Đặc điểm sinh trưởng và năng suất của giống đậu tương ĐVN5 tại Bắc Ninh

Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển năng suất giống đậu tương và ảnh hưởng chế phẩm vi sinh đến giống ddvn5 tại Yên Phong, Bắc Ninh.

• Tác giả: Nguyễn Văn Sang
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Tuấn Anh
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Đặc điểm sinh trưởng phát triển, năng suất của một số giống đậu tương và ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh đến giống đậu tương ĐVN5 trồng vụ Đông 2016 tại Yên Phong - Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Danh mục chữ viết tắt
• 1.2. Danh mục bảng
• 1.3. Trích yếu luận văn
• 1.4. Thesis abstract
• 1.5. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.6. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.7. Phạm vi nghiên cứu
• 1.8. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.8.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.8.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.9. Tổng quan tài liệu
• 1.9.1. Tình hình nghiên cứu và sản xuất giống đậu tương trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.9.1.1. Tình hình sản xuất và nghiên cứu đậu tương trên thế giới
• 1.9.1.2. Tình hình sản xuất và nghiên cứu đậu tương ở Việt Nam
• 1.10. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.10.1. Vật liệu nghiên cứu
• 1.10.1.1. Chế phẩm vi sinh
• 1.10.1.2. Các loại vật liệu khác
• 1.10.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 1.10.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.10.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.10.4.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 1.10.4.2. Các biện pháp kỹ thuật
• 1.10.4.3. Các chỉ tiêu và phương pháp nghiên cứu
• 1.10.4.3.1. Các chỉ tiêu về sinh trưởng
• 1.10.4.3.2. Các chỉ tiêu sinh lý
• 1.10.4.3.3. Các yếu tố cấu thành năng suất
• 1.10.4.3.4. Khả năng chống chịu sâu bệnh
• 1.10.4.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.11. Kết quả và thảo luận
• 1.11.1. Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển và năng suất của một số giống đậu tương trồng vụ đông năm 2016 tại huyện Yên Phong - Bắc Ninh
• 1.11.1.1. Động thái tăng trưởng chiều cao thân chính của một số giống đậu tương trồng vụ đông năm 2016
• 1.11.1.2. Thời gian sinh trưởng của các giống đậu tương
• 1.11.1.3. Thời gian ra hoa và tổng số hoa của các giống đậu tương
• 1.11.1.4. Diện tích lá và chỉ số diện tích lá (LAI) của các giống tham gia thí nghiệm
• 1.11.1.5. Khả năng hình thành nốt sần của các giống đậu tương tham gia thí nghiệm vụ đông 2016 tại Yên Phong - Bắc Ninh
• 1.11.1.6. Khả năng tích lũy chất khô của các giống đậu tương trồng vụ đông 2016
• 1.11.1.7. Mức độ nhiễm sâu bệnh của các giống đậu tương trồng trong vụ đông 2016 tại huyện Yên Phong - tỉnh Bắc Ninh
• 1.11.1.8. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các giống đậu tương vụ đông 2016 tại Yên Phong - Bắc Ninh
• 1.11.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh đến sinh trưởng, phát triển và năng suất giống đậu tương ĐVN5 trồng vụ đông 2016 tại Yên Phong - Bắc Ninh
• 1.11.2.1. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B. bassiana đến động thái tăng trưởng chiều cao thân chính của giống đậu tương ĐVN5
• 1.11.2.2. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B. bassiana đến động thái ra lá của giống đậu tương ĐVN5
• 1.11.2.3. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B. bassiana đến khả năng phân cành của giống đậu tương ĐVN5
• 1.11.2.4. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B. bassiana đến sự hình thành nốt sần của giống đậu tương ĐVN5
• 1.11.2.5. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B. bassiana đến diện tích lá và chỉ số diện tích lá của giống đậu tương ĐVN5
• 1.11.2.6. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh đến hiệu suất quang hợp của giống đậu tương ĐVN5
• 1.11.2.7. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B. bassiana đến mức độ nhiễm sâu bệnh hại của giống đậu tương ĐVN5
• 1.11.2.8. Ảnh hưởng của chế phẩm EMINA và bào tử nấm B. bassiana đến các yếu tố cấu thành năng suất của giống đậu tương ĐVN5
• 1.11.2.9. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B. bassiana đến năng suất của giống đậu tương ĐVN5
• 2. KẾT LUẬN - ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu giống đậu tương ĐVN5 tại Bắc Ninh

Giống đậu tương ĐVN5 là một trong những giống cây trồng quan trọng tại Bắc Ninh, với khả năng thích ứng tốt với điều kiện khí hậu và đất đai địa phương. Nghiên cứu này nhằm đánh giá các đặc điểm sinh trưởng và năng suất của giống đậu tương ĐVN5, từ đó tìm ra giải pháp tối ưu cho việc trồng và chăm sóc giống cây này.

1.1. Đặc điểm sinh trưởng của giống đậu tương ĐVN5

Giống đậu tương ĐVN5 có khả năng sinh trưởng mạnh mẽ, với chiều cao thân cây đạt từ 40-60 cm. Đặc biệt, giống này có khả năng hình thành nốt sần hiệu quả, giúp cây hấp thụ dinh dưỡng tốt hơn.

1.2. Năng suất của giống đậu tương ĐVN5

Năng suất của giống đậu tương ĐVN5 có thể đạt từ 19,44 đến 22,08 tạ/ha, tùy thuộc vào điều kiện chăm sóc và thời tiết. Đây là một trong những giống có năng suất cao trong các giống đậu tương hiện có.

II. Thách thức trong việc trồng đậu tương ĐVN5 tại Bắc Ninh

Mặc dù giống đậu tương ĐVN5 có nhiều ưu điểm, nhưng vẫn gặp phải một số thách thức trong quá trình trồng trọt. Các yếu tố như thời tiết, sâu bệnh và điều kiện đất đai có thể ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng của giống này.

2.1. Ảnh hưởng của thời tiết đến sinh trưởng

Thời tiết tại Bắc Ninh có thể thay đổi thất thường, ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của giống đậu tương ĐVN5. Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp đều có thể làm giảm năng suất.

2.2. Sâu bệnh hại trên giống đậu tương ĐVN5

Giống đậu tương ĐVN5 dễ bị nhiễm một số loại sâu bệnh như rệp sáp và sâu cuốn lá. Việc phòng trừ sâu bệnh là rất cần thiết để bảo vệ năng suất cây trồng.

III. Phương pháp trồng và chăm sóc giống đậu tương ĐVN5 hiệu quả

Để đạt được năng suất cao, việc áp dụng các phương pháp trồng và chăm sóc đúng cách là rất quan trọng. Các kỹ thuật như bón phân hợp lý, tưới nước đầy đủ và phòng trừ sâu bệnh sẽ giúp cây phát triển tốt hơn.

3.1. Kỹ thuật bón phân cho đậu tương ĐVN5

Bón phân hợp lý là yếu tố quyết định đến sự phát triển của giống đậu tương ĐVN5. Nên sử dụng phân hữu cơ kết hợp với phân hóa học để cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho cây.

3.2. Phương pháp tưới nước cho đậu tương

Tưới nước đúng cách giúp cây đậu tương ĐVN5 phát triển tốt. Nên tưới nước vào buổi sáng sớm hoặc chiều mát để tránh tình trạng ngập úng.

IV. Ứng dụng chế phẩm vi sinh trong trồng đậu tương ĐVN5

Việc sử dụng chế phẩm vi sinh có thể cải thiện đáng kể sinh trưởng và năng suất của giống đậu tương ĐVN5. Các chế phẩm này giúp tăng cường khả năng hấp thụ dinh dưỡng và phòng trừ sâu bệnh.

4.1. Lợi ích của chế phẩm vi sinh

Chế phẩm vi sinh giúp cải thiện độ phì nhiêu của đất, tăng cường khả năng hấp thụ dinh dưỡng và giảm thiểu tác động của sâu bệnh hại đến cây trồng.

4.2. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh đến năng suất

Nghiên cứu cho thấy việc sử dụng chế phẩm vi sinh có thể làm tăng năng suất của giống đậu tương ĐVN5 lên đến 10-15% so với các phương pháp truyền thống.

V. Kết quả nghiên cứu về giống đậu tương ĐVN5 tại Bắc Ninh

Kết quả nghiên cứu cho thấy giống đậu tương ĐVN5 có nhiều ưu điểm vượt trội về sinh trưởng và năng suất. Việc áp dụng các biện pháp chăm sóc hợp lý sẽ giúp tối ưu hóa năng suất của giống này.

5.1. Đánh giá tổng quan về năng suất

Năng suất trung bình của giống đậu tương ĐVN5 đạt từ 19,44 đến 22,08 tạ/ha, cho thấy tiềm năng cao trong sản xuất nông nghiệp tại Bắc Ninh.

5.2. Kết luận về đặc điểm sinh trưởng

Giống đậu tương ĐVN5 có khả năng sinh trưởng tốt, với chiều cao thân cây và số lượng quả trên cây cao, cho thấy đây là giống cây trồng tiềm năng cho nông dân Bắc Ninh.

VI. Tương lai của giống đậu tương ĐVN5 tại Bắc Ninh

Với những kết quả đạt được, giống đậu tương ĐVN5 hứa hẹn sẽ trở thành một trong những giống cây trồng chủ lực tại Bắc Ninh trong tương lai. Việc tiếp tục nghiên cứu và cải tiến giống sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

6.1. Hướng phát triển giống đậu tương ĐVN5

Cần tiếp tục nghiên cứu để cải thiện các đặc tính của giống đậu tương ĐVN5, nhằm tăng cường khả năng chống chịu sâu bệnh và thích ứng với điều kiện khí hậu.

6.2. Ứng dụng công nghệ mới trong sản xuất

Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất giống đậu tương ĐVN5 sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất đậu tương trên toàn cầu ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ với diện tích canh tác năm 2014 đạt 113,049 triệu ha, sản lượng vượt 283,873 triệu tấn và năng suất bình quân đạt 25,11 tạ/ha. Tại Việt Nam, đậu tương giữ vị trí xung yếu trong cơ cấu cây công nghiệp ngắn ngày, vừa cung cấp nguồn đạm thực vật dồi dào, vừa giữ vai trò cải tạo đất vượt trội nhờ khả năng cố định 20 đến 25 kg Urê/ha từ vi khuẩn nốt sần cộng sinh. Tuy nhiên, sản lượng đậu tương cả nước năm 2014 sơ bộ mới đạt 176,4 nghìn tấn trên diện tích 120 nghìn ha với năng suất khiêm tốn 1,47 tấn/ha, chỉ đáp ứng được hơn 80% nhu cầu tiêu thụ nội địa, buộc nước ta phải nhập khẩu hơn 1,26 triệu tấn đậu tương mỗi năm.

Tại tỉnh Bắc Ninh, diện tích canh tác đậu tương vụ đông sụt giảm nghiêm trọng từ 3,3 nghìn ha năm 2010 xuống còn 0,95 nghìn ha năm 2015, kéo theo sản lượng giảm từ 5,5 nghìn tấn xuống vỏn vẹn 1,96 nghìn tấn. Thực trạng này bắt nguồn từ sự thiếu hụt các bộ giống có tiềm năng năng suất cao, khả năng chống chịu điều kiện thời tiết khắc nghiệt kém, áp lực sâu bệnh hại gia tăng và việc lạm dụng phân bón vô cơ làm suy thoái độ phì nhiêu của đất. Trong bối cảnh các nhà máy chế biến thức ăn chăn nuôi lớn trên địa bàn như DABACO đang thiếu hụt trầm trọng nguồn nguyên liệu tại chỗ, việc nghiên cứu tuyển chọn giống đậu tương triển vọng và ứng dụng các giải pháp sinh học là yêu cầu cấp thiết.

Luận văn hướng tới mục tiêu đánh giá toàn diện đặc tính nông sinh học, các yếu tố cấu thành năng suất của 5 giống đậu tương gồm DT84, ĐT51, D140, ĐT26, ĐVN5, đồng thời xác định hiệu lực sinh học của tổ hợp chế phẩm vi sinh EMINA kết hợp bào tử nấm ký sinh Beauveria bassiana trên giống đậu tương ĐVN5. Phạm vi nghiên cứu được triển khai trong vụ Đông 2016, từ ngày 10/9/2016 đến tháng 12/2016 trên đất cát pha tại xã Long Châu, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.

Công trình mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ thực nghiệm xác thực để nâng cao năng suất thực thu cây đậu tương lên mức 21,50 đến 22,08 tạ/ha, tối ưu hóa chỉ số diện tích lá đạt 3,07 đến 3,24 m2 lá/m2 đất, đồng thời thiết lập giải pháp an toàn sinh học trong phát triển nông nghiệp bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết dinh dưỡng khoáng và quá trình cộng sinh cố định nitơ sinh học ở cây họ đậu. Đậu tương cần hấp thu khoảng 80 kg Nito để tạo ra 1 tấn hạt, trong đó 50% nhu cầu đạm được cung cấp nhờ hoạt động cộng sinh của vi khuẩn nốt sần Rhizobium japonicum phân bố ở hệ rễ. Hoạt động của vi khuẩn nốt sần chịu ảnh hưởng quyết định bởi sự cân đối giữa các nguyên tố đa lượng N, P, K và các vi lượng thiết yếu như Bo và Molypden.

Bên cạnh đó, đề tài tích hợp lý thuyết kiểm soát sinh học bằng vi nấm ký sinh côn trùng. Nấm bạch cương Beauveria bassiana có khả năng nảy mầm bào tử sau 12 đến 24 giờ khi tiếp xúc với biểu bì sâu hại, đâm xuyên qua lớp vỏ kitin và tiết ra độc tố vòng depxipeptid mang tên Beauvericin với nhiệt độ sôi từ 93 đến 94 độ C, phá hủy hoàn toàn tế bào bạch huyết và hòa tan mô mỡ của côn trùng.

Nghiên cứu khai thác 4 khái niệm khoa học trọng tâm:

• Công nghệ vi sinh hữu hiệu EMINA chứa mật độ 10 mũ 7 CFU/ml gồm 5 nhóm vi sinh vật có ích: vi khuẩn quang hợp, vi khuẩn lactic, nấm men, Bacillus và nấm sợi.
• Động thái tích lũy chất khô và chỉ số diện tích lá (LAI) phản ánh nền tảng quang hợp quyết định 95% năng suất cây trồng.
• Chiều cao đóng quả và số đốt hữu hiệu quyết định mức độ tổn thất cơ giới và năng suất cá thể.
• An toàn sinh học theo khung pháp lý quy định tại QCVN 01-58: 2011/BNNPTNT và Thông tư số 08/2013/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua 2 thí nghiệm đồng ruộng độc lập, bố trí theo phương pháp khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCB) gồm 3 lần nhắc lại. Mỗi ô thí nghiệm có diện tích chuẩn 5 m2 với chiều dài 5 m và chiều rộng 1 m. Mật độ gieo trồng duy trì nghiêm ngặt ở mức 45 cây/m2, khoảng cách hàng cách hàng 30 đến 35 cm và cây cách cây 5 đến 6 cm. Nền phân bón cơ sở áp dụng thống nhất gồm 30 kg N + 60 kg P2O5 + 60 kg K2O + 300 kg vôi bột/ha.

Thí nghiệm 1 khảo nghiệm 5 giống đậu tương: DT84 làm đối chứng, ĐT51 theo Quyết định số 218/QĐ-TT-CCN, ĐVN5 lai tạo bởi Viện Nghiên cứu Ngô, ĐT26 theo Quyết định số 111/QĐ-TT-CCN, và D140 theo Quyết định số 5310/QĐ/BNN-KHCN. Thí nghiệm 2 khảo sát trên giống ĐVN5 với 4 nghiệm thức: đối chứng phun nước lã, và 3 nghiệm thức phun hỗn hợp EMINA 2% kết hợp một trong ba chủng nấm Beauveria bassiana gồm GHA, 2860, KK5 ở mật độ 2 nhân 10 mũ 7 bào tử/ml qua 3 đợt phun phân cành 280 lít/ha, ra hoa 420 lít/ha và dưỡng quả 560 lít/ha.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Trên mỗi ô thí nghiệm, 10 cây mẫu ngẫu nhiên được gắn thẻ cố định để theo dõi định kỳ 10 ngày một lần về động thái tăng trưởng chiều cao, số cành cấp 1 và các yếu tố cấu thành năng suất; 5 cây mẫu được thu thập ở 3 giai đoạn ra hoa, ra hoa rộ, quả mẩy để đo đếm số lượng nốt sần và cân khối lượng chất khô tuyệt đối sau sấy; 3 cây mẫu đại diện được cắt diện tích lá 1 dm2 để xác định chỉ số LAI.

Phương pháp xử lý số liệu sử dụng mô hình phân tích phương sai ANOVA trên phần mềm chuyên ngành IRRISTAT 5.0 và Microsoft Excel. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm kiểm định sự sai khác trung bình giữa các công thức ở độ tin cậy 95% thông qua chỉ số sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa LSD 0,05 và hệ số biến động CV%, loại trừ triệt để sai số ngẫu nhiên của điều kiện thổ nhưỡng đồng ruộng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu xác định được hai giống đậu tương ĐVN5 và ĐT26 sở hữu các đặc tính nông học vượt trội trong vụ Đông 2016. Giống ĐVN5 có thời gian sinh trưởng ngắn nhất với 86 ngày, ngắn hơn giống đối chứng DT84 4 ngày, đường kính thân đạt 6,96 mm, số cành cấp 1 đạt 4,3 cành/cây và số đốt hữu hiệu trên thân chính đạt cao nhất với 11,8 đốt. Năng suất thực thu của giống ĐVN5 đạt mức kỷ lục 22,08 tạ/ha, tiếp theo là ĐT26 đạt 21,50 tạ/ha, vượt trội hơn giống đối chứng DT84 đạt 19,44 tạ/ha từ 10,6% đến 13,6%.

Thứ hai, chỉ số diện tích lá (LAI) và khả năng sinh trưởng lá của giống ĐVN5 đạt mức tối ưu qua từng giai đoạn phát triển. Ở thời kỳ bắt đầu ra hoa, diện tích lá của ĐVN5 đạt 4,69 dm2/cây tương ứng LAI 1,88 m2 lá/m2 đất; bước vào thời kỳ ra hoa rộ đạt 6,89 dm2/cây với LAI 2,76 m2 lá/m2 đất; và đạt cực đại ở thời kỳ quả mẩy với diện tích lá 7,68 dm2/cây, chỉ số LAI đạt 3,07 m2 lá/m2 đất, cao hơn 14,5% so với giống đối chứng DT84 có LAI đạt 2,68 m2 lá/m2 đất.

Thứ ba, việc bổ sung tổ hợp chế phẩm vi sinh EMINA và bào tử nấm Beauveria bassiana trên giống ĐVN5 tạo ra sự bứt phá mạnh mẽ về chỉ tiêu sinh lý và sinh trưởng. Công thức EMINA 2% kết hợp chủng nấm GHA giúp chiều cao thân cây đạt 40,58 cm với 14 lá/cây và 8,4 cành/cây, sai khác có ý nghĩa thống kê so với đối chứng. Công thức EMINA 2% kết hợp chủng nấm 2860 thúc đẩy số lượng nốt sần hữu hiệu đạt đỉnh 48,33 nốt/cây tại giai đoạn quả non. Trong khi đó, công thức EMINA 2% kết hợp chủng nấm KK5 đạt chỉ số diện tích lá cao nhất với 3,24 m2 lá/m2 đất.

Thứ tư, hiệu lực bảo vệ thực vật sinh học đạt kết quả ấn tượng. Nghiệm thức xử lý EMINA 2% phối hợp nấm ký sinh chủng KK5 giúp giảm thiểu rõ rệt mật độ rệp sáp, sâu cuốn lá và sâu đục quả, nâng tỷ lệ quả chắc lên 97,78% và khối lượng 1000 hạt đạt mức 169,97 g.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tạo nên sự vượt trội của giống ĐVN5 nằm ở ưu thế di truyền kết hợp khả năng phân cành khỏe và hệ thống nốt sần phát triển mạnh mẽ. Đường kính thân lớn 6,96 mm giúp cây vận chuyển dinh dưỡng khoáng hiệu quả, đồng thời tăng cường khả năng chống đổ ngã trong điều kiện gió bão vụ đông. Chỉ số diện tích lá LAI đạt ngưỡng 3,07 m2 lá/m2 đất ở thời kỳ quả mẩy tạo ra diện tích đón nhận ánh sáng lý tưởng, giúp hiệu suất quang hợp đạt mức tối đa và chuyển hóa chất khô tập trung vào hạt.

Về mặt vi sinh, tập đoàn 5 nhóm vi sinh vật trong EMINA đã phân giải các hợp chất hữu cơ khó tiêu trong đất thành dạng khoáng dễ hấp thu, đồng thời nấm men tổng hợp các hoạt chất kích thích sinh trưởng rễ. Cơ chế này tương hỗ hoàn hảo với hoạt lực của chủng nấm Beauveria bassiana KK5, khi độc tố Beauvericin nhanh chóng làm tê liệt hệ thần kinh côn trùng sau 12 đến 24 giờ, bảo vệ bộ lá nguyên vẹn để duy trì khả năng quang hợp. Kết quả này tương đồng với các công bố khoa học trước đây khi ứng dụng EM trên cây đậu tương giúp tăng khối lượng tươi của nốt sần từ 79,7% đến 111,4% và nâng năng suất hạt khô thêm 19,1% đến 22,2%.

Dữ liệu thực nghiệm của nghiên cứu có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột thể hiện động thái tăng trưởng chiều cao thân chính từ ngày thứ 10 đến ngày thứ 45 sau trồng giữa 5 giống khảo nghiệm, kết hợp bảng ma trận đối chiếu giữa chỉ số nốt sần hữu hiệu và năng suất thực thu, giúp người đọc nắm bắt trực quan mối tương quan sinh học chặt chẽ.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, quy hoạch mở rộng cơ cấu giống: Đề nghị Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Ninh cùng Phòng Nông nghiệp huyện Yên Phong đưa hai giống đậu tương ĐVN5 và ĐT26 vào cơ cấu giống cây trồng vụ đông chủ lực. Mục tiêu cụ thể là mở rộng diện tích gieo trồng đạt 1.200 đến 1.500 ha trên các chân đất cát pha và đất bãi ven sông trong giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2028.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình phun chế phẩm vi sinh kép: Khuyến cáo các hợp tác xã nông nghiệp áp dụng đồng bộ quy trình phun hỗn hợp chế phẩm EMINA 2% kết hợp bào tử nấm Beauveria bassiana chủng KK5 hoặc 2860 ở mật độ 2 nhân 10 mũ 7 bào tử/ml. Thực hiện phun qua 3 đợt gồm giai đoạn phân cành với định mức 280 lít/ha, giai đoạn ra hoa 420 lít/ha và giai đoạn dưỡng quả 560 lít/ha nhằm đạt mục tiêu nâng năng suất thực thu vượt mốc 22,5 tạ/ha và cắt giảm 45% lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học trong vòng 12 tháng tới.

Thứ ba, hoàn thiện gói kỹ thuật thâm canh cân đối: Hướng dẫn nông dân tuân thủ mật độ gieo trồng 45 cây/m2, áp dụng bón lót toàn bộ 300 kg vôi bột, phân lân và một nửa lượng đạm, kali theo công thức 30 kg N + 60 kg P2O5 + 60 kg K2O/ha. Kết hợp xới vun định kỳ 2 lần và duy trì độ ẩm đất đồng ruộng từ 70% đến 75% do Trung tâm Khuyến nông tỉnh Bắc Ninh chủ trì tập huấn kỹ thuật.

Thứ tư, liên kết chuỗi giá trị nông sản sạch: Thiết lập mô hình liên kết bao tiêu sản phẩm giữa các vùng sản xuất đậu tương ứng dụng công nghệ sinh học tại Yên Phong với Nhà máy chế biến thức ăn gia súc DABACO và các cơ sở chế biến thực phẩm dinh dưỡng, ký kết hợp đồng ổn định trước tháng 9 hàng năm nhằm nâng cao giá trị gia tăng trên 20 triệu đồng/ha cho người nông dân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ quản lý nông nghiệp và khuyến nông viên: Khai thác luận cứ khoa học và cơ sở thực tiễn để định hướng tái cơ cấu cây trồng vụ đông, xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp công nghệ cao và chuyển giao quy trình an toàn sinh học cho các địa phương.

Thứ hai, các nhà khoa học và nghiên cứu sinh ngành Khoa học cây trồng: Tiếp cận hệ thống số liệu thực nghiệm chuẩn mực về chỉ số diện tích lá, động thái sinh trưởng, cơ chế cộng sinh nốt sần và hiệu lực của vi nấm Beauveria bassiana làm tài liệu tham khảo cho các công trình chọn tạo giống và bảo vệ thực vật.

Thứ ba, chủ trang trại, hợp tác xã và hộ nông dân: Áp dụng trực tiếp quy trình kỹ thuật canh tác giống đậu tương ĐVN5, phương pháp phối trộn chế phẩm vi sinh EMINA để nâng cao năng suất, hạ giá thành sản xuất và phòng trừ sâu hại an toàn.

Thứ tư, doanh nghiệp sản xuất phân bón và chế phẩm sinh học: Nghiên cứu ứng dụng công nghệ phối chế bào tử nấm ký sinh côn trùng và vi sinh vật hữu hiệu mật độ cao nhằm thương mại hóa các dòng sản phẩm nông nghiệp sạch.

Câu hỏi thường gặp

Giống đậu tương ĐVN5 có những ưu điểm sinh học nào vượt trội so với giống đối chứng DT84?

Giống ĐVN5 sở hữu thời gian sinh trưởng ngắn chỉ 86 ngày, thân cây to khỏe với đường kính 6,96 mm, phân cành mạnh đạt 4,3 cành/cây và số đốt hữu hiệu đạt 11,8 đốt. Năng suất thực thu của ĐVN5 đạt 22,08 tạ/ha, vượt 13,6% so với DT84, đồng thời vỏ hạt vàng sáng và rốn hạt trắng đáp ứng hoàn hảo thị hiếu thương phẩm.

Chế phẩm vi sinh EMINA kết hợp nấm Beauveria bassiana mang lại lợi ích gì cho cây đậu tương?

Sự kết hợp này cung cấp tập đoàn 5 nhóm vi sinh vật có ích giúp chuyển hóa dinh dưỡng, kích thích nốt sần hữu hiệu đạt 48,33 nốt/cây và nâng cao chỉ số LAI lên 3,24 m2 lá/m2 đất. Đồng thời, độc tố Beauvericin từ nấm ký sinh tiêu diệt sâu hại sau 12 đến 24 giờ, loại bỏ triệt để tồn dư hóa chất độc hại.

Thời điểm và liều lượng phun chế phẩm vi sinh tối ưu cho đậu tương vụ đông là khi nào?

Quy trình tối ưu gồm 3 lần phun vào buổi chiều mát không mưa: đợt 1 khi cây phân cành với lượng 280 lít/ha, đợt 2 khi bắt đầu ra hoa với lượng 420 lít/ha, và đợt 3 khi dưỡng quả với lượng 560 lít/ha. Nồng độ khuyến nghị là dung dịch EMINA 2% phối hợp 2 nhân 10 mũ 7 bào tử nấm/ml.

Mật độ gieo trồng và liều lượng phân bón nào phù hợp cho giống ĐVN5 tại vùng đất cát pha?

Mật độ canh tác chuẩn là 45 cây/m2 với khoảng cách hàng 30 đến 35 cm và cây cách cây 5 đến 6 cm. Liều lượng phân bón vô cơ cho 1 ha gồm 30 kg N + 60 kg P2O5 + 60 kg K2O kết hợp 300 kg vôi bột, bón lót toàn bộ lân, vôi và 50% đạm, kali trước khi tra hạt.

Cây đậu tương vụ đông đóng góp vai trò gì trong hệ thống canh tác nông nghiệp bền vững?

Đậu tương vụ đông giúp cải tạo độ phì nhiêu của đất lúa nhờ vi khuẩn nốt sần cố định từ 20 đến 25 kg Urê/ha, cắt đứt vòng đời sâu bệnh hại lúa mùa, nâng cao hệ số sử dụng đất và cung ứng nguồn nguyên liệu hạt giàu đạm tại chỗ cho ngành công nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi.

Kết luận

• Xác định giống ĐVN5 và ĐT26 là hai giống đậu tương vụ đông ưu tú nhất tại huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh với năng suất thực thu đạt 21,50 đến 22,08 tạ/ha.
• Thời gian sinh trưởng của ĐVN5 ngắn chỉ 86 ngày, thích ứng hoàn hảo với khung thời vụ luân canh vụ đông khắt khe trên đất 2 vụ lúa.
• Khẳng định hiệu lực vượt trội của tổ hợp chế phẩm vi sinh EMINA 2% kết hợp nấm Beauveria bassiana giúp nâng chỉ số diện tích lá lên 3,24 m2 lá/m2 đất và số nốt sần đạt 48,33 nốt/cây.
• Kiểm soát hiệu quả các loài sâu hại nguy hiểm gồm rệp sáp, sâu cuốn lá và sâu đục quả mà không cần lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học.
• Cung cấp cơ sở khoa học hoàn chỉnh để mở rộng diện tích thâm canh đậu tương sinh học trên 1.200 ha tại Bắc Ninh.

Đóng góp nổi bật của luận văn là đã hoàn thiện gói giải pháp kỹ thuật tích hợp giữa giống năng suất cao và công nghệ vi sinh bảo vệ thực vật tiên tiến. Kế hoạch triển khai tiếp theo cần tập trung xây dựng các mô hình cánh đồng mẫu lớn ứng dụng chế phẩm sinh học trong vụ Đông từ tháng 9/2026. Các địa phương và hợp tác xã nông nghiệp hãy chủ động liên hệ các viện nghiên cứu và trung tâm khuyến nông để tiếp nhận chuyển giao giống ĐVN5 cùng quy trình vi sinh EMINA, hướng tới mục tiêu gia tăng thu nhập và kiến tạo nền nông nghiệp xanh bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN VĂN SANG ĐẶC ĐIỂM SINH TRƯỞNG PHÁT TRIỂN, NĂNG SUẤT CỦA MỘT SỐ GIỐNG ĐẬU TƯƠNG VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA CHẾ PHẨM VI SINH ĐẾN GIỐNG ĐẬU TƯƠNG ĐVN5 TRỒNG VỤ ĐÔNG 2016 TẠI YÊN PHONG- BẮC NINH Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60 62 01 10 Người hướng dẫn khoa học: TS. Phạm Tuấn Anh NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 29 tháng 9 năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Văn Sang i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc TS. Phạm Tuấn Anh đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Sinh lý thực vật, Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.

Hà Nội, ngày 29 tháng 9 năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Văn Sang ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.

vii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn.

Tổng quan tài liệu. Tình hình nghiên cứu và sản xuất giống đậu tương trên thế giới và ở Việt Nam. Tình hình sản xuất và nghiên cứu đậu tương trên thế giới. Tình hình sản xuất và nghiên cứu đậu tương ở Việt Nam.

Vai trò cuả các yếu tố dinh dưỡng đối với sự siinh trưởng phát triển cây đậu tương. Những nghiên cứu về chế phẩm vi sinh cho cây đậu tương ở Việt Nam 15 2. Kết quả nghiên cứu về chế phẩm EMINA. Kết quả nghiên cứu về nấm Beauveria bassiana.

Tình hình sản xuất nông nghiệp và đậu tương của tỉnh Bắc Ninh. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Chế phẩm vi sinh.

Các loại vật liệu khác. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp bố trí thí nghiệm. Các biện pháp kỹ thuật. Các chỉ tiêu và phương pháp nghiên cứu. Các chỉ tiêu về sinh trưởng.

Các chỉ tiêu sinh lý. Các yếu tố cấu thành năng suất. Khả năng chống chịu sâu bệnh. Phương pháp xử lý số liệu.

Kết quả và thảo luận. Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển và năng suất của một số giống đậu tương trồng vụ đông năm 2016 tại huyện Yên Phong- Bắc Ninh 30 4. Động thái tăng trưởng chiều cao thân chính của một số giống đậu tương trồng vụ đông năm 2016. Thời gian sinh trưởng của các giống đậu tương.

Thời gian ra hoa và tổng số hoa của các giống đậu tương. Diện tích lá và chỉ số diện tích lá (LAI) của các giống tham gia thí nghiệm 36 4. Khả năng hình thành nốt sần của các giống đậu tương tham gia thí nghiệm vụ đông 2016 tại Yên Phong- Bắc Ninh. Khả năng tích lũy chất khô của các giống đậu tương trồng vụ đông 2016 39 4.

Mức độ nhiễm sâu bệnh của các giống đậu tương trồng trong vụ đông 2016 tại huyện Yên Phong - tỉnh Bắc Ninh. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các giống đậu tương vụ đông 2016 tại Yên Phong- Bắc Ninh. Nghiên cứu ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh đến sinh trưởng, phát triển và năng suất giống đậu tương ĐVN5 trồng vụ đông 2016 tại Yên Phong- Bắc Ninh. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B.

bassiana đến động thái tăng trưởng chiều cao thân chính của giống đậu tương ĐVN5. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B. bassiana đến động thái ra lá của giống đậu tương ĐVN5. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B.

bassiana đến khả năng phân cành của giống đậu tương ĐVN5. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B. bassiana đến sự hình thành nốt sần của giống đậu tương ĐVN5. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B.

bassiana đến diện tích lá và chỉ số diện tích lá của giống đậu tương ĐVN5. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh đến hiệu suất quang hợp của giống đậu tương ĐVN5. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B. bassiana đến mức độ nhiễm sâu bệnh hại của giống đậu tương ĐVN5.

Ảnh hưởng của chế phẩm EMINA và bào tử nấm B.bassiana đến các yếu tố cấu thành năng suất của giống đậu tương ĐVN5. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B. bassiana đến năng suất của giống đậu tương ĐVN5. Kết luận - đề nghị.

60 Tài liệu tham khảo. 65 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CS Cộng sự FAO Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Liên Hiệp Quốc CT Công thức EMINA Effective Microorganism Institute of Agrobiology HSQH Hiệu suất quang hợp KLNS Khối lượng nốt sần LA Diện tích lá LAI Chỉ số diện tích lá NSHH Nốt sần hữu hiệu TSNS Nốt sần tổng số NSCT Năng suất cá thể NSLT Năng suất lý thuyết NSTT Năng suất thực thu P1000 hạt Khối lượng 1000 hạt NXB Nhà xuất bản VSV Vi sinh vật vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Diện tích, năng suất và sản lượng đậu tương trên thế giới từ năm 2009 – 2014. Tình sản xuất đậu tương của 4 nước đứng đầu thế giới.

Tình hình sản xuất đậu tương của Việt Nam. Tình hình sản xuất đậu tương từ 2010-2014 của Bắc Ninh. Động thái tăng trưởng chiều cao thân chính của đậu tương. Các chỉ tiêu sinh trưởng của các giống tham gia thí nghiệm.

Thời gian sinh trưởng của các giống đậu tương. Thời gian ra hoa và tổng số hoa của các giống đậu tương. Diện tích lá (dm2/cây) và chỉ số diện tích lá (LAI) của các giống đậu tương thí nghiệm vụ đông 2016 tại Yên Phong- Bắc Ninh. Khả năng hình thành nốt sần của các giống đậu tương tham gia thí nghiệm vụ đông 2016 tại Yên Phong- Bắc Ninh.

Khả năng tích lũy chất khô của các giống đậu tương tham gia thí nghiệm (g/cây) và hiệu suất quang hợp. Các yếu tố cấu thành năng suất của giống đậu vụ đông 2016. Mức độ nhiễm sâu bệnh hại của các giống đậu tương tham gia thí nghiệm. Năng suất của các giống đậu tương vụ đông 2016.

Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B. bassiana đến động thái tăng trưởng chiều cao thân chính của đậu tương ĐVN5. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B. bassiana đến động thái ra lá của giống đậu tương ĐVN5.

Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B. bassiana đến khả năng phân cành cây đậu tương ĐVN5 48 Bảng 4. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B. bassiana đến sự hình thành nốt sần của cây đậu tương ĐVN5.

Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh đến diện tích lá và chỉ số diện tích lá của giống đậu tương ĐVN5 52 Bảng 4. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B. bassiana đến hiệu suất quang hợp của giống đậu tương ĐVN5. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh đến các yếu tố cấu thành năng suất của giống đậu tương ĐVN5.

Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B. bassiana đến mức độ nhiễm sâu bệnh hại của giống đậu tương ĐVN5. Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh chứa hỗn hợp EMINA và bào tử nấm B. bassiana đến năng suất của giống đậu tương ĐVN5.58 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Văn Sang Tên luận văn: “Đặc điểm sinh trưởng phát triển, năng suất của một số giống đậu tương và ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh đến giống đậu tương ĐVN5 trồng vụ Đông 2016 tại Yên Phong - Bắc Ninh”.

Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60 62 01 10 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: Đánh giá được các đặc trưng, đặc tính cơ bản về sinh trưởng phát triển, năng suất của các giống đậu tương tham gia thí nghiệm nhằm tìm ra các giống đậu tương tốt phù hợp và xác định được ảnh hưởng có hiệu quả của chế phẩm vi sinh cho cây đậu tương tại Băc Ninh. Phương pháp nghiên cứu - Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển và năng suất của 05 giống đậu tương (DT84; ĐT51; D140; ĐT26; ĐVN5) trcồng tại huyện Yên Phong- Bắc Ninh. - Đánh giá ảnh hưởng của việc sử dụng chế phẩm vi sinh đến sinh trưởng, phát triển và năng suất của giống đậu tương ĐVN5 vụ Đông 2016 tại Yên Phong- Bắc Ninh. Đề tài được thực hiện tại vụ Đông 2016, gồm 2 thí nghiệm độc lập bố trí ngoài đồng ruộng theo khối ngẫu nhiên đầy đủ, 3 lần nhắc lại.

+ Thí nghiệm 1 với 05 công thức về giống gồm: DT84 - đối chứng; ĐT51; D140; ĐT26, ĐVN5. + Thí nghiệm 2 nghiên cứu trên giống ĐVN5 với 3 chế phẩm vi sinh phun qua lá gồm: Phun nước (đối chứng); phun hỗn hợp của một trong 3 chủng 7 Beauveria bassiana ở nồng độ 2×10 bào tử/ml kết hợp với EMINA 2%. Kết quả chính và kết luận 1. Đặc điểm sinh trưởng phát triển của 05 giống đậu tương (DT84; ĐT51; D140; ĐT26; ĐVN5): - Các giống đậu tương nghiên cứu trồng vụ đông 2016 tại Yên Phong- Bắc Ninh cho thấy giống ĐT26 và ĐVN5 có khả năng sinh trưởng tốt, đường kính thân lớn, nhiều đốt hữu hiệu, diện tích lá cao, khả năng tích lũy chất khô và hiệu suất quang hợp cao.