HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VI THẾ ĐANG NGHIÊN CỨU DỊCH TỄ BỆNH DO BÀO TỬ SỢI (MYXOSPOREA)TRÊN CÁ CHÉP Ở MỘT SỐ TỈNH PHÍA BẮC VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ Ngành: Thú y Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: TS. Bùi Khánh Linh NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi - Vi Thế Đang cam đoan Luận văn của tôi là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các thông tin về số liệu, kết quả nêu trong Luận văn là trung thực và chưa từng được người nào công bố trong bất cứ công trình nào khác. Tôi xin cam đoan các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được trích rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Vi Thế Đang ` i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Trong quá trình triển khai xây dựng luận văn, tôi đã nhận được nhiều sự ủng hộ, giúp đỡ của các tổ chức, cá nhân, thầy cô giáo để tôi có thể hoàn thành nhiệm vụ của mình. Trước tiên, tôi xin chân thành cảm ơn Trung tâm chẩn đoán bệnh thủy sản – Công ty TNHH sản xuất và dịch vụ Quang Dương tại phường Đình Bảng, TX Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh đã tạo điều kiện cho tôi tham gia và hoàn thành luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn Bộ môn Ký sinh trùng, Khoa Thú Y và các Thầy Cô giáo Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để giúp đỡ tôi trong quá trình học tập tại trường. Các Chi cục Thủy sản/ Chi cục Quản lý Chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản Bắc Ninh, Bắc Giang, Hải Dương và Hưng Yên; Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các huyện Ninh Giang, Nam Sách tỉnh Hải Dương; Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các huyện Yên Phong, Tiên Du tỉnh Bắc Ninh; Phòng NN&PTNT các huyện Mỹ Hào, Văn Giang tỉnh Hưng Yên; Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các huyện Việt Yên, Tân Yên tỉnh Bắc Giang; các hộ nuôi thủy sản thuộc các tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang, Hải Dương và Hưng Yên đã giúp đỡ, tạo điều kiện lấy mẫu, theo dõi sức khỏe cá và cung cấp thông tin, tài liệu phục vụ xây dựng luận văn.
Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy cô giáo hướng dẫn: TS. Bùi Khánh Linh, Trưởng bộ môn Ký sinh trùng khoa Thú y Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến gia đình, bạn bè đã luôn giúp đỡ, ủng hộ và động viên tôi trong suốt thời gian học tập cũng như hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Vi Thế Đang ` ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Lời cam đoan.
ii Mục lục. iii Danh mục các chữ viết tắt. vi Danh mục bảng .vii Danh mục các hình .viii Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài.
Mục tiêu nghiên cứu. Đóng góp mới của đề tài. Tổng quan tài liệu. Tổng quan về vùng nghiên cứu.
Khái niệm về dịch tễ học và phương pháp nghiên cứu dịch tễ. Tổng quan về đối tượng nghiên cứu. Một số đặc điểm sinh học của cá chép. Tình hình nghiên cứu ký sinh trùng trên cá ở thế giới và Việt Nam.
Nghiên cứu ký sinh trùng ở cá chép. Nghiên cứu Bào tử sợi ký sinh trên cá. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Nội dung nghiên cứu.
Đặc điểm, thời gian, đối tượng nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.
Vật liệu nghiên cứu. Cá chép nuôi thịt. Các dụng cụ, hóa chất trong phòng thí nghiệm. Phương pháp nghiên cứu.
27 ` iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phương pháp điều tra hồi cứu thu thập số liệu và thông tin về tình hình nhiễm bệnh. Phương pháp thu mẫu và bảo quản mẫu cá chép. Phương pháp mổ khám toàn diện cá thương phẩm.
Phương pháp làm tiêu bản. Phương pháp đo đếm, phân loại ký sinh trùng. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận.
Kết quả phân loại bào tử sợi ký sinh trên cá chép nuôi. Thành phần giống loài Bào tử sợi ký sinh trên cá chép thịt. Kết quả phân loại và một số đặc điểm hình thái của các loài BTS ký sinh trên cá chép. Kết quả nghiên cứu tình hình nuôi trồng thủy sản và dịch tễ bệnh bò tử sợi trên cá chép ở các vùng nghiên cứu.
Tình hình nuôi trồng thủy sản ở các vùng nghiên cứu. Mùa vụ, hình thức nuôi và tuổi cá bị bệnh do Bào tử sợi. Kết quả kiểm tra Bào tử sợi trên cá chép trong các hệ thống nuôi. Kết quả kiểm tra Bào tử sợi ký sinh tại các cơ quan trên cá chép thịt.
Kết quả nghiên cứu tỷ lệ và cường độ ô nhiễm bào tử sợi (BTS) trên cá chép thương phẩm tại các địa điểm nghiên cứu. Tỷ lệ và cường độ nhiễm BTS trên cá chép thịt tại các vùng nghiên cứu. Tổng hợp tỷ lệ và cường độ nhiễm BTS trên cá chép thị tại các địa bàn nghiên cứu. Xác định nguyên nhân chính và đề xuất giải pháp chủ yếu nhằm hạn chế sự nhiễm bào sợi tử cho cá chép nuôi thương phẩm.
Những nguyên nhân chính là gây nhiễm bào tử sợi. Một số giải pháp chủ yếu. Kết luận và kiến nghị. Thành phần loài bảo tử sợi nghiên cứu.
Tỷ lệ nhiễm ở các vùng nghiên cứu. Cường độ nhiễm ở các vùng nghiên cứu. 66 ` iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tác hại của bào tử sợi đối với cá.
Kiến nghị các biện pháp phòng bệnh. 68 Tài liệu tham khảo. 69 Danh mục các công trình công bố. 72 ` v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CĐN Cường độ nhiễm CĐNTB Cường độ nhiễm trung bình DT Diện tích HTX Hợp tác xã KHV Kính hiển vi KST Ký sinh trùng M.
Myxobolus Max Cao nhất Min Thấp nhất NTTS Nuôi trồng thủy sản TB Trung bình Th. Thelohanellus TLN Tỷ lệ nhiễm ` vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Tương quan chiều dài và tuổi của cá Chép tại hạ lưu sông Hồng. Số lượng mẫu nghiên cứu.
Kết quả tổng hợp thành phần loài BTS ký sinh trên cá Chép nuôi thịt tại 4 tỉnh nghiên cứu. Diễn biến diện tích NTTS của 4 tỉnh nghiên cứu. Diễn biến sản lượng NTTS của 4 tỉnh nghiên cứu. Mùa vụ, hình thức nuôi và tuổi cá bị bệnh do Bào tử sợi.
Kết quả kiểm tra Bào tử sợi trên cá chép trong các hệ thống nuôi. Kết quả kiểm tra BTS trên cá chép trong các hệ thống nuôi tại tỉnh Bắc Ninh. Kết quả kiểm tra BTS trên cá chép trong các hệ thống nuôi tại tỉnh Bắc Giang. Kết quả kiểm tra BTS trên cá chép trong các hệ thống nuôi tại tỉnh Hưng Yên.
Kết quả kiểm tra BTS trên cá chép trong các hệ thống nuôi tại tỉnh Hải Dương. Kết quả kiểm tra cơ quan Bào tử sợi ký sinh trên cá chép nuôi. Kết quả nghiên cứu cường độ nhiễm BTS trên cá chép thịt ở Bắc Ninh. Kết quả nghiên cứu cường độ nhiễm BTS trên cá chép thịt ở Bắc Giang.
Kết quả nghiên cứu cường độ nhiễm BTS trên cá chép thịt ở Hưng Yên. Kết quả nghiên cứu cường độ nhiễm BTS trên cá chép thịt ở Hải Dương. Kết quả tổng hợp tỷ lệ nhiễm BTS trên cá chép thịt tại các địa điểm nghiên cứu. Kết quả tổng hợp cường độ nhiễm BTS trên cá chép thịt tại các địa điểm nghiên cứu.
63 ` vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2. Sơ đồ cấu tạo của trùng bào tử sợi - Myxosporea (theo Schulman, 1960). Hình dạng bào tử của Myxosporea:. Cá bị nhiễm bào tử sợi Myxobolus koi trên mang cá chép giống.
Cá chép 5 tháng tuổi bị bệnh do bào tử sợi/ Bào tử sợi (tổng thể cá). Bọc Bào nang của bào tử sợi/ Bào tử sợi trong ruột cá chép (mổ khám). Bọc Bào nang của bào tử sợi/ Bào tử sợi trong ruột cá chép (mổ khám cận cảnh). Bào nang ký sinh ở mang cá chép 5 tháng tuổi.
Bào tử sợi Myxobolus artus. Sơ đồ tiến hành nghiên cứu ký sinh trùng. Bọc Bào nang của Bào tử sợi trong ruột cá chép (tại Bắc Giang). Bọc Bào nang của Bào tử sợi trong ruột cá chép (tại Hưng Yên).
Bọc Bào nang của BTS trong ruột cá chép tại Hải Dương (92 bào nang/cá). Hình dạng loài Myxobolus toyamai Kudo, 1915; Bùi Quang Tề. Myxobolus toyamai; Mẫu tươi. Hình dạng loài Myxobolus koi Kudo, 1919; Bùi Quang Tề.
Myxobolus koi; Mẫu tươi x40. Myxobolus koi; Mẫu tươi x40 (nhuộm Nitrat bạc). Hình dạng loài Myxobolus achmerovi Schulman, 1966; Bùi Quang Tề. Myxobolus achmerovi, Mẫu tươi x40.
Hình dạng loài M. anisocapsularis Schulman, 1966; Bùi Quang Tề. Hình dạnh Myxobolus anisocapsularis; Mẫu tươi x 10. Hình dạng loài Myxosporea cyprini Doflein, 1898; Bùi Quang Tề.
Myxosporea cyprini; Mẫu tươi nhuộm AgNO3. Hình dạng loài Myxobolus artus Achmervo, 1960; Bùi Quang Tề. Myxobolus artus Achmervo; Mẫu tươi. Hình dạng loài Th.
catlae Chakvawartyet Basu, 1958; Bùi Quang Tề. Thelohanellus catlae, Mẫu tươi .42 ` viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thelohanellus catlae; Mẫu tươi. Hình dạng loài Thelohanellus acuminatus Hà Ký, 1968.
Thelohanellus acuminatus; Mẫu tươi nhuộm AgNO3. Thelohanellus rohitae, Mẫu soi tươi. Thelohanellus rohitae; Mẫu tươi nhuộm AgNO3. Thelohanellus rohitae – ký sinh trong ruột cá chép (mẫu…).
46 ` ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Vi Thế Đang Tên luận văn: “Nghiên cứu dịch tễ bệnh do bào tử sợi (Myxosporea) trên cá chép ở một số tỉnh phía Bắc và biện pháp phòng trị”. Ngành: Thú y Mã số: 60.01 Cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Mục đích nghiên cứu - Xác định thành phần loài thích bào tử trùng (bào tử sợi) trên cá chép nuôi thương phẩm. - Nghiên cứu tình hình nhiễm bệnh thích bào tử trùng (bào tử sợi) trên cá chép ở các vùng nghiên cứu.
- Nghiên cứu tỷ lệ và cường độ nhiễm thích bào tử trùng (bào tử sợi) trên cá chép thương phẩm tại các địa điểm thu mẫu.