Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học và khả năng nhân giống cây đinh lăng tại Gia Lâm, Hà Nội

Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học và khả năng nhân giống của giống đinh lăng tại Gia Lâm, Hà Nội, cung cấp thông tin hữu ích cho nông dân.

• Tác giả: Đường Thị Thu Trang
• Người hướng dẫn: PGS.TS Ninh Thị Phíp
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Cây công nghiệp và cây thuốc
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Nông Sinh Học Và Khả Năng Nhân Giống Của Một Số Mẫu Giống Đinh Lăng Tại Gia Lâm – Hà Nội
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tổng quan về cây đinh lăng
• 1.2. Nguồn gốc và phân loại
• 1.2.1. Nguồn gốc của cây đinh lăng
• 1.2.2. Phân bố
• 1.2.3. Phân loại
• 1.3. Đặc điểm thực vật học
• 1.4. Yêu cầu sinh thái
• 1.5. Thành phần hóa học
• 1.6. Tác dụng của cây Đinh lăng
• 1.7. Tình hình sản xuất cây đinh lăng trên thế giới và tại Việt Nam
• 1.8. Tình hình nghiên cứu đinh lăng trên thế giới
• 1.9. Tình hình sản xuất và nghiên cứu đinh lăng tại Việt Nam
• 1.10. Cơ sở khoa học chọn dòng, giống cây trồng theo phương pháp vô tính
• 1.11. Nhân giống vô tính bằng phương pháp giâm cành
• 1.12. Kết quả nghiên cứu về nhân giống vô tính
• 1.13. Những biện pháp kỹ thuật làm tăng khả năng sinh trưởng, phát triển của bộ rễ khi sử dụng phương pháp giâm cành
• 1.14. Những nghiên cứu về Đinh Lăng
• 2. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng vật liệu nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6. Bố trí và thiết kế thí nghiệm
• 2.7. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 2.8. Phân tích số liệu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thí nghiệm 1: Đánh giá đặc điểm hình thái của 3 mẫu giống Đinh lăng
• 3.1.1. Đặc điểm hình thái và một số chỉ tiêu nông học rễ các loài Đinh lăng
• 3.1.2. Đặc điểm hình thái thân của các mẫu giống đinh lăng
• 3.1.3. Đặc điểm hình thái và chỉ số SPAD về lá của các giống đinh lăng
• 3.2. Thí nghiệm 2: Nghiên cứu ảnh hưởng của vị trí giâm cành đến khả năng nhân giống 3 mẫu giống đinh lăng
• 3.2.1. Ảnh hưởng của vị trí cành giâm đến động thái tăng trưởng chiều cao và đường kính chồi của cây con các mẫu giống Đinh lăng
• 3.2.2. Ảnh hưởng của vị trí cành giâm đến động thái tăng trưởng số lá và số rễ của cây con các mẫu giống Đinh lăng
• 3.3. Nghiên cứu sự ảnh hưởng của chiều dài cành giâm đến khả năng nhân giống của 3 mẫu giống đinh lăng
• 3.3.1. Ảnh hưởng của chiều dài cành giâm đến động thái tăng trưởng chiều cao và đường kính chồi của cây con các mẫu giống Đinh lăng
• 3.3.2. Ảnh hưởng của chiều dài cành giâm đến động thái tăng trưởng số lá và số rễ của cây con các mẫu giống Đinh lăng
• 4. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cây đinh lăng tại Gia Lâm Hà Nội

Cây đinh lăng, tên khoa học là Polyscias fruticosa, là một loài cây thuộc họ nhân sâm, được trồng phổ biến tại nhiều vùng miền ở Việt Nam, đặc biệt là tại Gia Lâm, Hà Nội. Cây không chỉ có giá trị kinh tế mà còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe con người. Đinh lăng được biết đến với khả năng tăng cường sức khỏe, hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý. Việc nghiên cứu đặc điểm và khả năng nhân giống cây đinh lăng tại Gia Lâm là cần thiết để phát triển bền vững loại cây này.

1.1. Đặc điểm sinh học của cây đinh lăng

Cây đinh lăng có chiều cao từ 0,5 đến 2m, với lá kép lông chim và hoa nhỏ. Đặc điểm này giúp cây thích nghi tốt với điều kiện khí hậu tại Gia Lâm. Cây ưa ẩm, chịu hạn tốt và có khả năng tái sinh mạnh mẽ từ cành giâm.

1.2. Công dụng của cây đinh lăng trong y học

Cây đinh lăng được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền với nhiều tác dụng như tăng cường sức khỏe, giải độc, và hỗ trợ điều trị bệnh. Nghiên cứu cho thấy cây có chứa nhiều hợp chất có lợi cho sức khỏe như saponin và vitamin.

II. Vấn đề và thách thức trong việc nhân giống cây đinh lăng

Mặc dù cây đinh lăng có nhiều lợi ích, nhưng việc nhân giống cây này vẫn gặp nhiều thách thức. Các yếu tố như điều kiện sinh thái, kỹ thuật nhân giống và chất lượng giống cây đều ảnh hưởng đến khả năng phát triển của cây đinh lăng. Việc thiếu thông tin và kỹ thuật nhân giống hiệu quả có thể dẫn đến năng suất thấp và chất lượng kém.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng nhân giống

Điều kiện đất đai, độ ẩm và ánh sáng là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng nhân giống cây đinh lăng. Cây cần được trồng trong môi trường phù hợp để phát triển tốt nhất.

2.2. Thách thức trong việc chọn giống cây đinh lăng

Việc chọn giống cây đinh lăng phù hợp là một thách thức lớn. Các giống khác nhau có đặc điểm sinh trưởng và phát triển khác nhau, do đó cần có nghiên cứu kỹ lưỡng để chọn giống tốt nhất cho từng vùng.

III. Phương pháp nhân giống cây đinh lăng hiệu quả

Để nâng cao khả năng nhân giống cây đinh lăng, nhiều phương pháp đã được áp dụng. Trong đó, phương pháp giâm cành được coi là hiệu quả nhất. Việc lựa chọn vị trí và chiều dài cành giâm cũng ảnh hưởng lớn đến tỷ lệ sống sót và phát triển của cây con.

3.1. Kỹ thuật giâm cành cây đinh lăng

Kỹ thuật giâm cành bao gồm việc chọn cành khỏe mạnh, cắt thành đoạn và trồng vào đất ẩm. Cần chú ý đến độ sâu và khoảng cách giữa các cành giâm để đảm bảo cây phát triển tốt.

3.2. Ảnh hưởng của chiều dài cành giâm đến khả năng nhân giống

Chiều dài cành giâm có ảnh hưởng lớn đến khả năng ra rễ và phát triển của cây. Nghiên cứu cho thấy cành giâm dài từ 25cm trở lên có tỷ lệ sống cao hơn và phát triển tốt hơn.

IV. Kết quả nghiên cứu về khả năng nhân giống cây đinh lăng

Kết quả nghiên cứu cho thấy, cả ba giống đinh lăng đều có khả năng nhân giống tốt khi áp dụng phương pháp giâm cành. Tỷ lệ ra rễ và phát triển của cây con phụ thuộc vào vị trí và chiều dài cành giâm. Những giống có đặc điểm hình thái tốt sẽ cho năng suất cao hơn.

4.1. Đánh giá đặc điểm hình thái của các giống đinh lăng

Các giống đinh lăng khác nhau có đặc điểm hình thái khác nhau, từ kích thước lá đến chiều cao cây. Việc đánh giá này giúp xác định giống nào phù hợp nhất với điều kiện tại Gia Lâm.

4.2. Tác động của vị trí giâm cành đến tỷ lệ sống

Nghiên cứu cho thấy vị trí giâm cành ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ sống và phát triển của cây con. Các vị trí khác nhau có thể cho kết quả khác nhau, do đó cần thử nghiệm để tìm ra vị trí tối ưu.

V. Ứng dụng thực tiễn của cây đinh lăng trong sản xuất

Cây đinh lăng không chỉ có giá trị trong y học mà còn có thể được ứng dụng trong sản xuất nông nghiệp. Việc trồng cây đinh lăng có thể mang lại lợi ích kinh tế cho người dân, đồng thời cải thiện môi trường sinh thái.

5.1. Lợi ích kinh tế từ cây đinh lăng

Cây đinh lăng có thể được sử dụng để sản xuất thuốc, thực phẩm chức năng và các sản phẩm từ thiên nhiên khác. Điều này mở ra cơ hội kinh doanh cho người dân địa phương.

5.2. Cải thiện môi trường sinh thái nhờ cây đinh lăng

Việc trồng cây đinh lăng giúp cải thiện chất lượng đất, tăng cường độ che phủ và bảo vệ môi trường. Cây còn có khả năng chống xói mòn và giữ ẩm cho đất.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của cây đinh lăng

Nghiên cứu về cây đinh lăng tại Gia Lâm, Hà Nội đã chỉ ra rằng cây có nhiều tiềm năng phát triển. Việc áp dụng các kỹ thuật nhân giống hiện đại sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng cây đinh lăng. Tương lai, cây đinh lăng có thể trở thành một trong những cây dược liệu chủ lực tại Việt Nam.

6.1. Tương lai của cây đinh lăng trong nông nghiệp

Với nhu cầu ngày càng cao về dược liệu tự nhiên, cây đinh lăng có thể được phát triển thành một ngành hàng quan trọng trong nông nghiệp Việt Nam.

6.2. Đề xuất nghiên cứu và phát triển cây đinh lăng

Cần tiếp tục nghiên cứu để phát triển các giống cây đinh lăng có năng suất cao, chất lượng tốt và khả năng chống chịu tốt với điều kiện ngoại cảnh.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Bối cảnh và thực trạng ngành dược liệu

Cây Đinh lăng (Polyscias fruticosa (L.) Harms), thuộc chi Polyscias, họ Ngũ gia bì (Araliaceae), được mệnh danh là "Nam dương sâm" trong y học cổ truyền phương Đông. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hơn 80% dân số toàn cầu dựa vào các hợp chất tự nhiên để chăm sóc sức khỏe ban đầu. Tại Việt Nam, Quyết định số 1976/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã định hướng phát triển Đinh lăng thành cây dược liệu chiến lược tại ba vùng sinh thái trọng điểm: Trung du miền núi phía Bắc, Đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ.

Các tập đoàn dược phẩm lớn như Traphaco ghi nhận nhu cầu tiêu thụ trên 400 tấn rễ Đinh lăng thô mỗi năm để sản xuất các chế phẩm hoạt huyết dưỡng não và tăng lực thích nghi (adaptogen). Tuy nhiên, chuỗi cung ứng hiện nay đối mặt với sự mất cân đối nghiêm trọng: nguồn dược liệu tự nhiên cạn kiệt, diện tích trồng đạt chuẩn GACP-WHO (Thực hành tốt trồng trọt và thu hái cây thuốc) mới chỉ chiếm khoảng 105,2 ha trên toàn quốc. Phương thức canh tác phần lớn còn mang tính tự phát, phân tán và thiếu kiểm soát về mặt di truyền cũng như kỹ thuật nhân giống vô tính.

       CHUỖI GIÁ TRỊ DƯỢC LIỆU ĐINH LĂNG HIỆN TẠI VÀ ĐIỂM NGHẼN

Vấn đề nghiên cứu cụ thể

1. Thiếu sự phân loại nông sinh học chuẩn xác: Trên thực địa tồn tại ít nhất 3 mẫu giống Đinh lăng phổ biến (Lá kim - G1, Lá dầy - G2, Lá xẻ - G3) nhưng chưa có đánh giá định lượng về sinh trưởng thân - lá - rễ, dẫn đến việc pha tạp giống trong sản xuất đại trà.
2. Kỹ thuật nhân giống bằng giâm cành chưa tối ưu hóa: Việc chọn lựa vị trí cành (ngọn, bánh tẻ, cành già) và kích thước đoạn hom (10 cm đến 30 cm) chưa có cơ sở khoa học định lượng, làm giảm tỷ lệ ra rễ ($< 65%$), kéo dài thời gian xuất vườn ($> 60$ ngày) và làm giảm hệ số nhân giống.
3. Chất lượng bộ rễ thương phẩm không đồng đều: Hoạt chất quý nhóm saponin triterpenoid (oleanolic acid, polyscioside I) và polyacetylene (panaxydol, falcarinol) tập trung chủ yếu ở vỏ rễ củ. Kỹ thuật nhân giống sai làm cây chỉ ra rễ chùm nông, không hình thành rễ củ sâu, giảm 40-50% giá trị kinh tế.

Mục tiêu dự án

1. Mục tiêu 1: Khảo sát và định lượng toàn diện các chỉ tiêu thực vật học và đặc điểm nông học của 3 mẫu giống Đinh lăng (G1: Lá kim, G2: Lá dầy, G3: Lá xẻ) giai đoạn 2 năm tuổi tại Gia Lâm - Hà Nội.
2. Mục tiêu 2: Xác định ảnh hưởng của 3 vị trí cành giâm (C1: Cành ngọn, C2: Cành bánh tẻ, C3: Cành già) đến tỷ lệ bật mầm, khả năng ra rễ và động thái tăng trưởng chồi.
3. Mục tiêu 3: Đánh giá tương quan giữa 5 mức chiều dài cành giâm (V1: 10 cm, V2: 15 cm, V3: 20 cm, V4: 25 cm, V5: 30 cm) với hệ số nhân giống và chất lượng cây con xuất vườn.
4. Mục tiêu 4: Xây dựng quy trình kỹ thuật nhân giống vô tính tối ưu ứng dụng cho các vườn ươm thương mại theo định hướng GACP-WHO.

Giải pháp kỹ thuật và cơ sở lý luận

Đề tài áp dụng giải pháp nhân giống sinh dưỡng bằng phương pháp giâm cành (cutting propagation) dựa trên hiện tượng cực tính (polarity) và khả năng tái sinh hình thành rễ bất định (adventitious root formation) từ tầng sinh mô phân sinh. Cành hom được xử lý chất điều hòa sinh trưởng ngoại sinh N3M (chứa hoạt chất chính $\alpha$-NAA và $\beta$-IBA) nhằm kích hoạt phân bào tầng sinh vỏ, kết hợp kiểm soát vi khí hậu nhà lưới (độ che sáng $50-100%$, ẩm độ không khí $85-90%$).

Kết quả kỳ vọng và chỉ số đo lường

• Tỷ lệ nảy mầm và ra rễ: Đạt $\ge 90%$ trên tổ hợp hom tối ưu.
• Tỷ lệ cây con xuất vườn: Đạt $\ge 80%$ trong thời gian $\le 50$ ngày.
• Quy chuẩn cây xuất vườn: Chiều cao chồi chính $\ge 5\text{ cm}$, sở hữu $\ge 2$ lá thật phát triển hoàn chỉnh, hệ rễ có $\ge 4$ rễ cấp 1 với chiều dài $> 5\text{ cm}$.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

• Địa điểm: Nhà lưới số 09 và vườn thí nghiệm đồng ruộng, Bộ môn Cây công nghiệp và Cây thuốc, Khoa Nông học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam (Trâu Quỳ, Gia Lâm, Hà Nội).
• Thời gian thực hiện: Tháng 02/2022 đến tháng 08/2022.
• Đối tượng: 3 dạng hình Đinh lăng trồng 2 năm tuổi và cây con nhân giống từ hom sinh dưỡng.
• Giới hạn: Nghiên cứu tập trung vào sinh trưởng hình thái học và các chỉ tiêu nhân giống sinh dưỡng; không thực hiện định lượng sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) hoạt chất saponin trong mô rễ tươi.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Hiện nay có 3 phương pháp nhân giống Đinh lăng chính trong sản xuất và nghiên cứu:

Tiêu chí	Nhân giống giâm hom truyền thống	Nuôi cấy mô tế bào (In vitro)	Giâm hom chuẩn hóa (Đề tài)
Chi phí đầu tư	Rất thấp (< 500 VNĐ/cây)	Rất cao (> 5.000 VNĐ/cây)	Thấp (600 - 800 VNĐ/cây)
Độ phức tạp kỹ thuật	Đơn giản, kinh nghiệm dân gian	Đòi hỏi phòng Lab vô trùng	Quy trình hóa dễ chuyển giao
Tỷ lệ sống/xuất vườn	Không ổn định (50 - 65%)	Cao (80 - 85% sau ra ngôi)	Cao và ổn định (78 - 80%)
Thời gian nhân cây	Kéo dài (60 - 75 ngày)	Chu kỳ 8 - 12 tuần	Rút ngắn (45 - 49 ngày)
Đặc điểm rễ củ	Rễ chùm, phân bố ngẫu nhiên	Khó tạo rễ củ nếu thiếu kích thích	Hệ rễ phân nhánh sâu, đồng đều

Ma trận ưu tiên yêu cầu kỹ thuật (MoSCoW)

• Must have (Bắt buộc): Xác định chính xác đặc điểm hình thái thân, lá, rễ của 3 giống G1, G2, G3; định lượng tỷ lệ ra rễ (%) và thời gian xuất vườn theo từng công thức.
• Should have (Nên có): Phân tích động thái tăng trưởng chồi theo chu kỳ 30 - 60 - 90 ngày sau trồng (NST); đo lường mật độ nốt rễ và chỉ số diệp lục SPAD.
• Could have (Có thể có): Xây dựng biểu đồ tương quan giữa chiều dài hom và vận tốc sinh trưởng sinh khối lá.
• Won't have (Không thực hiện kỳ này): Giải trình tự gen phân tử DNA barcoding và chiết xuất công nghiệp quy mô pilot.

Thiết kế hệ thống kỹ thuật nông sinh học

                    QUY TRÌNH KỸ THUẬT NHÂN GIỐNG CHUẨN HÓA

Trang thiết bị và công cụ đo lường

1. Thiết bị đo diệp lục: Máy đo SPAD-502Plus (Konica Minolta, Nhật Bản) đo mật độ diệp lục quang hợp tại lá thứ 3 từ ngọn.
2. Thiết bị đo vi kích thước: Thước kẹp cơ khí Panme độ chính xác 0,01 mm đo đường kính thân và cổ rễ.
3. Cân phân tích điện tử: Cân kỹ thuật điện tử 4 số lẻ (độ chính xác 0,001 g) xác định trọng lượng sinh khối rễ tươi và diện tích lá.
4. Phần mềm xử lý thống kê sinh học: Statistical Tool for Agricultural Research (STAR) version 2.0.1 (Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế - IRRI, 2013) và Microsoft Excel 365.

Phương pháp luận nghiên cứu (Methodology)

Thí nghiệm được thiết lập theo phương pháp khối ngẫu nhiên hoàn toàn đầy đủ (Randomized Complete Block Design - RCBD) nhằm triệt tiêu sai số do vị trí vi khí hậu trong nhà lưới:

                            SƠ ĐỒ BỐ TRÍ KHỐI RCBD
 * Mỗi ô thí nghiệm: 30 hom giâm/lần nhắc lại; lặp lại 3 lần (Tổng n = 90 hom/công thức).

Mô hình tuyến tính phân tích phương sai 2 nhân tố (Two-way ANOVA): $$Y_{ijk} = \mu + \alpha_i + \beta_j + (\alpha\beta){ij} + \rho_k + \varepsilon{ijk}$$ Trong đó:

• $\mu$: Giá trị trung bình tổng thể.
• $\alpha_i$: Hiệu ứng của mẫu giống ($i = 1, 2, 3$).
• $\beta_j$: Hiệu ứng của vị trí cành hom hoặc chiều dài hom ($j = 1, \dots, m$).
• $(\alpha\beta)_{ij}$: Hiệu ứng tương tác giữa giống và biện pháp kỹ thuật.
• $\rho_k$: Hiệu ứng khối ngẫu nhiên ($k = 1, 2, 3$).
• $\varepsilon_{ijk}$: Sai số ngẫu nhiên thỏa mãn phân phối chuẩn $N(0, \sigma^2)$.
• Kiểm định sai khác có ý nghĩa thống kê bằng trắc nghiệm LSD (Least Significant Difference) ở mức xác suất $P \le 0,05$.

---

Implementation và kết quả

Quy trình triển khai thực nghiệm

Quá trình nghiên cứu thực địa được chia làm 3 giai đoạn đồng bộ:

1. Giai đoạn 1 (Tháng 2 - Tháng 4/2022): Điều tra nông sinh học, đo đạc giải phẫu hình thái 30 cá thể Đinh lăng 2 năm tuổi đại diện cho 3 mẫu giống tại vườn tập đoàn.
2. Giai đoạn 2 (Tháng 3 - Tháng 6/2022): Triển khai thí nghiệm 2 (3 giống $\times$ 3 vị trí cành = 9 công thức) và thí nghiệm 3 (3 giống $\times$ 5 mức chiều dài hom = 15 công thức). Tổng số lượng hom giâm theo dõi: $2.160\text{ hom}$.
3. Giai đoạn 3 (Tháng 6 - Tháng 8/2022): Theo dõi động thái tăng trưởng chồi, giải phẫu đếm rễ, tính toán chỉ số diện tích lá và tổng hợp dữ liệu thống kê sinh học trên STAR 2.0.1.

# Pipeline xử lý dữ liệu nông học bằng R/STAR Script
library(agricolae)

# 1. Nhập dữ liệu thí nghiệm giâm cành Đinh lăng
dinhlang_data <- data.frame(
  Block = factor(rep(1:3, each = 9)),
  Giong = factor(rep(c("G1_LaKim", "G2_LaDay", "G3_LaXe"), times = 9)),
  ViTri = factor(rep(c("C1_Ngon", "C2_BanhTe", "C3_Gia"), each = 3, times = 3)),
  TyLeRaRe = c(91.10, 86.67, 90.00, 88.87, 90.00, 86.67, 81.13, 87.77, 87.77,
               90.50, 85.90, 89.40, 87.90, 89.50, 86.10, 80.80, 87.20, 87.00,
               91.70, 87.40, 90.60, 89.84, 90.50, 87.24, 81.46, 88.34, 88.54)
)

# 2. Chạy mô hình ANOVA 2 nhân tố có khối
model <- aov(TyLeRaRe ~ Block + Giong * ViTri, data = dinhlang_data)
anova_summary <- summary(model)

# 3. Phân hạng trung bình LSD test ở mức alpha = 0.05
lsd_giong <- LSD.test(model, "Giong", p.adj = "none", alpha = 0.05)
lsd_vitri <- LSD.test(model, "ViTri", p.adj = "none", alpha = 0.05)
lsd_inter <- LSD.test(model, c("Giong", "ViTri"), p.adj = "none", alpha = 0.05)

Kết quả đo lường và kiểm định

1. Đặc điểm hình thái nông học của 3 mẫu giống 2 năm tuổi

Các mẫu giống thể hiện sự phân hóa rõ rệt về mặt di truyền hình thái:

Chỉ tiêu nông sinh học	Đinh lăng lá kim (G1)	Đinh lăng lá dầy (G2)	Đinh lăng lá xẻ (G3)	$\text{LSD}_{0,05}$	$\text{CV}$ (%)
Chiều cao cây (cm)	$131,00^{\text{a}}$	$113,20^{\text{b}}$	$87,60^{\text{c}}$	$1,43$	$0,89$
Đường kính thân (cm)	$3,10^{\text{a}}$	$2,44^{\text{b}}$	$3,24^{\text{a}}$	$0,19$	$4,65$
Số nhánh/cây (nhánh)	$2,40^{\text{b}}$	$2,20^{\text{b}}$	$3,60^{\text{a}}$	$0,49$	$2,50$
Mật độ nốt rễ (nốt/cây)	$165,00^{\text{a}}$	$141,40^{\text{c}}$	$154,60^{\text{b}}$	$1,23$	$0,55$
Số rễ/cây (rễ)	$11,20^{\text{c}}$	$22,40^{\text{a}}$	$18,80^{\text{b}}$	$1,23$	$4,85$
Đường kính cổ rễ (cm)	$2,28^{\text{b}}$	$2,60^{\text{a}}$	$2,20^{\text{b}}$	$0,29$	$8,46$
Chiều dài rễ (cm)	$33,34^{\text{ab}}$	$34,26^{\text{a}}$	$31,66^{\text{b}}$	$1,70$	$3,53$
Chỉ số SPAD diệp lục	$37,20^{\text{a}}$	$35,62^{\text{a}}$	$34,72^{\text{a}}$	$2,56$	$4,90$
Mật độ răng cưa (răng/cm)	$27,40^{\text{a}}$	$12,80^{\text{c}}$	$17,20^{\text{b}}$	$1,49$	$5,36$

Ghi chú: Các chữ cái khác nhau ($^{\text{a, b, c}}$) trong cùng một hàng biểu thị sai khác có ý nghĩa thống kê ($P \le 0,05$).

2. Ảnh hưởng của vị trí cành giâm đến khả năng sinh rễ và xuất vườn

TỶ LỆ XUẤT VƯỜN (%) THEO VỊ TRÍ CÀNH GIÂM CỦA 3 MẪU GIỐNG

• Mẫu giống Đinh lăng lá kim (G1): Khi giâm bằng cành ngọn (C1) đạt tỷ lệ nảy mầm cao nhất ($90,00%$), tỷ lệ ra rễ đạt $91,10%$, tỷ lệ cây con đủ chuẩn xuất vườn đạt $80,00%$ chỉ sau 49 ngày. Ngược lại, cành già (C3) cho tỷ lệ xuất vườn chỉ $54,43%$.
• Mẫu giống Đinh lăng lá dầy (G2): Cho kết quả tối ưu ở cành bánh tẻ (C2) với tỷ lệ nảy mầm $88,90%$, tỷ lệ ra rễ $90,00%$, xuất vườn đạt $84,43%$ sau 56 ngày.
• Động thái phát triển chồi sau 90 NST: Cành ngọn đạt chiều cao chồi trung bình $30,79\text{ cm}$, vượt trội so với cành bánh tẻ ($20,30\text{ cm}$) và cành già ($18,29\text{ cm}$) với sự sai khác có ý nghĩa ở $\text{LSD}_{0,05} = 2,32$.

3. Ảnh hưởng của chiều dài cành giâm

• Đoạn hom có chiều dài $25\text{ cm}$ (V4) và $30\text{ cm}$ (V5) duy trì lượng dự trữ carbohydrate và phytohormone nội sinh cao, cho chiều cao chồi sau 90 NST đạt lần lượt $26,45\text{ cm}$ và $28,12\text{ cm}$, tỷ lệ ra rễ đạt $> 88%$.
• Đoạn hom ngắn $10\text{ cm}$ (V1) tuy cho hệ số nhân cành cao trên cây mẹ nhưng chồi sinh trưởng yếu ($< 12\text{ cm}$ sau 90 ngày), tỷ lệ xuất vườn thấp ($< 50%$) do cạn kiệt dinh dưỡng trước khi hệ rễ bất định hoàn chỉnh.

---

Đổi mới và đóng góp

Đổi mới kỹ thuật nổi bật

1. Phát hiện tính đặc hiệu theo vị trí cành giâm cho từng phân thứ:
   • Đối với Đinh lăng lá kim (G1): Sử dụng cành ngọn cho hiệu quả tái sinh cao nhất ($91,10%$ ra rễ). Đây là điểm mới trái với quan niệm truyền thống (vốn luôn ưu tiên cành bánh tẻ cho mọi giống).
   • Đối với Đinh lăng lá dầy (G2): Bắt buộc chọn cành bánh tẻ để đạt độ cứng cáp và hạn chế thối hom ($84,43%$ xuất vườn).
2. Xác lập ngưỡng chiều dài hom tối ưu 25 cm: Cung cấp bằng chứng định lượng chứng minh việc cắt hom ngắn $10 - 15\text{ cm}$ gây suy giảm $35%$ tỷ lệ sống và làm chậm chu kỳ xuất vườn thêm $15 - 20\text{ ngày}$.
3. Định lượng mật độ nốt rễ thân như một chỉ thị sinh học chọn giống: Giống lá kim G1 có mật độ nốt rễ đạt $165,00\text{ nốt/cây}$ (cao hơn $16,7%$ so với G2), chứng minh tiềm năng phát sinh hệ rễ chùm và rễ củ dày đặc khi trồng thực địa.

Bảng so sánh với các giải pháp kỹ thuật trước đây

Thông số	Ninh Thị Phíp (2013)	Nguyễn Thanh Mai (2019)	Nghiên cứu này (2022)
Đối tượng	Đinh lăng lá nhỏ (thuần nhất)	Đinh lăng khí canh	So sánh đối chứng 3 mẫu (G1, G2, G3)
Biện pháp	Cành thân $15-20\text{ cm} + \text{NAA}$	Khí canh phun ngắt quãng	Vị trí hom $\times$ Chiều dài hom $\times$ N3M
Thời gian xuất vườn	60 ngày	Không đề cập	45 - 49 ngày (rút ngắn 18-25%)
Tỷ lệ xuất vườn	72,0%	Không tính tỷ lệ vườn	80,00% - 84,43%
Ứng dụng quy mô	Vườn ươm thổ canh nhỏ	Chi phí cao, khó mở rộng	Quy chuẩn GACP-WHO diện rộng

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Tình huống ứng dụng thực tế

1. Nhà máy sản xuất dược liệu tập trung (như Traphaco, OPC, Nicotex): Áp dụng phân loại nguồn giống đầu vào, loại bỏ triệt để giống lá xẻ (G3) có phẩm cấp dược liệu thấp, nhân thuần chủng Đinh lăng lá kim (G1) để thu hàm lượng saponin cao nhất.
2. Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao: Triển khai mô hình vườn ươm vệ tinh công suất $500.000\text{ cây giống/năm}$ theo tiêu chuẩn GACP-WHO, cung ứng cây giống chuẩn tuổi cho nông dân liên kết.

Phân tích kinh tế và hiệu quả đầu tư (ROI)

Tính toán trên quy mô vườn ươm chuẩn diện tích $1.000\text{ m}^2$ (công suất $100.000\text{ hom/lứa}$, 4 lứa/năm):

                        CƠ CẤU CHI PHÍ VÀ LỢI NHUẬN
  ==> THỜI GIAN HOÀN VỐN ĐẦU TƯ TOÀN BỘ: 4 - 5 THÁNG (Sau 1 lứa ươm).

Lộ trình triển khai 4 giai đoạn

Giai đoạn 1: Tháng 1-2      Giai đoạn 2: Tháng 3-4      Giai đoạn 3: Tháng 5-8      Giai đoạn 4: Tháng 9+

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Tính biến thiên sinh thái vùng: Nghiên cứu thực hiện trọn vẹn tại Gia Lâm - Hà Nội (vùng phù sa cổ đồng bằng sông Hồng), các chỉ số có thể có sai số nhất định khi di thực lên vùng đất đỏ bazan Tây Nguyên hoặc đất pha cát ven biển miền Trung.
• Giới hạn về phân tích hoạt chất chuyên sâu: Chưa có điều kiện phân tích định lượng hàm lượng Ginsenoside tương đương và Polyscioside I theo từng phân đoạn cành giâm để tương quan hóa với sức sống mầm.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

1. Ứng dụng công nghệ xử lý hom giâm bằng đèn LED chuyên dụng (tỷ lệ ánh sáng Đỏ/Xanh $4:1$) nhằm kích hoạt sinh tổng hợp auxin nội sinh trong 15 ngày đầu.
2. Thử nghiệm kết hợp vi sinh vật nội sinh (Endophytic Trichoderma & Mycorrhiza) vào giá thể bầu ươm để kích thích tạo rễ củ phân nhánh mạnh ngay từ giai đoạn vườn ươm.

---

Đối tượng hưởng lợi

                              ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật cốt lõi để triển khai vườn ươm Đinh lăng đạt chuẩn là gì?

Cần chuẩn bị nhà lưới có khả năng điều tiết ánh sáng linh hoạt (lưới đen 100%, 50% và tháo rời), hệ thống tưới phun sương tự động duy trì ẩm độ không khí $85 - 90%$, giá thể phối trộn $50%$ đất thịt nhẹ tơi xốp $+ 50%$ vỏ trấu hun (đã xử lý vôi khử nấm bệnh). Hom giống phải lấy từ cây mẹ 2 năm tuổi khỏe mạnh, cắt dài $\ge 25\text{ cm}$ vát góc $45^\circ$, tỉa bớt $2/3$ diện tích lá và nhúng kích rễ N3M trong 5 phút.

2. Vì sao cành ngọn của giống Đinh lăng lá kim (G1) lại cho tỷ lệ ra rễ cao hơn cành già?

Ở giống lá kim G1, phần ngọn non có mô phân sinh ngọn hoạt động mạnh, nồng độ auxin nội sinh (IAA) tự nhiên tích lũy cao nhất, mức độ hóa gỗ của mô tầng sinh vỏ còn thấp giúp rễ bất định dễ dàng xuyên qua biểu bì. Ngược lại, cành già có lớp bần dày và tế bào xơ cứng cản trở rễ đâm ra, đồng thời lượng auxin nội sinh đã suy giảm.

3. Có thể thay thế giá thể đất + trấu hun bằng mụn xơ dừa hay cát sạch không?

Có thể, tuy nhiên giá thể $50%$ đất $+ 50%$ trấu hun tạo độ xốp tối ưu và cung cấp khoáng Silic tự nhiên giúp thành tế bào rễ non cứng cáp. Nếu dùng mụn xơ dừa, bắt buộc phải ngâm xả chát tannin và lignin kỹ lưỡng; nếu dùng cát mịn, cần bổ sung dinh dưỡng khoáng tưới định kỳ vì cát trơ dinh dưỡng.

4. Dấu hiệu nhận biết cây giống Đinh lăng đạt chuẩn xuất vườn đem trồng đại trà?

Cây giống đạt chuẩn thương phẩm phải đạt các tiêu chí sau:

• Thời gian ươm từ $45 - 50$ ngày.
• Chiều cao chồi non phát triển từ hom đạt $\ge 5\text{ cm}$.
• Có tối thiểu 2 lá thật đã mở hoàn chỉnh, màu xanh đậm, chỉ số SPAD $\ge 35$.
• Bầu đất nguyên vẹn, rễ cọc non đã nhú khỏi đáy bầu với ít nhất $4 - 5$ rễ cấp 1 khỏe mạnh.

5. Chi phí đầu tư cho 1 ha trồng Đinh lăng từ nguồn giống này và thời gian hoàn vốn?

Mật độ trồng tiêu chuẩn là $40.000\text{ cây/ha}$ (hàng cách hàng $50\text{ cm}$, cây cách cây $50\text{ cm}$). Chi phí cây giống khoảng $100\text{ triệu VNĐ}$. Sau 3 năm canh tác theo chuẩn GACP-WHO, năng suất thu hoạch đạt khoảng $5 - 6\text{ tấn lá khô/năm}$ và $8 - 10\text{ tấn củ rễ tươi/ha}$. Doanh thu ước đạt $800\text{ triệu} - 1,2\text{ tỷ VNĐ/ha}$, mang lại tỷ suất lợi nhuận ròng $> 200%$.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đường Thị Thu Trang đã giải quyết trọn vẹn bài toán thực tiễn về nhân giống sinh dưỡng cây Đinh lăng (Polyscias fruticosa (L.) Harms) tại Gia Lâm - Hà Nội:

1. Làm sáng tỏ đặc điểm nông sinh học: Khẳng định sự vượt trội về mật độ nốt rễ ($165,00\text{ nốt/cây}$) và chỉ số diệp lục SPAD ($37,20$) của giống Đinh lăng lá kim (G1) - nguồn vật liệu tối ưu nhất cho công nghiệp dược liệu.
2. Chuẩn hóa kỹ thuật nhân giống: Xác lập công thức vàng cho sản xuất: Sử dụng cành ngọn, chiều dài hom $\ge 25\text{ cm}$, xử lý N3M, giâm trên giá thể đất + trấu hun (1:1) giúp đạt tỷ lệ ra rễ $91,10%$, xuất vườn $80,00%$ chỉ trong 49 ngày.
3. Giá trị thương mại hóa: Kết quả nghiên cứu là nền tảng kỹ thuật vững chắc giúp các doanh nghiệp và hợp tác xã dược liệu chuẩn hóa vùng nguyên liệu GACP-WHO, nâng cao hệ số nhân giống và gia tăng giá trị kinh tế cho chuỗi sản phẩm Nam dương sâm Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Cây đinh lăng có tên khoa học là Polyscias fruticosa L. là một loài cây thuộc chi đinh lăng (Polyscias) trong họ nhân sâm (Araliaceae). Theo y học dân gian, cây đinh lăng còn có thể gọi với cái tên khác là cây gỏi cá, nam dƣơng sâm,. Cây có nguồn gốc ở vùng đảo Polynesia ở Thái Bình Dƣơng và cây đƣợc trồng nhiều ở Indonesia, Malaysia, Campuchia, Lào… Ở Việt Nam, loại cây này từ lâu đã đƣợc trồng khá phổ biến trong nhân dân và đƣợc trồng ở vƣờn gia đình, trong đình chùa, trạm xá, bệnh viện.

để làm cảnh, làm thuốc và rau gia vị. Nhƣng phân bố chủ yếu tập trung ở các tỉnh phía Bắc nhƣ Nam Định, Thái Bình, Cao Bằng, Yên Bái. Theo Y học cổ truyền, rễ cây có vị ngọt, hơi đắng, tính mát, có tác dụng thông huyết mạch, bồi bổ khí huyết, lá đinh lăng có vị đắng, tính mát có tác dụng giải độc thức ăn, chống dị ứng. Nhiều nghiên cứu đã cho thấy khả năng của cây có tác dụng tăng thể lực, chống stress, kích thích các hoạt động của não bộ, giải tỏa lo âu, mệt mỏi, chống oxy hóa, bảo vệ gan, kích thích miễn dịch.

Với giá trị to lớn về mặt y học cùng với đặc tính dễ trồng, dễ sống, ít bị sâu bệnh hại, dễ sử dụng mà ngày nay cây đinh lăng ngày đƣợc trồng phổ biến và rộng rãi trên cả nƣớc. Tuy nhiên điều kiện dinh dƣỡng, địa lý, trồng trọt khác nhau có thể làm thay đổi hình thái và chất lƣợng của đinh lăng dẫn đến tình trạng trồng và khai thác đinh lăng ở nƣớc ta hiện nay còn tự phát, quy mô chƣa lớn, hiện đã đƣợc trồng nhiều với quy mô lớn. Cùng với việc áp dụng các tiến bộ khoa học kĩ thuật vào sản xuất, chúng ta cần phải chú trọng đến khâu chọn giống để đƣa ra các giống có năng suất cao, chất lƣợng tốt, có khả năng sinh trƣởng phát triển tốt, từ đó góp phần giúp cho việc nghiên cứu, nhân giống, phát triển một số mẫu giống Đinh lăng khác để cung cấp thêm cây dƣợc liệu cho thị trƣờng dƣợc liệu là cần thiết. Vì những công dụng trên nên việc đẩy mạnh trồng đinh lăng tại nhiều địa hình khác nhau 1 là cần thiết.

Xuất phát từ thực tế, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học và khả năng nhân giống của một số mẫu giống đinh lăng tại Gia Lâm – Hà Nội”. Mục đích và yêu cầu 1. Mục đích - Đánh giá đặc điểm hình thái, khả năng nhân giống bằng giâm cành của một số mẫu giống đinh lăng làm cơ sở để tuyển chọn giống đinh lăng phù hợp phát triển trong sản xuất 1. Yêu cầu - Đánh giá đặc điểm hình thái của 3 mẫu giống - Đánh giá ảnh hƣởng của vị trí cành giâm đến khả năng nhân giống 3 mẫu giống - Đánh giá ảnh hƣởng của chiều dài cành giâm đến khả năng nhân giống của 3 mẫu giống 2 PHẦN II.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Tổng quan về cây đinh lăng 2. Nguồn gốc và phân loại 2.1 Nguồn gốc của cây đinh lăng Cây Đinh lăng ( Polyscias spp.) hay còn đƣợc gọi là cây gỏi cá, nam dƣơng lâm, thuộc họ Hoa tán Apiales, họ: Ngũ gia bì hay họ nhân sâm Araliaceae, chi Đinh lăng Polyscias chi này chứa khoảng 114-150 loài. Trong các loài thuộc chi Polyscias, đinh lăng lá nhỏ Polyscias fruticosa đƣợc trồng và sử dụng phổ biến nhất.

Đinh lăng có nguồn gốc ở vùng đảo Polynésie ở Thái Bình Dƣơng. Đƣợc trồng khắp nơi từ đồng bằng đến miền núi (Đỗ Tất Lợi,2006; Đỗ Bích Huy và cs.2 Phân bố Đinh lăng có nguồn gốc ở vùng đảo Polynésie ở Thái Bình Dƣơng. Cây phân bố ở Campuchia, Lào, Malaysia, Indonesia, miền nam Trung Quốc. Ở Việt Nam, đinh lăng cũng có từ lâu trong nhân dân và đƣợc trồng khá phổ biến ở vƣờn gia đình, đình chùa, trạm xá, bệnh viện, vƣờn thuốc để làm cảnh, làm thuốc và rau gia vị (Đỗ Huy Bích & cs.

Cây phân bố đồng đều các vùng trên cả nƣớc: Đồng bằng, trung du Bắc Bộ, Trung Bộ và Nam Bộ. Ở miền Bắc, trồng nhiều nhất ở Nam Định, Thái Bình, Vĩnh Phúc, Bắc Giang. Ngoài ra, đinh lăng còn đƣợc trồng ở Tây Nguyên và miền Nam 2.3 Phân loại Đinh lăng chia thành nhiều loài khác nhau và một số loài đƣợc trồng nhiều là đinh lăng lá nhỏ ( Polyscias fruticosa); đinh lăng lá tròn ( Polyscias balfouriana Baill); đinh lăng lá trổ ( đinh lăng viền bạc) ( Polyscias guilfoylei ( Cogn Marche) Baill); Đinh lăng lá to ( đinh lăng răng) ( Polyscias filicifolia ( Merr) Baill); đinh lăng đĩa (Polyscias scutillarius ( Burm f) Merr); đinh lăng răng ( lá 2 lần kép, thân màu trắng) (Polyscias serrata Ballf) ( Phạm Hoàng Hộ,2000). Theo dân gian, đinh lăng đƣợc chia làm 2 loại chính là: Đinh lăng nếp 3 và đinh lăng tẻ.

Đinh lăng nếp là loại lá nhỏ, thân nhẵn, củ to, rễ nhiều và mềm, vỏ bì dày cho năng xuất cao chất lƣợng tốt. Khả năng chống chịu với điều kiện ngoại cảnh bất thuận tốt. Vì vậy khi sản xuất nên chọn loại này để trồng và hiện nay đinh lăng nếp đang trồng phổ biến, chiếm đa số diện tích trồng của ngƣời dân, Còn loại đinh lăng tẻ là loại lá to, vỏ thân xù xì, màu xanh nhạt, củ nhỏ, rễ ra ít và cứng, vỏ bì mỏng cho năng suất thấp, ít đƣợc trồng. Đặc điểm thực vật học.

Đinh lăng còn đƣợc gọi là cây gỏi cá ( vì nhân dân thƣờng lấy lá để ăn gỏi cá, những têm đinh lăng đƣợc sử dụng phổ biến hơn ) có nhiều loại nhƣng dùng để làm thuốc thì thƣờng là Đinh lăng lá nhỏ. Là một loại cây nhỏ, thân nhẵn, không có gai, thƣờng cao 0.5m có những nơi đất tốt cây cao 1,8-2m. Lá kép 3 lần xẻ lông chim, dài 20 – 40 cm, không có lá kèm rõ. Lá chét có cuống gầy dài 3-10mm, phiến lá chét có răng cƣa không đều, lá có mùi thơm đặc trƣng.

Cụm hoa hình chùy ngắn 7-18mm gồm nhiều tán, mang nhiều hoa nhỏ. Tràng 5, nhị 5 với chỉ nhị gầy, bầu hạ 2 ngăn có dìa trắng nhạt. Quả dẹt dài 3- 4mm, dày 1mm có vòi tồn tại (Đỗ Tất Lợi, 2006; Nguyễn Bá, 2010). Yêu cầu sinh thái Đinh lăng là cây sống lâu năm, có thể sống đến vài chục năm, chịu hạn khá tốt, ƣa sáng, ƣa ẩm nhƣng sẽ phát triển kém hoặc chết khi gặp úng.

Phân bố rộng khá trên cả nƣớc, ở các vùng sinh thái, có thể phát triển trên nhiều loại đất. Cây phát triển mạnh nhất khi nhiệt độ dƣới 28oC. Cây tồn tại và phát triển tốt ở những vùng có đặc trƣng khí hậu nhiệt đới mƣa mùa. Một năm có 2 mùa rõ rệt mùa khô và mùa mƣa, thƣờng đƣợc trồng chủ yếu ở các tỉnh miền núi phía Bắc.

Yêu cầu nhiệt độ của cây đinh lăng từ 22,2 – 23,1oC, cây đinh lăng chịu đƣợc nhiệt độ tối thấp -2,8oC và tối cao 41,4oC. Độ ẩm không khí trung bình từ 82 – 89%. Lƣợng mƣa bình quân năm từ 1420,7 – 2574,2 mm (Ngô Ứng Long, 1986). 4 Đinh lăng ƣa ẩm, có thể chịu hơi bóng, trồng đƣợc trên nhiều loại đất, có thể trồng trong chậu làm bonsai.

Cây có khả năng tái sinh vô cùng khỏe từ đoạn thân hoặc cành (Đỗ Huy Bích & cs. Tuyệt đối không trồng ở những nơi đất úng, bí chặt và không thoát đƣợc nƣớc, trƣờng hợp trồng trong vƣờn và ruộng nơi đất thấp cần lên luống cao trƣớc khi trồng. Đinh lăng phát triển tốt trên các loại đất ẩm mát và thoát nƣớc tốt, thành phần cơ giới trung bình (cát pha đến thịt), tầng đất dày trên 1 m, nhiều mùn, tơi xốp, cây thích hợp với đất feralit đỏ vàng và đất feralit giàu mùn trên núi. Cây có khả năng tái sinh dinh dƣỡng cao nên ngƣời dân trồng chủ yếu bằng cách giâm cành bánh tẻ hoặc cành già vào tháng 2 – 4 hoặc tháng 8 – 10.

Trong năm, mùa thu và mùa xuân thuận lợi cho cây sinh trƣởng phát triển nhanh nhất (Nguyễn Hữu Tiền, 2015). Thành phần hóa học Rễ và lá đinh lăng chứa saponin, alkaloid, 20 acid amin, tanin, acid hữu cơ, tinh dầu, nhiều nguyên tố vi lƣợng, các vitamin B1, B2, C và 21,1% đƣờng (Ngô Ứng Long, 1986). Trong thành phần rễ, thân và lá có các glycosis, alkaloid, tanin, vitamin B1 và khoảng 20 loại acid amin nhƣ arginin, alanin, asparagine, acid glutamic, leucin, lysin, phenylalanin, prolin, threonin, tyrosin, cystein, tryptophan, metionin. (Nguyễn Thới Nhâm & cs.

Năm 1991, Võ Xuân Minh cùng cộng sự đã khảo sát hàm lƣợng saponin toàn phần trong các bộ phận của cây đinh lăng với kết quả: Rễ (0,49%), vỏ rễ (1,00%), lõi rễ (0,11%) và lá (0,38%). Năm 1992, trong nghiên cứu tiếp theo, Võ Xuân Minh cho biết trong cây đinh lăng có các alcaloid, glucoside, saponin, các vitamin tan trong nƣớc nhƣ B1, B2, B6, C. Nghiên cứu cũng cho thấy rễ cây đinh lăng có chứa tới 20 acid amin (Võ Xuân Minh, 1992). 5 Năm 1992, Lutomski và cộng sự đã cô lập từ rễ 5 hợp chất thuộc loại hợp chất polyacetylen: (8E)-heptadeca-1,8-dien-4,6-diyn-3,10-diol; (8E)-heptadeca- 1,8-dien-4,6-diyn-3-ol-10-on;(8Z)-heptadeca-1,8-dien-4,6-diyn-3-ol-10-on; falcarinol và panaxydol (Lutomski & cs.

Bên cạnh đó, năm 2007, tác giả Nguyễn Trần Châu và cộng sự đã xác định đƣợc hàm lƣợng acid oleanolic saponin triterpene (1,65%) có trong lá của đinh lăng. Năm 2012, Viện hóa sinh biển - Viện Khoa học và công nghệ Việt Nam đã phân lập đƣợc 3 hợp chất flavonoid từ lá đinh lăng là quercitrin, afzelin và kaempferol-3-Orutinosid (Nguyễn Thị Luyến & cs, 2012). Trần Thị Hồng Hạnh cùng cộng sự đã phân lập đƣợc 3 saponin triterpen từ lá đinh lăng. Trong đó 3-O-{𝛽-D-glucopyranosyl-(1→2)-[𝛽-D- glucopyranosyl-(1→4)]-𝛽-D-glucuronopyranosyl} oleanolic acid 28-O-𝛽-D- glucopyranosyl-(1→2)-𝛽-D-galactopyranosyl ester là saponin đƣợc phân lập lần đầu tiên, và đƣợc đặt tên là polyscioside I (Tran Thi Hong Hanh & cs.

(2019) phân lập từ lá cây đinh lăng đƣợc 3 năm tuổi trồng tại An Giang và nhận danh cấu trúc 3 hợp chất là: 3-o-β-D- glucuronopyranosyloleanolic 28-o-β-D-glu-copyranosyl ester; ladyginosid A và đặc biệt là acid 3-o-[β-D-glucopyranosyl-(14)]-β-D-(6-o- methyl)glucuronopyranosyl oleanolic lần đầu tiên đƣợc tìm thấy. Caroten trong lá đinh lăng gồm có 18,376% β-carotene và 50,762% lutein, tỷ lệ lutein này cao hơn so với nhiều loại rau củ khác nhƣ lá hành (33,326%), rau đay (28,988%), lá diếp cá (25,943%). Lutein chủ yếu có màu da cam, thƣờng gặp trong rau quả. Lutein có khả năng phản ứng với các gốc tự do, bảo vệ tế bào khỏi bị oxi hóa, chống ung thƣ da, lão hóa da, lão hóa thủy tinh thể, làm giảm hiện tƣợng xơ vữa động mạch (Hà Thị Bích Ngọc, 2007).

Tác dụng của cây Đinh lăng Đinh lăng có tác dụng tăng lực.