Đặt vấn đề Nam rễ nội cộng sinh (Arbuscuar mycorrh1za) là hiện tượng cộng sinh giữa thực vật và nam rễ rất phô biến trong tự nhiên, rễ và nắm cùng tốn tại và phát triển là kết qua tiến hóa chung. Ngày nay, trên thế giới có khoảng 1000 chi thuộc 100 họ thực vật có quan hé cộng sinh nam rẻ. Trong quan hệ cộng sinh của thực vật với nam AM, các sợ nam tiết ra hợp chất đường (Wu và ctv, 2014) dé ôn định kết cau của đất, giúp rễ cây cải thiện sự hấp thu nước và dinh dưỡng có trong đất (Perner và ctv, 2007). Nhiều nghiên cứu đã tìm thấy các loài nam ré khác nhau hiện diện trong cùng một mẫu đất có tác động khác nhau lên sự sinh trưởng của cây trồng (Bever và ctv, 1996).
Nam rễ AM giúp bảo vệ cây ký chủ chống chịu những ảnh hưởng bat lợi của môi trường. Như kích thích sự sinh trưởng, phát triển giúp tăng năng suất cây trồng, tăng khả năng chịu hạn, chịu mặn và nhiễm kim loại nặng, và kiểm soát một số mầm bệnh do nam gây ra (VANGRONSVELD và ctv, 2005). Nhờ những đặc tính trên nam rễ AM được xem là một chế phẩm phân bón sinh học nhờ đó sẽ giảm được phân bón và thuốc hóa học cho cây trồng. Trong một số nghiên cứu cho thấy nắm AM có cũng khả năng cộng sinh trong rễ lúa (Phạm Thị Hải Nghi va ctv, 2021).
Lúa gạo là cây lương thực chính của nhiều nước trên thế giới. Hon 80% nhu cầu năng lượng của người dân châu A lấy từ lúa gạo. Ở châu Âu và Nam Mỹ, lúa gạo cũng đang dan trở thành loại lương thực quan trọng. So sánh diện tích canh tác và sản lượng giữa lúa với các cây lương thực khác ở Việt Nam thì lúa gạo vẫn là cây lương thực chủ lực được ưu tiên hàng đầu với diện tích nhiều nhất hơn han ngô và san, sản lượng cao hơn khoai lang và sắn.
Theo FAO (2012), thành phan hoá sinh trung bình của lúa gạo (% chất khô) được tính như sau: tỉnh bột 63,0%; protein 7,0%; đầu 2,3%; xellulose 12,0%; đường tan 3,6%; tro 6,0% và gluxit khác 2. Ngoài thành phần hoá sinh kể trên, trong lúa gạo còn chứa 1,6-3,2% lipit và một số Vitamin như: Vitamin nhóm B (chủ yếu là B1), Vitamin PP, Vitamin E, ngoài ra, còn có nhiều chất khoáng. Protein trong lúa gạo có giá trị dinh dưỡng cao và có sự cân bằng giữa các axit amin không thay thế (Nguyễn Xuân Kỳ, 2017). Ngày nay trong bối cảnh biến đối khí hậu và xâm nhập mặn thì diện tích trồng lúa đang bị thu hẹp và năng suất lúa ngày càng giảm.
Một số nghiên cứu đã chỉ ra tác động tích cực của nấm AM lam tăng tốc độ sinh trưởng và khả năng chống chịu mặn của cây trồng và rễ lúa. Vì vậy dé tài “Khao sát sự ảnh hưởng của nam nội cộng sinh đến sinh trưởng của cây lúa ở các điều kiện mặn khác nhau” được thực hiện. Mục tiêu của đề tài Phân lập và định danh được bao tử nam AM ở các vùng đất trồng lúa. Khảo sát được sự ảnh hưởng của nam nội cộng sinh đến sinh trưởng của cây lúa ở các điều kiện mặn khác nhau.
Nội dung thực hiện Nội dung 1: Thu mẫu và phân lập nắm AM tại các vùng đất trồng lúa tại Long An. Nội dung 2: Định danh các bào tử nam AM đã được phân lập bằng đặc điểm hình thái. Nội dung 3: Khảo sát sự ảnh hưởng của nắm nội cộng sinh đến sinh trưởng của cây lúa ở các điêu kiện mặn khác nhau. TONG QUAN TÀI LIEU 2.
Giới thiệu về cây lúa Lúa đã được tìm thấy tại các địa điểm khảo cô có niên đại 8000 năm trước công nguyên. Có hai loại lúa được thuần hóa và trồng phô biến trên toàn cầu là: Oryza sativa (Châu Á) và Oryza glaberrima (Chau Phi). Theo công bố của Chang va ctv, (1984) O.sativa xuất hiện đầu tiên ở dãy Himalaya, Mién Điện, Lao, Việt Nam va Trung Quốc. Từ các trung tâm trên lúa Indica phát tán đến lưu vực sông Hoàng Hà và sông Dương Tử rồi sang Nhật Bản, Triều Tiên và từ đó biến thành chủng Japonica.
Lúa được hình thành ở Indonesia và là sản phẩm của quá trình chọn lọc từ Indica. Lúa là một trong những cây lương thực quan trong trong nền kinh tế nông nghiệp toàn cầu. Ở Việt Nam cây lúa là cây lương thực chính, chiếm diện tích gieo trồng va sản lượng lớn nhất. Ngành sản xuất lương thực là ngành quan trọng nhất của nông nghiệp Việt Nam.
Trong cơ cấu kinh tế của đất nước, nông nghiệp Việt Nam có vai trò làm giá đỡ nên tảng, đóng góp 22,1% GDP, gần 30% giá trị xuất khâu và trên 60% lực lượng lao động (Hoàng Kim, 2016). Với điều kiện tự nhiên phù hợp, cây lúa sinh trưởng phát triển và phổ biến khắp các vùng trên cả nước đặc biệt là vùng DBSCL va DBSH. Vai trò và giá trị kinh tế của cây lúa được đánh giá cao là một trong năm loại cây lương thực chính của thế giới. Đối với người Việt chúng ta cây lúa không chỉ là một loại cây lương thực quý mà còn là một biếu tượng trong văn chương an dưới "bát com","hat gạo".
Lúa gạo dùng đề chế biến được nhiều mặt hàng khác như bún, bánh, mỹ nghệ, kỹ nghệ, chế biến công nghiệp, lúa gạo còn là nguồn nguyên liệu quý sản xuất tân được. Những sản phẩm phụ của cây lúa như rom, ra, cám, còn là thức ăn tốt cho chăn nuôi, từ rơm rạ người ta sản xuất ra những loại giấy và cacton chất lượng cao. Rơm, rạ còn được dùng dé làm giá thé nuôi trồng những loại nam có giá trị dinh dưỡng cao. Sau khi thu hoạch, phần rơm rạ còn sót lại trên ruộng có tác dụng cải tạo đất, làm tăng độ phì của dat và làm môi trường tot cho vi sinh vật sông va hoạt động.
Anh hưởng của độ mặn với cây trồng Phản ứng của thực vật đối với độ mặn có thé được làm sáng tỏ trong hai giai đoạn chính: Phan ứng không phụ thuộc vao ion ( thường diễn ra sớm một vài phút hoặc một ngày sau khi đất bị nhiễm mặn) và phản ứng phụ thuộc vào ion ( diễn ra chậm hơn). Phản ứng không phụ thuộc vào ion còn được gọi là giai đoạn thẩm thấu (Roy va ctv, 2014). Thế nước trong đất giảm dan đến khả năng hút nước của cây giảm làm đóng khí khổng, giảm quang hợp, kim hãm sự vươn ra của lá, giảm tốc độ sinh trưởng của chéi (Munns và Tester, 2006). Sau vài ngày tích lũy Na+ độc hại trong các mô quang hợp thì giai đoạn thứ hai là phản ứng phụ thuộc vào ion diễn ra chậm hơn do tích tụ nhiều muối trong thời gian dài ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển của lá.
Các lá già sẽ không được cung cấp chất dinh dưỡng va dan sẽ mat khả năng quang hợp, muối cũng tác động đến tế bào của các lá non làm giảm sự sinh trưởng và phát triển của chúng, nếu tỷ lệ lá già chết đi lớn hơn các ty lệ sản sinh ra lá non thì khả năng quang hợp sé bị ảnh hưởng và tốc độ tăng trưởng của cây sẽ bị giảm (Nongpiur và ctv, 2016). Đất nhiễm mặn là một yếu tố phi sinh học chính làm hạn chế sự phát triển và năng suất của cây trồng. Có nhiều chất gây nên ô nhiễm trong đất làm đất ngày càng bị nhiễm mặn nhưng chủ yếu là do muối, phổ biến nhất là NaCl, dé dàng hòa tan trong nước dé tao ra các ion natri (Na” ) và clorua (CI' ) độc hại (Djanaguiraman và Prasad, 2013), dẫn đến biến tính cấu trúc enzym, tổn thương các bào quan của tế bao, giảm kha năng quang hợp, hô hap, rối loạn mắt cân bằng thâm thấu, khô hạn sinh lý, cũng như mat cân bằng dinh dưỡng trong cây trồng, thực vật. Vì vậy, tổng hợp nhiều tác động do áp lực muối cuối cùng dẫn đến giảm tốc độ tăng trưởng của cây trồng cũng như giảm năng suất nông nghiệp (Adiku va ctv, 2001).
Đất bị nhiễm mặn quá mức ảnh hưởng tiêu cực đến sự hình thành, tăng trưởng và phát triển của hầu hết các loài thực vật cũng như hệ vi sinh vật vùng rễ, dẫn đến tốn thất lớn về năng suất thực vật và mức độ đa dạng của cây trồng (Evelin va ctv, 2009). Độ mặn trong dat làm giảm sự phát triển của thực vật bằng cách làm giảm tốc độ quang hợp, giảm hoạt động của enzyme chống oxy hóa, giảm độ dẫn của khí không, gây ra sự thiếu hụt ion, ảnh hưởng đến chi số ổn định màng và giảm hàm lượng nước tương đối của cây, cũng ức chế chỉ số enzyme chống oxy hóa (Talaat và Shawky, 2012). Độ mặn ảnh hưởng xấu đến sự phát triển bình thường của cây trồng bằng cách gây thương tích cho tán lá, thiếu hụt chất dinh dưỡng, làm giảm tính chat của đất, hàm lượng nitrat, 4 ức chế hoạt động cua carbonic anhydrase và nitrat reductase (Borde va ctv, 2017). Giới thiệu nắm cộng sinh mycorrhiza Nam rễ cộng sinh mycorrhiza thuộc ngành Glomeromycota, bộ Glomales.
Trong các dấu tích hóa thạch được tìm thấy người ta cho rằng mycorrhiza đã có mặt từ khoảng 450 - 500 triệu năm trước (Cairney, 2000). Thuật ngữ nam rễ cộng sinh Mycorrhiza được nhà nghiên cứu người Đức A. Frank sử dụng lần đầu tiên vào năm 1885. Trong tiếng Hy Lạp, “Myco” có nghĩa là nấm và “Rhiza” có nghĩa là rễ, ghép lại thanh Mycorrhiza, có nghĩa là nam rễ.
Trong mối quan hệ cộng sinh này cả nắm và cây đều có lợi, cây sẽ cung cấp cho nấm rễ nguồn carbon sau đó nam phát triển tạo nên mang lưới xung quanh rễ, len lỏi vào trong dat nơi mà rễ cây không thé vươn tới rồi hoạt động như bộ rễ giả giúp cây tăng khả năng hấp thu nước và dinh dưỡng (Koide, 2004). Mycorrhiza có 3 loại: nam rễ ngoại cộng sinh (Ectomycorrhiza), nắm rễ nội cộng sinh (Endomycorrhiza) và nam rễ nội — ngoại cộng sinh (Ectoendomycorrhizas) (Trần Văn Mão, 2004). Nam ré ngoại cộng sinh (Ectomycorrhiza) có sợi nắm bao quanh rễ, không xuyên qua mô tế bào mà chỉ len lõi qua các vách tế bào, Trên bề mặt dinh dưỡng hình thành một mang nắm (mantle) do các sợi nam đan chéo nhau, tạo thành một mạng lưới hartig giữa các tế bào ở vỏ rễ. Nam rễ nội - ngoại cộng sinh (Ectoendomycorrhiza) mang đặc trưng của cả hai dạng nắm rễ nội cộng sinh và nắm rễ ngoại cộng sinh.