Đặt vấn đề Hoa là một sản phẩm không thể thiếu trong cuộc sống. Vừa là một sản phẩm có giá trị hàng hóa vừa có giá trị tinh thần, xã hội phát triển nhu cầu hoa tươi cho cuộc sống ngày càng tăng đòi hỏi cả chất và lượng. Ở nước ta nghề trồng hoa có từ lâu đời trước kia trồng hoa chỉ mang tính tự cung tự cấp, từ khi đảng cộng sản việt nam khởi sướng sự nghiệp đổi mới, nền kinh tế đất nước chuyển sang kinh tế thị trường nghề trồng hoa trở thành ngành sản xuất hàng hóa giá trị cao mang lại nguồn thu nhập lớn cho nông hộ. Nhiều vùng sản xuất hoa chuyên canh, tập chung đã được hình thành ở các điạ phương tỉnh thành trên cả nước: Đà Lạt (Lâm Đồng) Mê Linh (Vĩnh Phúc) Tây Tựu (Hà Nội)…tập chung sản xuất các loại hoa truyền thống có sức tiêu thụ cao: hồng, cúc, lay ơn, đồng tiền.
Trong đó đồng tiền luôn giữ phần rất quan trọng chiếm 10% trong cơ cấu chủng loại hoa ở Việt Nam. Và chúng ta cân phải tập chung sây dựng thêm vùng trồng hoa với quy mô lớn hơn áp dụng công nghệ tiên tiến về giống phân bón các trang thiết bị khác. Hiện nay một số vùng sản xuất hoa mới như Thái Bình, Hưng Yên….Đã tiến hành đầu tư công nghệ cao để phát triển sản xuất hoa theo hướng suất khẩu. Hoa đồng tiền với ưu điểm dễ trồng, dễ nhân giống, chăm sóc đơn giản ít tốn công, trồng một lần có thể thu hoạch được nhiều lần.
Tuy nhiên, các giống hoa trong sản xuất được người trồng nhập về từ nhiều nguồn khác nhau không qua kiểm nghiệm đánh giá một cách hệ thống cho nên năng suất, phẩm chất hoa chưa đáp ứng được thị yếu của người tiêu dùng. Do vậy công tác nghiên cứu, chọn tạo, nhập nội giống tuyển chọn giống hoa đồng tiền thích nghi với nước ta có ỹ nghĩa rất quan trọng giúp tăng năng suất và tăng thu nhập cho người trồng hoa. h 2 Từ vấn đề trên để góp phần vào công tác tuyển chọn đánh giá phẩm chất và năng suất hoa chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng và phát triển của một số giống hoa đồng tiền lùn tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên” 1. Mục đích và yêu cầu 1.1 Mục đích Tuyển chọn được 1-2 giống hoa đồng tiền có năng suất, chất lượng tốt, màu sắc đẹp phù hợp với điều kiện với điều kiện khí hậu Thái Nguyên, và thị yếu người tiêu dùng.2 Yêu cầu của đề tài - Đánh giá đặc điểm sinh trưởng, của một số giống hoa đồng tiền lùn tại vườn Tùng Mến Bảo Ngọc.
- Đánh giá năng suất và chất lượng của một số giống hoa đồng tiền lùn tại vườn Tùng Mến Bảo Ngọc. - Đánh giá tình hình sâu bệnh hại của một số giống hoa đông tiền lùn tại vườn Tùng Mến Bảo Ngọc.3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 1.1 Ý nghĩa khoa học - Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở khoa học theo việc lựa chọn giống hoa đồng tiền lùn phù hợp với điều kiện của Thái Nguyên. - Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ bổ sung vào tài liệu tham khảo cho công tác giảng dạy, nghiên cứu khoa học về cây hoa đồng tiền lùn.2 Cơ sở thực tiễn - Bổ xung một số giống hoa triển vọng vào tập đoàn giống hoa đồng tiền phục vụ sản xuất hoa. - Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần hoàn thiện quy trình thâm canh tăng năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất hoa đồng tiền lùn tại Việt Nam.
h 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Nguồn gốc, phân loại Cây hoa đồng tiền lùn có tên khoa học là Gerbera l, có nguồn gốc nam phi thuộc hoc cúc (ASTERAC EAE) được đưa vào Việt Nam từ những năm 1940. Đầu những năm 1920 của thế kỷ XX hoa đồng tiền chưa được sản suất nhiều ở Bắc Mỹ nhưng sau đó việc nhân giống được tiến hành rộng rãi ở California trong suốt năm 1970. Ở Việt Nam, hoa đồng tiền được người pháp đưa vào từ thế kỷ XX và được phát triển cho đến ngày nay Trong hệ thống phân loại thực vật, cây hoa đồng tiền thuộc lớp hai lá mầm (Dicolyledonea), phân lớp cúc (Asterales), bộ cúc (Asterales), họ cúc (Asteraceae), chi Gerbera (Hoàng Thị Sản. 19990) Chi Gerbera rất phổ biến (khoảng 40 loài) được trồng làm cây trang trí trong mảnh vườn hoặc cắt để cắm Hoa đồng tiền thuộc loại hoa lưu niên, ra hoa quanh năm và gồm hai loại là hoa đồng tiền đơn và đồng tiền kép - Hoa đồng tiền đơn : hoa chỉ có một hoặc hai tầng cánh xếp xen kẽ, mỏng và yếu hơn hoa đơn.
Màu sắc hoa ít, điển hình là màu trắng, Đỏ, tím …. - Hoa đồng tiền kép: hoa to, có nhiều tầng cánh xếp sát vào nhau tạo thành nhiều vòng rất đẹp, màu sắc hoa rất đa dạng.2 Đặc điểm thực vật học của hoa đồng tiền lùn Theo Hà Tiểu Đệ và cộng sự năm 2000 cây hoa đồng tiền là cây thân thảo rễ chùm cây cao 20-30 cm, thân có lông, thân thảo, lá đứng (hình dạng lá thay đổi theo sự sinh trưởng của cây từ hình trứng đến hình dài), lá dài h 4 16-20cm, rộng 5-8cm, có hình lông chim nông hoặc sâu, mặt lưng có lớp lông nhung. Hoa đồng tiền do hai loại hoa nhỏ hình lưỡi và hình ống tạo thành, là loại hoa tự đơn hình đầu. Hoa hình lưỡi tương đối lớn ở phía ngoài xếp thành một vòng hoặc vài vòng.
Do sự thay đổi hình thái màu sắc nên tâm hoa rất được chú ý trong chọn tạo giống mới. Quả đồng tiền thuộc loại quả bế có lông, hạt rất nhỏ (khối lượng 1000 hạt đạt từ 3.7 gam, do vậy sức sống và điều kiện nảy mầm là khó khăn,tuy nhiên cây có khả năng đẻ nhánh rất cao.3 Yêu cầu điều kiện ngoại cảnh 2.1 Nhiệt độ Nhiệt độ là một trong những yêu cầu quan trọng quyết định sự sinh trưởng, phát triển, nở hoa và chất lương hoa đồng tiền. Đa số các giống đồng tiền hiện nay đều ưa khí hậu mát mẻ. Nhiệt độ thích hợp cho sự phát triển hệ thống rễ đồng tiền là là khoảng 200C.Nhiệt độ ra hoa thích hợp nhất là 15- 170C (ngoại trừ các giống chịu nhiệt).
Nếu nhiệt độ < 120C hoặc > 350C cây sẽ phát triển kém, màu sắc hoa nhợt nhạt dẫn đến chất lượng hoa kém. Cây đồng tiền thích hợp với nhiệt độ 15-170C vào ban đêm và từ 21-230C vào ban ngày.2 Ánh sáng Ánh sáng là một yếu tố cần thiết cho sự sinh trưởng phát triển của cây. Ánh sáng cung cấp năng lượng cho cây quang hợp tạo ra chất hữu cơ. Nhờ phản ứng quang hợp cây tạo ra chất hydratcacbua cho quá trình sinh trưởng.
Thiếu ánh sáng hiệu suất quang hợp của cây đồng tiền thấp. Cường độ quang hợp của cây hoa tăng khi cường độ ánh sáng tăng. Khi cường độ ánh sáng vượt quá chỉ số tới hạn thì khi cường độ ánh sáng tăng, cường độ quang hợp giảm. Vì vậy trong trồng trọt người ta có thể trồng đồng h 5 tiền vào mùa nắng nóng bằng cách dùng lưới đen che để giảm bớt cường độ ánh sáng, giúp đồng tiền sinh trưởng tốt.3 Ẩm độ Đồng tiền là cây trồng cạn, không chịu được úng nhưng tiêu hao nước nhiều do có sinh khối lớn, bộ lá to, do vậy cũng kém chịu hạn.
Độ ẩm đất từ 60- 70%, độ ẩm không khí 55-56% thuận lợi cho đồng tiền sinh trưởng, phát triển. Đặc biệt vào thời gian thu hoạch cần vừa phải để tránh nước đọng trên các cây gây thối hoa và sâu bệnh phát triển. Trong quá trình sinh trưởng, tùy vào thời tiết mà luôn cung cấp đủ ẩm cho cây.4 Đất và dinh dưỡng Hoa đồng tiền không đòi hỏi khắt khe về đất, chúng thích hợp mới đất tơi xốp và nhiều mùn độ ph 6-6. Đất trồng đồng tiền cần thoát nước tốt, mực nước ngầm thấp và ổn định, mực nước ngầm cao thường động nước, rễ cây dễ bị thối và bệnh nên phải có hệ thống thoát nước tốt … xung quanh phải đào rãnh thoát nước sâu và lên luống cao, tránh trồng tiền ở nơi đất trũng.
Đồng tiền ra hoa quanh năm, cho sản lượng cao nên cần cung cấp một lượng lớn dinh dưỡng cho cây. Các loại phân hữu cơ, vô cơ, vi lượng có ý nghĩa quan trọng đặc biệt là giai đoạn ra hoa.4 Giá trị sử dụng và giá trị kinh tế 2.1 Giá trị sử dụng Với đặc điểm màu sắc tươi sáng, phong phú đa dạng với đủ loại màu như :đỏ, cam, hồng, trắng, vàng …. Trên một bông hoa có thể có màu đơn hoặc nhiều màu xen kẽ, hoa to, cứng. Hoa đồng tiền cũng có thể trồng trong chậu và đặt ở các ban công trong phòng khách, phòng làm việc.2 Giá trị kinh tế Hoa đồng tiền là loại hoa có sản lượng và giá trị cao.
Ở điều kiện thích hợp có thể ra hoa quanh năm. Tỷ lệ cành cắt và tỷ lệ hoa thương phẩm đều cao. Kỹ thuật trồng trọt và chăm sóc đơn giản, ít tốn công, đầu tư 1 lần có thể cho thu hoạch liên tục từ 4 - 5 năm. Hiện nay trong các loại hoa đã được chú ý phát triển ở Việt Nam hoa đồng tiền kép mới nhập nội hay còn gọi là đồng tiền Nam Phi nổi lên như một cây cho hiệu quả kinh tế cao nhất.
từ 1 sào đồng tiền giống mới chăm sóc đúng kỹ thuật có thể cho thu nhập gần 50 triệu đồng/sào. Ngoài ra hoa đồng tiền còn có tác dụng trong y học, hoa đồng tiền cũng được coi là một bài thuốc quý. Trong Đông y Trung Quốc gọi là Nhật Quế hoa. Hoa đồng tiền có tác dụng thanh nhiệt, tiêu đờm, làm ngừng cơn ho (bằng cách: phơi khô cánh hoa trong mát, rồi nấu nước uống); dùng chữa trị rắn cắn hay bị thương, sưng đau (cánh hoa đâm nhuyễn, pha với nước chín, lấy nước uống, còn xác thì đắp lên vết cắn, chỗ sưng)… Ngoài ra, trong cây hoa đồng tiền có chứa các dẫn xuất của coumarin (thành phần của thuốc chống đông máu) nguồn gốc tự nhiên.
Trong một số nghiên cứu của NaSa (cơ quan hàng không và vũ trụ Mỹ), Đồng tiền được chứng minh là có tác dụng trong việc làm sạch không khí. Theo kết quả báo cáo thì loài cây này có khả năng lọc các chất khí độc gây ô nhiễm như Trichloroethylene (thành phần có trong keo dán, chất tẩy sơn) và Benzene (thành phần có trong xăng dầu) rất hiệu quả.5 Tình hình nghiên cứu và sản xuất hoa đồng tiền trên thế giới và việt Nam 2.1 Tình hình nghiên cứu và sản xuất hoa đồng tiền trên thế giới 2.