Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu đặc điểm tế bào máu và protein bệnh nhân bạch cầu cấp dòng lympho

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm tế bào máu tủy xương và protein ở bệnh nhân bạch cầu cấp dòng lympho, cung cấp thông tin quý giá cho y học.

• Tác giả: Đỗ Thị Vinh An
• Người hướng dẫn: Phạm Quang Vinh
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Mô - Phôi Và Tế Bào Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Một Số Đặc Điểm Tế Bào Máu, Tủy Xương, Nhiễm Sắc Thể Và Protein Bệnh Nhân Bạch Cầu Cấp Dòng Lympho
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. QUÁ TRÌNH SINH MÁU
• 1.2. DẤU ẤN MIỄN DỊCH TRÊN BỀ MẶT TẾ BÀO QUA CÁC THỜI KỲ PHÁT TRIỂN
• 1.3. BỆNH BẠCH CẦU CẤP
• 1.3.1. Khái niệm và lịch sử
• 1.3.2. Phân loại bệnh bạch cầu cấp dòng lympho
• 1.4. CÁC NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH BẠCH CẦU CẤP
• 1.4.1. Tiền sử gia đình
• 1.4.2. Phóng xạ
• 1.5. CƠ CHẾ BỆNH SINH BỆNH BẠCH CẦU CẤP
• 1.5.1. Sự hoạt động của các gen ung thư (oncogene)
• 1.5.2. Gen ức chế u
• 1.5.3. Hoạt hóa các oncogen trong bệnh bạch cầu cấp dòng lympho
• 1.5.4. Một số biến đổi gen thường gặp trong bạch cầu cấp dòng lympho
• 1.6. KĨ THUẬT PCR TRONG PHÁT HIỆN CÁC BIẾN ĐỔI GEN
• 1.6.1. Các dạng kĩ thuật PCR được áp dụng trong nghiên cứu
• 1.7. HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ PROTEIN TRONG BỆNH BẠCH CẦU CẤP DÒNG LYMPHO
• 1.7.1. Tác động của hệ protein lên hoạt động tế bào
• 1.7.2. Các protein bất thường liên quan đến bệnh bạch cầu cấp
• 1.7.3. Tác động của các protein khác
• 1.7.4. Kĩ thuật phân tích protein
• 1.8. CÁC YẾU TỐ CÓ GIÁ TRỊ TIÊN LƯỢNG TRONG ĐIỀU TRỊ BỆNH BẠCH CẦU CẤP
• 1.9. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU BỆNH BẠCH CẦU CẤP DÒNG LYMPHO Ở VIỆT NAM
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
• 2.1. VẬT LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.2. PHƯƠNG PHÁP
• 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.2. Nội dung và các chỉ số nghiên cứu
• 2.2.3. Các nhóm đối tượng nghiên cứu
• 2.2.4. Kĩ thuật huyết tủy đồ, chẩn đoán bệnh bạch cầu cấp dòng lympho
• 2.2.5. Kĩ thuật phân tích tế bào di truyền
• 2.2.6. Kĩ thuật phân tích protein
• 2.2.7. Qui trình nghiên cứu
• 2.2.8. XỬ LÍ SỐ LIỆU
• 2.2.9. ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA NHÓM NGHIÊN CỨU
• 3.1.1. Số bệnh nhân nghiên cứu: 66 bệnh nhân
• 3.1.2. Độ tuổi nhóm bệnh nhân nghiên cứu
• 3.1.3. Phân loại thể bệnh
• 3.2. ĐẶC ĐIỂM HUYẾT HỌC TỦY SINH MÁU CỦA BN BẠCH CẦU CẤP DÒNG LYMPHO
• 3.2.1. Đặc điểm máu ngoại vi
• 3.2.2. Đặc điểm tế bào tủy xương
• 3.2.3. Tỷ lệ % tế bào non ác tính trong tủy xương bệnh nhân BCC dòng lympho
• 3.3. ĐẶC ĐIỂM TẾ BÀO DI TRUYỀN BỆNH BẠCH CẦU CẤP DÒNG LYMPHO
• 3.3.1. Kết quả phân tích nhiễm sắc thể
• 3.3.2. Kết quả xác định các chuyển đoạn gen MLL/AF4, E2A/PBX, BCR/ABL, AML1/TEL
• 3.4. SO SÁNH CÁC NHÓM BỆNH NHÂN CÓ BẤT THƯỜNG SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ VÀ CÓ CÁC CHUYỂN ĐOẠN GEN MLL/AF4, E2A/PBX, BCR/ABL, AML1/TEL VÀ TỶ LỆ TẾ BÀO NON ÁC TÍNH TRƯỚC VÀ SAU ĐIỀU TRỊ
• 3.5. KẾT QUẢ PHÂN TÍCH PROTEIN HUYẾT THANH BN BẠCH CẦU CẤP DÒNG LYMPHO
• 3.5.1. Loại bỏ albumin và IgG và phân tích các peptide bằng phương pháp nanoLC MS/MS
• 3.5.2. Kết quả phân tích protein
• 3.6. BƯỚC ĐẦU PHÂN TÍCH GIÁ TRỊ CỦA CÁC XÉT NGHIỆM HUYẾT HỌC, DI TRUYỀN, MIỄN DỊCH, PHÂN TỬ, DƯỚI PHÂN TỬ TRONG CHẨN ĐOÁN VÀ TIÊN LƯỢNG BẠCH CẦU CẤP
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về bệnh bạch cầu cấp dòng lympho và tế bào máu

Bệnh bạch cầu cấp dòng lympho (BCCCL) là một trong những bệnh lý ác tính phổ biến nhất trong nhóm bệnh máu. Bệnh này đặc trưng bởi sự tăng sinh ác tính của các tế bào tiền thân dòng lympho, dẫn đến rối loạn quá trình sinh tổng hợp tế bào máu. Theo thống kê, tỷ lệ mắc mới hàng năm của bệnh này là khoảng 4000 ca, với tỷ lệ tử vong xấp xỉ 1700 ca. Việc hiểu rõ về đặc điểm tế bào máu và protein trong bệnh bạch cầu cấp dòng lympho là rất quan trọng để cải thiện chẩn đoán và điều trị.

1.1. Đặc điểm tế bào máu trong bệnh bạch cầu cấp dòng lympho

Tế bào máu trong bệnh bạch cầu cấp dòng lympho thường có sự thay đổi về số lượng và hình thái. Các tế bào non ác tính chiếm tỷ lệ cao trong tủy xương, ảnh hưởng đến khả năng sản xuất các tế bào máu bình thường. Nghiên cứu cho thấy, khoảng 60-70% bệnh nhân có các biến đổi di truyền, như chuyển đoạn nhiễm sắc thể, ảnh hưởng đến quá trình điều trị.

1.2. Vai trò của protein trong bệnh bạch cầu cấp dòng lympho

Protein trong máu có vai trò quan trọng trong việc xác định tình trạng bệnh nhân. Các nghiên cứu cho thấy, sự biểu hiện bất thường của một số protein có thể liên quan đến sự phát triển và tiến triển của bệnh bạch cầu cấp dòng lympho. Việc phân tích protein giúp xác định các chỉ số tiên lượng và hỗ trợ trong việc điều trị.

II. Thách thức trong chẩn đoán bệnh bạch cầu cấp dòng lympho

Chẩn đoán bệnh bạch cầu cấp dòng lympho gặp nhiều thách thức do sự đa dạng trong biểu hiện lâm sàng và các biến đổi di truyền. Việc phân loại chính xác bệnh là rất quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Các yếu tố như tuổi tác, giới tính và tiền sử gia đình cũng ảnh hưởng đến khả năng chẩn đoán.

2.1. Các khó khăn trong việc xác định đặc điểm tế bào máu

Việc xác định các đặc điểm tế bào máu trong bệnh bạch cầu cấp dòng lympho thường gặp khó khăn do sự biến đổi nhanh chóng của các tế bào. Các kỹ thuật xét nghiệm hiện tại cần được cải thiện để tăng độ chính xác trong chẩn đoán.

2.2. Tác động của các yếu tố bên ngoài đến chẩn đoán

Các yếu tố bên ngoài như môi trường sống, chế độ dinh dưỡng và tiếp xúc với hóa chất có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của bệnh bạch cầu cấp dòng lympho. Việc nghiên cứu các yếu tố này là cần thiết để hiểu rõ hơn về nguyên nhân gây bệnh.

III. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm tế bào máu và protein

Nghiên cứu đặc điểm tế bào máu và protein trong bệnh bạch cầu cấp dòng lympho thường sử dụng các phương pháp hiện đại như PCR, phân tích protein và xét nghiệm di truyền. Những phương pháp này giúp xác định các biến đổi di truyền và protein bất thường, từ đó đưa ra các chỉ số tiên lượng cho bệnh nhân.

3.1. Kỹ thuật PCR trong phân tích biến đổi gen

Kỹ thuật PCR được sử dụng để phát hiện các biến đổi gen trong bệnh bạch cầu cấp dòng lympho. Phương pháp này cho phép xác định nhanh chóng và chính xác các đột biến gen, từ đó hỗ trợ trong việc chẩn đoán và điều trị.

3.2. Phân tích protein huyết thanh bệnh nhân

Phân tích protein huyết thanh giúp xác định các protein bất thường liên quan đến bệnh bạch cầu cấp dòng lympho. Các nghiên cứu cho thấy, sự thay đổi trong biểu hiện protein có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm về sự tiến triển của bệnh.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu trong điều trị bệnh bạch cầu cấp dòng lympho

Nghiên cứu về đặc điểm tế bào máu và protein trong bệnh bạch cầu cấp dòng lympho không chỉ giúp cải thiện chẩn đoán mà còn hỗ trợ trong việc phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả hơn. Việc hiểu rõ về các biến đổi di truyền và protein có thể giúp các bác sĩ đưa ra các quyết định điều trị chính xác hơn.

4.1. Tác động của nghiên cứu đến phương pháp điều trị

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc phân tích các đặc điểm tế bào máu và protein có thể giúp xác định các phương pháp điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân. Điều này giúp nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu tác dụng phụ.

4.2. Kết quả nghiên cứu và triển vọng tương lai

Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc áp dụng các phương pháp phân tích hiện đại có thể cải thiện đáng kể kết quả điều trị cho bệnh nhân bạch cầu cấp dòng lympho. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để phát triển các phương pháp điều trị mới và hiệu quả hơn.

V. Kết luận về nghiên cứu đặc điểm tế bào máu và protein trong bệnh bạch cầu cấp dòng lympho

Nghiên cứu về đặc điểm tế bào máu và protein trong bệnh bạch cầu cấp dòng lympho là rất quan trọng để cải thiện chẩn đoán và điều trị. Việc hiểu rõ về các biến đổi di truyền và protein có thể giúp nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu nguy cơ tái phát. Cần tiếp tục nghiên cứu để phát triển các phương pháp mới trong điều trị bệnh.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu trong y học

Nghiên cứu này không chỉ có giá trị trong việc chẩn đoán và điều trị bệnh bạch cầu cấp dòng lympho mà còn có thể áp dụng cho các bệnh lý khác. Việc phát triển các phương pháp phân tích hiện đại sẽ mở ra nhiều cơ hội mới trong y học.

5.2. Hướng đi tương lai trong nghiên cứu bệnh bạch cầu cấp dòng lympho

Hướng đi tương lai trong nghiên cứu bệnh bạch cầu cấp dòng lympho cần tập trung vào việc phát triển các phương pháp điều trị cá nhân hóa dựa trên đặc điểm di truyền và protein của từng bệnh nhân. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bạch cầu cấp - hay ung thƣ máu cấp là một trong những bệnh máu hay gặp nhất trong những bệnh máu ác tính, bao gồm bạch cầu cấp dòng tủy và dòng lympho. Theo thống kê của viện sức khỏe Hoa kỳ, bạch cầu cấp có tỷ lệ mắc mới hàng năm là 4000 bệnh nhân, tỷ lệ tử vong do căn bệnh này xấp xỉ 1.700 bệnh nhân, đứng hàng thứ 5 trong những số những ca tử vong do ung thƣ tại Mỹ. Bạch cầu cấp dòng lympho là một bệnh lí ác tính, đặc trƣng bởi sự tăng sinh ác tính của các tế bào tiền thân dòng lympho có thay đổi về vật chất di truyền, dẫn đến lấn át các dòng tế bào tạo máu khác, rối loạn quá trình sinh tổng hợp tế bào máu trong cơ thể. Khoảng 60 - 70% bệnh nhân bạch cầu cấp dòng lympho có các biến đổi tế bào di truyền (nhƣ: trên lƣỡng bội nhiễm sắc thể, thiểu bội nhiễm sắc thể, chuyển đoạn, đảo đoạn, đứt gãy nhiễm sắc thể) [136].

Cùng với sự phát triển của khoa học hiện đại, các nhà khoa học đã phát hiện ra nhiều biến đổi gen đƣợc coi nhƣ nguyên nhân gây rối loạn quá trình biệt hóa tế bào. Các biến đổi gen trong bệnh nhân bạch cầu cấp dòng lympho B có tỷ lệ cao hơn bệnh nhân bệnh bạch cầu cấp dòng lympho T, các biến đổi gen này đƣợc coi nhƣ một trong các yếu tố quan trọng ảnh hƣởng tới khả năng lui bệnh, nguy cơ tái phát và khả năng sống của ngƣời bệnh. Năm 2008, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã đƣa ra hệ thống phân loại bệnh bạch cầu cấp dòng lympho dựa trên các bất thƣờng gen [36]. Đầu những năm 2000, khi ra đời công nghệ proteomic, cho phép phân tích sự biểu hiện của các protein trong cơ thể ngƣời, các nhà nghiên cứu nhận thấy, ngay khi bệnh nhân bệnh bạch cầu cấp có bộ nhiễm sắc thể bình thƣờng, do một sai sót nào đó trong quá trình dịch mã đã tạo ra các sản phẩm là các protein khác lạ.

Các protein này họat động nhƣ một enzym tác động vào quá 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trình biệt hóa tế bào hoặc tác động nhƣ một sản phẩm oncogen, làm rối loạn quá trình sinh trƣởng của tế bào dẫn đến tính ác tính- ung thƣ hóa. Ở Việt Nam, đã có những nghiên cứu về bất thƣờng gen, nhƣng chƣa có nghiên cứu hệ thống nào về các biến đổi gen, biến đổi protein ở bệnh nhân bệnh bạch cầu cấp dòng lympho. Trƣớc nhu cầu thiết thực phục vụ cho chẩn đoán và điều trị bệnh bạch cầu cấp chúng tôi tiến hành đề tài “Nghiên cứu một số đặc điểm tế bào máu, tủy xƣơng, nhiễm sắc thể và protein bệnh nhân bạch cầu cấp dòng lympho” với các mục tiêu sau: 1. Phân tích các chỉ số tế bào máu và tủy ở bệnh nhân bạch cầu cấp dòng lympho trước và sau điều trị.

Phân tích các biến đổi nhiễm sắc thể, biến đổi gen, biến đổi protein ở bệnh nhân bạch cầu cấp dòng lympho. Phân tích mối liên quan giữa một số đặc điểm tủy sinh máu, protein, các biến đổi di truyền với kết quả điều trị bước đầu bệnh nhân bạch cầu cấp dòng lympho. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN 1. QUÁ TRÌNH SINH MÁU Có nhiều giả thuyết khác nhau về quá trình sinh máu, tuy nhiên, năm 1945, sau khi phát hiện ra sự có mặt của tế bào gốc khi nuôi cấy đơn dòng [19], cùng với sự phát triển của khoa học kĩ thuật, các nhà khoa học đã đƣa ra một sơ đồ sinh máu dựa vào sự phát triển từ một tế bào gốc ban đầu dƣới tác dụng của các yếu tố kích thích sinh máu khác nhau để biệt hóa thành các dòng tế bào máu chuyên biệt bao gồm hồng cầu, các loại bạch cầu, mẫu tiểu cầu [31] [87].

Cơ quan sinh máu Quá trình phát triển của con ngƣời trải qua nhiều thời kì khác nhau, kể từ khi là bào thai cho đến khi trƣởng thành. Trong quá trình này, cùng với sự phát triển về hình thái bên ngoài là sự phát triển và biệt hóa của các cơ quan sinh máu [19]. Sinh máu thời kì phôi thai Thời kì phôi thai, các tế bào sinh máu đầu tiên xuất hiện ngay khi có túi noãn hoàng, từ khoảng 3 - 12 ngày sau thụ tinh, kết thúc khoảng tháng thứ 2 của thai kì. Sau đó, quá trình sinh sản và phát triển của các tế bào máu diễn ra chủ yếu trong gan và lách [31].

- Gan phôi: là cơ quan tạo máu đầu tiên, đỉnh cao của tạo máu gan phôi là tuần lễ từ tuần thứ 10 - 25 của thai kì. Tạo máu tại gan còn kéo dài khoảng từ 1- 2 tuần sau khi trẻ ra đời. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Ngay trong thời kì phát triển phôi thai, các tế bào sinh máu tại gan cũng giảm dần về mật độ, do sự phát triển và biệt hóa của các tế bào gan. Tế bào gan có có khả năng sinh sản rất lớn, từ một tế bào ban đầu, qua nuôi cấy dƣới sự tác động của các yếu tố tác động đơn dòng đã phát triển thành hàng ngàn tế bào khác nhau.

Trong sinh máu tại gan, chƣa có nhiều sự xuất hiện của các tế bào dòng lympho [19]. - Tại lách, quá trinh sinh máu diễn ra từ tháng thứ 3 đến tháng thứ 7 của thai kì. - Trong thời kì phôi thai, tủy xƣơng bắt đầu có hoạt động sinh máu bắt đầu từ tháng thứ 4 của thai kì [19]. Quá trình sinh máu sau sinh Ở trẻ em, quá trình sinh máu diễn ra trong tủy xƣơng và khu trú dần theo độ tuổi.

Trong thời kì sơ sinh, tất cả các xƣơng đều tham gia trong quá trình sinh máu, khả năng này giảm dần cho đến khi 20 tuổi [31] [87]. Ở ngƣời trƣởng thành, quá trình sinh máu chỉ còn diễn ra tại các xƣơng dẹt (khung xƣơng chậu, cột sống, xƣơng ức, xƣơng sƣờn), còn các xƣơng dài phát triển tổ chức mỡ. Vì thế, tủy xƣơng đƣợc mô tả thành hai phần, tủy đỏ và tủy trắng. Tủy đỏ, gồm nhiều tế bào sinh máu, trong đó có hồng cầu tạo mầu đỏ.

Tủy trắng gồm các tế bào mỡ. Tỷ lệ và sự phân bố các tế bào sinh máu và tế bào mỡ cũng thay đổi theo lứa tuổi [61] đƣợc trình bày ở bảng 1. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tỷ lệ và sự phân bố các tế bào sinh máu và tế bào mỡ Tỷ lệ tế bào sinh máu/ Độ tuổi Vị trí sinh máu tế bào mỡ Các xƣơng, gan, lách 100/0 Phôi thai Xƣơng 70/30 Trẻ nhỏ Xƣơng dẹt 50/50 Ngƣời trƣởng thành Xƣơng dẹt 30/70 Ngƣời già Nguồn: Bone marrow diagnosis, David brown, Kenvin Gatter, năm 2006 [61] Trong tủy xƣơng sinh máu gồm nhiều phần: + Xƣơng.

+ Dịch đệm: Mô đệm, tạo ra môi trƣờng sinh máu bao gồm: tế bào lƣới, tế bào xơ, tế bào mỡ, các phân tử nhƣ sắt… + Tế bào đầu dòng sinh máu: Dòng bạch cầu hạt, dòng hồng cầu, dòng mẫu tiểu cầu. + Các tế bào khác: Tế bào dòng lympho, tƣơng bào (plasmocyte cell), thực bào. + Các yếu tố thể dịch. Tất cả tạo ra một vi môi trƣờng thích hợp cho sự sinh sản và biệt hóa của tế bào sinh máu [40] [61].

Cơ quan sinh máu ngoài tủy xương 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Cơ quan sinh máu ngoài tủy xƣơng gồm có lách, tuyến ức, hạch lympho. - Lách: Lách là một bộ phận tạo miễn dịch và hoạt hóa đại thực bào, tạo kháng thể chống bệnh nhiễm trùng rất quan trọng của cơ thể. + Lách có các nang lympho- vùng tế bào B lympho, và các vùng tế bào T lympho bao quanh động mạch. Các nang lympho còn đƣợc gọi là các trung tâm mầm làm nhiệm vụ sản xuất kháng thể dịch thể.

+ Lách phá hủy hồng cầu, hủy vi khuẩn, các tế bào máu hết thời gian hoạt động- nơi diễn ra quá trình chết theo qui trình (apoptosis) của tế bào. + Lách còn là cơ quan dự trữ máu. + Lách tham gia trong quá trình tạo máu: sản xuất tế bào gốc có khả năng sinh máu [19] [40]. - Tuyến ức: + Tuyến ức là nơi biệt hóa và trƣởng thành các tế bào T lympho, có khả năng nhận diện kháng nguyên, và đáp ứng miễn dịch thể dịch.

+ Tuyến ức gồm hai thùy chính, các thùy lớn lại chia thành các phân thùy nhỏ. Mỗi phân thùy nhỏ gồm hai vùng: vùng vỏ và vùng tủy. Vùng vỏ: có nhiều tế bào T chƣa trƣởng thành (chƣa chín- immature T cells). Kết thúc quá trình biệt hóa và trở thành các tế bào T chín, các tế bào này di chuyển vào vùng tủy.Tại vùng tủy, các tế bào T lympho đƣợc hoàn chỉnh về cấu trúc và chức năng [19] [87].

Hạch lympho (lympho node) có các vùng phân bố lympho mang tính chuyên biệt. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] + Vùng trung tâm mầm (Follicular centers): là nơi sinh sản và biệt hóa của B lympho. Khu vực áo ngoài của trung tâm mầm tập trung các lympho nhỏ (small lympho). Khu vực trong (màu trắng) là nơi tập trung các lympho lớn (large lympho).

+ Vùng cận vỏ (Paracortex): bao quanh trung tâm mầm, tập trung nhiều T lympho. + Vùng tủy và cuống hạch (medullary cords) là vùng tập trung các đại thực bào, B lympho và tƣơng bào (plasmocyte) [73] [87]. Quá trình sinh máu 1.1 Sơ đồ sinh máu Có nhiều lý thuyết về nguồn gốc tế bào máu, nhƣng có hai thuyết sinh máu chính đƣợc đề cập nhiều hơn cả: + Thuyết nhiều nguồn: một số tác giả cho rằng: nguồn gốc tế bào máu là do từ hai, ba hoặc nhiều loại tế bào khác nhau sinh ra. + Thuyết một nguồn: thuyết này đƣợc nhiều ngƣời thừa nhận [19].

Thuyết này cho rằng các tế bào máu đều đƣợc sinh ra từ tế bào gốc vạn năng, tùy theo sự kích thích đặc hiệu mà tế bào gốc vạn năng này sẽ biệt hoá để tạo thành những tế bào có chức năng cần thiết. Quá trình tạo máu này đƣợc thể hiện theo sơ đồ sau (hình 1. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Sơ đồ sinh máu theo thuyết một nguồn 1.

Quá trình sinh sản và biệt hóa của tế bào gốc 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong sinh máu, tế bào tủy tạo máu có hai chức năng chính là sinh sản và biệt hóa [61] [87] [136]. Tế bào gốc vạn năng (pluripotent hemopoietic stem cells) có khả năng sinh sản lớn và tạo ra tế bào gốc đa năng cho tạo máu .