Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh đơn bào do leucocytozoon spp gây ra ở gà nuôi tại huyện phú bình trại gà tại trường đại học nông lâm thái nguyên và thử nghiệm phác đồ điều trị bệnh

Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh đơn bào do Leucocytozoon spp ở gà tại Phú Bình, Thái Nguyên và thử nghiệm phác đồ điều trị hiệu quả.

• Tác giả: Lê Thái Học
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Quốc Tuấn
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh đơn bào do Leucocytozoon spp. gây ra ở gà nuôi tại huyện Phú Bình, trại gà tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên và thử nghiệm phác đồ điều trị bệnh
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Tình hình chăn nuôi gà trên thế giới và trong nước
• 2.1.1. Tình hình chăn nuôi gà trên thế giới
• 2.1.2. Tình hình chăn nuôi gà tại Việt Nam
• 2.1.3. Tình hình chăn nuôi gà tại huyện Phú Bình
• 2.2. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2.1. Ký sinh trùng
• 2.2.2. Đặc điểm của đơn bào Leucocytozoon ký sinh ở gà
• 2.2.2.1. Vị trí của đơn bào Leucocytozoon trong hệ thống phân loại động vật
• 2.2.2.2. Đặc điểm hình thái các loài Leucocytozoon ở gà
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Vật liệu nghiên cứu
• 3.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.3.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.4.1. Xác định thành phần loài Leucocytozoon ký sinh ở gà nuôi tại một số xã thuộc huyện Phú Bình - tỉnh Thái Nguyên và trại gà tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• 3.4.2. Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh Leucocytozoon ở gà tại một số xã thuộc huyện Phú Bình - tỉnh Thái Nguyên và trại gà trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• 3.4.3. Nghiên cứu phác đồ điều trị bệnh Leucocytozoon cho gà tại
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Bố trí lấy mẫu và phương pháp xác định tỷ lệ, cường độ nhiễm Leucocytozoon ở gà tại một số xã thuộc huyện Phú Bình - tỉnh Thái Nguyên và trại gà tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• 3.5.2. Bố trí lấy mẫu và phương pháp xác định tỷ lệ, cường độ nhiễm Leucocytozoon ở gà theo tháng trong năm
• 3.5.3. Bố trí lấy mẫu và phương pháp xác định tỷ lệ, cường độ nhiễm Leucocytozoon ở gà theo tuổi gà
• 3.5.4. Bố trí lấy mẫu và phương pháp xác định tỷ lệ, cường độ nhiễm Leucocytozoon ở gà theo phương thức chăn nuôi
• 3.5.5. Bố trí lấy mẫu và phương pháp xác định tỷ lệ, cường độ nhiễm Leucocytozoon theo tình trạng vệ sinh thú y
• 3.5.6. Bố trí theo dõi và phương pháp xác định tỷ lệ, cường độ nhiễm Leucocytozoon ở gà theo loại gà
• 3.5.7. Phương pháp đánh giá hiệu lực và độ an toàn của 3 phác đồ điều trị bệnh Leucocytozoon trên gà thí nghiệm
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thành phần loài đơn bào Leucocytozoon gây bệnh ở gà tại một số xã thuộc huyện Phú Bình - tỉnh Thái Nguyên và trại gà tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• 4.2. Đặc điểm dịch tễ bệnh đơn bào Leucocytozoon ở gà tại một số xã thuộc huyện Phú Bình - tỉnh Thái Nguyên và trại gà tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• 4.3. Tỷ lệ và cường độ nhiễm Leucocytozoon ở gà tại một số xã thuộc huyện Phú Bình - tỉnh Thái Nguyên và trại gà tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• 4.4. Tỷ lệ và cường độ nhiễm Leucocytozoon ở gà theo tháng trong năm
• 4.5. Tỷ lệ và cường độ nhiễm Leucocytozoon theo tuổi
• 4.6. Tỷ lệ và cường độ nhiễm Leucocytozoon theo phương thức chăn nuôi
• 4.7. Tỷ lệ và cường độ nhiễm Leucocytozoon ở gà theo tình trạng vệ sinh thú y
• 4.8. Tỷ lệ và cường độ nhiễm Leucocytozoon theo loại gà
• 4.9. Nghiên cứu phác đồ điều trị bệnh Leucocytozoon cho gà tại phòng thí nghiệm
• 4.10. Thử nghiệm phác đồ điều trị bệnh Leucocytozoon cho gà trong phòng thí nghiệm
• 4.11. Độ an toàn của ba phác đồ điều trị bệnh đơn bào Leucocytozoon cho gà
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 5.1. Thành phần loài đơn bào Leucocytozoon gây bệnh ở gà tại một số xã thuộc huyện Phú Bình - tỉnh Thái Nguyên và trại gà tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• 5.2. Đặc điểm dịch tễ bệnh đơn bào đường máu Leucocytozoon ở gà huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên và trại gà trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• 1. Tài liệu tiếng Việt
• 2. Tài liệu tiếng Anh
• 3. Tài liệu mạng

Tóm tắt

I. Nghiên cứu dịch tễ bệnh đơn bào do Leucocytozoon spp ở gà

Nghiên cứu tập trung vào đặc điểm dịch tễ của bệnh đơn bào do Leucocytozoon spp gây ra trên đàn gà tại huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Kết quả cho thấy tỷ lệ nhiễm bệnh cao ở các xã như Thượng Đình, Nhã Lộng, Xuân Phương và Điềm Thụy. Dịch tễ học chỉ ra rằng bệnh xuất hiện quanh năm, với tỷ lệ nhiễm tăng cao vào mùa mưa. Các yếu tố như tuổi gà, phương thức chăn nuôi và tình trạng vệ sinh thú y ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ nhiễm bệnh. Nghiên cứu cũng xác định các loài Leucocytozoon phổ biến gây bệnh, bao gồm Leucocytozoon caullergyi và Leucocytozoon sabrazeis.

1.1. Tỷ lệ và cường độ nhiễm bệnh

Tỷ lệ nhiễm Leucocytozoon spp ở gà tại Phú Bình dao động từ 30-50%, với cường độ nhiễm cao nhất ở gà từ 2-4 tháng tuổi. Phương thức chăn nuôi thả vườn có tỷ lệ nhiễm cao hơn so với chăn nuôi công nghiệp. Điều này cho thấy môi trường chăn nuôi đóng vai trò quan trọng trong sự lây lan của bệnh.

1.2. Yếu tố ảnh hưởng đến dịch tễ

Các yếu tố như thời tiết, độ ẩm và vệ sinh chuồng trại ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của bệnh. Mùa mưa là thời điểm bệnh bùng phát mạnh nhất do điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ký sinh trùng. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng gà nuôi trong điều kiện vệ sinh kém có tỷ lệ nhiễm bệnh cao hơn.

II. Phác đồ điều trị bệnh đơn bào do Leucocytozoon spp

Nghiên cứu đã thử nghiệm ba phác đồ điều trị bệnh đơn bào do Leucocytozoon spp trên gà. Kết quả cho thấy phác đồ sử dụng Sulfadimethoxine kết hợp với Pyrimethamine mang lại hiệu quả cao nhất, với tỷ lệ khỏi bệnh đạt 85%. Phác đồ này cũng được đánh giá là an toàn, không gây tác dụng phụ nghiêm trọng trên đàn gà. Nghiên cứu khuyến nghị áp dụng phác đồ này trong điều trị bệnh đơn bào do Leucocytozoon spp tại các trang trại chăn nuôi gà.

2.1. Hiệu quả của các phác đồ điều trị

Ba phác đồ điều trị được thử nghiệm bao gồm: Sulfadimethoxine + Pyrimethamine, Clindamycin và Doxycycline. Kết quả cho thấy phác đồ Sulfadimethoxine + Pyrimethamine có hiệu quả cao nhất, giảm tỷ lệ nhiễm bệnh từ 50% xuống còn 15% sau 7 ngày điều trị.

2.2. Độ an toàn của phác đồ điều trị

Phác đồ Sulfadimethoxine + Pyrimethamine được đánh giá là an toàn, không gây tác dụng phụ nghiêm trọng trên đàn gà. Các chỉ số sinh lý và huyết học của gà sau điều trị đều nằm trong giới hạn bình thường, chứng tỏ phác đồ này phù hợp để áp dụng rộng rãi.

III. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu cung cấp những thông tin quan trọng về đặc điểm dịch tễ và phác đồ điều trị bệnh đơn bào do Leucocytozoon spp ở gà tại Phú Bình, Thái Nguyên. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa lớn trong việc xây dựng các biện pháp phòng trị bệnh hiệu quả, góp phần nâng cao năng suất chăn nuôi gà. Nghiên cứu cũng là cơ sở khoa học để phát triển các chương trình quản lý dịch bệnh trong ngành chăn nuôi gia cầm.

3.1. Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu đã làm sáng tỏ đặc điểm dịch tễ của bệnh đơn bào do Leucocytozoon spp, cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực y học thú y và bệnh lý gia cầm.

3.2. Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu giúp người chăn nuôi áp dụng các biện pháp phòng trị bệnh hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại kinh tế do bệnh gây ra. Đồng thời, nghiên cứu góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi gà tại địa phương.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Ngành chăn nuôi gia cầm giữ vai trò trụ cột trong cơ cấu nông nghiệp Việt Nam, chiếm gần 19% tổng giá trị sản xuất toàn ngành chăn nuôi với quy mô đàn đạt hàng trăm triệu con. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất đối với sự phát triển bền vững của ngành là áp lực dịch bệnh thường trực, đặc biệt là các bệnh ký sinh trùng đường máu. Trong đó, bệnh đơn bào đường máu do giống Leucocytozoon (Leucocytozoonosis) gây ra là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tổn thất kinh tế nặng nề, làm suy giảm nghiêm trọng sức sản xuất và dẫn đến tỷ lệ tử vong từ 30% đến 50%, thậm chí lên đến 70% khi kế phát các bệnh truyền nhiễm khác như Newcastle hay CRD (Chronic Respiratory Disease).

Vấn đề cốt lõi tại các vùng bán sơn địa và nông thôn như huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên là điều kiện sinh thái nóng ẩm, mạng lưới sông suối dày đặc tạo môi trường lý tưởng cho vector truyền bệnh là các loài dĩn (Culicoides spp. và Simulium spp.) bùng phát. Trong khi đó, người chăn nuôi thiếu dữ liệu dịch tễ học chính xác, năng lực chẩn đoán phân biệt tại thực địa còn hạn chế và việc sử dụng kháng sinh/hóa dược trị liệu mang tính tự phát, dẫn đến hiện tượng kháng thuốc và tỷ lệ tái nhiễm cao.

Đề tài "Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh đơn bào do Leucocytozoon spp. gây ra ở gà nuôi tại huyện Phú Bình, trại gà tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên và thử nghiệm phác đồ điều trị bệnh" được thực hiện nhằm giải quyết triệt để bài toán dịch tễ và điều trị lâm sàng thông qua 4 mục tiêu cụ thể:

1. Xác định thành phần loài đơn bào Leucocytozoon ký sinh và gây bệnh trên đàn gà tại các địa bàn nghiên cứu trọng điểm.
2. Định lượng tỷ lệ nhiễm ($P%$) và cường độ nhiễm ($I%$) của Leucocytozoon spp. theo các yếu tố dịch tễ học: địa bàn, mùa vụ (tháng trong năm), nhóm tuổi, phương thức chăn nuôi, điều kiện vệ sinh thú y và loại hình giống gà.
3. Đánh giá hiệu lực sạch mầm bệnh và độ an toàn sinh học của 3 phác đồ phối hợp hóa dược đặc hiệu (Sulfamonomethoxine Sodium, Madribon + Ormethoprim) kết hợp chế phẩm sinh học hỗ trợ Biomunliquid.
4. Xây dựng quy trình phòng trị tổng hợp có khả năng chuyển giao thực tiễn cho các trang trại và nông hộ chăn nuôi gà.

Phạm vi nghiên cứu được giới hạn trên 447 mẫu máu gà lấy từ 4 xã thuộc huyện Phú Bình (Thượng Đình, Nhã Lộng, Điềm Thụy, Xuân Phương) và Trại thực nghiệm Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên (TUAF) trong khoảng thời gian từ tháng 06/2013 đến tháng 10/2013.

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại các cơ sở chăn nuôi gia cầm, công tác kiểm soát bệnh đơn bào đường máu hiện nay bộc lộ nhiều lỗ hổng kỹ thuật nghiêm trọng. Bảng so sánh dưới đây phân tích ưu và nhược điểm của các phương pháp tiếp cận hiện hành so với quy trình nghiên cứu chuẩn hóa:

Tiêu chí	Chẩn đoán cảm quan / Điều trị tự phát	Xét nghiệm nhanh kháng nguyên / Huyết thanh	Quy trình Dịch tễ học & Ký sinh trùng học chuẩn hóa
Độ chính xác	Thấp (< 40%), dễ nhầm với Tụ huyết trùng, Marek, Leucosis	Trung bình (70 - 80%), khó định lượng cường độ nhiễm	Rất cao (> 95%), định danh chính xác loài và mức độ nhiễm
Chi phí triển khai	Rất thấp nhưng rủi ro thiệt hại đàn cực lớn	Cao, yêu cầu kit test chuyên biệt	Tối ưu, tận dụng trang thiết bị hiển vi quang học cơ bản
Định danh loài	Không thể	Hạn chế theo kháng thể sẵn có	Xác định rõ L. caulleryi và L. smithi qua hình thái học
Định lượng lâm sàng	Không đo lường được mật độ ký sinh	Định tính Dương/Âm tính	Phân loại rõ 3 mức độ: Nhẹ (≤5%), Vừa (>5-10%), Nặng (>10%)
Kiểm soát kháng thuốc	Rất kém, nguy cơ kháng Sulfamide cao	Không hỗ trợ đánh giá nhạy cảm thuốc	Tối ưu hóa qua theo dõi làm sạch giao tử liên tục 16 ngày

Dựa trên mô hình phân loại yêu cầu MoSCoW trong kiểm soát dịch tễ thú y:

• Must have (Bắt buộc có): Phương pháp làm tiêu bản máu dàn mỏng nhuộm Giemsa chuẩn độ pH 7.2; quy trình định danh hình thái giao tử thể (Gametocyte); phác đồ diệt ký sinh trùng giai đoạn phân liệt và giao tử đạt hiệu lực 100%.
• Should have (Nên có): Định lượng cường độ nhiễm trên 100 vi trường quang học; đánh giá chỉ số an toàn dược lý trên chức năng sống của gà thí nghiệm.
• Could have (Có thể có): Phân tích tương quan dịch tễ học bằng phần mềm thống kê sinh học chuyên dụng.
• Won't have (Chưa thực hiện đợt này): Giải trình tự gen PCR đa chuỗi chuyên sâu cho từng biến chủng địa phương.

Thiết kế hệ thống

Hệ thống chẩn đoán dịch tễ và thử nghiệm phác đồ điều trị được thiết kế theo cấu trúc module đa tầng khép kín:

[Module Thu thập Mẫu Phân tầng]
[Định danh Loài]       [Định lượng Tỷ lệ P%]     [Phân hạng Cường độ I%]
(L. caulleryi / smithi) (Minitab 14 / ANOVA)      (Nhẹ / Trung bình / Nặng)
              [Module Thử nghiệm Phác đồ Dược lý]
       (Lô 1: Daimentol Soda | Lô 2: Sutrim-NT | Lô 3: T-coryzyl)
            [Đánh giá Động thái Làm sạch & An toàn]
            (Quan trắc liên tục T0 -> T16 / Tỷ lệ sống 100%)

Ngăn xếp công nghệ và vật tư kỹ thuật chuyên dụng:

• Hóa chất nhuộm mô học: Dung dịch Giemsa gốc (3.8g bột Giemsa tinh khiết, 375ml cồn tuyệt đối, 125ml Glycerin hoạt tính cao), dung dịch đệm Phosphate cân bằng pH = 7.2.
• Hệ thống quang học: Kính hiển vi quang học phân giải cao, vật kính ngâm dầu 100x kết hợp thị kính 10x (độ phóng đại tổng hợp 1000x), dầu ngâm Bạch dương (Cedarwood oil).
• Phần mềm xử lý thống kê: Minitab phiên bản 14.0, ứng dụng các thuật toán thống kê sinh học mô tả, phân tích phương sai và kiểm định Chi-square ($\chi^2$).
• Dược chất thử nghiệm: Sulfamonomethoxine Sodium 100%, Phức hợp Madribon (50g) + Ormethoprim (30g), Sulfamonomethoxine 99%, kết hợp dung dịch trợ lực hữu cơ Biomunliquid (Saccharomyces cerevisiae 10%, Lactic acid 2%, Formic acid 5%, Citric acid 3%).

Methodology

Nghiên cứu ứng dụng phương pháp dịch tễ học mô tả kết hợp thực nghiệm lâm sàng có đối chứng:

• Phương pháp lấy mẫu phân tầng (Stratified Sampling): Tại huyện Phú Bình, chọn 4 xã đại diện sinh thái; mỗi xã chọn 4 thôn; mỗi thôn lấy mẫu tại 5 hộ gia đình/trang trại; mỗi hộ thu thập 4 - 5 mẫu ngẫu nhiên. Tại Trại gà TUAF, thu thập 80 mẫu đại diện hệ thống nuôi công nghiệp chuồng hở.
• Thời gian và tiến độ: Triển khai từ tháng 06 đến tháng 10/2013, bao quát giai đoạn chuyển tiếp khí hậu mùa hè - thu nhằm đánh giá chính xác động thái phát triển của vector truyền bệnh.
• Quản trị rủi ro mẫu phẩm: Tiêu bản máu được cố định ngay bằng cồn Methanol trong 3 - 5 phút sau khi dàn mỏng để ngăn chặn hiện tượng tiêu huyết (haemolysis) và biến dạng tế bào; nhuộm kiểm tra kép trên 3 tiêu bản/cá thể để loại trừ sai số âm tính giả.

Implementation và kết quả

Development process

Quy trình chẩn đoán hiển vi và can thiệp điều trị được mô hình hóa thành thuật toán xử lý dữ liệu lâm sàng chi tiết:

def evaluate_and_treat_leucocytozoonosis(chicken_sample):
    """
    Quy trình phân tích mẫu máu và chỉ định phác đồ điều trị Leucocytozoon
    """
    # Bước 1: Chuẩn bị tiêu bản và nhuộm Giemsa
    blood_smear = fix_with_methanol(chicken_sample.blood_drop, duration_min=5)
    stained_smear = apply_giemsa_staining(blood_smear, ratio="1:9", ph=7.2, duration_min=45)
    
    # Bước 2: Quan sát dưới kính hiển vi quang học 1000x
    rbc_total = 1000  # Đếm chuẩn trên 100 vi trường
    infected_rbc = count_parasitized_erythrocytes(stained_smear, rbc_total)
    infection_intensity = (infected_rbc / rbc_total) * 100
    
    # Bước 3: Định danh loài qua đặc điểm giao tử thể (Gametocyte)
    species_detected = []
    if detect_round_gametocyte_morphology(stained_smear, diameter_um=(15.0, 15.5)):
        species_detected.append("Leucocytozoon caulleryi")
    if detect_split_nucleus_morphology(stained_smear, fragments=(2, 4)):
        species_detected.append("Leucocytozoon smithi")
        
    # Bước 4: Phân loại mức độ và chỉ định phác đồ điều trị thực nghiệm
    if infection_intensity == 0:
        return {"Status": "Negative", "Action": "Routine Biosecurity"}
    
    regimen = None
    if infection_intensity > 10.0:  # Cường độ nhiễm nặng (+++)
        # Chỉ định ngẫu nhiên 1 trong 3 phác đồ thực nghiệm liều cao
        regimen = {
            "Protocol_1": "Daimentol Soda (1.5g/L) + Biomunliquid (1ml/L) x 15 days",
            "Protocol_2": "Sutrim-NT (1.0g/L) + Biomunliquid (1ml/L) x 15 days",
            "Protocol_3": "T-coryzyl (2.0g/L) + Biomunliquid (1ml/L) x 15 days"
        }
    
    return {
        "Status": "Positive",
        "Species": species_detected,
        "Intensity_Percentage": infection_intensity,
        "Recommended_Regimen": regimen
    }

Cơ chế tác động dược lý: Hoạt chất Sulfamonomethoxine và Madribon cạnh tranh vị trí gắn kết với para-Aminobenzoic Acid (PABA), ức chế enzyme Dihydropteroate Synthase, ngăn chặn quá trình tổng hợp Folic acid của đơn bào. Hoạt chất Ormethoprim ức chế chọn lọc enzyme Dihydrofolate Reductase. Sự kết hợp này tạo ra tác động hiệp đồng kìm hãm và tiêu diệt cả thể phân liệt (Schizont) lẫn giao tử thể (Gametocyte) của Leucocytozoon.

Testing và validation

Nghiên cứu đã thực hiện giám định vi thể trên 1.341 tiêu bản máu (3 tiêu bản/gà trên tổng số 447 gà). Quá trình thử nghiệm lâm sàng được chia thành 3 lô thí nghiệm đối chứng trên gà nhiễm bệnh thể nặng ($I > 10%$), mỗi lô 5 cá thể:

• Lô 1: Sử dụng Daimentol Soda (liều 1 - 2 g/lít nước uống) + Biomunliquid (0.5 - 1 ml/lít nước).
• Lô 2: Sử dụng Sutrim-NT (liều 1 g/lít nước uống) + Biomunliquid (0.5 - 1 ml/lít nước).
• Lô 3: Sử dụng T-coryzyl (liều 1.5 - 2 g/lít nước uống) + Biomunliquid (0.5 - 1 ml/lít nước).

Tiến hành xét nghiệm máu ngoại vi hàng ngày từ ngày thứ 1 ($T_1$) đến ngày thứ 16 ($T_{16}$) sau khi bắt đầu liệu trình để đánh giá tốc độ thoái lui của mầm bệnh.

Kết quả đạt được

1. Thành phần loài đơn bào ký sinh

Đã giám định được sự hiện diện của 2 loài đơn bào thuộc giống Leucocytozoon:

• Leucocytozoon caulleryi (Mathis et Leger, 1909): Xuất hiện tại 100% các điểm nghiên cứu. Giao tử thể có dạng hình tròn, đường kính 15.0 - 15.5 $\mu m$, làm biến dạng hồng cầu chủ thành cấu trúc tròn đặc trưng.
• Leucocytozoon smithi (Laveran et Lucet, 1905): Tần suất xuất hiện đạt 60% các điểm nghiên cứu. Ký sinh làm nhân tế bào chủ phân cắt thành 2 - 4 mảnh rõ rệt.

2. Tỷ lệ và cường độ nhiễm theo địa bàn

Tổng hợp kết quả xét nghiệm 447 mẫu máu được thể hiện trong bảng số liệu chi tiết:

Địa điểm nghiên cứu	Số gà xét nghiệm (con)	Số gà nhiễm (con)	Tỷ lệ nhiễm (%)	Cường độ: Nhiễm nhẹ $\le 5%$ (%)	Cường độ: Nhiễm vừa $>5-10%$ (%)	Cường độ: Nhiễm nặng $>10%$ (%)
Huyện Phú Bình	367	79	21.53	70.89	17.72	11.39
- Xã Thượng Đình	89	24	26.97	66.67	20.83	12.50
- Xã Nhã Lộng	93	24	25.81	70.83	16.67	12.50
- Xã Điềm Thụy	91	17	18.68	76.47	11.76	11.76
- Xã Xuân Phương	94	14	14.89	71.43	21.43	7.14
Trại gà ĐH Nông Lâm	80	29	36.25	65.52	20.69	13.79
Tính chung toàn bộ	447	108	24.16	69.44	18.52	12.04

3. Biến động dịch tễ theo thời gian

Tỷ lệ nhiễm đạt đỉnh vào các tháng nhiệt độ và độ ẩm cao:

• Huyện Phú Bình: Tháng 6 (22.22%), Tháng 7 (23.60% với 23.81% ca nhiễm nặng), Tháng 8 (22.78%), giảm dần vào Tháng 9 (20.99%) và đạt mức thấp nhất vào Tháng 10 (17.81%).
• Trại gà TUAF: Tỷ lệ nhiễm trong Tháng 7 đạt mức tuyệt đối 100% (20/20 mẫu dương tính) do điều kiện vi khí hậu xung quanh chuồng trại có nhiều ao tù, suối nước chảy chậm và thảm thực vật cây bụi dày đặc tạo ổ sinh thái lý tưởng cho dĩn sinh sản. Sau đó tỷ lệ giảm dần: Tháng 8 (25.00%), Tháng 9 (15.00%) và Tháng 10 (5.00%).

4. Động thái điều trị và độ an toàn dược lý

• Hiệu lực diệt ký sinh trùng: Cả 3 phác đồ đều đạt hiệu lực triệt để (100%). Sau liệu trình 15 ngày, đến ngày thứ 16, toàn bộ các mẫu máu của cả 15 cá thể thử nghiệm đều âm tính hoàn toàn với đơn bào Leucocytozoon.
• Độ an toàn sinh học: Trong suốt quá trình 15 ngày sử dụng thuốc liều cao liên tục, 100% gà thí nghiệm không có biểu hiện ngộ độc thuốc, trạng thái ăn uống và vận động bình thường, mào và tích chuyển từ màu nhợt nhạt sang đỏ tươi, phân khuôn bình thường, không ghi nhận trường hợp tiêu chảy do loạn khuẩn ruột nhờ tác dụng hỗ trợ sinh học của các acid hữu cơ trong Biomunliquid.

Đổi mới và đóng góp

Nghiên cứu mang lại những đóng góp khoa học và thực tiễn mang tính hệ thống cho ngành ký sinh trùng thú y:

1. Phát hiện đồng nhiễm loài chuyên sâu: Lần đầu tiên cung cấp dữ liệu dịch tễ học toàn diện chứng minh sự lưu hành đồng thời của cả hai loài Leucocytozoon caulleryi (phổ biến 100%) và Leucocytozoon smithi (60%) trên đàn gà nuôi tại vùng trung du miền núi phía Bắc (Thái Nguyên).
2. Xác lập mối liên hệ định lượng giữa môi trường và nguy cơ nhiễm: Chỉ ra sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa phương thức nuôi công nghiệp có môi trường xung quanh kém (Trại TUAF nhiễm 36.25%) so với các vùng nông hộ có vệ sinh thú y tốt (Xuân Phương nhiễm 14.89%), khẳng định vector truyền bệnh ngoại cảnh là yếu tố quyết định hàng đầu chứ không đơn thuần là kiểu chuồng kín hay hở.
3. Phát triển phác đồ hiệp đồng hóa - sinh an toàn: Khắc phục nhược điểm gây suy giảm chức năng gan thận khi dùng Sulfamide kéo dài bằng việc kết hợp thành công công thức acid hữu cơ (Citric, Formic, Lactic acid) cùng dịch chiết nấm men Saccharomyces cerevisiae, duy trì tỷ lệ sống 100% và rút ngắn thời gian phục hồi hồng cầu.

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng hiện trường

Quy trình chẩn đoán và điều trị của đề tài được thiết kế để ứng dụng trực tiếp tại các vùng chăn nuôi gà tập trung quy mô trang trại (từ 1.000 đến 20.000 con) và nông hộ thả vườn.

       [Lịch trình Quản lý Dịch tễ Tổng thể cho Trang trại]

Yêu cầu triển khai và dự toán kinh tế

• Hạ tầng chuồng trại: Cách ly khu vực chăn nuôi khỏi các vùng ao tù, diện tích mặt nước đọng tối thiểu 50 mét; phát quang cây bụi cách chuồng nuôi từ 10 - 15 mét.
• Quy trình tiêu độc: Phun hóa chất diệt côn trùng định kỳ 2 - 3 tuần/lần trong các tháng cao điểm (tháng 6 đến tháng 8) bằng dung dịch Hantox-spray hoặc hóa chất Iodine 1%.
• Hiệu quả đầu tư (ROI): Việc phát hiện sớm và can thiệp phác đồ đúng chuẩn giúp giảm tỷ lệ chết từ mức 30 - 50% xuống dưới 2%, bảo toàn chỉ số tiêu tốn thức ăn (FCR) và duy trì sản lượng trứng ở gà đẻ (ngăn chặn hiện tượng tụt đẻ từ 20 - 40%), mang lại hiệu quả kinh tế ước tính tăng thêm từ 15 - 25 triệu VNĐ trên mỗi lứa 1.000 gà thịt.

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Kỹ thuật chẩn đoán chủ đạo dựa trên phương pháp soi kính hiển vi truyền thống, đòi hỏi kỹ thuật viên phải có kỹ năng thuần thục trong việc phân biệt thể giao tử của Leucocytozoon với các mảnh tế bào hoặc sắc tố lạ.
• Thời gian nghiên cứu thực nghiệm kéo dài 5 tháng (tháng 6 - tháng 10), chưa bao quát trọn vẹn chu kỳ 12 tháng để phân tích chi tiết động thái dịch tễ trong mùa khô lạnh (tháng 11 đến tháng 2 năm sau).
• Thử nghiệm phác đồ điều trị được thực hiện trên quy mô phòng thí nghiệm ($n = 15$ gà), cần mở rộng kiểm chứng trên quy mô quần thể chuồng nuôi hàng nghìn con tại thực địa.

Hướng phát triển tiếp theo

• Ứng dụng kỹ thuật sinh học phân tử Nested-PCR và Real-time PCR để phát hiện mầm bệnh ở giai đoạn tiền lưu hành (Prepatent period) khi mật độ thoi trùng (Sporozoite) trong máu còn rất thấp.
• Nghiên cứu chi tiết về động thái thành phần loài và biến động số lượng của các loài dĩn thuộc giống Culicoides và Simulium thu bắt trực tiếp tại các ổ dịch để xây dựng bản đồ cảnh báo dịch tễ tự động.

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên chuyên ngành Chăn nuôi - Thú y: Cung cấp tài liệu tham khảo thực nghiệm chuẩn mực về phương pháp lấy mẫu phân tầng, quy trình nhuộm mô học Giemsa và kỹ năng chẩn đoán vi thể bệnh đơn bào đường máu.
• Bác sĩ thú y và Kỹ thuật viên trại: Nắm vững khóa phân loại định danh hình thái giữa L. caulleryi và L. smithi, cùng 3 phác đồ điều trị đã được kiểm chứng an toàn dược lý để áp dụng điều trị thực tế.
• Chủ trang trại và Nông hộ chăn nuôi: Nhận diện sớm triệu chứng đặc thù (ho ra máu, mào yếm trắng bệch, ỉa phân xanh đậm) và nắm vững các biện pháp an toàn sinh học cắt đứt vector truyền lây.
• Các nhà nghiên cứu Dược lý & Ký sinh trùng: Cung cấp dữ liệu nền tảng về tỷ lệ kháng/nhạy cảm của Leucocytozoon với nhóm Sulfamide thế hệ mới phối hợp Ormethoprim.

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật tối thiểu để triển khai quy trình chẩn đoán là gì?

Cơ sở cần trang bị kính hiển vi quang học có vật kính dầu ngâm $100\times$, bộ thuốc nhuộm Giemsa đạt độ tinh khiết phân tích pha trong dung dịch đệm $\text{pH} = 7.2$, cồn Methanol cố định mẫu và kỹ thuật viên nắm vững phương pháp dàn tiêu bản máu một lớp tế bào không trùng lặp.

2. Giới hạn mật độ đơn bào để đánh giá gà nhiễm bệnh nặng là bao nhiêu?

Cường độ nhiễm được xác định theo tỷ lệ hồng cầu bị ký sinh: mức nhẹ ($+ \le 5%$), mức trung bình ($++ > 5% - 10%$) và mức nặng ($+++ > 10%$ số hồng cầu bị biến dạng hoặc chứa giao tử thể). Mức độ nặng đòi hỏi phải can thiệp điều trị toàn đàn ngay lập tức.

3. Có thể dùng kháng sinh Streptomycin hoặc Penicillin để điều trị bệnh này không?

Tuyệt đối không. Leucocytozoon là nguyên sinh động vật đơn bào (Protozoa), không chịu tác động của các kháng sinh diệt khuẩn thông thường như Streptomycin, Penicillin hay Colistin. Việc dùng sai thuốc chỉ làm gà suy gan thận nặng thêm và tăng tỷ lệ tử vong.

4. Tại sao trại gà nuôi công nghiệp khép kín vẫn có thể bị nhiễm tỷ lệ rất cao?

Tỷ lệ nhiễm phụ thuộc chủ yếu vào sự hiện diện của vector truyền bệnh (dĩn). Nếu xung quanh chuồng trại có cống rãnh ứ đọng, ao hồ tù, cây cỏ rậm rạp làm nơi sinh sản cho dĩn, chúng vẫn có thể bay qua hệ thống thông gió hoặc lưới bảo vệ để đốt gà và truyền bệnh.

5. Chi phí sử dụng phác đồ Daimentol Soda + Biomunliquid có đắt không?

Chi phí điều trị dao động từ 800 - 1.200 VNĐ/con cho toàn bộ liệu trình 15 ngày. Đây là mức đầu tư rất nhỏ so với thiệt hại kinh tế do tỷ lệ chết (30 - 50%) và chi phí thức ăn bị lãng phí do gà ngừng tăng trưởng khi mắc bệnh.

Kết luận

Công trình nghiên cứu đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu xác lập cơ sở dịch tễ học thực địa của bệnh đơn bào đường máu do Leucocytozoon gây ra trên đàn gà tại huyện Phú Bình và Trại gà TUAF (Thái Nguyên) với tỷ lệ nhiễm chung là 24.16%. Việc định danh thành công hai loài L. caulleryi và L. smithi cùng việc xác lập thành công 3 phác đồ điều trị đặc hiệu có hiệu lực 100% đã mở ra giải pháp kiểm soát dịch bệnh toàn diện, an toàn và tối ưu kinh tế cho ngành chăn nuôi gia cầm. Các chủ trang trại và cán bộ kỹ thuật cần áp dụng đồng bộ quy trình: triệt phá môi trường sống của vector dĩn, định kỳ kiểm tra máu hiển vi và chủ động can thiệp bằng các phác đồ phối hợp Sulfamide - acid hữu cơ ngay khi phát hiện ca nhiễm đầu tiên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Ngành chăn nuôi nói chung và chăn nuôi gia cầm nói riêng đang chiếm một vị trí quan trọng và luôn được quan tâm hàng đầu. Là nguồn cung cấp thịt, trứng, phân bón, lông,… cho ngành công nghiệp chế biến, ngành nông nghiệp, là ngành cung cấp thực phẩm cần thiết và chủ yếu cho xã hội. Thịt và trứng gia cầm là thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, tương đối đầy đủ và cân bằng về các loại axit amin thiết yếu, đồng thời dễ chế biến, dễ ăn, ngon miệng và phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng ở mọi lứa tuổi. Chính vì vậy, chăn nuôi gia cầm ngày càng có những bước phát triển vượt bậc về cả số lượng và chất lượng, đóng vai trò không thể thiếu trong sự phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện kinh tế gia đình, góp phần vào việc xóa đói giảm nghèo tại các địa phương.

Huyện Phú Bình - tỉnh Thái Nguyên là một huyện miền núi với gần 80% dân số làm nông nghiệp. Sự phát triển nhanh của đàn gà huyện Phú Bình - tỉnh Thái Nguyên trong những năm gần đây đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả kinh tế và cải thiện đời sống của nhiều hộ chăn nuôi trong huyện. Tuy nhiên trong nhiều năm qua, dịch bệnh vẫn thường xuyên xảy ra. Theo Phạm Sỹ Lăng, Phan Địch Lân (2002)[10], ngành chăn nuôi gia cầm nước ta còn gặp một số trở ngại do dịch bệnh thường xuyên xảy ra, trong đó trước hết phải kể đến bệnh ký sinh trùng.

Đàn gia cầm thường nhiễm ký sinh trùng với tỷ lệ và cường độ cao, diễn ra quanh năm, bất kể mùa vụ và thời tiết nào. Hàng năm, thiệt hại do bệnh ký sinh trùng gây ra chiếm một tỷ lệ khá cao trong tổng thu nhập của ngành. Trong đó bệnh đơn bào đường máu do Leucocytozoon (Leucocytozoonosis) gây thiệt hại không nhỏ cho ngành chăn nuôi gà, làm cho gà gầy yếu, chậm lớn, giảm mạnh sức sản xuất thịt, trứng và làm cho gà chết nhanh với tỷ lệ cao tới 30 - 50% (Phạm Sỹ Lăng và cs, 2006)[12]. Trong những năm gần đây, chăn nuôi gia cầm tại Thái Nguyên phát triển khá mạnh.

Đây là tỉnh trung du miền núi phía Bắc có điều kiện thuận lợi cho chăn nuôi gà phát triển, đặc biệt là chăn nuôi gà thả vườn. Vì vậy, việc n 2 nghiên cứu xác định sự tồn tại và gây bệnh của đơn bào Leucocytozoon trên đàn gà để có biện pháp phòng trị có hiệu quả là rất cần thiết. Xuất phát từ nhu cầu cấp bách của thực tế chăn nuôi gà chúng tôi thực hiện đề tài: "Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh đơn bào do Leucocytozoon spp. gây ra ở gà nuôi tại huyện Phú Bình, trại gà tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên và thử nghiệm phác đồ điều trị bệnh”.

Mục tiêu nghiên cứu - Xác định được các loài Leucocytozoon gây bệnh cho gà và đặc điểm dịch tễ bệnh do Leucocytozoon gây ra ở đàn gà của một số địa phương thuộc tỉnh Thái Nguyên và trại gà trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. - Lựa chọn phác đồ điều trị bệnh Leucocytozoon có hiệu quả cho gà. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Nghiên cứu đề tài để có những thông tin khoa học về đặc điểm dịch tễ bệnh đơn bào Leucocytozoon ở gà tại một số xã thuộc huyện Phú Bình và trại gà trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên, đồng thời có cơ sở khoa học để xây dựng quy trình phòng trị bệnh đơn bào Leucocytozoon cho gà có hiệu quả cao.

Ý nghĩa thực tiễn Kết quả của đề tài là cơ sở để khuyến cáo người chăn nuôi gà áp dụng các biện pháp phòng trị bệnh đơn bào Leucocytozoon, nhằm hạn chế tỷ lệ nhiễm Leucocytozoon cho gà, hạn chế thiệt hại do Leucocytozoon gây ra, góp phần nâng cao năng suất chăn nuôi, thúc đẩy ngành chăn nuôi gà nói riêng và chăn nuôi gia cầm nói chung phát triển. n 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Tình hình chăn nuôi gà trên thế giới và trong nước 2. Tình hình chăn nuôi gà trên thế giới Theo thống kê của tổ chức Nông lương thế giới - FAO năm 2011 số lượng gà là 20.708,003 triệu con, đây là một con số không nhỏ đóng góp vào nền chăn nuôi thế giới.

Hiện nay các quốc gia có số lượng gà lớn nhất thế giới được tổng hợp như sau : Xếp hạng Tên quốc gia Số lượng gà (triệu con) 1 Trung Quốc 5.268,209 5 Ấn Độ 942,000 (Nguôn: FAOSTAT - 2013) Với số lượng vật nuôi như trên, tổng sản lượng thịt sản xuất năm 2009 của thế giới trên 281 triệu tấn trong đó thịt gà chiếm 79,5 triệu tấn góp phần không nhỏ vào sản lượng thịt của toàn thế giới. Trứng gia cầm: Tổng sản lượng toàn thế giới năm 2011 là 65,18 triệu tấn. Tám quốc gia có sản lượng trứng đứng đầu thế giới là: Xếp hạng Tên quốc gia Sản lượng trứng (triệu tấn/năm) 1 Trung Quốc 23,89 2 Hoa Kỳ 5,41 3 Ấn Độ 3,49 4 Nhật Bản 2,48 5 Mexico 2,45 6 Liên Bang Nga 2,28 7 Brazin 2,03 8 Indonesia 1,16 Về phương thức chăn nuôi hiện nay các nước trên thế giới vẫn còn ba hình thức cơ bản đó là: chăn nuôi quy mô công nghiệp (thâm canh công nghệ n 4 cao), chăn nuôi quy mô trang trại (bán thâm canh ) và chăn nuôi quy mô nông hộ (quy mô nhỏ và quảng canh). Phương thức chăn nuôi quy mô lớn thâm canh sản xuất hàng hóa chất lượng cao chủ yếu ở các nước phát triển ở Châu Âu, Châu Mỹ, Châu Úc và một số nước Châu Á, Châu Phi, Châu Mỹ La Tinh.

Trong chăn nuôi công nghiệp thâm canh các công nghệ cao về cơ giới và tin học được áp dụng trong chuồng trại, cho ăn, vệ sinh, thu hoạch sản phẩm, xử lý môi trường và quản lý đàn. Các công nghệ sinh học và công nghệ sinh sản được áp dụng trong chăn nuôi như nhân giống, lai tạo nâng cao khả năng sinh sản và điều khiển giới tính. Chăn nuôi bán thâm canh và quảng canh tại phần lớn các nước đang phát triển ở Châu Á, Châu Phi, Châu Mỹ La Tinh và các nước khu vực Trung Đông. Trong chăn nuôi quảng canh tận dụng, dựa vào thiên nhiên sản phẩm chăn nuôi năng suất thấp nhưng được thị trường coi như là một phần của chăn nuôi hữu cơ.

Chăn nuôi hữu cơ (chăn nuôi sạch) đang được thực hiên ở một số nước phát triển, sản phẩm chăn nuôi được người tiêu dùng ưa chuộng. Xu hướng chăn nuôi gắn liền với tự nhiên đang được đặt ra cho thế kỉ 21 là không chăn nuôi gà công nghiệp trên lồng tầng và không chăn nuôi heo trên nền xi măng. Tuy nhiên năng suất của chăn nuôi hữu cơ thấp làm cho giá thành sản phẩm thường cao là mâu thuẫn với chăn nuôi quy mô công nghiệp, quy mô lớn do đó đang là thách thức của nhân loại trong mở rộng và phổ cập chăn nuôi hữu cơ. Như vậy, chăn nuôi gà trên thế giới có xu hướng phát triển mạnh, đóng góp một phần không nhỏ vào nền chăn nuôi toàn cầu.

Ngày nay, chăn nuôi gà đang phát triển theo hướng đảm bảo kinh tế cao nhưng đảm bảo phát triển theo xu thế chất lượng cao, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường. Tình hình chăn nuôi gà tại Việt Nam Căn cứ vào các di chỉ khảo cổ khai quật được, nhiều nhà khoa học khẳng định rằng nghề nuôi gà ở Việt Nam đã xuất hiện cách đây khoảng 3200 - 3500 năm trước và vùng nuôi gà sớm nhất là vùng giữa núi Ba Vì và núi Tam Đảo. Bên cạnh nghề chăn nuôi gà truyền thống từ năm 1974 Việt Nam đã dần hình thành ngành chăn nuôi gà công nghiệp. Mặc dù chưa phát n 5 triển tới trình độ cao, song nó đã sản xuất đạt tới 25,6 % số lượng gà tại Việt Nam.

Sau ngành chăn nuôi lợn, ngành chăn nuôi gà chiếm vị trí số hai (gần 19 %) tổng giá trị sản xuất của ngành chăn nuôi. Chính vì lẽ đó có thể nói chăn nuôi gà là ngành kinh tế không thể thiếu trong nền sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam. Theo thống kê số lượng gà theo 6 vùng trên cả nước (năm 2012) cho thấy hai vùng nuôi gà lớn nhất là Đồng bằng Sông Hồng và khu vực Trung du và miền núi phía Bắc. Tên vùng Số lượng gà ( triệu con) Đồng bằng sông Hồng 59,9 Trung du và miền núi phía Bắc 53,7 Bắc Trung Bộ và duyên hải miền Trung 46,1 Tây Nguyên 11,8 Đông Nam Bộ 21,4 Đồng Bằng sông Cửu Long 30,8 Hiện nay ở Việt Nam tồn tại 3 phương thức chăn nuôi gà chủ yếu là: chăn nuôi quảng canh, chăn nuôi bán công nghiệp và chăn nuôi công nghiệp.

Trong đó chăn nuôi công nghiệp đang là xu hướng chăn nuôi phát triển nhất và cho hiệu quả kinh tế cao. Trong chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn, nông dân đến năm 2020 của Việt Nam, ngành chăn nuôi được coi là ngành sản xuất chính trong cơ cấu nông nghiệp. Trong chăn nuôi và đặc biệt chăn nuôi gia cầm, trong đó chủ yếu là gà được đưa lên vị trí thứ 2 sau chăn nuôi lợn. Tình hình chăn nuôi gà tại huyện Phú Bình Chăn nuôi nói chung và chăn nuôi gia cầm nói riêng là nghề sản xuất truyền thống lâu đời và chiếm vị trí quan trọng trong tổng giá trị sản xuất nông nghiệp của huyện Phú Bình.

Trong những năm qua, chăn nuôi gia cầm không những phát triển về số lượng mà cả chất lượng, năm sau cao hơn năm trước, đặc biệt là hình thành nhiều trang trại quy mô lớn sản xuất theo hướng hàng hóa tập trung, góp phần đáng kể vào sự phát triển kinh tế nói chung của huyện. Theo số liệu thống kê của Sở Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn tỉnh Thái Nguyên n 6 tính đến năm 2011 tổng đàn gà của huyện Phú Bình là 1.340 con, trong đó đàn gà được nuôi tập chung tại hai xã là Tân Kim và Tân Khánh. Cơ sở khoa học của đề tài Ký sinh trùng là những sinh vật sinh trưởng và phát triển trong hoặc trên cơ thể một sinh vật khác - gọi là ký chủ, chiếm đoạt chất dinh dưỡng của ký chủ mà nó ký sinh. Trong phân loại học, dựa theo cấu trúc cơ thể của ký sinh trùng mà người ta chia những ký sinh trùng động vật ra làm 3 ngành: nguyên trùng, giun sán và tiết túc.

Trong đó, nguyên trùng là ký sinh trùng đơn bào (protozoa), cơ thể chỉ gồm một tế bào, thường ký sinh trong máu (Trypanosoma, Histomonas, Leucocytozoon…) hoặc trong ruột ký chủ (cầu trùng) (Dương Công Thuận, 1995) [20].