Chương 1 TỔNG QUAN 1. Hệ thống công tác quản lý an toàn vệ sinh lao động trên thế giới 1. Hệ thống quản lý an toàn vệ sinh lao động theo ILO – OSH 2001 ILO-OSH 2001: Hướng dẫn về hệ thống quản lý an toàn và sức khỏe lao động do Tổ chức Lao động Quốc tế (International Labor Organisation - ILO) xây dựng dựa trên Công ước về sức khỏe và an toàn lao động 1981 và Công ước về dịch vụ sức khỏe lao động 1985, ban hành năm 2001. Hướng dẫn này khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng trên cơ sở tự nguyện dựa trên các nguyên tắc hoạt động kiểu vòng xoắn gồm các bước “Chính sách - Tổ chức - Lập kế hoạch và Thực hiện - Đánh giá - Cải tiến”.
Các nội dung chính của Hệ thống quản lý an toàn – vệ sinh lao động theo ILO – OSH 2001 Nguồn: Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội [1] Các nguyên tắc được ILO đề ra nhằm mục đích bảo vệ người lao động khỏi các tai nạn, chấn thương và bệnh tật phát sinh từ công việc của họ.1, muốn đảm bảo được yêu cầu đó thì trong quá trình sản xuất thì tổ chức phải tuân thủ 5 khâu: 7 - Chính sách: Đánh giá thực trạng ATVSLĐ tại cơ sở từ đó xác định mục tiêu và thiết lập các chính sách về ATVSLĐ, thúc đẩy sự tham gia của người sử dụng lao động và NLĐ - Tổ chức: Người sử dụng lao động phải chịu trách nhiệm chỉ đạo công tác ATVSLĐ và tuân thủ các yêu cầu của hệ thống ATVSLĐ. Đảm bảo ATVSLĐ cho NLĐ “- Kế hoạch và thực hiện: Công tác ATVSLĐ muốn diễn ra thuận lợi, hiệu quả phải tiến hành lập kế hoạch ATVSLĐ. Việc lập kế hoạch ATVSLĐ của cơ sở phải bao trùm việc xây dựng và tổ chức thực hiện toàn bộ các nội dung của hệ thống quản lý ATVSLĐ đã mô tả trong sơ đồ 1.1 - Đánh giá: Xây dựng, triển khai các thủ tục để giám sát, đánh giá và lập hồ sơ công tác ATVSLĐ. - Hành động cải thiện: Từ các kết quả đánh giá, kiểm tra tiến hành xác định những tồn tại, hạn chế từ đó đưa gia các giải pháp thích hợp cải thiện, duy trì hệ thống quản lý 1.
Tiêu chuẩn quản lý an toàn sức khoẻ nghề nghiệp OHSAS 18001 “OHSAS 18001 là tiêu chuẩn về hệ thống quản lý an toàn sức khỏe nghề nghiệp do Viện Tiêu chuẩn Anh (BSI) xây dựng và ban hành. OHSAS là viết tắt của cụm từ tiếng Anh: Occupational Health and Safertu Assment Series. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu đối với hệ thống quản lý an toàn và sức khoẻ nghề nghiệp, để các tổ chức có thể kiểm soát các rủi ro về an toàn và sức khoẻ nghề nghiệp (OH&S) và cải tiến việc thực hiện OH&S.” OHSAS 18001:2007 là phiên bản hiện hành. Tiêu chuẩn này cung cấp cho doanh nghiệp một khuôn khổ để xác định nội dung, quy trình kiểm soát và giảm thiểu rủi ro đến sức khoẻ và an toàn của NLĐ khi làm việc.
Hệ thống quản lí theo OHSAS 18001: 2007 được thể hiện qua sơ đồ sau: 8 “Sơ đồ 1. Hệ thống quản lý an toàn vệ sinh lao động theo tiêu chuẩn OHSAS 18001:2007” Nguồn: [15, tr.2] Theo mô hình này thì hệ thống quản lý ATVSLĐ ở một tổ chức gồm có 5 thành phần: -“Thiết lập chính sách ATVSLĐ (OH&S Policy): Từ những thực trạng tại cơ sở, tổ chức tiến hành thiết lập các chính sách ATVSLĐ [15, tr. - Hoạch định (Planning): Lập kế hoạch để đáp ứng mục tiêu, chính sách đã đề ra [15, tr. - Thực hiện và điều hành (Implementation and Operation): áp dụng và vận hành hệ thống quản lý ATVSLĐ [15, tr.
- Kiểm tra và hành động khắc phục (Checking): Đánh giá, kiểm tra các quá trình đã thực hiện từ đó xác định những tồn tại, hạn chế nhằm đưa ra các biện pháp khắc phục, cải thiện. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống quản lý [15, tr. - Xem xét của lãnh đạo (Management review): lãnh đạo của doanh nghiệp phải tiến hành xem xét về mặt quản lý của hệ thống quản lý an toàn sức khoẻ nghề nghiệp theo các giai đoạn thích hợp. Sau đó xác định các lĩnh vực cần cải thiện.” Lợi ích của việc áp dụng OHSAS 18001:2007: 9 - Nâng cao ý thức an toàn, gia tăng kiểm soát các mối nguy bằng cách thiết lập những mục tiêu, mục đích và phân công trách nhiệm rõ ràng trong tổ chức.
- Nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm thiểu rủi ro ngừng sản xuất khi có sự cố. - Tiết kiệm chi phí, giảm thiểu gánh nặng tài chính từ các khoản như đền bù thời gian sản xuất hao hụt, chi trả các khoản tiền phạt. - Tạo ra một hệ thống vững chắc giúp duy trì và cải tiến liên tục an toàn và sức khoẻ. - Nâng cao danh tiếng và tăng cơ hội giành được nhiều cơ hội kinh doanh mới.
Tiêu chuẩn quản lý an toàn sức khoẻ nghề nghiệp ISO 45001 “ISO 45001 là tiêu chuẩn quốc tế quy định các yêu cầu về hệ thống quản lý sức khỏe và an toàn lao động (Occupational Health and Safety - OH&S), cùng với cách hướng dẫn sử dụng, cho phép tổ chức chủ động cải thiện hiệu suất OH & S trong việc phòng ngừa thương tích và thiệt hại sức khỏe. ISO 45001 đưa ra khung quản lý các rủi ro và cơ hội về ATVSLĐ. Mục đích chính của hệ thống là đảm bảo NLĐ có môi trường làm việc an toàn, ngăn ngừa rủi ro tai nạn, chấn thương, bệnh tật thông qua việc loại bỏ mối nguy và giảm thiểu rủi ro liên quan đến ATVSLĐ.” Việc tiếp cận hệ thống quản lý ATVSLĐ áp dụng trong tiêu chuẩn này được hình thành trên khái niệm về Hoạch định - Thực hiện - Kiểm tra - Hành động (PDCA) [14, tr. Khái niệm PDCA là quá trình lặp lại được doanh nghiệp, cơ sở sản xuất sử dụng để đạt được cải tiến liên tục.
Quá trình này được tiến hành như sau: Hoạch định: Lên kế hoạch thiết lập mục tiêu, xây dựng chính sách ATVSLĐ, kiểm soát mối nguy, rủi ro và phân công trách nhiệm, quyền hạn cho các bộ phận có liên quan thực hiện [14, tr. Thực hiện: Thực hiện quá trình theo hoạch định [14, tr. 10 Kiểm tra: Theo dõi, đo lường và đánh giá hiệu quả hoạt động của hệ thống ATVSLĐ, báo cáo kết quả [14, tr. Hành động: thực hiện hành động để cải tiến liên tục kết quả thực hiện ATVSLĐ nhằm đạt được đầu ra dự kiến.
Tiêu chuẩn này đưa khái niệm PDCA vào một khuôn khổ mới, như minh họa trong sơ đồ: “Sơ đồ 1. Mô hình hệ thống quản lý an toàn vệ sinh lao động theo tiêu chuẩn ISO 45001: 2018” Nguồn: Tiêu chuẩn ISO45001:2018 [14, tr.12] Tiêu chuẩn ISO 45001 sẽ cải tiến hiệu quả công tác ATVSLĐ cho tổ chức như sau: - Giảm thiểu rủi ro về tổn thương và bệnh tật tại nơi làm việc, tạo môi trường làm việc an toàn - Nhận diện và loại trừ sớm các rủi ro về ATVSLĐ - Nâng cao ý thức về ATVSLĐ cho doanh nghiệp - Giảm thiểu tỉ lệ thương tích, bệnh tật và tử vong liên quan đến công việc 11 - Cải thiện hiệu suất và hiệu quả của công tác ATVSLĐ Ngoài ra ISO 45001 còn giúp doanh nghiệp nâng cao hình ảnh, uy tín, đạt được nhiều lợi ích như: - Cải thiện khả năng đáp ứng với các vấn đề về tuân thủ pháp luật - Giảm thiểu các chi phí do tai nạn gây ra - Bảo vệ uy tín thương hiệu - Giảm thiểu biến động nhân sự do các sự cố gây ra - Đạt được chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế Khi ISO 45001 được ban hành, OHSAS 18001 sẽ dần dần được bãi bỏ. Các Tổ chức phải chuyển đổi sang tiêu chuẩn mới trước tháng 3 năm 2021. ISO 45001 là tiêu chuẩn quốc tế, đảm bảo khả năng tương thích cao với các tiêu chuẩn khác, như ISO 9001 và 14001.
Điều này giúp việc triển khai và tích hợp vào các hệ thống quản lý khác dễ dàng hơn và mang lại giá trị gia tăng cho Tổ chức. Hệ thống quản lý an toàn vệ sinh lao động tại Nhật Hệ thống pháp luật về ATVSLĐ của Nhật bao gồm: Luật, dưới Luật là các pháp lệnh (tương đương quy chuẩn kỹ thuật quốc gia), dưới pháp lệnh là các hướng dẫn và quy chuẩn Hiện nay Nhật có 3 luật liên quan đến ATVSLĐ là: luật an toàn và sức khoẻ công nghiệp, luật tổ chức phòng chống tai nạn công nghiệp và luật đo đạc môi trường làm việc. Trên cơ sở đó, cơ quan an toàn và sức khoẻ Nhật Bản soạn thảo 10 nhóm Pháp lệnh tương ứng và đó cũng là nhóm quy chuẩn an toàn sức khoẻ nghề nghiệp trong hệ thống các quy chuẩn. Dưới cùng là các hướng dẫn và một loạt các tiêu chuẩn ban hành.
Hệ thống quản lý an toàn vệ sinh lao động tại Hàn Quốc Hệ thống văn bản ATVSLĐ tại Hàn Quốc đã tương đối hoàn thiện và được quy định một cách chặt chẽ, bao gồm các luật như luật an toàn và sức khoẻ công nghiệp, luật tiêu chuẩn lao động, song song dưới đó là các văn bản dưới luật như nghị định, thông tư, quy chuẩn, tiêu chuẩn. 12 "Luật An toàn và sức khỏe công nghiệp" của Quốc hội Hàn Quốc. + Mục tiêu của Luật an toàn và sức khỏe công nghiệp là: Duy trì và thúc đẩy an toàn và sức khoẻ của người lao động thông qua việc phòng ngừa TNLĐ và BNN bằng cách xây dựng các tiêu chuẩn về an toàn và sức khoẻ lao động và làm rõ trách nhiệm cá nhân, tạo ra môi trường làm việc thoải mái. + Phạm vi áp dụng của Luật như sau: Luật này sẽ áp dụng cho tất cả các doanh nghiệp hoặc nơi làm việc với điều kiện là Luật có thể không áp dụng toàn bộ hoặc một phần cho các doanh nghiệp theo quy định trong Sắc lệnh của Tổng thống có tính đến mức độ của có hại và mối nguy hiểm, loại hình và quy mô doanh nghiệp, vị trí của doanh nghiệp… Bộ máy quản lý nhà nước về ATVSLĐ như sau: Thành lập cơ quan an toàn Hàn Quốc trực thuộc chính phủ (KOSHA) có bộ máy từ trung ương tới địa phương.
Cơ quan này được cấp một phần kinh phí từ trung ương và thu phí từ các hoạt động đào tạo, huấn luyện, kiểm định an toàn,…KOSHA có quyền thanh tra, kiểm tra và xử phạt đối với các hành vi vi phạm ATVSLĐ. Các văn bản pháp luật như quy định, tiêu chuẩn ATVSLĐ cũng do KOSHA phụ trách nghiên cứu, ban hành.
