Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale trên gà Lương Phượng

Luận văn thạc sĩ vnua nghiên cứu dịch tễ bệnh do vi khuẩn ornithobacterium rhinotracheale trên gà lương phượng và phương pháp chẩn đoán.

• Tác giả: Trần Thị Thu Trang
• Người hướng dẫn: Pgs. Chu Đức Thắng
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Một Số Đặc Điểm Dịch Tễ Của Bệnh Do Vi Khuẩn Ornithobacterium Rhinotracheale Trên Gà Lương Phượng Và Chẩn Đoán Bệnh
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 7. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 8. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 9. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 9.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU BỆNH TRÊN THẾ GIỚI VÀ TRONG NƯỚC
• 9.1.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 9.1.2. Tình hình nghiên cứu bệnh do vi khuẩn ORT trong nước
• 9.2. THIỆT HẠI VỀ KINH TẾ
• 9.3. Hình thái cấu trúc của vi khuẩn
• 9.4. Tính chất nuôi cấy
• 9.5. Cấu trúc kháng nguyên và độc lực
• 9.6. Định serotype và phân loại chủng
• 9.7. Khả năng gây bệnh
• 9.8. Khả năng miễn dịch của vật chủ
• 9.9. Sức đề kháng
• 9.10. TRUYỀN NHIỄM HỌC
• 9.10.1. Phân bố dịch bệnh
• 9.10.2. Động vật mắc bệnh
• 9.10.3. Lứa tuổi mắc bệnh và tỷ lệ chết
• 9.10.4. Phương thức chăn nuôi
• 9.10.5. Chất chứa mầm bệnh
• 9.10.6. Sự truyền lây
• 9.10.7. Mùa vụ mắc bệnh
• 9.11. TRIỆU CHỨNG VÀ BỆNH TÍCH
• 9.11.1. Chẩn đoán lâm sàng
• 9.11.2. Chẩn đoán vi khuẩn học
• 9.11.3. Chẩn đoán phân biệt
• 9.12. BIỆN PHÁP PHÒNG VÀ TRỊ BỆNH
• 9.12.1. Phòng bệnh
• 9.13. NGUỒN GỐC, ĐẶC TÍNH VÀ TÍNH NĂNG SẢN XUẤT CỦA GÀ LƯƠNG PHƯỢNG
• 10. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 10.1. ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU
• 10.2. THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 10.3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 10.4. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 10.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 10.5.1. Phương pháp nghiên cứu dịch tễ
• 10.5.2. Phương pháp chẩn đoán lâm sàng
• 10.5.3. Phương pháp mổ khám
• 10.5.4. Phương pháp lấy mẫu và bảo quản mẫu làm tiêu bản
• 10.5.5. Phương pháp PCR
• 10.5.6. Phương pháp nuôi cấy và phân lập vi khuẩn
• 10.5.7. Phương pháp thử các đặc tính sinh hóa
• 10.5.8. Phương pháp kháng sinh đồ
• 10.5.9. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
• 11. NGUYÊN LIỆU NGHIÊN CỨU
• 11.1. Mẫu bệnh phẩm
• 12. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 12.1. ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH CHĂN NUÔI GIA CẦM CỦA CÁC HUYỆN TẠI TỈNH BẮC NINH QUA CÁC NĂM
• 12.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ CỦA BỆNH ORT TRÊN ĐÀN GÀ LƯƠNG PHƯỢNG
• 12.2.1. Tình hình gà mắc bệnh ORT theo lứa tuổi
• 12.2.2. Tình hình gà mắc bệnh ORT theo mùa vụ
• 12.2.3. Tình hình gà mắc bệnh ORT theo truyền thống chăn nuôi
• 12.2.4. Tình hình gà mắc bệnh do ORT theo phương thức chăn nuôi
• 12.3. CHẨN ĐOÁN GÀ MẮC BỆNH ORT
• 12.3.1. Chẩn đoán lâm sàng trên đàn gà mắc ORT
• 12.3.2. Chẩn đoán vi khuẩn học
• 12.4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TÍNH MẪN CẢM VỚI MỘT SỐ KHÁNG SINH CỦA ORT
• 13. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 13.1. Đánh giá tình hình chăn nuôi gia cầm của các huyện trên tỉnh Bắc Ninh
• 13.2. Đặc điểm dịch tễ của đàn gà mắc bệnh do ORT trên gà Lương Phượng tại tỉnh Bắc Ninh
• 13.3. Chẩn đoán gà mắc bệnh ORT trên gà Lương Phượng
• 13.4. Kết quả nghiên cứu tính mẫn cảm với một số kháng sinh của ORT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về dịch tễ bệnh do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale

Bệnh do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale (ORT) là một trong những bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng ảnh hưởng đến đàn gà, đặc biệt là gà Lương Phượng. Bệnh này gây ra các triệu chứng hô hấp nghiêm trọng, ảnh hưởng đến năng suất và sức khỏe của đàn gia cầm. Nghiên cứu về dịch tễ học của bệnh ORT là cần thiết để hiểu rõ hơn về cách thức lây lan và các yếu tố nguy cơ liên quan.

1.1. Đặc điểm của vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale

Vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale là một loại vi khuẩn Gram âm, có khả năng gây bệnh hô hấp ở gà. Vi khuẩn này được phân lập lần đầu tiên vào năm 1981 và đã được xác định là nguyên nhân chính gây ra bệnh suy giảm hô hấp ở gia cầm. Đặc điểm sinh học và hình thái của vi khuẩn này rất quan trọng trong việc chẩn đoán và điều trị bệnh.

1.2. Tình hình dịch tễ học bệnh ORT trên gà Lương Phượng

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh ORT ở gà Lương Phượng cao nhất ở lứa tuổi từ 0-6 tuần. Mùa vụ cũng ảnh hưởng lớn đến tỷ lệ mắc bệnh, với tỷ lệ cao nhất vào vụ Đông - Xuân. Việc nắm rõ tình hình dịch tễ học sẽ giúp các nhà chăn nuôi có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

II. Vấn đề và thách thức trong chẩn đoán bệnh ORT

Chẩn đoán bệnh do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale gặp nhiều khó khăn do triệu chứng lâm sàng không đặc hiệu. Việc phân biệt bệnh ORT với các bệnh hô hấp khác là một thách thức lớn. Các phương pháp chẩn đoán hiện tại cần được cải thiện để đảm bảo độ chính xác cao hơn.

2.1. Triệu chứng lâm sàng của bệnh ORT

Gà mắc bệnh ORT thường có triệu chứng như khó thở, sốt, và giảm ăn. Các triệu chứng này có thể dễ dàng nhầm lẫn với các bệnh hô hấp khác, do đó việc chẩn đoán chính xác là rất quan trọng để có phương pháp điều trị kịp thời.

2.2. Phương pháp chẩn đoán hiện tại

Các phương pháp chẩn đoán hiện tại bao gồm chẩn đoán lâm sàng và xét nghiệm vi khuẩn học. Tuy nhiên, cần có thêm các phương pháp tiên tiến như PCR để xác định chính xác sự hiện diện của vi khuẩn ORT trong mẫu bệnh phẩm.

III. Phương pháp nghiên cứu dịch tễ bệnh ORT trên gà

Nghiên cứu dịch tễ học bệnh ORT cần áp dụng các phương pháp khoa học hiện đại để thu thập và phân tích dữ liệu. Việc sử dụng các phương pháp như PCR, nuôi cấy vi khuẩn và phân lập chủng sẽ giúp xác định chính xác tình hình dịch bệnh.

3.1. Phương pháp thu thập mẫu bệnh phẩm

Mẫu bệnh phẩm được thu thập từ các đàn gà mắc bệnh để tiến hành phân tích. Việc bảo quản mẫu đúng cách là rất quan trọng để đảm bảo độ chính xác của kết quả xét nghiệm.

3.2. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu

Số liệu thu thập được sẽ được phân tích bằng các phần mềm thống kê hiện đại. Việc này giúp xác định mối liên hệ giữa các yếu tố dịch tễ và tỷ lệ mắc bệnh, từ đó đưa ra các khuyến nghị hợp lý cho các nhà chăn nuôi.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu về bệnh ORT trên gà Lương Phượng đã chỉ ra rằng tỷ lệ mắc bệnh cao nhất ở gà từ 0-6 tuần tuổi. Các phương pháp chẩn đoán và điều trị hiệu quả đã được xác định, giúp cải thiện tình hình sức khỏe của đàn gà.

4.1. Tỷ lệ mắc bệnh theo lứa tuổi và mùa vụ

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh ORT cao nhất ở gà từ 0-6 tuần tuổi, đặc biệt trong mùa Đông - Xuân. Điều này cho thấy cần có biện pháp phòng ngừa đặc biệt cho lứa tuổi này.

4.2. Hiệu quả của các phương pháp điều trị

Các phương pháp điều trị như sử dụng kháng sinh Amoxicillin, Tetracycline đã cho thấy hiệu quả cao trong việc điều trị bệnh ORT. Việc áp dụng đúng phương pháp sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu về bệnh do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale trên gà Lương Phượng đã cung cấp nhiều thông tin quý giá. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu để phát triển các phương pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả hơn.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phát triển vaccine phòng bệnh ORT, nhằm giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh và thiệt hại kinh tế cho ngành chăn nuôi.

5.2. Khuyến nghị cho các nhà chăn nuôi

Các nhà chăn nuôi cần áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả, theo dõi tình hình sức khỏe của đàn gà thường xuyên và áp dụng các phương pháp chẩn đoán hiện đại để phát hiện sớm bệnh ORT.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi gia cầm tại Việt Nam giữ vị trí chiến lược trong cơ cấu ngành nông nghiệp, ghi nhận tổng đàn đạt 341,5 triệu con với sản lượng thịt hơi xuất chuồng đạt 541,3 nghìn tấn và hơn 5,25 tỷ quả trứng mỗi năm. Trong bức tranh phát triển chung, tỉnh Bắc Ninh duy trì quy mô đàn gia cầm ổn định ở mức 4,24 đến 4,69 triệu con giai đoạn 2014 - 2016. Tuy nhiên, sự gia tăng mật độ nuôi thâm canh và áp lực dịch bệnh đã dẫn đến sự bùng phát của nhiều hội chứng hô hấp phức tạp, điển hình là bệnh do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale (ORT). Vi khuẩn này gây tổn thương nghiêm trọng đường hô hấp, làm suy giảm tăng trọng tới 90% ở gà thịt, giảm tỷ lệ đẻ 66,67% ở đàn gà sinh sản và gây tỷ lệ chết biến động từ 10% đến hơn 30% nếu không được can thiệp kịp thời.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là xác định toàn diện các đặc điểm dịch tễ học của bệnh ORT trên giống gà Lương Phượng tại địa bàn tỉnh Bắc Ninh, bao gồm tỷ lệ mắc và chết theo lứa tuổi, mùa vụ, phương thức nuôi và thâm niên của người chăn nuôi. Đồng thời, đề tài chuẩn hóa quy trình chẩn đoán kết hợp giữa triệu chứng lâm sàng, bệnh tích mổ khám, giám định sinh hóa vi khuẩn và kỹ thuật sinh học phân tử PCR, từ đó xây dựng kháng sinh đồ định hướng điều trị thực địa.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai từ tháng 9/2016 đến tháng 4/2017 tại các vùng chăn nuôi trọng điểm của tỉnh Bắc Ninh gồm Yên Phong, Tiên Du, Thuận Thành và Phòng thí nghiệm trọng điểm Công nghệ sinh học Thú y thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở dữ liệu dịch tễ học thực địa đầu tiên về ORT trên gà Lương Phượng, giúp người chăn nuôi và cán bộ kỹ thuật hạ thấp tỷ lệ chết xuống dưới 15%, giảm thiểu việc lạm dụng kháng sinh sai chỉ định và bảo vệ năng suất kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết dịch tễ học bệnh truyền nhiễm gia cầm và mô hình tương tác đa yếu tố giữa mầm bệnh, vật chủ và môi trường chăn nuôi. Khi tiểu khí hậu chuồng nuôi bị ô nhiễm bởi các khí độc như amoniac hay hydro sunfua, lớp niêm mạc đường hô hấp của gà bị tổn thương, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và khu trú tại khí quản, phế quản và phổi.

Khung phân loại học xác định Ornithobacterium rhinotracheale là trực khuẩn Gram âm đa hình thái, không di động, không sinh nha bào, thuộc họ Flavobacteriaceae. Về mặt kháng nguyên, vi khuẩn ORT được chia thành 18 serotype từ A đến R, trong đó serotype A chiếm tỷ lệ áp đảo lên đến 97% trên các đàn gà thịt và gà đẻ. Nghiên cứu ứng dụng lý thuyết sinh học phân tử định danh đoạn gen 16S rRNA có chiều dài đặc thù 784 bp để chẩn đoán chính xác mầm bệnh, kết hợp với nguyên lý khuếch tán đĩa thạch Kirby-Bauer theo tiêu chuẩn quốc tế NCCLS nhằm đánh giá mức độ mẫn cảm kháng sinh của vi khuẩn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu tiến hành điều tra dịch tễ học trên tổng đàn 1028 con gà Lương Phượng thuộc 93 hộ chăn nuôi tại 3 huyện Yên Phong, Tiên Du và Thuận Thành. Cỡ mẫu được phân tầng ngẫu nhiên theo 3 nhóm tuổi (0 - 6 tuần, 7 - 20 tuần, trên 20 tuần) và 3 phương thức nuôi (nuôi nhốt tập trung, bán chăn thả, thả vườn). Đồng thời, 50 cá thể gà có triệu chứng điển hình được thu thập để mổ khám bệnh tích đại thể và lấy mẫu bệnh phẩm sâu (dịch khí quản, phế quản, tổ chức phổi và túi khí).

Quy trình xét nghiệm phòng thí nghiệm bao gồm:

• Phân lập vi khuẩn: Mẫu bệnh phẩm được cấy trên môi trường thạch máu Columbia Blood Agar Base bổ sung 5% máu cừu và 10 µg/ml Gentamycin để ức chế tạp khuẩn, ủ ở 37°C trong điều kiện 5% CO2 từ 24 đến 48 giờ.
• Giám định sinh hóa: Thực hiện các phản ứng Oxidase, Catalase và Indol để xác định các đặc tính chuyển hóa đặc trưng.
• Chẩn đoán phân tử: Chiết tách DNA tổng số bằng bộ kít thương mại QIAamp DNA Mini Kit, thực hiện phản ứng PCR khuếch đại gen 16S rRNA với cặp mồi chuyên biệt OR16S-F1 và OR16S-R1 (chu kỳ nhiệt 45 chu kỳ, kéo dài đoạn đích 784 bp), sau đó điện di trên gel agarose 1,2% trong dung dịch đệm TBE 1X ở điện áp 100V trong 30 phút.
• Kháng sinh đồ: Đánh giá độ nhạy cảm của vi khuẩn với 7 loại kháng sinh thông dụng trên môi trường thạch Mueller-Hinton.
• Xử lý số liệu: Toàn bộ dữ liệu được phân tích thống kê sinh học bằng phần mềm Microsoft Excel và Minitab 16, sử dụng kiểm định Chi-square với ngưỡng ý nghĩa thống kê p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình theo dõi dịch tễ và phân tích phòng thí nghiệm đã ghi nhận các kết quả nổi bật sau:

• Tỷ lệ mắc và chết theo lứa tuổi: Trong tổng số 1028 con gà theo dõi, tỷ lệ mắc bệnh trung bình là 50,39% (518 con) và tỷ lệ chết là 23,74% (244 con). Giai đoạn 0 - 6 tuần tuổi chịu thiệt hại nặng nề nhất với tỷ lệ mắc 54,19% và tỷ lệ chết 30,48%. Tỷ lệ này giảm dần ở nhóm 7 - 20 tuần tuổi (mắc 48,25%, chết 18,10%) và thấp nhất ở nhóm trên 20 tuần tuổi (mắc 40,79%, chết 10,53%). Sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê rõ rệt (p < 0,05).
• Quy luật mùa vụ và thâm niên nuôi: Vụ Đông - Xuân ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh cao nhất đạt 58,77% cùng tỷ lệ chết 26,27%, vượt trội so với vụ Xuân - Hè (mắc 43,27%, chết 18,75%). Các hộ có thâm niên nuôi từ 1 - 5 năm ghi nhận tỷ lệ mắc lên tới 59,90% và tỷ lệ chết 27,25%, cao hơn nhiều so với các hộ có kinh nghiệm 11 - 15 năm (mắc 38,38%, chết 19,72%).
• Ảnh hưởng của phương thức chăn nuôi: Phương thức nuôi nhốt tập trung có tỷ lệ mắc cao nhất đạt 57,47% và tỷ lệ chết 31,90%. Ngược lại, phương thức nuôi thả vườn ghi nhận mức độ an toàn cao hơn với tỷ lệ mắc 40,63% và tỷ lệ chết chỉ 13,64%.
• Đặc điểm lâm sàng, bệnh tích và vi sinh: 100% gà bệnh thể hiện triệu chứng ủ rũ, giảm ăn và khó thở nghiêm trọng (ngáp, vươn cổ đớp khí); 84% chảy dịch mũi miệng; 72% tiêu chảy phân loãng; 66,67% gà đẻ cho trứng biến dạng. Khi mổ khám 50 gà bệnh, bệnh tích đặc trưng tập trung tại ngã ba khí quản với cục kén bã đậu màu trắng đục, phổi viêm mủ tơ huyết và túi khí dày đục chứa dịch bã đậu. Các chủng phân lập đều cho phản ứng Catalase âm tính, Oxidase dương tính, Indol âm tính và xuất hiện vạch PCR sắc nét tại vị trí 784 bp. Kháng sinh đồ chứng minh vi khuẩn mẫn cảm cao nhất với Amoxicillin, Tetracycline và Ampicillin.

Thảo luận kết quả

Sự mẫn cảm cao của gà con 0 - 6 tuần tuổi bắt nguồn từ giai đoạn chuyển giao miễn dịch, khi lượng kháng thể thụ động từ mẹ truyền giảm nhanh trong khi miễn dịch chủ động chưa hoàn thiện do phải tiếp nhận nhiều loại vaccine. Mật độ nuôi cao trong chuồng nhốt khép kín tích tụ lượng lớn khí độc NH3 và CO2, làm tê liệt lớp lông nhung đường hô hấp, tạo cơ hội cho ORT khu trú và tăng mật độ lên tới 6 log10 CFU/gram mô niêm mạc.

Vào mùa Đông - Xuân, sự biến động nhiệt độ đột ngột kết hợp độ ẩm không khí cao làm suy giảm sức đề kháng của đàn gia cầm, tạo môi trường thuận lợi để ORT tồn tại lâu hơn ngoài môi trường (vi khuẩn có thể sống 40 ngày ở 4°C). So sánh với các công bố quốc tế, tỷ lệ tử vong 23,74% trong nghiên cứu tương đồng với các báo cáo tại châu Âu và Mỹ (thường dao động từ 1% đến 50% tùy thuộc vào tình trạng phụ nhiễm). Dữ liệu nghiên cứu khi trực quan hóa qua biểu đồ cột đa nhóm sẽ thể hiện rõ nét mối tương quan nghịch giữa số năm kinh nghiệm chăn nuôi và tỷ lệ tử vong của đàn gà, khẳng định vai trò quyết định của kỹ thuật quản lý an toàn sinh học.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm, 4 nhóm giải pháp trọng tâm được khuyến nghị thực hiện đồng bộ:

• Kiểm soát tiểu khí hậu và thông gió chuồng nuôi: Chủ trang trại cần duy trì hệ thống quạt hút và đệm lót sinh học định kỳ, đảm bảo nồng độ khí NH3 dưới 10 ppm và CO2 dưới 0,3%. Cần duy trì nhiệt độ úm ổn định ở mức 32 - 34°C trong 2 tuần đầu và không để nhiệt độ chuồng dao động quá 3°C trong ngày vào mùa Đông - Xuân, nhằm giảm thiểu nguy cơ bùng phát bệnh đường hô hấp xuống dưới 20%.
• Triển khai quy trình an toàn sinh học "cùng vào - cùng ra": Thực hiện vệ sinh, tiêu độc khử trùng chuồng trại định kỳ 2 lần/tuần bằng dung dịch Glutaraldehyde 0,5% hoặc dung dịch chứa Iodine. Người chăn nuôi cần cách ly tuyệt đối đàn mới nhập trong vòng 14 ngày và vệ sinh máng ăn, máng uống hàng ngày để cắt đứt đường lây truyền mầm bệnh qua đường hô hấp và dụng cụ.
• Ứng dụng quy trình chẩn đoán nhanh 2 bước tại cơ sở: Các trạm thú y địa phương cần kết hợp mổ khám phát hiện kén bã đậu ngã ba khí quản với kỹ thuật PCR mồi OR16S-F1/R1 để trả kết quả định danh chính xác trong vòng 24 - 48 giờ, loại trừ hoàn toàn việc nhầm lẫn với các bệnh CRD, ILT hoặc IB.
• Phác đồ điều trị kháng sinh trúng đích: Bác sĩ thú y cần chỉ định phác đồ điều trị sử dụng một trong các kháng sinh có độ mẫn cảm cao gồm Amoxicillin (liều 20 mg/kg thể trọng/ngày), Ampicillin hoặc Tetracycline liên tục trong 5 - 7 ngày. Tuyệt đối không sử dụng nhóm Gentamycin do vi khuẩn đã phát triển cơ chế kháng thuốc tự nhiên, kết hợp bổ sung vitamin C, chất điện giải và men giải độc gan thận để tăng tỷ lệ hồi phục đàn lên trên 85%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Chủ trang trại và người chăn nuôi gia cầm: Tiếp cận giải pháp kỹ thuật kiểm soát tiểu khí hậu chuồng nuôi, nắm bắt triệu chứng nhận diện sớm kén bã đậu đường thở để xử lý đàn gà con 0 - 6 tuần tuổi, giúp giảm tỷ lệ chết từ 31,90% xuống dưới 15%.
• Bác sĩ thú y và kỹ thuật viên dịch vụ: Sử dụng tài liệu làm cẩm nang phân biệt lâm sàng giữa ORT với các bệnh CRD, IB, ILT, đồng thời áp dụng phác đồ kháng sinh đồ chuẩn nhằm tránh hiện tượng vi khuẩn nhờn thuốc trong điều trị thực địa.
• Cơ quan quản lý và Chi cục Thú y các tỉnh: Tham khảo dữ liệu dịch tễ học theo mùa vụ Đông - Xuân và thâm niên nuôi để xây dựng bản đồ cảnh báo dịch tễ, triển khai tập huấn kỹ thuật an toàn sinh học cho các vùng chăn nuôi tập trung tại đồng bằng sông Hồng.
• Giảng viên, sinh viên và nghiên cứu sinh ngành Thú y: Kế thừa quy trình phân lập vi khuẩn trên thạch máu cừu 5% trong điều kiện 5% CO2 và tối ưu hóa phản ứng PCR khuếch đại gen đích 784 bp phục vụ nghiên cứu chuyên sâu về công nghệ vaccine phòng bệnh ORT.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh ORT trên gà Lương Phượng có những triệu chứng và bệnh tích đặc trưng nào để nhận biết sớm? Gà mắc bệnh thể hiện 100% triệu chứng ủ rũ, giảm ăn và khó thở nghiêm trọng với biểu hiện rướn cổ, ngáp đớp không khí và vảy mỏ liên tục. Bệnh tích đại thể điển hình nhất chiếm tỷ lệ cao khi mổ khám là cục kén bã đậu màu trắng đục lấp kín ngã ba khí quản và túi khí viêm dày đục chứa dịch như sữa chua.

Lứa tuổi và mùa vụ nào đàn gà Lương Phượng có nguy cơ mắc bệnh ORT cao nhất? Giai đoạn gà con từ 0 - 6 tuần tuổi có nguy cơ mắc cao nhất với tỷ lệ nhiễm 54,19% và tỷ lệ chết 30,48% do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Về mặt mùa vụ, vụ Đông - Xuân là thời điểm dịch bùng phát dữ dội nhất với tỷ lệ mắc 58,77% và tỷ lệ tử vong 26,27% do thời tiết lạnh ẩm kéo dài.

Tại sao phương thức nuôi nhốt tập trung lại có tỷ lệ mắc ORT cao hơn nuôi thả vườn? Phương thức nuôi nhốt thường có mật độ đàn cao, khí độc NH3 và CO2 từ phân tích tụ nhiều làm tổn thương biểu mô hô hấp của gà, dẫn đến tỷ lệ mắc 57,47% và chết 31,90%. Trong khi đó, nuôi thả vườn có không gian thoáng khí, mật độ loãng nên tỷ lệ mắc giảm xuống 40,63% và chết chỉ 13,64%.

Quy trình chẩn đoán vi sinh và sinh học phân tử xác định vi khuẩn ORT được tiến hành ra sao? Vi khuẩn được nuôi cấy trên thạch máu cừu 5% có bổ sung Gentamycin ở 37°C với 5% CO2 sau 48 giờ, cho khuẩn lạc xám tròn lồi không dung huyết. Vi khuẩn có phản ứng Catalase âm tính, Oxidase dương tính và được khẳng định chính xác qua PCR khuếch đại đoạn gen 16S rRNA đặc thù có kích thước 784 bp.

Những loại kháng sinh nào mang lại hiệu quả điều trị cao nhất đối với vi khuẩn ORT? Kết quả kháng sinh đồ thực nghiệm khẳng định vi khuẩn ORT mẫn cảm cao nhất với 3 hoạt chất kháng sinh gồm Amoxicillin, Tetracycline và Ampicillin. Ngược lại, người nuôi không nên sử dụng Gentamycin vì vi khuẩn đã kháng thuốc, làm giảm hiệu quả điều trị và gia tăng chi phí chăn nuôi.

Kết luận

• Tỷ lệ nhiễm vi khuẩn ORT trung bình trên đàn gà Lương Phượng tại tỉnh Bắc Ninh ghi nhận ở mức 50,39% với tỷ lệ chết 23,74%.
• Gà ở lứa tuổi 0 - 6 tuần tuổi (mắc 54,19%, chết 30,48%) và vụ Đông - Xuân (mắc 58,77%, chết 26,27%) là nhóm đối tượng và thời điểm chịu thiệt hại nặng nề nhất.
• Phương thức chăn nuôi nhốt công nghiệp ghi nhận tỷ lệ mắc 57,47%, cao hơn đáng kể so với phương thức nuôi thả vườn (40,63%).
• Chuẩn hóa thành công quy trình chẩn đoán kết hợp nuôi cấy thạch máu cừu 5%, kiểm tra sinh hóa và phản ứng PCR khuếch đại đoạn gen 16S rRNA kích thước 784 bp.
• Xác định được 3 loại kháng sinh mẫn cảm cao gồm Amoxicillin, Tetracycline và Ampicillin, định hướng phác đồ điều trị lâm sàng hiệu quả.

Công trình nghiên cứu đã đóng góp nguồn dữ liệu dịch tễ học thực địa giá trị và cung cấp quy trình chẩn đoán chuẩn xác cho bệnh ORT tại Việt Nam. Trong giai đoạn 12 - 24 tháng tới, các cơ quan nghiên cứu cần tiếp tục mở rộng điều tra sự lưu hành của các serotype kháng nguyên và thử nghiệm chế tạo vaccine vô hoạt đặc hiệu. Người chăn nuôi và cán bộ thú y cơ sở hãy chủ động áp dụng quy trình an toàn sinh học, kiểm soát thông thoáng chuồng trại và điều trị đúng kháng sinh đồ ngay hôm nay để bảo vệ đàn gà phát triển khỏe mạnh và đạt hiệu quả kinh tế tối ưu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN THỊ THU TRANG NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ CỦA BỆNH DO VI KHUẨN ORNITHOBACTERIUM RHINOTRACHEALE TRÊN GÀ LƯƠNG PHƯỢNG VÀ CHẨN ĐOÁN BỆNH Ngành: Thú y Mã ngành: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Chu Đức Thắng NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kì công trình nào khác. Tôi xin cam đoan các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Trần Thị Thu Trang i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này, ngoài sự cố gắng của bản thân, tôi luôn nhận được sự quan tâm giúp đỡ của các tổ chức, cơ quan, các nhà khoa học, các thầy cô giáo, bạn bè đồng nghiệp và những người thân trong gia đình. Nhân dịp này, tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ của các giảng viên khoa Thú y - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã giảng dạy tôi trong suốt thời gian học tập. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc sự hướng dẫn, giúp đỡ chân tình, đầy trách nhiệm và hết lòng vì khoa học của PGS.TS Chu Đức Thắng và các thầy cô tại phòng thí nghiệm trọng điểm CNSH – Thú Y cụm 2 – khoa Thú Y – Học viện nông nghiệp Việt Nam. Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn tới những người thân trong gia đình đã luôn quan tâm, động viên giúp tôi hoàn thành luận văn này.

Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Trần Thị Thu Trang ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG .vii DANH MỤC HÌNH .viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN.

ix THESIS ABSTRACT. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU BỆNH TRÊN THẾ GIỚI VÀ TRONG NƯỚC. Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu bệnh do vi khuẩn ORT trong nước.

THIỆT HẠI VỀ KINH TẾ. Hình thái cấu trúc của vi khuẩn. Tính chất nuôi cấy. Cấu trúc kháng nguyên và độc lực.

Định serotype và phân loại chủng. Khả năng gây bệnh. Khả năng miễn dịch của vật chủ. Sức đề kháng.

TRUYỀN NHIỄM HỌC. Phân bố dịch bệnh. Động vật mắc bệnh. 10 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Lứa tuổi mắc bệnh và tỷ lệ chết. Phương thức chăn nuôi. Chất chứa mầm bệnh. Sự truyền lây.

Mùa vụ mắc bệnh. TRIỆU CHỨNG VÀ BỆNH TÍCH. Chẩn đoán lâm sàng. Chẩn đoán vi khuẩn học.

Chẩn đoán phân biệt. BIỆN PHÁP PHÒNG VÀ TRỊ BỆNH. Phòng bệnh. NGUỒN GỐC, ĐẶC TÍNH VÀ TÍNH NĂNG SẢN XUẤT CỦA GÀ LƯƠNG PHƯỢNG.

VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU. THỜI GIAN NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp nghiên cứu dịch tễ. Phương pháp chẩn đoán lâm sàng.

Phương pháp mổ khám. Phương pháp lấy mẫu và bảo quản mẫu làm tiêu bản. Phương pháp PCR. Phương pháp nuôi cấy và phân lập vi khuẩn.

Phương pháp thử các đặc tính sinh hóa. Phương pháp kháng sinh đồ. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu. 23 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

NGUYÊN LIỆU NGHIÊN CỨU. Mẫu bệnh phẩm. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH CHĂN NUÔI GIA CẦM CỦA CÁC HUYỆN TẠI TỈNH BẮC NINH QUA CÁC NĂM.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ CỦA BỆNH ORT TRÊN ĐÀN GÀ LƯƠNG PHƯỢNG. Tình hình gà mắc bệnh ORT theo lứa tuổi. Tình hình gà mắc bệnh ORT theo mùa vụ. Tình hình gà mắc bệnh ORT theo truyền thống chăn nuôi.

Tình hình gà mắc bệnh do ORT theo phương thức chăn nuôi. CHẨN ĐOÁN GÀ MẮC BỆNH ORT. Chẩn đoán lâm sàng trên đàn gà mắc ORT. Chẩn đoán vi khuẩn học.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TÍNH MẪN CẢM VỚI MỘT SỐ KHÁNG SINH CỦA ORT. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. Đánh giá tình hình chăn nuôi gia cầm của các huyện trên tỉnh Bắc Ninh. Đặc điểm dịch tễ của đàn gà mắc bệnh do ORT trên gà Lương Phượng tại tỉnh Bắc Ninh.

Chẩn đoán gà mắc bệnh ORT trên gà Lương Phượng. Kết quả nghiên cứu tính mẫn cảm với một số kháng sinh của ORT. 49 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 50 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt AGP Accelerated Graphics PORT BEAs Boiled Extract Antigens BHB Brain Heart Infusion Broth CBA Columbia Blood agar Base CRD Chronic Respiratory Disease DNA Deoxyribonucleic Acid ELISA Enzyme-Linked Immunosorbent Assay GAP Agar Gel Precipitation IB Infectious Bronchitis ILT Infectious Laryngo Tracheitis IgM Immunoglobulin M ORT Ornithobacterium rhinotracheale PAP Peroxidase - Anti Peroxidase PB Pasteurella Broth PBS Phosphate Saline Buffer PCR Polymerase Chain Reaction PGNR Pleomorphic Gram Negative Rod Rrna Ribosomal Ribonucleic Acide TBE Tris-borate-EDTA vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2.

rhinotracheale bởi thử nghiệm AGP và sự khác biệt của O.rhinotracheale với các vi khuẩn gram âm khác bằng phương pháp ELISA. Chẩn đoán phân biệt ORT với các bệnh thường gặp. Tiêu chuẩn của nhà cung cấp giấy tẩm kháng sinh .1 Tình hình phát triển gia cầm của các huyện quí I + II trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh qua các năm. Tình hình mắc bệnh ORT theo lứa tuổi của gà Lương Phượng tại tỉnh Bắc Ninh.

Tình hình gà Lương Phượng mắc bệnh ORT theo mùa vụ tại tỉnh Bắc Ninh. Tình hình mắc bệnh ORT theo thâm niên chăn nuôi. Tình hình gà Lương Phượng mắc bệnh ORT theo phương thức chăn nuôi. Kết quả thu thập gà mắc bệnh ORT tại một số huyện trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

Triệu chứng lâm sàng của gà mắc ORT. Kết quả mổ khám kiểm tra bệnh tích đại thể của gà 37 mắc bệnh do ORT (n = 50). Kết quả phân lập chủng vi khuẩn ORT thu thập được trên gà Lương Phượng tại tỉnh Bắc Ninh. Kết quả một số đặc tính sinh hóa của vi khuẩn ORT.

Kết quả của phản ứng PCR ở các mẫu bệnh phẩm chẩn đoán bệnh do ORT. Kết quả kiểm tra tính mẫn cảm của vi khuẩn ORT đối với các loại kháng sinh. 46 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 2. Hình ảnh nhuộm Gram, vi khuẩn ORT bắt màu đỏ.

Hình ảnh môi trường thạch máu. Tình hình gà mắc bệnh ORT theo lứa tuổi. Tình hình gà mắc bệnh ORT theo mùa vụ. Tình hình mắc bệnh ORT theo truyền thống chăn nuôi.

Tình hình gà mắc bệnh ORT theo phương thức chăn nuôi. Gà chảy dịch mắt, miệng. Error! Bookmark not defined. Gà khó thở, há mồm để thở.

Error! Bookmark not defined. Phân loãng. Error! Bookmark not defined. Trứng méo mó, sần sùi, vỏ trứng mỏng.

Error! Bookmark not defined. Khí quản xuất huyết, có dịch nhày. Phổi viêm có mủ ở nhánh phế quản. Túi khí dày, mờ đục, có bã đậu.

Error! Bookmark not defined. Xoang bao tim tích nước. Error! Bookmark not defined. Khuẩn lạc ORT nuôi cấy trên môi trường thạch máu sau 48 giờ.

Kết quả kiểm tra phản ứng Catalaza của vi khuẩn ORTError! Bookmark not defined. Kết quả kiểm tra phản ứng Oxidase của vi khuẩn ORTError! Bookmark not defined. Kết quả kiểm tra phản ứng Indol của vi khuẩn ORTError! Bookmark not defined. Hình thái vi khuẩn ORT dưới kính hiển vi.

Error! Bookmark not defined. Kiểm tra sản phẩm PCR của vi khuẩn ORT. Kết quả kiểm tra tính mẫn cảm của vi khuẩn ORT đối với các loại kháng sinh trên thạch. 47 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Trần Thị Thu Trang Tên luận văn: “Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ của bệnh do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale trên gà Lương Phượng và chẩn đoán bệnh”.

Ngành: Thú Y Mã số: 24150420 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Xác định được một số đặc điểm về dịch tễ của gà mắc bệnh ORT như: Lứa tuổi mắc bệnh, mùa vụ, phương thức chăn nuôi, phương thức truyền lây bệnh. Nghiên cứu và xây dựng được các phương pháp chẩn đoán bệnh làm cơ sở cho phương pháp điều trị bệnh đạt hiệu quả cao. Phương pháp nghiên cứu Nội dung nghiên cứu Đánh giá tình hình chăn nuôi của các huyện trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Nghiên cứu dịch tễ học của bệnh suy giảm hô hấp do vi khuẩn ORT: Xác định được lứa tuổi mắc bệnh, mùa vụ, tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ chết.

Chẩn đoán bệnh lâm sàng và chẩn đoán dựa vào phòng thí nghiệm. Tính mẫn cảm của chủng ORT phân lập được với kháng sinh. Phương pháp Phương pháp nghiên cứu dịch tễ; Phương pháp chẩn đoán lâm sang; Phương pháp mổ khám; Phương pháp lấy mẫu và bảo quản mẫu làm tiêu bản; Phương pháp PCR; Phương pháp nuôi cấy và phân lập vi khuẩn; Phương pháp thử các đặc tính sinh hóa; Phương pháp kháng sinh đồ. Kết quả chính và kết luận Đánh giá tình hình chăn nuôi gia cầm của các huyện trên tỉnh Bắc Ninh ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đánh giá tình hình chăn nuôi của cả tỉnh Bắc Ninh có ít biến động qua các năm.

Năm 2014, trong 6 tháng đầu năm, toàn tỉnh đạt khoảng 4,6 triệu con nhưng so với cùng kỳ, năm 2015, 2016 lần lượt khoảng 4,2 và 4,5 triệu con. Đặc điểm dịch tễ của đàn gà mắc bệnh do ORT trên gà Lương Phượng tại tỉnh Bắc Ninh Gà ở giai đoạn 0 – 6 tuần tuổi chiếm tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ chết cao nhất lần lượt là 54,19% và 30,48%. Tiếp theo là nhóm gà 7 – 20 tuần tuổi và thấp nhất là nhóm gà trên 20 tuần tuổi. Vụ Đông – Xuân tỷ lệ mắc bệnh và chết là cao nhất chiếm khoảng 53,77% và 26,27%.

Vụ Xuân – Hè có tỷ lệ mắc bệnh là 43,27% và tỷ lệ chết khoảng 18,75%. Đối với những hộ có thâm niên chăn nuôi từ 1 – 5 năm, tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ chết cao, lần lượt khoảng 59,90% và 27,25%. Hộ chăn nuôi có thâm niên lâu năm từ 11 – 15 năm có tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ chết thấp.