Dưỡng

Sử dụng nấm AM giúp cây bưởi hấp thụ tốt hơn các chất dinh dưỡng, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng trái cây.

5.2. Cải Thiện Cấu Trúc Đất

Nấm AM có khả năng cải thiện cấu trúc đất, giúp tăng cường độ phì nhiêu và khả năng giữ nước, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của cây trồng.

VI. Kết Luận Và Hướng Đi Tương Lai Trong Nghiên Cứu Arbuscular Mycorrhiza

Nghiên cứu về Arbuscular Mycorrhiza trong đất trồng bưởi da xanh ở Bến Tre đã mở ra nhiều cơ hội mới cho nông nghiệp bền vững. Việc định danh chính xác các chi nấm AM sẽ là cơ sở để phát triển các ứng dụng thực tiễn trong tương lai.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Dài Hạn

Nghiên cứu dài hạn về nấm AM sẽ giúp hiểu rõ hơn về vai trò của chúng trong hệ sinh thái đất và ứng dụng trong nông nghiệp.

6.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Mới

Cần tiếp tục nghiên cứu về các loài nấm AM khác và tác động của chúng đến sự phát triển của cây bưởi, từ đó phát triển các giải pháp canh tác hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Phát triển nông nghiệp bền vững và nông nghiệp xanh là định hướng quan trọng nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm thiểu tác động tiêu cực của phân bón vô cơ. Trong hệ vi sinh vật đất, nấm rễ nội cộng sinh Arbuscular mycorrhiza (AM) đóng vai trò thiết yếu trong việc hỗ trợ hệ rễ cây trồng gia tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng khoáng (đặc biệt là phốt pho và đạm amôn), cải thiện kết cấu đất và nâng cao sức chống chịu trước các điều kiện bất lợi từ môi trường.

Tại Việt Nam, bưởi da xanh (Citrus maxima) là cây ăn quả có giá trị kinh tế cao, trong đó tỉnh Bến Tre là vùng trồng trọng điểm với diện tích canh tác khoảng 5.904 ha (chiếm 20% tổng diện tích cây ăn trái toàn tỉnh), sản lượng đạt trên 47 nghìn tấn/năm và có khoảng 55,5 ha đạt chứng nhận VietGAP, GlobalGAP. Mặc dù các nghiên cứu về nấm AM trên cây lúa, ngô, rau màu đã được thực hiện ở Đồng bằng sông Cửu Long, các khảo sát chuyên sâu về thành phần loài nấm AM trên cây ăn quả có múi, đặc biệt là việc định danh ở cấp độ sinh học phân tử đối với nấm AM trong vùng đất trồng bưởi da xanh tại Bến Tre, vẫn còn nhiều khoảng trống dữ liệu.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài gồm 2 nội dung chính:

1. Phân lập, định danh hình thái và xác định thành phần của các chi nấm AM trong đất trồng bưởi da xanh ở Bến Tre.
2. Định danh bào tử nấm AM dựa vào kỹ thuật sinh học phân tử.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, tác giả xác định 3 nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Thu thập các mẫu đất và xác định thành phần chi nấm AM trong đất trồng bưởi da xanh ở xã Tân Phú, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre.
2. Phân lập, định danh các chi nấm AM dựa vào đặc điểm hình thái học.
3. Định danh đến loài các chi nấm AM dựa vào kỹ thuật sinh học phân tử.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Bào tử và các chi nấm AM hiện diện trong đất vùng rễ bưởi da xanh (Citrus maxima).
• Phạm vi không gian: 23 mẫu đất được thu thập tại 11 vườn bưởi da xanh ở các độ tuổi khác nhau (2 năm, 3 năm, 5 năm, 10 năm và 12 năm tuổi) thuộc xã Tân Phú, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre; các thí nghiệm phân lập, hình thái và sinh học phân tử được thực hiện tại Viện Nghiên cứu Công nghệ Sinh học và Môi trường, Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh.
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu được triển khai từ tháng 7/2023 đến tháng 12/2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu dựa trên cơ sở phân loại học nấm rễ cộng sinh (Frank, 1885), tập trung vào nhóm nấm rễ nội cộng sinh Arbuscular mycorrhiza thuộc ngành phân loại Glomeromycota (Schüßler et al., 2001). Cấu trúc cộng sinh của nấm AM bao gồm sợi nấm ngoài rễ, bào tử (spores), túi lưu trữ dinh dưỡng lipid (vesicles) và các cấu trúc phân nhánh trao đổi chất nội bào gọi là bụi (arbuscules). Định danh nấm AM truyền thống dựa vào đặc điểm hình thái bào tử theo hệ thống phân loại của Brundrett et al. (1996) và cơ sở dữ liệu INVAM (kích thước, màu sắc, số lớp vách tế bào, cuống gắn bào tử). Định danh phân tử sử dụng vùng chỉ thị gen ribosome tiểu phần nhỏ (SSU-rRNA / 18S rRNA) thông qua kỹ thuật Nested-PCR với hai cặp mồi đặc hiệu: mồi NS1/NS4 khuếch đại vùng gen nhân thực sơ cấp (White et al., 1990) và mồi AML1/AML2 khuếch đại chuyên biệt cho nhóm nấm AM (Lee et al., 2008).

Phương pháp thực nghiệm được triển khai tuần tự theo các quy trình chuẩn hóa:

• Phương pháp thu mẫu đất: Tiến hành theo tiêu chuẩn TCVN 7538-6:2010 tại 11 vườn bưởi đại diện cho 5 nhóm tuổi cây. Ở mỗi vườn, chọn ngẫu nhiên 3 cây không sử dụng chế phẩm nấm rễ; lấy mẫu đất xung quanh gốc tại vị trí mép tán lá chiếu xuống, gạt bỏ lớp đất mặt 3 cm, thu mẫu ở tầng sâu 0 - 20 cm với khối lượng 500 g/vị trí, sau đó trộn đều thành mẫu gộp 1000 - 2000 g/vườn.
• Phương pháp tách và đếm bào tử: Áp dụng kỹ thuật sàng ướt (wet sieving) kết hợp ly tâm phân đoạn tỷ trọng trong dung dịch sucrose 50% theo Brundrett et al. (1996). Mẫu đất (50 g) được hòa nước, lắng cặn và lọc qua hệ thống rây kích thước 1000 µm, 500 µm và 40 µm. Phần dịch giữ trên rây 40 µm được ly tâm với sucrose 50% ở tốc độ 2000 vòng/phút trong 5 phút. Dịch nổi chứa bào tử được thu hồi, rửa sạch và đếm mật số dưới kính hiển vi soi nổi.
• Định danh hình thái: Bào tử được gắn trên lam kính cùng dung dịch nhuộm PVLG (Polyvinyl lactoglycerol) kết hợp thuốc thử Melzer theo tỷ lệ 1:1, quan sát cấu trúc dưới kính hiển vi quang học ở độ phóng đại 10X và 40X để phân tích màu sắc, hình dạng, số lớp vách, phản ứng hóa màu và cuống bào tử.
• Ly trích DNA và Nested-PCR: Tập hợp 100 bào tử đồng nhất hình thái cho mỗi mẫu bằng micropipette dưới kính soi nổi. Mẫu bào tử được nghiền trong dung dịch Lysis buffer (50 mM Tris-HCl, 50 mM EDTA, 3% SDS, 1% β-mercaptoethanol, pH 8,0) và ủ ở 65°C trong 1 giờ. Hỗn hợp được tinh sạch bằng phenol:chloroform:isoamyl alcohol PCI (25:24:1) và chloroform:isoamyl alcohol CI (24:1), kết tủa bằng isopropanol và sodium acetate ở -20°C, rửa cặn bằng ethanol 70% và hòa tan trong dung dịch TE. Nồng độ và độ tinh sạch DNA được đánh giá bằng máy đo quang phổ hấp thụ (OD A260/A280).
• Phản ứng PCR hai bước (Nested-PCR):
  • Lần 1: Cặp mồi NS1 (5'-GTAGTCATATGCTTGTCTC-3') và NS4 (5'-CTTCCGTCAATTCCTTTAAG-3'), sản phẩm dự kiến ~1100 bp. Chu trình nhiệt: tiền biến tính 95°C (5 phút); 35 chu kỳ gồm 95°C (30 giây), 55°C (1 phút), 72°C (1 phút); kéo dài 72°C (7 phút).
  • Lần 2: Sử dụng sản phẩm PCR lần 1 pha loãng 100 lần làm khuôn, thực hiện với cặp mồi AML1 (5'-ATCAACTTTCGATGGTAGGATAGA-3') và AML2 (5'-GAACCCAAACACTTTGGTTTCC-3'), sản phẩm dự kiến ~800 bp. Chu trình nhiệt tương tự nhưng nhiệt độ bắt cặp mồi là 50°C (1 phút).
• Phân tích phát sinh loài: Sản phẩm PCR được điện di trên gel agarose 1%, kiểm tra kích thước với thang DNA Ladder 1 kb, sau đó gửi giải trình tự nucleotide hai chiều tại Viện Sinh học Phân tử LOCI. Trình tự được xử lý bằng phần mềm BioEdit, đối soát bằng công cụ BLAST trên cơ sở dữ liệu GenBank (NCBI) và thiết lập cây phát sinh loài bằng phần mềm MEGA X theo thuật toán Neighbor-Joining (NJ) với giá trị lặp lại bootstrap 1000 lần.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Đặt vấn đề

Chương này làm rõ tầm quan trọng của việc phát triển nông nghiệp sinh thái, nhấn mạnh vai trò thay thế dần phân bón hóa học bằng các chủng vi sinh vật hữu ích trong đất, đặc biệt là nấm rễ nội cộng sinh AM. Tác giả nêu bật thế mạnh kinh tế của bưởi da xanh tại tỉnh Bến Tre cùng thực trạng thiếu hụt dữ liệu về thành phần loài và đặc tính sinh học phân tử của nấm AM trên đối tượng cây trồng này tại địa phương. Từ đó, chương đề ra mục tiêu phân lập, định danh hình thái và ứng dụng kỹ thuật phân tử xác định chính xác các loài nấm AM bản địa nhằm tạo tiền đề nghiên cứu chế phẩm vi sinh phục vụ canh tác bền vững.

Chương 2. Tổng quan tài liệu

Chương 2 tổng hợp toàn diện các nghiên cứu liên quan đến cây bưởi da xanh (Citrus maxima) và sinh học nấm rễ Mycorrhiza:

• Trình bày đặc điểm thực vật học của bưởi da xanh: chiều cao 3 - 4 m, lá hình trứng dài 11 - 12 cm, trái hình cầu nặng 1,2 - 2,5 kg, vỏ mỏng 14 - 18 mm, tỷ lệ thịt quả trên 55%. Dẫn liệu số liệu canh tác bưởi tại các vùng sinh thái, đặc biệt là diện tích 5.904 ha tại Bến Tre.
• Hệ thống hóa phân loại nấm rễ gồm Endomycorrhiza, Ectomycorrhiza và Ectendomycorrhiza; mô tả chi tiết 5 nhóm nấm nội cộng sinh (arbuscular, ericoid, arbutoid, monotropoid, orchid).
• Phân tích cấu trúc hình thái của nấm AM: đặc điểm bào tử, mạng lưới sợi nấm ngoài rễ hấp thu dinh dưỡng, túi lưu trữ lipid và cấu trúc arbuscules trao đổi ion khoáng.
• Tổng quan sự tiến hóa phân loại của ngành Glomeromycota dựa trên gen SSU-rRNA và tính ứng dụng của các bộ mồi phân tử (NS1/NS4, AML1/AML2, SSUmAf-LSUmAr).
• Tóm lược vai trò của nấm AM đối với khả năng hấp thu phốt pho, tăng hấp thu đạm amôn thêm 63%, cải thiện cấu trúc đất, giảm phát thải khí nhà kính N2O, kích thích tích lũy hợp chất thứ cấp (flavonoid tăng 68%, terpenoids tăng 53%), đồng thời điểm lại các công trình nghiên cứu nấm AM trên cây bắp, hành lá, cây có múi trong và ngoài nước.

Chương 3. Vật liệu và phương pháp

Chương này mô tả chi tiết toàn bộ hóa chất, trang thiết bị, quy cách thu 23 mẫu đất tại 11 vườn bưởi da xanh thuộc xã Tân Phú (huyện Châu Thành, Bến Tre) và các bước thực nghiệm. Tác giả chuẩn hóa quy trình phân tách bào tử qua hệ rây 1000 - 500 - 40 µm kết hợp ly tâm đường sucrose 50%, phương pháp tạo tiêu bản hiển vi nhuộm PVLG + Melzer để phân tích hình thái, cùng quy trình chiết tách DNA tổng số từ 100 bào tử bằng đệm Lysis chứa SDS và xử lý dung môi PCI/CI. Các thông số vận hành kỹ thuật của phản ứng Nested-PCR khuếch đại đoạn gen ~1100 bp (mồi NS1/NS4) và ~800 bp (mồi AML1/AML2), quy trình điện di kiểm chứng kích thước vạch và phương pháp xử lý dữ liệu tin sinh học (BioEdit, BLASTn, MEGA X) cũng được quy định cụ thể.

Chương 4. Kết quả và thảo luận

Chương 4 phản ánh các dữ liệu thực nghiệm thu được từ quá trình khảo sát thực địa và phân tích trong phòng thí nghiệm:

• Mật độ bào tử: Tất cả 23 mẫu đất đều ghi nhận sự hiện diện của nấm AM. Mật số dao động từ 47,3 ± 14,4 đến 397,7 ± 76,4 bào tử/50 g đất; giá trị trung bình toàn bộ vùng khảo sát đạt 152,7 bào tử/50 g đất. Mật độ bào tử cao nhất ghi nhận ở nhóm vườn 10 năm tuổi.

Độ tuổi vườn	Số vườn	Số mẫu	Các chi nấm AM xuất hiện
2 năm	2	5	Acaulospora, Glomus
3 năm	3	8	Acaulospora, Glomus, Scutellospora, Sclerocystis
5 năm	1	3	Acaulospora, Glomus
10 năm	3	5	Acaulospora, Glomus, Scutellospora, Sclerocystis
12 năm	2	2	Acaulospora, Glomus, Scutellospora
Tổng số	11	23	4 chi: Acaulospora, Glomus, Scutellospora, Sclerocystis

• Cơ cấu thành phần chi: Chi Acaulospora chiếm tỷ lệ áp đảo ở tất cả các độ tuổi vườn, dao động từ 59,9% đến 79,35% (đạt đỉnh 70,35% ở nhóm cây 3 năm tuổi). Đứng thứ hai là chi Glomus, chiếm từ 29,45% đến 40,1% (cao nhất ở vườn 2 năm tuổi đạt 40,1%). Hai chi Scutellospora và Sclerocystis chỉ xuất hiện rải rác với tỷ lệ rất thấp, dao động từ 0,0% đến 0,75%.
• Đặc điểm hình thái 9 kiểu hình bào tử:
  • Kiểu hình 1 (chi Sclerocystis): Bào tử dạng quả thể (sporocarps) hình cầu, màu đen, kích thước 260 - 280 µm, bề mặt lồi nhiều nếp gấp; bên trong chứa chùm bào tử nhỏ màu vàng cam có cuống gắn hướng tâm; vách bào tử dày 2,2 - 2,5 µm.
  • Kiểu hình 2 - 5 (chi Acaulospora): Không có cuống bào tử khi trưởng thành. Kiểu 2: hình cầu, 125 - 140 µm, màu nâu vàng hơi đen, bề mặt nhiều hốc lõm, vách 2 lớp (L1 dày 1,2 µm, L2 dày 4,6 µm). Kiểu 3: hình trứng, 90 - 125 µm, màu cam, mặt nhẵn, vách 3 lớp (L1: 1 µm, L2: 2,7 µm, L3: 0,5 µm). Kiểu 4: hình cầu, 96 - 100 µm, màu vàng, mặt nhẵn, vách 3 lớp (L1: 0,5 µm, L2: 1,4 µm, L3: 0,9 µm). Kiểu 5: hình trứng, 110 - 125 µm, màu vàng cam, vách 2 lớp (L1: 0,8 µm dễ bong tróc, L2: 2,5 µm).
  • Kiểu hình 6 - 8 (chi Glomus): Cuống bào tử thẳng hoặc cong, gắn liền vách. Kiểu 6: hình trứng, 140 - 150 µm, mặt gồ ghề, vách 2 lớp (L1: 2 - 3 µm, L2: 10 - 13 µm), cuống dày 20 - 25 µm. Kiểu 7: hình cầu, 120 - 140 µm, mặt nhẵn, vách 2 lớp (L1: 0,8 µm, L2: 4 - 5 µm), cuống có vách ngăn dày 13 - 16 µm. Kiểu 8: hình cầu, 70 - 90 µm, mặt nhẵn, vách 3 lớp (L1: 0,5 - 0,6 µm, L2: 3 - 5 µm, L3: 0,5 - 1 µm), cuống dày 17 - 18 µm có vách ngăn.
  • Kiểu hình 9 (chi Scutellospora): Bào tử hình bầu dục, kích thước lớn 240 - 260 µm, màu trắng đục, cuống cong phình dạng củ hành tại vị trí tiếp xúc; vách gồm 3 lớp (L1: 0,6 - 0,8 µm, L2: 2 - 3 µm bắt màu đỏ hồng với Melzer, L3: 2 - 3 µm).
• Kết quả tách chiết DNA và đo OD: Quá trình ly trích DNA từ 9 nhóm mẫu (ký hiệu AM1 đến AM9) cho thấy nồng độ DNA thu được tương đối thấp và độ tinh sạch không đồng đều:

Ký hiệu mẫu	Giá trị đo A260/A280	Nồng độ DNA (ng/µl)
AM1	0,520	0,002
AM2	0,537	0,010
AM3	1,000	0,001
AM4	2,161	0,002
AM5	0,260	0,013
AM6	1,000	0,019
AM7	1,302	0,020
AM8	1,137	0,015
AM9	1,483	0,030

• Kết quả điện di và phân tích phân tử: Phản ứng PCR lần 1 (mồi NS1/NS4) khuếch đại thành công đoạn gen 18S rRNA kích thước ~1100 bp ở cả 9 mẫu. Sau khi pha loãng 100 lần và thực hiện PCR lần 2 (mồi AML1/AML2), cả 9 mẫu đều cho vạch khuếch đại đặc hiệu kích thước ~800 bp.
• Giải trình tự và đối chiếu BLAST: Trong 9 mẫu gửi giải trình tự hai chiều, 8 mẫu xuất hiện tín hiệu peak huỳnh quang và có 3 mẫu cho tín hiệu sắc nét, không nhiễu để phân tích trình tự:
  • Mẫu AM3: Trình tự tương đồng 99,21% (độ bao phủ 100%) với loài Acaulospora mellea (mã GenBank KY024212.1).
  • Mẫu AM6: Trình tự tương đồng 98,63% (độ bao phủ 100%) với loài Glomus flavisporum (mã GenBank MT108840.1).
  • Mẫu AM9: Trình tự tương đồng 100% (độ bao phủ 100%) với loài Dentiscutata cerradensis (đồng nghĩa phân loại với Scutellospora cerradensis, mã GenBank MF196927.1).
• Cây phát sinh loài xây dựng bằng phương pháp Neighbor-Joining (bootstrap 1000 lần) cho thấy các mẫu phân lập đều nằm cùng nhánh phân loại với độ tin cậy bootstrap cao (98% - 99%), xác nhận tính tương đồng chặt chẽ giữa phân loại hình thái và chỉ thị sinh học phân tử.

Chương 5. Kết luận và đề nghị

Chương cuối tóm tắt hai phát hiện then chốt: xác định 9 dạng kiểu hình thuộc 4 chi nấm AM (Acaulospora, Glomus, Scutellospora, Sclerocystis), trong đó Acaulospora và Glomus giữ vai trò ưu thế; đồng thời định danh phân tử thành công 3 loài gồm Acaulospora mellea, Glomus flavisporum và Dentiscutata cerradensis. Tác giả đề xuất 4 nhóm kiến nghị mở rộng nhằm thu thập thêm mẫu, phân tích các vùng gen chỉ thị khác và thử nghiệm các cặp mồi chuyên sâu hơn.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu mang lại các kết quả thực nghiệm cụ thể và có đối chứng khoa học:

• Khẳng định 100% các vườn khảo sát tại xã Tân Phú (huyện Châu Thành, Bến Tre) đều có sự hiện diện của nấm rễ nội cộng sinh AM với mật số trung bình 152,7 bào tử/50 g đất (dao động từ 47,3 đến 397,7 bào tử/50 g đất). Mật độ nấm đạt giá trị cao nhất tại các vườn cây 10 năm tuổi.
• Xác định cấu trúc quần thể nấm AM trong đất trồng bưởi da xanh gồm 4 chi: Acaulospora (chiếm ưu thế 59,9% - 79,35%), Glomus (29,45% - 40,1%), Scutellospora và Sclerocystis (tỷ lệ thấp 0,0% - 0,75%).
• Định danh chính xác 3 loài nấm AM ở cấp độ phân tử dựa trên phân tích đoạn gen SSU-rRNA (~800 bp với mồi AML1/AML2):
  • Mẫu AM3: Định danh là loài Acaulospora mellea (độ tương đồng 99,21%).
  • Mẫu AM6: Định danh là loài Glomus flavisporum (độ tương đồng 98,63%).
  • Mẫu AM9: Định danh là loài Dentiscutata cerradensis (Scutellospora cerradensis) (độ tương đồng 100%).

Mẫu phân lập	Định danh hình thái (Chi)	Định danh phân tử (Loài)	Đặc điểm hình thái chính	Mức độ tương đồng BLAST (%)
AM3	Acaulospora	Acaulospora mellea	Kích thước 125 - 140 µm, hình trứng, màu cam, vách 3 lớp, không cuống	99,21%
AM6	Glomus	Glomus flavisporum	Kích thước 140 - 150 µm (bảng so sánh ghi 140 - 125 µm), hình trứng, màu vàng, vách 2 lớp, có cuống	98,63%
AM9	Scutellospora	Dentiscutata cerradensis	Kích thước 240 - 260 µm, hình cầu/bầu dục, màu trắng đục, vách 3 lớp, có cuống	100%

Về mặt đóng góp khoa học, nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu vi sinh vật học bản địa đầu tiên về thành phần và trình tự nucleotide của các loài nấm AM hiện diện trong vùng rễ bưởi da xanh tại Bến Tre. Khác biệt với các nghiên cứu trước đây ở Việt Nam (vốn chủ yếu khảo sát trên bắp, lúa hoặc dừng lại ở mô tả hình thái học), công trình đã kết hợp thành công giữa phương pháp hình thái học chuẩn xác và kỹ thuật phân tử Nested-PCR chuyên biệt nhằm định danh chính xác đến cấp độ loài. Dữ liệu này tạo nền tảng sinh học thực tiễn để định hướng phân lập, nhân sinh khối và sản xuất phân bón sinh học vi sinh nội địa phù hợp với thổ nhưỡng cây có múi tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận ghi nhận một số hạn chế về mặt kỹ thuật và phạm vi triển khai:

• Nồng độ DNA tổng số ly trích trực tiếp từ bào tử còn rất thấp (chỉ dao động từ 0,001 đến 0,03 ng/µl) và chỉ số A260/A280 không ổn định, dẫn đến việc sản phẩm giải trình tự chỉ có 3/9 mẫu đạt tín hiệu peak huỳnh quang rõ ràng để định danh đến loài.
• Phạm vi khảo sát thực địa chỉ mới tập trung tại 11 vườn thuộc xã Tân Phú, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre, chưa bao quát được toàn bộ các tiểu vùng sinh thái trồng bưởi da xanh khác trong tỉnh.

Các hướng nghiên cứu tiếp theo được tác giả đề xuất bao gồm:

1. Mở rộng địa bàn điều tra và thu thập mẫu đất tại nhiều vùng chuyên canh bưởi da xanh khác nhau ở Bến Tre và khu vực lân cận.
2. Thu thập thêm số lượng mẫu và tối ưu hóa quy trình tách chiết DNA bào tử để tăng độ tinh sạch phục vụ phản ứng PCR.
3. Thực hiện định danh nấm AM trên các vùng gen chỉ thị khác (như vùng LSU-rRNA hoặc ITS).
4. Áp dụng bộ primer phân tử mới SSUmAf-LSUmAr và SSUmCf-LSUmBr (do Krüger et al., 2009 thiết kế) nhằm nâng cao độ bao phủ và tính đặc hiệu trong việc định danh các loài nấm AM bản địa.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn đối với sinh viên, học viên cao học và cán bộ nghiên cứu thuộc các chuyên ngành Công nghệ Sinh học, Sinh học thực nghiệm, Nông học, Khoa học Đất và Bảo vệ Thực vật.

Các nội dung có giá trị thực hành cao gồm:

• Quy trình chuẩn bị dung dịch và kỹ thuật sàng ướt phân tách bào tử nấm AM từ đất bằng ly tâm phân tầng dung dịch đường sucrose 50%.
• Phương pháp phối chế hóa chất nhuộm PVLG và Melzer (tỷ lệ 1:1) để nhận diện các lớp vách tế bào bào tử nấm AM dưới kính hiển vi.
• Quy trình ly trích DNA từ số lượng nhỏ bào tử vi nấm (100 bào tử) và thông số chu trình nhiệt chi tiết của kỹ thuật Nested-PCR sử dụng hai cặp mồi NS1/NS4 và AML1/AML2.
• Phương pháp xử lý dữ liệu tin sinh học bằng phần mềm BioEdit và xây dựng cây phát sinh loài Neighbor-Joining trên MEGA X.

Câu hỏi thường gặp

1. Kỹ thuật Nested-PCR trong nghiên cứu sử dụng những cặp primer nào và kích thước sản phẩm khuếch đại là bao nhiêu?
Nghiên cứu sử dụng kỹ thuật Nested-PCR gồm 2 lần phản ứng: Lần 1 sử dụng cặp primer NS1/NS4 khuếch đại vùng gen 18S rRNA của sinh vật nhân thực với kích thước sản phẩm khoảng 1100 bp. Lần 2 sử dụng sản phẩm lần 1 đã pha loãng 100 lần kết hợp với cặp primer chuyên biệt AML1/AML2 để khuếch đại đoạn gen đặc thù của nấm AM với kích thước sản phẩm khoảng 800 bp.

2. Tại sao nghiên cứu phải sử dụng kỹ thuật Nested-PCR thay vì PCR thông thường?
Kết quả đo quang phổ (OD) cho thấy nồng độ DNA thu được sau khi ly trích trực tiếp từ 100 bào tử nấm AM rất thấp (chỉ từ 0,001 đến 0,03 ng/µl) và tỷ lệ A260/A280 dao động không ổn định (từ 0,26 đến 2,161). Kỹ thuật Nested-PCR hai bước giúp tăng cường độ nhạy và tính đặc hiệu khuếch đại, đảm bảo thu đủ lượng sản phẩm DNA phục vụ điện di và giải trình tự nucleotide.

3. Mật số bào tử và chi nấm nào chiếm tỷ lệ ưu thế trong đất trồng bưởi da xanh tại Bến Tre?
Mật số bào tử nấm AM trung bình trong các mẫu đất khảo sát đạt 152,7 bào tử/50 g đất (dao động từ 47,3 đến 397,7 bào tử/50 g đất). Về cơ cấu chi, nấm thuộc chi Acaulospora chiếm ưu thế lớn nhất trong tất cả các nhóm tuổi cây với tỷ lệ từ 59,9% đến 79,35%, tiếp theo là chi Glomus (29,45% đến 40,1%), trong khi các chi Scutellospora và Sclerocystis chiếm tỷ lệ không đáng kể (0,0% đến 0,75%).

4. Ba loài nấm AM đã được định danh chính xác bằng phương pháp sinh học phân tử trong khóa luận là những loài nào?
Dựa trên đối chiếu cơ sở dữ liệu GenBank (NCBI) và phân tích cây phát sinh loài, 3 loài nấm AM được định danh chính xác là: Acaulospora mellea (mẫu AM3, tương đồng 99,21%), Glomus flavisporum (mẫu AM6, tương đồng 98,63%) và Dentiscutata cerradensis (mẫu AM9, tương đồng 100%).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Văn Tuấn đã khảo sát và phân lập thành công 9 kiểu hình bào tử nấm rễ nội cộng sinh AM thuộc 4 chi (Acaulospora, Glomus, Scutellospora, Sclerocystis) từ 23 mẫu đất vườn bưởi da xanh tại huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre, trong đó chi Acaulospora chiếm tỷ lệ ưu thế cao nhất. Thông qua quy trình Nested-PCR với hai cặp mồi NS1/NS4 và AML1/AML2, nghiên cứu đã định danh ở cấp độ phân tử thành công 3 loài nấm AM bản địa gồm Acaulospora mellea, Glomus flavisporum và Dentiscutata cerradensis với độ tương đồng di truyền trên 98%. Các kết quả thực nghiệm này đóng góp nguồn dữ liệu sinh học phân tử thiết thực, phục vụ nghiên cứu và phát triển chế phẩm phân bón vi sinh cộng sinh nhằm nâng cao năng suất và tính chống chịu cho cây bưởi da xanh theo hướng nông nghiệp bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Nông nghiệp là ngành sản xuất cơ bản của xã hội có vai trò quan trọng trong nền kinh tế của nhiều quốc gia, bao gồm cả Việt Nam. Phát triển nông nghiệp xanh là hướng đi tất yếu của nông nghiệp hiện đại trước tác động của biến đổi khí hậu, nhu cầu tiêu dùng xanh gia tăng, yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế (Phạm Thanh Sơn và Đỗ Văn Phúc, 2023). Việc sử dụng phân bón hữu cơ và vi sinh đang được thực hiện để thay thế cho những loại phân bón hóa học là một trong những giải pháp dé hướng tới nền nông nghiệp xanh. Việc sử dụng phân bón vi sinh này giúp cho những cây trồng chống chọi những ảnh hưởng xau từ biến đối khí hậu và sâu bệnh hại tăng sức chống chịu cho cây trồng thay thế cho những loại phân bón vô cơ.

Ngoài các chủng vi sinh vat được sử dụng phô biến như: Rhizobium, Azotobarter, Pseudomonas, Bacillus, Strepromyces, Trichoderma, Penicillium, Aspergillus thì việc ứng dung nam rễ nội cộng sinh Arbuscular mycorrhiza (AM) ngày càng được quan tâm và phát triển. Nắm rễ cộng sinh AM được nghiên cứu nhiều ở ngoài nước nhưng ở trong nước hiện có mới có các nghiên cứu trên những đối tượng như bắp, lúa, các loài rau khác nhau nhưng các nghiên cứu về cây bưởi và việc xác định định danh hình thái nắm AM nhất là định danh bằng sinh học phân tử dé xác định chính xác loài nắm vẫn còn chưa được nghiên cứu nhiều. Việc định danh nam AM giúp cho xác định thành phan các loài nắm AM đặc trưng trên vùng đất đó và đối tượng tìm hiểu và được sử dụng làm một loại phân bón sinh học có tác dung tăng khả năng hấp thụ dinh dưỡng chống chịu của cây trồng đối với các bat lợi từ môi trường, cải thiện cau trúc đất trồng. Bến Tre là vùng đất có diện tích trồng bưởi đa xanh lớn góp phan phát triển kinh tế cho người nông dân, bưởi cũng là một loại trái cây có chuỗi giá trị kinh tẾ cao (Hoàng Văn Việt, 2014) và có nhiều lợi ích cho sức khỏe (Tocmo và ctv, 2020).

Trong nghiên cứu nay sẽ tìm hiểu về thành phan và định danh nam AM có trong đất trồng bưởi da xanh ở Bến Tre từ đó đưa ra những giải pháp sử dụng phân bón vi sinh phù hợp dé cải thiện năng xuất và chống chịu những tác động bat lợi đối với các vườn bưởi da xanh ở Bên Tre. Mục tiêu đề tài Phân lập, định danh hình thái và xác định thành phần của các chỉ nắm AM trong đất trồng bưởi da xanh ở Bến Tre. Định danh bào tử nắm AM dựa vào kỹ thuật sinh học phân tử. Nội dung thực hiện Thu thập các mẫu đất và xác định thành phần chi nấm AM trong dat trồng bưởi da xanh ở xã Tân Phú huyện Châu Thành tỉnh Bến Tre.

Phân lập, định danh các chi nam AM dựa vào đặc điểm hình thái. Định danh đến loài các chi nam AM dựa vào kỹ thuật sinh học phân tử. TONG QUAN TÀI LIEU 2. Giới thiệu về cây bưởi (Citrus maxima) Bưởi (Citrus maxima) thuộc chi cam chanh (Citrus), họ Rutaceae, bộ Sapindales.

Bưởi (Citrus maxima) ở Việt Nam có nhiều giống khác nhau như là bưởi Tân Triều (Biên Hòa), Bưởi Năm Roi, bưởi đa xanh (Bến Tre) và nhiều giống bưởi khác. Đặc điểm thực vật học cây bưởi Bưởi là cây thân gỗ, cây to, cao trung bình khoảng 3 - 4 m khi trưởng thành, vỏ thân cây có mau vàng nhạt; cảnh có gai dài, nhọn; lá có gan hình mang, lá hình trứng, dai 11 - 2 cm, rộng 5 dén 6 cm, hai đầu tù, nguyên, dai, cuống có dia cánh to. Hoa thuộc loại hoa kép, déu, mọc thành chùm 6 - 10 bông và có mùi hương rat dé chịu. Quả hình cầu to, vỏ day, mau sắc tùy theo giống, có múi dày, tép xốp vị có thé chua ngọt đắng tùy loại bưởi khác nhau.

Hoa bưởi có màu trắng nhỏ (Morton, 1987). Bưởi da xanh có dạng hình cầu, nặng trung bình từ 1,2 - 2,5 kg/trái; vỏ có màu xanh đến xanh hơi vàng khi chín, dễ lột và khá mỏng (14 - 18 mm); tép bưởi màu hồng đỏ, bó chặt va dé tách khỏi vách múi; mùi thơm; không hạt đến khá nhiều hạt (có thé có đến 30 hat/trai). Tỉ lệ phần thịt qua/ trái chiếm hơn 55% (Long và ctv, 2023). Sự phát triển của cây bưởi da xanh Bưởi da xanh là một loại thực phẩm quan trọng tích hợp trong khâu phần ăn uống hàng ngày của con người, đóng vai trò quan trọng trongviệc cung cấp năng lượng, chat dinh dưỡng và nâng cao sức khỏe.

Ngoài giá trị dinh dưỡng với hàm lượng vitamin C cao, trái cây thuộc họ cam quýt (Rutaceae) còn chứa nhiều chất dinh dưỡng đa lượng như đường đơn và chat xơ, đồng thời cũng là nguồn cung cấp các dưỡng chat vi lượng cần thiết cho duy trì sức khỏe và giúp duy trì sự sinh trưởng bình thường của cơ thể (Liu và ctv 2012). Với nhiều lợi ích như vậy nên bưởi da xanh mang lại nhiều giá trị kinh tế cao cho người nông dân (Hoàng Văn Việt, 2014), Việt Nam cũng là một nước trồng bưởi lớn trên thế giới. Theo tạp chí Kinh tế nông thôn, các tỉnh Trung du miền núi phía Bắc hiện trồng 27,7 nghìn hecta bưởi, sản lượng gần 165 nghìn tắn/năm. Đến năm 2019, các tỉnh Đông Nam Bộ và Đồng Bằng Song Cửu Long có 43.500 ha bưởi, sản lượng 37.

Những tỉnh có diện tích lớn là Bến Tre (8.824 ha), Vĩnh Long (8.619 ha), Đồng Nai (5. Bưởi da xanh ở Bến Tre có chuỗi giá trị kinh tế cao mang lại thu nhập tốt cho người nông dân (Hoàng Văn Việt, 2014). Theo Uyên Nhi (2023) hiện nay diện tích bưởi da xanh Bến Tre trên toàn tỉnh khoảng chừng 5.904 ha, chiếm tới 20% tông diện tích trồng cây ăn quả. Không chỉ thé, tỉnh Bến Tre đã có khoảng 55,5 ha trồng bưởi da xanh theo chuẩn VietGAP, GlobalGAP với năng suất lên tới 12 tắn/ha và sản lượng hằng năm hơn 47 nghìn tấn.

Sơ lược về nam rễ Mycorrhiza 2. Giới thiệu về nắm rễ Mycorrhiza Năm 1885, Frank đã đưa ra gia thuyét cua ông VỀ sự cộng sinh của nắm và rễ thực vậy trong đất với thuật ngữ là “Mycorrhiza” được hình thành từ chữ Hy Lạp “Mykes” (Nam) và “Rhiza” (rễ). Nam AM cộng sinh với rễ cây thực hiện việc trao đối dưỡng chat bằng cách thu đường từ cây và trả lại chất dinh dưỡng khác cho cây (Lanfranco, 2016). Phân loại nắm rễ cộng sinh Mycorrhiza.

Mycorrhiza thường được chia lam 2 loại dựa theo qua trình cộng sinh có sự xâm nhiễm của các sợi nam của nấm vào trong các tế bào rễ. Với nam rễ cộng sinh Ectomycorrhiza có các sợi nam không xâm nhập được vào tế bào rễ của thực vật, còn nam rễ cộng sinh Endomycorrhiza có các sợi nam của nam rễ xâm nhập vào thành tế bảo và xâm lấn màng tế bao rễ cây. Endomycorrhiza bao gồm arbuscular, ericoid, arbutoid, monotropoid, và orchid mycorrhizae. Ngoài hai loại trên, Ectendomycorrhiza mang cả hai đặc trưng của Endomycorrhiza và Ectomycorrhiza (Lanfranco, 2016).

Ectomycorrhizae Endomycorrhizae - Arbuscular mycorrhizae Hình 2. Mối liên hệ khác nhau giữa nam mycorrhizal và rễ cây (Nguon: Ganugi và ctv ,2019).1 Nắm rễ nội cộng sinh Endomycorrhiza Nam endomycorrhizal là một nhóm cực kỳ đa dạng có khả năng thích nghỉ cao và với nhiều loại thực vật. Sợi nắm xâm nhập vào trong tế bao rễ cây tạo ra diện tích bề mặt tiếp xúc lớn hơn giữa sợi nắm và thực vật. Sự tiếp xúc tăng cường này tạo điều kiện cho sự chuyên giao nhiều chất dinh dưỡng hơn giữa hai bên.

Endomycorrhizae tiếp tục được phân thành năm nhóm chính: arbuscular, ericoid, arbutoid, monotropoid, va orchid mycorrhizas (Stiirmer, 2012). Khi xâm nhiễm các sợi nam xâm nhập vào vỏ rễ và thường không có vách ngăn, phân nhánh bên trong vỏ rễ tạo thành giác mút phân nhánh phức tạp được gọi là bụi (arbuscules), và trong nhiều trường hợp cũng tạo thành các cấu trúc lưu trữ gọi là túi (Brundrett và ctv,1996). Ericoid mycorrhiza Ericoid mycorrhiza là mối quan hệ giữa các cây họ thực vật Ericaceae với một số dòng nam Mycorrhiza. Loài cây thuộc họ Ericaceae thường sống noi đất chua và nghèo dinh dưỡng nên đây là một sự thích nghi quan trong (zhang va ctv, 2022).

Sự xâm chiếm tự nhiên của Ericoid mycorrhiza (Nguén: Vohnik, 2020). Arbutoid mycorrhiza Hinh 2. Arbutoid mycorrhizae cua C. Arbutoid mycorrhiza liên quan đến thực vật thuộc phân họ Ericaceae Arbutoideae.

Arbutoid mycorrhiza khác với ericoid mycorrhiza và giống với ectomycorrhiza, cả về mặt chức năng và các loại nấm liên quan. Nhưng khác với ectomycorrhiza ở chỗ một số sợi nắm thực sự xâm nhập vào các tế bào rễ, làm cho loại mycorrhiza này trở thành ectendomycorrhiza (Brundrett, 2004). Orchid mycorrhiza Orchid mycorrhiza công sinh với nhưng cây ho lan va có vai trò vô cùng quan trong trong quá trình nảy mầm của lan bởi vì các hạt lan hầu như không có dự trữ năng lượng và từ trong quá trình cộng sinh đó dé thu được nguồn cacbon (McCormick, 2012). Nắm rễ ngoại cộng sinh Ectomycorrhiza La nắm thường chỉ cộng sinh với các cây thân gỗ bao gồm các cây thuộc họ Thông (Pinaceae), họ sồi (Fagaceae), họ Bạch dương (Betulaceae), họ Đào kim nương (Myrtaceae) bao gồm cả Bạch đàn và họ Dầu (Dipterocarpaceae).

Nam Ectomycorrhiza có khoảng 6000 loài vào cộng sinh với 20000 đến 25000 loài thực vật tương đương với 2% loài thực vật. Mặc dù vậy nam Ectomycorrhiza có vài quan trọng trong việc hình 7 thành cây con và sự phát triển cây trên toàn cầu (Tedersoo và ctv, 2010). Các sợi nam bao phủ dày đặc xung quanh mặt rễ gọi là lớp phú và có thé day tới 2 mm và khoảng 20-40% trọng lượng của nắm rễ. Từ bên trong của lớp phủ đó sợi nắm phân nhánh và xâm nhập vào giữa các tế bào của rễ tạo ra một cấu trúc gọi là mạng lưới Hartig, đó là nơi mà nam rễ và rễ cây trao đôi chat (Smith và Read, 2010).

Ectomycorrhizae Endomycorrhizae xylem chlamydospore ——> cortex epidermis epidermis arbuscule hartig net root hair —————> fungal sheath Hình 2. Sự khác biệt giữa Endomycorrhiza và Ectomycorrhiza (Nguon: Jakhar và ctv, 2017). Nam cộng sinh trung gian Ectendomycorrhiza Là một loại nấm ít xuất hiện và ít sự chú ý, nó mang đặc điểm của cả Endomycorrhiza và Ectomycorrhiza về hình thái (Yu và ctv 2001). Chúng thường có vật chủ thuộc chi thông (Pinus), thông rụng lá (Larix).

Vé mặt cấu trúc, ectendomycorrhiza có một lớp phủ mỏng (đôi khi không có), mạng lưới Hartig được hình thành bên ngoài tế bào giống như là Ectomycorrhiza và có sự xâm nhập vào trong tế bào rễ như là Endomycorrhiza. Đặc điểm của nam Arbuscular mycorrhiza 2. Bào tử (Spore) Hình 2. Bao tử nam AM.