KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ HẸP ỐNG SỐNG THẮT LƯNG-CÙNG BẰNG PHẪU THUẬT LÀM RỘNG SAU CÓ NẠP VÍT QUA CUỐNG SỐNG

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu kết quả điều trị hẹp ống sống thắt lưng cùng bằng phẫu thuật lối sau, sử dụng nẹp vít qua cuống sống. Tìm hiểu phương pháp PLIF.

• Tác giả: Nguyễn Xuân Trường
• Người hướng dẫn: Tiến Sĩ Nguyễn Văn Sơn
• Trường học: Trường Đại học Y - Dược Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Ngoại khoa
• Đề tài: Kết quả điều trị hẹp ống sống thắt lưng-cùng bằng phẫu thuật lối sau có nạp vít qua cuống sống
• Loại tài liệu: Luận văn Bác sĩ Nội trú
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Giải phẫu cột sống thắt lưng-cùng
• 1.2. Phân vùng ống sống
• 1.3. Phân loại trượt đốt sống theo Meyerding
• 1.4. Chẩn đoán hình ảnh
• 1.5. Đánh giá và phân loại hẹp ống sống thắt lưng-cùng (HOSTLC)
• 1.6. Đánh giá thoái hóa đĩa đệm
• 1.7. Điều trị
• 1.7.1. Điều trị bảo tồn
• 1.7.2. Điều trị bằng thuốc
• 1.7.3. Vật lý trị liệu
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẠI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Quy trình phẫu thuật cắt cung sau giải phóng chèn ép và hàn xương liên thân đốt lối sau (PLIF)
• 2.4. Hạn chế của đề tài
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Đặc điểm lâm sàng và hình ảnh học của bệnh nhân
• 3.3. Kết quả phẫu thuật HOSTLC
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm lâm sàng và hình ảnh học
• 4.3. Kết quả phẫu thuật HOSTLC khi ra viện
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Điều Trị Hẹp Ống Sống PLIF Hiệu Quả

Hẹp ống sống thắt lưng-cùng là tình trạng giảm kích thước ống sống, gây chèn ép các thành phần thần kinh. Tình trạng này được mô tả lần đầu vào năm 1803. Nguyên nhân chủ yếu là do thoái hóa, ảnh hưởng đến khoảng 9.3% dân số, đặc biệt là người trên 60 tuổi. Tại Nhật Bản, tỷ lệ này dao động từ 5.7-10% ở người cao tuổi. Chẩn đoán bệnh đã trở nên chính xác hơn nhờ các phương pháp hình ảnh hiện đại như chụp CT và MRI. Phẫu thuật, đặc biệt là phẫu thuật PLIF, đóng vai trò quan trọng trong việc giải phóng chèn ép và cố định cột sống, mang lại hiệu quả khi điều trị nội khoa không thành công. Tại Việt Nam, phẫu thuật PLIF vẫn là lựa chọn phổ biến, dù có sự xuất hiện của các phương pháp can thiệp ít xâm lấn khác. Luận văn này đánh giá hiệu quả điều trị hẹp ống sống bằng phẫu thuật PLIF có nạp vít qua cuống sống tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ.

1.1. Giải Phẫu Ống Sống Thắt Lưng Cùng Cấu Trúc Quan Trọng

Ống sống chạy dọc theo trục cột sống, được tạo thành từ các lỗ đốt sống liên tiếp, được nối với nhau bằng hệ thống dây chằng. Giới hạn xung quanh ống sống thắt lưng bao gồm: phía trước là mặt sau thân đốt sống, đĩa đệm và dây chằng dọc sau; phía sau là dây chằng vàng và cung sau; hai bên là cuống sống, mỏm khớp và lỗ liên hợp. Trong ống sống chứa tủy sống, rễ thần kinh và tổ chức quanh màng tủy. Đường kính trước sau trung bình của ống sống khoảng 15-18mm, giảm dần từ trên xuống dưới. Nắm vững giải phẫu ống sống thắt lưng cùng là yếu tố quan trọng để thực hiện các can thiệp phẫu thuật hiệu quả.

1.2. Chẩn Đoán Hẹp Ống Sống MRI và CT Scan Phát Hiện Dễ Dàng

Việc chẩn đoán hẹp ống sống bao gồm các bước thăm khám lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh. Chụp X-quang giúp đánh giá trục cột sống và các dấu hiệu thoái hóa. Tuy nhiên, chụp cộng hưởng từ (MRI) là phương pháp hàng đầu để đánh giá chi tiết cấu trúc tủy sống và các thành phần mềm khác, có độ nhạy cao (87-96%) và độ đặc hiệu (68-75%) trong chẩn đoán. Chụp cắt lớp vi tính (CT scan) cũng được sử dụng, đặc biệt để đánh giá cấu trúc xương. Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh giúp xác định mức độ và vị trí hẹp ống sống, từ đó đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.

II. Triệu Chứng Nguyên Nhân Hẹp Ống Sống Cần Biết Gì

Hẹp ống sống gây ra nhiều triệu chứng khác nhau, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Các triệu chứng thường gặp bao gồm đau lưng, đau lan xuống chân (đau thần kinh tọa), tê bì, yếu cơ và đau cách hồi thần kinh. Nguyên nhân gây hẹp ống sống có thể là bẩm sinh hoặc mắc phải, trong đó thoái hóa là nguyên nhân phổ biến nhất. Các yếu tố khác bao gồm trượt đốt sống, thoát vị đĩa đệm, viêm khớp và chấn thương. Xác định chính xác nguyên nhân gây hẹp ống sống là yếu tố quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị thích hợp.

2.1. Đau Thần Kinh Tọa Do Hẹp Ống Sống Nhận Biết và Xử Lý

Đau thần kinh tọa là triệu chứng điển hình của hẹp ống sống, gây ra bởi sự chèn ép rễ thần kinh. Cơn đau thường lan dọc theo đường đi của dây thần kinh tọa, từ lưng xuống mông, đùi, cẳng chân và bàn chân. Người bệnh có thể cảm thấy đau nhói, bỏng rát, tê bì hoặc yếu cơ ở chân. Các biện pháp giảm đau bao gồm nghỉ ngơi, dùng thuốc giảm đau, vật lý trị liệu và tiêm steroid ngoài màng cứng. Trong trường hợp đau không đáp ứng với điều trị bảo tồn, phẫu thuật có thể là lựa chọn cần thiết.

2.2. Đánh Giá Mức Độ Hẹp Ống Sống Ảnh Hưởng Đến Điều Trị Như Thế Nào

Việc đánh giá mức độ hẹp ống sống là rất quan trọng, dựa trên các triệu chứng lâm sàng và kết quả chẩn đoán hình ảnh (MRI, CT scan). Mức độ hẹp được phân loại từ nhẹ đến rất nặng, tùy thuộc vào đường kính trước sau của ống sống. Mức độ hẹp sẽ ảnh hưởng đến lựa chọn phương pháp điều trị. Hẹp nhẹ có thể được điều trị bằng phương pháp bảo tồn, trong khi hẹp nặng thường cần phẫu thuật để giải phóng chèn ép thần kinh và cố định cột sống.

III. Phẫu Thuật PLIF Điều Trị Hẹp Ống Sống Kỹ Thuật Chi Tiết

Phẫu thuật PLIF (Posterior Lumbar Interbody Fusion) là một phương pháp phẫu thuật phổ biến để điều trị hẹp ống sống thắt lưng-cùng. Mục tiêu của phẫu thuật là giải phóng sự chèn ép thần kinh và cố định cột sống. Kỹ thuật này bao gồm cắt bỏ cung sau đốt sống để mở rộng ống sống, lấy bỏ đĩa đệm bị thoái hóa, chèn vật liệu ghép xương vào khoang đĩa đệm và cố định các đốt sống bằng nạp vít qua cuống sống. Phẫu thuật PLIF có thể mang lại hiệu quả giảm đau và cải thiện chức năng vận động cho người bệnh.

3.1. Kỹ Thuật Nạp Vít Qua Cuống Sống Vai Trò Trong PLIF Là Gì

Nạp vít qua cuống sống là một bước quan trọng trong phẫu thuật PLIF, giúp cố định vững chắc các đốt sống. Vít được đưa vào cuống sống, sau đó kết nối với thanh kim loại để tạo thành một hệ thống cố định. Kỹ thuật này giúp ngăn ngừa sự di chuyển của các đốt sống, tạo điều kiện cho quá trình liền xương diễn ra. Vị trí đặt vít cần được xác định chính xác để tránh gây tổn thương thần kinh hoặc mạch máu. Việc đặt vít đòi hỏi bác sĩ phẫu thuật có kinh nghiệm và kỹ năng chuyên môn cao.

3.2. Giải Ép Ống Sống Trong Phẫu Thuật PLIF Cách Thực Hiện và Hiệu Quả

Việc giải ép ống sống là bước then chốt trong phẫu thuật PLIF, giúp loại bỏ sự chèn ép lên các rễ thần kinh. Bác sĩ phẫu thuật sẽ cắt bỏ cung sau đốt sống, dây chằng vàng và các cấu trúc khác gây hẹp ống sống. Quá trình giải ép cần được thực hiện cẩn thận để tránh gây tổn thương thần kinh. Giải ép ống sống hiệu quả sẽ giúp giảm đau, tê bì và cải thiện chức năng vận động cho người bệnh.

IV. Ưu Nhược Điểm Phẫu Thuật PLIF Cân Nhắc Trước Quyết Định

Phẫu thuật PLIF có nhiều ưu điểm trong điều trị hẹp ống sống, bao gồm khả năng giải phóng chèn ép thần kinh hiệu quả, cố định cột sống vững chắc và cải thiện chức năng vận động. Tuy nhiên, phẫu thuật cũng có một số nhược điểm, như nguy cơ biến chứng, thời gian phục hồi kéo dài và chi phí điều trị cao. Người bệnh cần được tư vấn kỹ lưỡng về ưu điểm và nhược điểm của phẫu thuật PLIF trước khi đưa ra quyết định.

4.1. Biến Chứng Phẫu Thuật PLIF Những Nguy Cơ Cần Lưu Ý

Biến chứng phẫu thuật PLIF có thể bao gồm nhiễm trùng, tổn thương thần kinh, chảy máu, hình thành cục máu đông, rò rỉ dịch não tủy, lỏng vít và không liền xương. Các biến chứng này có thể gây ra đau, tê bì, yếu cơ, rối loạn chức năng ruột và bàng quang. Nguy cơ biến chứng có thể được giảm thiểu bằng cách tuân thủ các quy trình phẫu thuật chuẩn và chăm sóc hậu phẫu cẩn thận.

4.2. Thời Gian Phục Hồi Sau PLIF Chăm Sóc và Vật Lý Trị Liệu Quan Trọng

Thời gian phục hồi sau phẫu thuật PLIF có thể kéo dài từ vài tháng đến một năm. Người bệnh cần tuân thủ chế độ chăm sóc hậu phẫu nghiêm ngặt, bao gồm dùng thuốc giảm đau, kháng sinh, tập vật lý trị liệu và tránh các hoạt động gắng sức. Vật lý trị liệu đóng vai trò quan trọng trong việc phục hồi chức năng vận động, tăng cường sức mạnh cơ bắp và cải thiện sự linh hoạt của cột sống.

V. Nghiên Cứu Điều Trị Hẹp Ống Sống PLIF Kết Quả và Bàn Luận

Luận văn Bác sĩ Nội trú này đánh giá kết quả điều trị hẹp ống sống thắt lưng-cùng bằng phẫu thuật PLIF có nạp vít qua cuống sống. Nghiên cứu mô tả đặc điểm lâm sàng và hình ảnh học của bệnh nhân, đồng thời đánh giá hiệu quả phẫu thuật thông qua các thang điểm đánh giá. Kết quả nghiên cứu cho thấy phẫu thuật PLIF có thể cải thiện đáng kể triệu chứng đau và chức năng vận động cho bệnh nhân hẹp ống sống. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra một số hạn chế và cần được tiếp tục nghiên cứu sâu hơn.

5.1. Đánh Giá Hiệu Quả PLIF Dựa Trên Thang Điểm Nào

Hiệu quả của phẫu thuật PLIF được đánh giá dựa trên nhiều thang điểm khác nhau, bao gồm thang điểm VAS (đánh giá mức độ đau), thang điểm ODI (đánh giá mức độ khuyết tật), và thang điểm JOA (Japanese Orthopaedic Association, đánh giá chức năng vận động). Các thang điểm này giúp đánh giá khách quan sự cải thiện của bệnh nhân sau phẫu thuật. Ngoài ra, còn cần đánh giá sự liền xương của các đốt sống được cố định bằng chụp X-quang hoặc CT scan.

5.2. Kết Quả Phẫu Thuật PLIF So Sánh Với Các Nghiên Cứu Khác

Kết quả nghiên cứu về phẫu thuật PLIF cần được so sánh với các nghiên cứu khác để đánh giá tính khách quan và độ tin cậy. So sánh có thể dựa trên các yếu tố như tỷ lệ thành công, tỷ lệ biến chứng, thời gian phục hồi và mức độ cải thiện triệu chứng. Việc so sánh với các nghiên cứu khác giúp xác định vị trí của nghiên cứu này trong bức tranh tổng thể về điều trị hẹp ống sống.

VI. Tương Lai Điều Trị Hẹp Ống Sống PLIF và Các Phương Pháp Mới

Điều trị hẹp ống sống đang ngày càng phát triển, với sự ra đời của nhiều phương pháp phẫu thuật mới, ít xâm lấn hơn. Mặc dù phẫu thuật PLIF vẫn là một lựa chọn hiệu quả, các phương pháp như TLIF (Transforaminal Lumbar Interbody Fusion), MIS (Minimally Invasive Surgery) và phẫu thuật nội soi đang dần trở nên phổ biến. Tương lai của điều trị hẹp ống sống sẽ tập trung vào các phương pháp ít xâm lấn, phục hồi nhanh và mang lại kết quả tốt hơn cho người bệnh.

6.1. Các Phương Pháp Phẫu Thuật Hẹp Ống Sống Tiên Tiến

Ngoài phẫu thuật PLIF, có nhiều phương pháp phẫu thuật tiên tiến khác để điều trị hẹp ống sống. TLIF có đường mổ nhỏ hơn PLIF, giảm thiểu tổn thương cơ. MIS sử dụng các dụng cụ nhỏ và camera để thực hiện phẫu thuật qua các vết rạch nhỏ, giảm đau và thời gian phục hồi. Phẫu thuật nội soi giúp quan sát rõ ràng cấu trúc cột sống và thực hiện phẫu thuật chính xác.

6.2. Vật Lý Trị Liệu Sau Phẫu Thuật Vai Trò và Phương Pháp

Vật lý trị liệu sau phẫu thuật hẹp ống sống đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi. Các bài tập vật lý trị liệu giúp tăng cường sức mạnh cơ bắp, cải thiện sự linh hoạt của cột sống và giảm đau. Các phương pháp vật lý trị liệu có thể bao gồm kéo giãn, xoa bóp, nhiệt trị liệu, điện trị liệu và các bài tập tăng cường cơ lõi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hẹp ống sống thắt lưng-cùng (HOSTLC) là bệnh lý phổ biến, ảnh hưởng đến khoảng 9,3% dân số, đặc biệt ở nhóm người cao tuổi trên 60 tuổi. Tại Nhật Bản, tỷ lệ mắc HOSTLC dao động từ 5,7% đến 10%, trong khi tại Hoa Kỳ con số này lên đến 22,5%. Bệnh gây ra các triệu chứng đau lưng, đau lan xuống chi dưới, hạn chế vận động và giảm chất lượng cuộc sống. Phẫu thuật giải phóng chèn ép, nẹp vít qua cuống sống và hàn xương liên thân đốt lối sau (PLIF) được xem là phương pháp điều trị hiệu quả cho các trường hợp HOSTLC mức độ vừa và nặng, đặc biệt khi điều trị nội khoa không đáp ứng.

Nghiên cứu được thực hiện tại Khoa Ngoại Thần Kinh, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ từ năm 2017 đến 2020 với 56 bệnh nhân được chẩn đoán HOSTLC và phẫu thuật bằng kỹ thuật PLIF. Mục tiêu nghiên cứu nhằm mô tả đặc điểm lâm sàng, hình ảnh chẩn đoán và đánh giá kết quả điều trị phẫu thuật giải phóng chèn ép, nẹp vít và hàn xương liên thân đốt lối sau. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp dữ liệu thực tiễn về hiệu quả và an toàn của phương pháp phẫu thuật này tại Việt Nam, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc bệnh nhân HOSTLC.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Giải phẫu cột sống thắt lưng-cùng: Bao gồm 5 đốt sống thắt lưng và 5 đốt sống cùng, cấu trúc gồm thân đốt sống, cung đốt sống, màng đốt sống và lỗ liên hợp. Ống sống chứa tủy sống và các rễ thần kinh, có vai trò bảo vệ và dẫn truyền thần kinh.
• Cơ chế bệnh sinh của HOSTLC: Hẹp ống sống do thoái hóa đĩa đệm, phì đại dây chằng vàng, thoát vị đĩa đệm, trượt đốt sống (trượt đốt sống theo phân loại Meyerding), gây chèn ép rễ thần kinh và tủy sống.
• Phân loại mức độ hẹp ống sống: Dựa trên hình ảnh cộng hưởng từ (MRI) theo phân loại Lee (2011) gồm hẹp nhẹ (10-12mm), vừa (7-9mm), nặng (4-6mm) và rất nặng (<4mm).
• Đánh giá mức độ thoái hóa đĩa đệm: Theo phân loại Pfirrmann (2001) từ độ 1 (bình thường) đến độ 5 (thoái hóa nặng).
• Chỉ số đánh giá kết quả điều trị: Thang điểm Visual Analog Scale (VAS) đánh giá mức độ đau, thang điểm Oswestry Disability Index (ODI) đánh giá mức độ tàn tật, và thang điểm JOA đánh giá chức năng thần kinh.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang.
• Đối tượng nghiên cứu: 56 bệnh nhân được chẩn đoán HOSTLC mức độ vừa và nặng, được phẫu thuật giải phóng chèn ép, nẹp vít qua cuống và hàn xương liên thân đốt lối sau tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ từ tháng 1/2017 đến tháng 6/2020.
• Tiêu chuẩn chọn bệnh: Bệnh nhân có triệu chứng lâm sàng và hình ảnh MRI phù hợp, không có loãng xương nặng (T-score < -2,5), không có bệnh lý thần kinh khác.
• Thu thập dữ liệu: Thông tin lâm sàng, hình ảnh X-quang, MRI, các chỉ số VAS, JOA được thu thập qua hồ sơ bệnh án và khám trực tiếp trước và sau phẫu thuật.
• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm R i386, tính tỷ lệ phần trăm, giá trị trung bình, so sánh sự khác biệt trước và sau phẫu thuật bằng paired t-test hoặc Wilcoxon test với mức ý nghĩa p<0,05.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập dữ liệu từ 2017-2020, theo dõi kết quả sớm sau mổ khi bệnh nhân ra viện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm bệnh nhân: Tuổi trung bình 51,29 ± 11,88, nhóm tuổi 50-59 chiếm 42,9%. Tỷ lệ nữ/nam là 1,33. Phần lớn bệnh nhân làm nghề nông (76,8%). BMI trung bình chủ yếu ở mức bình thường (67,9%), có 21,4% tiền béo phì và 7,1% béo phì các độ.
2. Triệu chứng lâm sàng: Đau lưng lan xuống một bên chiếm 62,5%, đau lan hai bên 33,9%. Mức độ đau trung bình theo VAS là 7,6 ± 0,7 cho đau lưng và 6,8 ± 1,3 cho đau chân. Triệu chứng Lasègue dương tính ở 92,9% bệnh nhân.
3. Hình ảnh chẩn đoán: Trượt đốt sống chiếm 30,3%, chủ yếu ở mức độ I (70,6%) và II (29,4%). Phân loại hẹp ống sống trên MRI cho thấy 58,9% bệnh nhân hẹp nặng, 37,5% hẹp vừa. Nguyên nhân chủ yếu là thoát vị đĩa đệm (96,4%).
4. Kết quả phẫu thuật: Sau mổ, điểm VAS giảm đáng kể, đau lưng giảm trung bình 4,18 điểm, đau chân giảm 5,03 điểm (p<0,001). 92,8% bệnh nhân đạt kết quả tốt theo thang điểm JOA. Thời gian nằm viện trung bình 13,3 ± 3,2 ngày, thời gian đi lại sau mổ trung bình 6 ± 1,1 ngày. Tỷ lệ biến chứng nhiễm trùng vết mổ là 7,1%, không có biến chứng thần kinh nghiêm trọng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước về đặc điểm lâm sàng và hiệu quả phẫu thuật HOSTLC. Tuổi mắc bệnh chủ yếu ở nhóm trung niên và cao tuổi, phản ánh quá trình thoái hóa cột sống liên quan đến tuổi tác. Tỷ lệ nữ cao hơn nam có thể do ảnh hưởng của yếu tố sinh học và xã hội như loãng xương sau mãn kinh.

Triệu chứng đau lưng lan xuống chi dưới và dấu hiệu Lasègue dương tính là đặc trưng của hội chứng chèn ép rễ thần kinh do hẹp ống sống. Hình ảnh MRI giúp phân loại mức độ hẹp và nguyên nhân, hỗ trợ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Phẫu thuật PLIF cho thấy hiệu quả rõ rệt trong giảm đau và cải thiện chức năng thần kinh, đồng thời giúp ổn định cột sống. Thời gian nằm viện và phục hồi vận động sau mổ hợp lý, biến chứng thấp, chứng tỏ kỹ thuật phẫu thuật và chăm sóc sau mổ tại bệnh viện đạt chuẩn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh điểm VAS trước và sau mổ, bảng phân bố mức độ hẹp ống sống và tỷ lệ biến chứng để minh họa hiệu quả điều trị.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tuyên truyền, giáo dục sức khỏe về nhận biết sớm triệu chứng HOSTLC, khuyến khích người dân đi khám và điều trị kịp thời nhằm giảm thiểu biến chứng và chi phí điều trị.
2. Phát triển và chuẩn hóa quy trình chẩn đoán hình ảnh tại các cơ sở y tế tuyến tỉnh, đặc biệt là sử dụng MRI để đánh giá chính xác mức độ hẹp ống sống và nguyên nhân, hỗ trợ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
3. Nâng cao năng lực phẫu thuật và chăm sóc sau mổ cho đội ngũ y bác sĩ tại các bệnh viện đa khoa tỉnh, đảm bảo kỹ thuật PLIF được thực hiện an toàn, hiệu quả, giảm thiểu biến chứng.
4. Xây dựng chương trình theo dõi dài hạn cho bệnh nhân sau phẫu thuật để đánh giá kết quả điều trị, phát hiện sớm các biến chứng muộn và hỗ trợ phục hồi chức năng.
5. Khuyến khích nghiên cứu tiếp tục mở rộng quy mô và thời gian theo dõi để đánh giá hiệu quả lâu dài của phẫu thuật PLIF, đồng thời so sánh với các phương pháp điều trị khác nhằm tối ưu hóa chăm sóc bệnh nhân HOSTLC.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ chuyên khoa Ngoại Thần Kinh và Cột sống: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn về hiệu quả phẫu thuật PLIF, hỗ trợ cập nhật kiến thức và cải tiến kỹ thuật điều trị.
2. Nhân viên y tế tại bệnh viện đa khoa tỉnh: Hiểu rõ đặc điểm lâm sàng, chẩn đoán và quản lý bệnh nhân HOSTLC, nâng cao chất lượng chăm sóc và tư vấn bệnh nhân.
3. Nhà quản lý y tế và hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chương trình đào tạo, đầu tư trang thiết bị và phát triển dịch vụ điều trị bệnh lý cột sống tại tuyến tỉnh.
4. Sinh viên, học viên cao học ngành Y học: Tài liệu tham khảo về nghiên cứu lâm sàng, phương pháp phân tích và đánh giá kết quả điều trị trong lĩnh vực ngoại khoa thần kinh.

Câu hỏi thường gặp

1. Phẫu thuật PLIF có phù hợp với tất cả bệnh nhân HOSTLC không?
   Phẫu thuật PLIF chủ yếu áp dụng cho bệnh nhân HOSTLC mức độ vừa và nặng, đặc biệt khi điều trị nội khoa không hiệu quả hoặc có biến chứng thần kinh. Bệnh nhân cần được đánh giá kỹ lưỡng về tình trạng sức khỏe và hình ảnh chẩn đoán để lựa chọn phương pháp phù hợp.

2. Thời gian phục hồi sau phẫu thuật PLIF là bao lâu?
   Thời gian nằm viện trung bình khoảng 13 ngày, bệnh nhân có thể bắt đầu đi lại sau 4-11 ngày tùy theo tình trạng cá nhân. Phục hồi chức năng hoàn toàn có thể kéo dài vài tháng với sự hỗ trợ của vật lý trị liệu.

3. Biến chứng thường gặp sau phẫu thuật PLIF là gì?
   Biến chứng phổ biến gồm nhiễm trùng vết mổ (khoảng 7%), chảy máu, tổn thương thần kinh hiếm gặp. Việc chăm sóc sau mổ và theo dõi sát giúp giảm thiểu các biến chứng này.

4. Điều trị nội khoa có hiệu quả không?
   Điều trị nội khoa như dùng thuốc giảm đau, vật lý trị liệu có thể giúp giảm triệu chứng ở giai đoạn nhẹ hoặc trung bình. Tuy nhiên, với bệnh nhân mức độ nặng hoặc có biến chứng thần kinh, phẫu thuật là lựa chọn tối ưu.

5. Làm thế nào để phòng ngừa HOSTLC?
   Phòng ngừa bao gồm duy trì cân nặng hợp lý, tập luyện thể dục đều đặn, tránh lao động nặng quá sức, giữ tư thế đúng khi làm việc và sinh hoạt, khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu thoái hóa cột sống.

Kết luận

• Bệnh nhân HOSTLC chủ yếu ở nhóm tuổi trung niên và cao tuổi, với tỷ lệ nữ cao hơn nam, phần lớn làm nghề nông và có BMI bình thường hoặc tiền béo phì.
• Triệu chứng lâm sàng đặc trưng là đau lưng lan xuống chi dưới, dấu hiệu Lasègue dương tính, hình ảnh MRI cho thấy hẹp ống sống mức độ vừa và nặng do thoát vị đĩa đệm và trượt đốt sống.
• Phẫu thuật giải phóng chèn ép, nẹp vít qua cuống và hàn xương liên thân đốt lối sau (PLIF) mang lại hiệu quả giảm đau rõ rệt, cải thiện chức năng thần kinh và chất lượng cuộc sống với tỷ lệ biến chứng thấp.
• Thời gian nằm viện trung bình 13,3 ngày, thời gian đi lại sau mổ trung bình 6 ngày, phù hợp với tiêu chuẩn chăm sóc hiện đại.
• Nghiên cứu góp phần làm rõ hiệu quả và an toàn của kỹ thuật PLIF tại Việt Nam, đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng điều trị và chăm sóc bệnh nhân HOSTLC.

Khuyến khích các cơ sở y tế tuyến tỉnh áp dụng kỹ thuật PLIF, đồng thời triển khai các chương trình đào tạo, theo dõi dài hạn và nghiên cứu mở rộng để nâng cao hiệu quả điều trị HOSTLC.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bà GIÁO DĀC VÀ ÐÀO T¾O Bà Y T¾ оI HâC THÁI NGUYÊN TR¯äNG оI HâC Y – D¯þC NGUYàN XUÂN TR¯äNG K¾T QUÀ ĐIÀU TRà HÀP àNG SàNG THÌT L¯NG-CÙNG BÎNG PHÈU THUÊT LàI SAU CÓ NÀP VÍT QUA CUàNG SàNG LUÊN VN BÁC S) NàI TRÚ THÁI NGUYÊN – 2020 Bà GIÁO DĀC VÀ ÐÀO T¾O Bà Y T¾ оI HâC THÁI NGUYÊN TR¯äNG оI HâC Y – D¯þC NGUYàN XUÂN TR¯äNG K¾T QUÀ ĐIÀU TRà HÀP àNG SàNG THÌT L¯NG-CÙNG BÎNG PHÈU THUÊT LàI SAU CÓ NÀP VÍT QUA CUàNG SàNG Chuyên ngành: Ngo¿i khoa Mã sá: NT 62. 50 LUÊN VN BÁC S) NàI TRÚ NG¯äI H¯âNG DÈN KHOA HâC 1. Nguyán Vũ Hoàng THÁI NGUYÊN – 2020 LäI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cāu cÿa tôi và nhóm nghiên cāu. Các kÁt quÁ, sá liãu thu thÁp đ°āc trong luÁn án là hoàn toàn trung thực và ch°a từng đ°āc công bá trong bÃt kỳ một công trình nghiên cāu nào khác.

Tôi xin hoàn toàn cháu trách nhiãm. Thái Nguyên, ngày 17 tháng 12 năm 2020 Nguyán Xuân Tr°ång LäI CÀM ¡N Tôi xin chân thành cÁm ¢n đÁn ĐÁng ÿy, Ban giám hiãu, Phòng đào t¿o, Bộ môn Ngo¿i và các thÅy cô cÿa Tr°áng Đ¿i hãc Y – D°āc, Đ¿i hãc Thái Nguyên và Bãnh viãn Trung °¢ng Thái Nguyên đã giành cho tôi sự giúp đÿ tÁn tình trong thái gian nghiên cāu, hãc tÁp t¿i tr°áng và viãn. Tôi cjng xin cÁm ¢n tßi các đãng nghiãp Khoa Ngo¿i ThÅn kinh, Khoa Gây mê Hãi sāc, Phòng kÁ ho¿ch tång hāp Bãnh viãn Đa khoa tßnh Phú Thã. Các b¿n đã t¿o điÃu kiãn thuÁn lāi cho tôi thực hiãn công trình nghiên cāu này.

Tôi xin bày tß lòng biÁt ¢n sâu sÃc tßi TiÁn sĩ Nguyán Vn S¢n, Tr°ãng khoa ngo¿i ThÅn kinh, Phó giám đác Bãnh viãn đa khoa tßnh Phú Thã và TiÁn sĩ Nguyán Vj Hoàng, Phó tr°ãng bộ môn ngo¿i, Tr°áng Đ¿i hãc Y – D°āc, Đ¿i hãc Thái Nguyên, là nhāng ng°ái thÅy đã tÁn tâm h°ßng d¿n, giúp đÿ tôi trong suát quá trình hãc tÁp, nghiên cāu khoa hãc và hoàn thành luÁn vn này. Tôi xin chân thành biÁt ¢n đÁn các nhà khoa hãc, các thÅy cô đã đóng góp nhāng ý kiÁn sâu sÃc và quí báu cho luÁn vn. Tôi xin chân thành cÁm ¢n toàn thß nhāng bãnh nhân đã tham gia vào nghiên cāu, cho tôi nhāng dā liãu quí báu đß hoàn thành luÁn vn. Cuái cùng, tôi xin gÿi lái cÁm ¢n sâu sÃc đÁn gia đình, ng°ái thân và b¿n bè đã dành cho tôi sự động viên và giúp đÿ trong quá trình nghiên cāu đà tài.

Thái Nguyên, ngày 17 tháng 12 năm 2020 Nguyán Xuân Tr°ång DANH MĀC CHĂ VI¾T TÌT Chă vi¿t STT Ý ngh*a chă vi¿t tÍt Ngh*a Ti¿ng Viãt tÍt 1 95% CI 95 % Confidence interval KhoÁng tin cÁy 95% 2 BMI Body Mass Index Chß sá khái c¢ thß 3 BN Bãnh nhân 4 CHT Cộng h°ãng từ 5 CLVT CÃt lßp vi tính 6 CSTL Cột sáng thÃt l°ng 7 HOS Hẹp áng sáng Hẹp áng sáng thÃt l°ng- 8 HOSTLC cùng Japanese Orthopaedic 9 JOA Hội chÃn th°¢ng NhÁt BÁn Association The Medical Research Hội đãng nghiên cāu y 10 MRC Council khoa Magnetic Resonance 11 MRI Cộng h°ãng từ Image Nonsteroidal Anti- Thuác giÁm đau cháng 12 NSAIDs inflammatory Drugs viêm không Steroid Thang đißm đánh giá māc 13 ODI Oswestry Disability Index độ khuyÁt tÁt Posterior Lumbar Hàn x°¢ng liên thân đát lái 14 PLIF Interbody Fusion sau Quality - adjusted life 15 QALY Sá nm chÃt l°āng sáng years Randomised controlled Thÿ nghiãm lâm sàng đái 16 RCTs trials chāng ng¿u nhiên 17 TĐS Tr°āt đát sáng 18 TVĐĐ Thoát vá đĩa đãm 19 USD United State Dollar Đãng Đô-la Mỹ Thang đißm đánh giá bÅng 20 VAS Visual Analog Scale mÃt th°áng MĀC LĀC LàI CAM ĐOAN LàI CÀM ¡N DANH MĂC CHĀ VIÀT TÂT MĂC LĂC DANH MĂC BÀNG DANH MĂC HÌNH ÀNH ĐÀT VÂN ĐÂ. 1 Ch°¢ng 1: TäNG QUAN. GiÁi ph¿u cột sáng thÃt l°ng - cùng. ĐÁc đißm lâm sàng và chẩn đoán hình Ánh.

19 Ch°¢ng 2: ĐàI T¯ĀNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĀU. Thái gian và đáa đißm nghiên cāu. Ph°¢ng pháp nghiên cāu. Quy trình ph¿u thuÁt cÃt cung sau giÁi phóng chèn ép và hàn x°¢ng liên thân đát lái sau (PLIF).

H¿n chÁ cÿa đà tài. 35 Ch°¢ng 3: KÀT QUÀ NGHIÊN CĀU. ĐÁc đißm chung cÿa đái t°āng nghiên cāu. ĐÁc đißm lâm sàng và hình Ánh hãc cÿa bãnh nhân.

KÁt quÁ ph¿u thuÁt HOSTLC. 44 Ch°¢ng 4: BÀN LUÀN. ĐÁc đißm chung cÿa đái t°āng nghiên cāu. ĐÁc đißm lâm sàng và hình Ánh hãc.

KÁt quÁ ph¿u thuÁt HOSTLC khi ra viãn. 62 TÀI LIâU THAM KHÀO PHĂ LĂC DANH MĀC BÀNG BÁng 1.1 Phân lo¿i thóa hóa đĩa đãm theo Pfirrmann (2001) .1 Bißu hiãn sāc c¢ theo Hội đãng nghiên cāu y khoa Quác tÁ MRC 30 BÁng 3.1 Phân bá bãnh nhân theo nhóm tuåi .2 Phân bá bãnh nhân theo gißi và BMI .3 Nghà nghiãp cÿa bãnh nhân.4 Sá bãnh nhân đ°āc điÃu trá nội khoa tr°ßc må .5 Ph°¢ng pháp bãnh nhân lựa chãn .6 Thái gian từ khi khãi phát đÁn khi vào viãn .7 Hoàn cÁnh khãi phát cÿa bãnh.8 Cách thāc khãi phát cÿa bãnh .9 Các triãu chāng c¢ nng cÿa bãnh nhân .10 Māc độ đau tr°ßc må theo VAS .11 Triãu chāng thực thß cÿa bãnh nhân tr°ßc ph¿u thuÁt .12 Vá trí tr°āt trên phim Xquang cột sáng thÃt l°ng .13 Māc độ tr°āt trên phim Xquang đánh giá theo phân lo¿i Meyerding .14 Phân lo¿i hẹp áng sáng trung tâm trên phim CHT .15 Vá trí hẹp áng sáng trên phim CHT .16 Nguyên nhân gây hẹp áng sáng.17 Māc độ thoái hóa đĩa đãm dựa trên phân lo¿i cÿa Pfirrmann .18 Vá trí tÅng hẹp áng sáng .19 So sánh māc độ đau trung bình tr°ßc må và khi ra viãn .20 So sánh triãu chāng thực thß tr°ßc må và khi ra viãn .21 Đánh giá vá trí miÁng ghép .22 Đánh giá kÁt quÁ khi ra viãn theo thang đißm JOA.23 Thái gian nÅm viãn và đi l¿i sau må .1 So sánh māc độ HOSTLC giāa một sá nghiên cāu .2 So sánh kÁt quÁ khi ra viãn ã một sá nghiên cāu. 59 DANH MĀC HÌNH ÀNH Hình 1.1 Phân vùng áng sáng .2 GiÁi ph¿u thân đát sáng .3 GiÁi ph¿u cột sáng thÃt l°ng-cùng (Nhìn nghiêng) .5 GiÁi ph¿u cột sáng thÃt l°ng (Nhìn phía sau) .6 Một sá nguyên nhân gây hẹp áng sáng.7 Phim Xquang thẳng và nghiêng ã ng°ái bình th°áng .8 Phim Xquang t° thÁ cúi và gÃp ã ng°ái tái đa bình th°áng.9 Phân lo¿i tr°āt đát sáng theo Meyerding.10 Phân độ hẹp áng sáng thÃt l°ng-cùng trên phim CHT .11 Một sá nguyên nhân gây HOSTLC trên phim CHT .12 Hình Ánh thoái hóa đĩa đãm trên phim CHT .1 Đánh giá māc độ đau theo thang đißm VAS .2 Vá trí vào cuáng theo Roy-Camille và Margel. 33 1 Đ¾T VÂN ĐÀ Hẹp áng sáng thÃt l°ng-cùng là sự giÁm kích th°ßc đ°áng kính tr°ßc sau hoÁc đ°áng kính ngang cÿa áng sáng do bẩm sinh hoÁc mÃc phÁi gây chèn ép các thành phÅn thÅn kinh trong áng sáng.

Hẹp áng sáng đ°āc mô tÁ lÅn đÅu bãi Portal vào nm 1803 [39]. Nm 1954, Verbiest là ng°ái đÅu tiên mô tÁ khá đÅy đÿ hội chāng này vßi các dÃu hiãu kinh đißn gãm: xÁy ra trên ng°ái lßn tuåi hoÁc trung niên, đau l°ng và chi d°ßi, đau xÁy ra khi đāng hoÁc đi, tng lên khi duçi quá [49]. Nguyên nhân mÃc phÁi chiÁm chÿ yÁu và hàng đÅu là do thoái hóa. Bãnh chiÁm khoÁng 9,3% dân sá, phÅn lßn nÅm ã nhóm ng°ái cao tuåi >60 tuåi [45].

â NhÁt BÁn °ßc tính có khoÁng 5,7-10% ng°ái cao tuåi bá bãnh hẹp áng sáng thÃt l°ng, trong đó nhóm 40-49 tuåi chiÁm 1,9%, nhóm 70-79 tuåi chiÁm tßi 10,3-11,2% [54]. T¿i Hoa Kỳ thì °ßc tính sá ng°ái bá bãnh này khoÁng 22,5% [31]; nm 2018 cjng có nghiên cāu chß ra có 5,9/100 bãnh nhân cÅn ph¿u thuÁt trong vòng một nm từ khi phát hiãn thoái hóa cột sáng thÃt l°ng [19]. Sự tiÁn bộ cÿa khoa hãc Y hãc, đÁc biãt là các ph°¢ng pháp chẩn đoán hình Ánh nh° chăp cÃt lßp vi tính, hay chăp cộng h°ãng từ giúp cho viãc chẩn đoán bãnh hẹp áng sáng thÃt l°ng-cùng chính xác và góp phÅn đ°a ra ph°¢ng pháp điÃu trá hāp lý. Ph°¢ng pháp điÃu trá bÅng ph¿u thuÁt có vai trò quan trãng giúp giÁi phóng sự chèn ép áng sáng thÃt l°ng-cùng, ngoài ra còn giúp làm vāng cột sáng bÅng dăng că cá đánh ã bãnh nhân hẹp áng sáng thÃt l°ng-cùng mà điÃu trá nội khoa không hiãu quÁ.

Dù hiãn nay vßi sự xuÃt hiãn cÿa nhiÃu ph°¢ng pháp tiên tiÁn can thiãp ít xâm lÃn hay can thiãp qua nội soi thì ph°¢ng pháp cÃt cung sau giÁi phóng chèn ép, nẹp vít qua cuáng và hàn x°¢ng liên thân đát lái sau (PLIF) v¿n là lựa chãn đ°āc áp dăng nhiÃu ã Viãt Nam. T¿i khoa Ngo¿i ThÅn Kinh bãnh viãn Đa khoa tßnh Phú Thã đã thực hiãn ph°¢ng pháp này đß điÃu trá bãnh nhân bá hẹp áng sáng thÃt l°ng-cùng một cách th°áng quy. Tuy vÁy cho đÁn 2 nay ch°a có báo cáo nào đánh giá toàn diãn hiãu quÁ cÿa ph°¢ng pháp này t¿i bãnh viãn Đa khoa tßnh Phú Thã. Do vÁy, chúng tôi thực hiãn nghiên cāu đà tài <K¿t quÁ điÁu trá hÁp áng sáng thÍt l°ng-cùng bÏng phÉu thuËt lái sau có nÁp vít qua cuáng sáng= vßi hai măc tiêu sau: 1.

Mô tả một số đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh của bệnh hẹp ống sống thắt lưng-cùng được điều trị bằng phẫu thuật giải phóng chèn ép, nẹp vít qua cuống sống và hàn xương liên thân đốt lối sau tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Phú Thọ từ 2017-2020. Đánh giá kết quả điều trị hẹp ống sống thắt lưng-cùng bằng phẫu thuật giải phóng chèn ép, nẹp vít qua cuống sống và hàn xương liên thân đốt lối sau tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Phú Thọ. 3 Ch°¢ng 1 TàNG QUAN 1. GiÁi phÉu cát sáng thÍt l°ng - cùng 1.

Giải phẫu cột sống thắt lưng-cùng 1. Giải phẫu ống sống thắt lưng-cùng àng sáng ch¿y theo trăc cÿa cột sáng, đ°āc t¿o bãi sự liên tiÁp các lç đát sáng thÃt l°ng nái vßi nhau bãi hã tháng dây chÅng. Gißi h¿n xung quanh áng sáng thÃt l°ng gãm: - Phía tr°ßc bãi bá sau thân đát sáng, đĩa đãm và dây chÅng dãc sau. - Phía sau bãi dây chÅng vàng và cung sau.

- â 2 bên là các cuáng sáng, mßm khßp và lç liên hāp. Trong áng sáng có tÿy sáng, rá thÅn kinh và tå chāc quanh màng tÿy (tĩnh m¿ch, động m¿ch, tå chāc mÿ quanh tÿy). Đß bÁo vã tuỷ và các dây thÅn kinh cÿa nó, áng sáng có các màng tuỷ bÁo vã. Màng tuỷ có cÃu trúc gãm ba màng là màng cāng, màng nhãn và màng nuôi.