Nghiên Cứu Đặc Điểm Hang Động Trong Hệ Thống Dòng Chảy Ngầm Tại Khu Vực Ma Lé, Đồng Văn, Hà Giang

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu đặc điểm hang động trong hệ thống dòng chảy ngầm tại khu vực ma lé đồng văn hà giang, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Đỗ Văn Thắng
• Người hướng dẫn: GS. Tạ Hòa Phương
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Địa chất học
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Hang Động Tại Khu Vực Ma Lé, Hà Giang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Đặc Điểm Hang Động Ma Lé Hà Giang

Nghiên cứu hang động Ma Lé tại Hà Giang có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh du lịch đang phát triển mạnh mẽ. Các đặc điểm địa chất hang động Hà Giang nói chung và khu vực Ma Lé nói riêng tạo nên tiềm năng lớn cho du lịch. Tuy nhiên, việc khai thác cần đi đôi với bảo tồn. Nghiên cứu này tập trung vào hệ thống hang động tại Ma Lé, đánh giá tiềm năng du lịch và khả năng cung cấp nước, góp phần vào sự phát triển bền vững của khu vực. Vấn đề khan hiếm nước mặt ở vùng đá vôi đòi hỏi các nghiên cứu chuyên sâu để tìm ra giải pháp.

1.1. Vị Trí Địa Lý và Tầm Quan Trọng của Khu Vực Ma Lé

Khu vực nghiên cứu thuộc xã Ma Lé, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, nổi tiếng với địa hình đá vôi đặc trưng. Vách đá dốc, thung lũng sâu và cảnh quan đa dạng tạo nên sức hút tự nhiên. Các hang động Ma Lé nằm ở chân vách núi, thuộc loại hang hoạt động, có dòng sông ngầm chảy qua. Nghiên cứu này góp phần bổ sung điểm du lịch mới và đánh giá khả năng cung cấp nước cho khu vực.

1.2. Lịch Sử Nghiên Cứu Địa Chất và Hang Động tại Hà Giang

Các nhà địa chất người Pháp đã nghiên cứu khu vực này từ đầu thế kỷ 20, tập trung vào cổ sinh, địa tầng và cấu trúc địa chất. G.Zeil (1907) phát hiện cấu trúc địa chất vòng cung Đông Bắc Bắc Bộ. J. Deprat (1915) nghiên cứu địa chất vùng thượng du Bắc Bộ và Hà Giang. Dovjikov và nnk (1965) xây dựng bản đồ địa chất Miền Bắc Việt Nam, xếp Đồng Văn – Hà Giang vào đới tướng cấu trúc Sông Hiến. Các nghiên cứu chuyên đề của Tạ Hòa Phương, Đoàn Nhật Trưởng và các công trình tổng hợp của Tống Duy Thanh, Vũ Khúc (2006, 2009) cũng đóng góp quan trọng.

II. Thách Thức Khai Thác Tiềm Năng Du Lịch Hang Động Ma Lé

Mặc dù tiềm năng du lịch Ma Lé rất lớn, việc khai thác gặp nhiều thách thức. Cần có sự đầu tư bài bản về cơ sở hạ tầng, dịch vụ du lịch. Đồng thời, cần bảo tồn đa dạng sinh học hang động Ma Lé và văn hóa hang động Hà Giang. Việc quản lý rủi ro thiên tai, như lũ quét, sạt lở đất, cũng rất quan trọng. Sự tham gia của người dân tộc thiểu số Ma Lé trong quá trình phát triển du lịch là yếu tố then chốt để đảm bảo tính bền vững.

2.1. Yêu Cầu Bảo Tồn Địa Chất và Hệ Sinh Thái Hang Động

Việc khai thác du lịch cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về bảo tồn địa chất hang động Hà Giang. Hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến hệ sinh thái, đặc biệt là các loài động vật quý hiếm sống trong hang. Cần có các biện pháp kiểm soát ô nhiễm, bảo vệ nguồn nước ngầm. Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho du khách và cộng đồng địa phương.

2.2. Phát Triển Du Lịch Cộng Đồng Gắn Liền Với Văn Hóa Địa Phương

Du lịch cộng đồng là hướng đi bền vững cho khu vực Ma Lé. Cần tạo điều kiện để người dân tộc thiểu số Ma Lé tham gia vào các hoạt động du lịch, như cung cấp dịch vụ lưu trú, ẩm thực, hướng dẫn viên. Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa hang động Hà Giang, như lễ hội, phong tục tập quán. Đảm bảo lợi ích kinh tế từ du lịch được chia sẻ công bằng cho cộng đồng.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Khảo Sát Hang Động Ma Lé Hiệu Quả

Nghiên cứu đặc điểm địa chất hang động Hà Giang nói chung và hang động Ma Lé nói riêng đòi hỏi phương pháp tiếp cận đa ngành. Các phương pháp khảo sát địa chất, địa mạo, thủy văn được kết hợp với phương pháp thám hiểm hang động chuyên nghiệp. Việc sử dụng các thiết bị đo đạc hiện đại, như GPS, máy quét laser 3D, giúp thu thập dữ liệu chính xác. Phân tích mẫu nước, mẫu trầm tích cung cấp thông tin về quá trình hình thành và phát triển hang động.

3.1. Ứng Dụng Phương Pháp Dây Thừng Đơn Trong Khảo Sát Hang Động

Phương pháp dây thừng đơn (Single Rope Technique - SRT) là kỹ thuật leo núi được áp dụng rộng rãi trong khảo sát hang động. Kỹ thuật này cho phép các nhà thám hiểm tiếp cận các khu vực khó khăn, như vách đá dốc, hố sâu. SRT đòi hỏi kỹ năng chuyên môn cao và trang thiết bị an toàn. Hình 5 trong tài liệu gốc minh họa phương pháp khảo sát hang động đứng bằng dây thừng đơn.

3.2. Phân Tích SWOT Đánh Giá Tiềm Năng Du Lịch Hang Động

Phân tích SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) là công cụ hữu ích để đánh giá tiềm năng du lịch Ma Lé. Điểm mạnh là cảnh quan thiên nhiên độc đáo, hệ thống hang động phong phú. Điểm yếu là cơ sở hạ tầng còn hạn chế, dịch vụ du lịch chưa phát triển. Cơ hội là thu hút đầu tư, phát triển du lịch cộng đồng. Thách thức là bảo tồn môi trường, quản lý rủi ro thiên tai.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Đặc Điểm Hình Thái Hang Động Ma Lé Chi Tiết

Nghiên cứu đã làm rõ đặc điểm địa chất hang động Hà Giang tại khu vực Ma Lé. Hệ thống hang động Ma Lé bao gồm ba hang chính: Ma Lé 1, Ma Lé 2 và Ma Lé 3. Mỗi hang có hình thái, kích thước và đặc điểm riêng. Hang Ma Lé 1 là hang có dòng suối chảy vào, Hang Ma Lé 2 có dòng sông ngầm chảy ra, Hang Ma Lé 3 có nhiều nhũ đá đẹp. Các hang động này có tiềm năng lớn cho phát triển du lịch mạo hiểm, du lịch sinh thái.

4.1. Mô Tả Chi Tiết Đặc Điểm Hang Ma Lé 1

Hang Ma Lé 1 có cửa hang nằm ở chân vách núi đá vôi. Dòng suối Ma Lé chảy vào hang, tạo nên cảnh quan độc đáo. Hang có nhiều ngóc ngách, hố sâu, đòi hỏi kỹ năng thám hiểm chuyên nghiệp. Hình 9 trong tài liệu gốc cho thấy cửa hang thu nước Ma Lé 1.

4.2. Khám Phá Vẻ Đẹp Hang Ma Lé 2 Với Dòng Sông Ngầm

Hang Ma Lé 2 nổi tiếng với dòng sông ngầm chảy qua. Dòng sông này xuất hiện trở lại ở cuối hang, tạo nên cảnh quan kỳ vĩ. Hang có nhiều nhũ đá, măng đá với hình thù độc đáo. Hình 4 trong tài liệu gốc cho thấy dòng sông ngầm xuất hiện ở cuối hang Ma Lé 2.

V. Đánh Giá Tiềm Năng Du Lịch và Cung Cấp Nước Hang Động Ma Lé

Nghiên cứu cho thấy hang động Ma Lé có tiềm năng du lịch Ma Lé rất lớn. Cần có sự đầu tư bài bản về cơ sở hạ tầng, dịch vụ du lịch. Đồng thời, cần bảo tồn đa dạng sinh học hang động Ma Lé và văn hóa hang động Hà Giang. Ngoài ra, hệ thống hang động này còn có khả năng cung cấp nước cho khu vực. Cần có các nghiên cứu chi tiết hơn về trữ lượng và chất lượng nước.

5.1. Cơ Hội Phát Triển Du Lịch Mạo Hiểm và Sinh Thái

Hang động Ma Lé phù hợp với phát triển du lịch mạo hiểm, như thám hiểm hang động, leo núi. Du lịch sinh thái cũng là hướng đi tiềm năng, với việc khám phá hệ sinh thái độc đáo trong hang. Cần có các tour du lịch được thiết kế bài bản, đảm bảo an toàn cho du khách.

5.2. Đánh Giá Khả Năng Cung Cấp Nước Cho Khu Vực

Hệ thống sông ngầm trong hang động Ma Lé có khả năng cung cấp nước cho khu vực. Cần có các nghiên cứu chi tiết hơn về trữ lượng, chất lượng và khả năng khai thác bền vững. Việc sử dụng nước cần tuân thủ các quy định về bảo vệ nguồn nước.

VI. Giải Pháp Bảo Tồn và Phát Triển Bền Vững Hang Động Ma Lé

Để bảo tồn và phát triển bền vững hang động Ma Lé, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan: chính quyền địa phương, doanh nghiệp du lịch, cộng đồng địa phương và các nhà khoa học. Cần có quy hoạch tổng thể về phát triển du lịch, bảo tồn môi trường. Tăng cường giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho du khách và cộng đồng địa phương.

6.1. Xây Dựng Quy Hoạch Tổng Thể Phát Triển Du Lịch Bền Vững

Quy hoạch cần xác định rõ các khu vực được phép khai thác du lịch, khu vực cần bảo tồn nghiêm ngặt. Quy hoạch cần đảm bảo sự hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Cần có sự tham gia của cộng đồng địa phương trong quá trình xây dựng quy hoạch.

6.2. Tăng Cường Giáo Dục Ý Thức Bảo Vệ Môi Trường

Cần có các chương trình giáo dục về bảo vệ môi trường cho du khách và cộng đồng địa phương. Các chương trình này cần tập trung vào tầm quan trọng của việc bảo tồn đa dạng sinh học hang động Ma Lé, bảo vệ nguồn nước ngầm. Cần có các biện pháp xử lý nghiêm các hành vi gây ô nhiễm môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Formatted: Space After: 0 pt 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong thời gian gần đây du lịch trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn đem Formatted: Indent: First line: 1.27 cm lại nhiều lợi nhuận cho đất nƣớc, góp phần đa dạng hóa nền kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và thúc đẩy các ngành khác cùng phát triển. Ở nƣớc ta hiện nay có một số diểm di sản sản nhƣ: Di sản Vịnh Hạ Long, Phong Nha-Kẻ Bàng, Công viên địa chất Cao nguyên đá Đồng Văn, di sản Bái Đính-Tràng an, sắp tới có thể là Công viên Địa chất Cao Bằng, v.v…Điều đặc biệt là đa số các di sản này đều nằm trên các vùng có diện tích đá vôi chiếm một phần diện tích khá lớn, với đặc điểm đặc trƣng là có hệ thống không gian kép bao gồm không gian trên mặt và không gian ngầm. Trên bề mặt là các địa hình rất đặc trƣng của vùng kast đó là các dạng địa hình karst sót dạng tháp, chóp, cụm dỉnh, lũng, phễu karst v.

Không gian ngầm đó là hệ thống các hang động, các hệ thống dòng chảy ngầm karst cũng thực sự rất hấp dẫn, thu hút nhiều khách du lịch. Do đặc trƣng của vùng núi đá vôi có hệ thống không gian ngầm đó là hệ thống các hang động. Hệ thống các hang động này đóng vai trò nhƣ là một kênh dẫn 12 z nƣớc ngầm hay một dòng sông ngầm, chính vì vậy khi mƣa xuống, toàn bộ nƣớc mặt nhanh chóng chảy xuống các hệ thống hang động qua các hố sụt, cấc phễu thu nƣớc karst và thoát đi. Chính vì vậy, ở những vùng đá vôi rất khan hiếm nƣớc mặt, và đây chính là vấn đề rất kho khăn để giải quyết, đặc biệt là các khu vực di sản, khi mà mật độ khách du lịch ngày một tăng lên thì vấn đề nguồn cung cấp nƣớc trở nên rất quan trọng.

Đồng Văn là một trong bốn huyện nằm trong khu vực Công viên Địa chất toàn cầu Cao Nguyên đá Đồng Văn. Sau khi đƣợc UNESCO công nhận vào tháng 10 năm 2010, hoạt động du lịch trong khu vực Cao nguyên đá nói chung và khu vực Đồng Văn nói riêng từng bƣớc khởi sắc và ngày một phát triển mạnh, kéo theo là ngành dịch vụ phát triển mạnhtheo, một loạt các nhà hàng mở ra, các khách sạn đƣợc xây dựng mới với quy mô lớn. , lƣợng khách du lịch đến Đồng Văn ngày càng tăng. Do đó, nhu cầu sử dụng nguồn nƣớc sách ngày càng nhiều.

Comment [11]: Câu văn, kể cả dấu chấm câu phải rành mạch, rõ ràng. Và cúng nên nói có mức độ, dễ Trƣớc tình hình đó, một dự án tìm kiếm các nguồn nƣớc ngầm trong hệ chấp nhận, đường cường điệu hóa gì cả. Formatted: No widow/orphan control thống các hang động karst ra đời sự hợp tác giữa Viện Khoa học Địa chất và Formatted: Expanded by 0.2 pt Khoáng sản với Viện Công nghệ Karlsruhe, Cộng hòa Liên Bang Đức “ Nghiên cứu triển khai công nghệ khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên nước ở các vùng núi đá vôi Việt Nam, áp dụng thử nghiệm ở một số khu vực thuộc Công viên Địa Chất toàn cầu Cao Nguyên đá Đồng Văn, tỉnh Hà Giang (Kawatech)”, với mục đích bơm nƣớc từ dòng sông ngầm karst để đáp ứng nhu cầucung cấp nƣớc cho thị trấn Đồng Văn và khu vực lân cận,. Bên cạnh đó tác giả cũng nhận thấy hệ thống hang động Ma Lé có triển vọng để trở thành một điểm du lịch hang động cho khu vực Ma Lé, từ đó đã tiến hành nghiên cứu, đánh giá tiềm năng của chúng nhằm tìm kiếm thêm điểm du lịch mới, góp phần đánh giá tiềm năngbổ sung cho du sự phát triển du lịch hang động tại khu vực này.

Qua khảo sát thực địa, và tham khảo các tài liệu nghiên cứu về địa chất, địa mạo và hang động trƣớc đó cho thấy có một nguồn lộ nƣớc ngầm karst lớn xuất lộ từ trong hang động chảy ra suối Séo Hồ cung cấp nƣớc cho nhà máy thủy điện Séo Hồ, nguồn nƣớc chảy quanh năm, lƣu lƣợng thay đổi theo mùa. Hai bên đã quyết định lựa chọn khu vực Ma Lé thuộc xã Ma Lé, huyện Đồng Văn để 13 z triển khai dự án. Trong dự án này học viên là một trong những thành viên tham gia trực tiếp khảo sát, đo vẽ hệ thống ba hang động Ma Lé, tiến hành thả chất chỉ thị màu và lấy mẫu phân tích nhằm xác định mối liên hệ của hệ thống dòng chảy ngầm của hệ thống hang động này. Với tiềm năng có thể phát triển về du lịch của hệ thống hang động và nguồn cung cấp nƣớc từ hệ thống dòng chảy ngầm trong chúng.

Học viên đã chọn đề tài “Nghiên cứu đặc điểm hang động trong hệ thống dòng chảy ngầm tại khu vực Ma Lé, Đồng Văn, Hà Giang nhằm đánh giá tiềm năng du lịch và khả năng cung cấp nước” cho luận văn cao học của mình. Mục tiêu của Đề tài Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, No widow/orphan control, Don't keep with next, Don't keep lines together - Đánh giá tiềm năng du lịch của hệ thống hang Ma Lé Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, - Đánh giá khả năng cung cấp nƣớc của hệ thống sông hang ngâm Ma Lé Line spacing: 1.5 lines, No widow/orphan control 3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, No widow/orphan control, Don't keep with next, Đối tƣợng nghiên cứu: Don't keep lines together Hệ thống 3 hang động karst Ma Lé 1, Ma Lé 2, Ma Lé 3 và dòng chảy ngầm của chúng. Phạm vi nghiên cứu: Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt Phạm vi nghiên cứu là phần diện tích chứa toàn bộ hệ thống ba hang động Ma Lé thuộc xã Ma Lé, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, trong vùng lõi của Cao nguyên đá Đồng Văn (Hình 1) Formatted: Line spacing: 1.5 lines Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines Formatted: Line spacing: 1.5 lines 14 z Chƣơng 1 Formatted: Space After: 0 pt : TỔNG QUAN Khu vực nghiện cứu thuộc xã Ma Lé, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, là Formatted: Line spacing: 1.5 lines một trong những nơi có địa hình đá vôi cao, vách dốc, thung lũng xâm thực sâu, xen kẽ các địa hình phi karst tạo nên những cảnh quan đẹp.

Tọa độ khống chế: X1: 529.735 Formatted: Line spacing: 1.5 lines Hệ tọa độ VN2000, 1050múi 60 Formatted: Line spacing: 1.5 lines 15 z Hình Hình 11: Vị trí khu vực nghiên cứu Formatted: Level 1, Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines Trong khu vực nghiên cứu đã phát hiện đƣợc một số hang động có cửa hang Field Code Changed Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, tại chân các vách núi đá vôi dựng đứng ở đáy các thung lũng. Các hang động này Line spacing: 1.5 lines thuộc loại hang hoạt động, hiện đang tiếp tục đƣợc hình thành và phát triển. Trong chúng có dòng sông ngầm chảy, một số hang có tiềm năng trở thành điểm du lịch hang động hấp dẫn. Sau khi Cao nguyên đá Đồng Văn đƣợc công nhận là Công viên Địa chất Toàn cầu thì hoạt động du lịch đã và đang phát triển mạnh mẽ, kéo theo nhu cầu sử dụng nƣớc sạch ngày càng tăng lên.

Nghiên cứu đặc điểm hình thái các hang động và dòng chảy trong hang góp phần bổ sung những điểm du lịch mới và xem xét khả 16 z năng cung cấp nƣớc của các dòng sông ngầm này đối với các tụ điểm dân cƣ xung quanh, vì nƣớc sinh hoạt và phục vụ sản xuất nông nghiệp luôn là vấn đề rất đƣợc quan tâm trong phạm vi Cao nguyên đá Đồng Văn. Lịch sử nghiên cứu Địa chất Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt Từ đầu thế kỷ 20 các nhà địa chất ngƣời Pháp đã đến vùng cao nguyên đá Đồng Formatted: Condensed by 0.2 pt Formatted: Indent: First line: 1.27 cm Văn nghiên cứu về cổ sinh, địa tầng và cấu trúc địa chất G.Zeil (1907) là ngƣời đầu tiên phát hiện ra các cấu trúc địa chất vòng cung Đông Bắc Bắc Bộ, tiếp theo là J. Deprat Formatted: Font color: Auto, Condensed by 0.2 pt (1915) với các công trình địa chất về vùng thƣợng du Bắc Bộ và Hà Giang Trong thời kỳ 1941-1952, J. Saurin đã xây dựng bản đồ địa chất Đông Dƣơng.

Một số yếu tố cấu trúc địa chất của lãnh thổ đƣợc xác lập, trong đó Hà Giang thuộc yếu tố Thƣợng Bắc Bộ.Dovjikov và nnk (1965) đã xây dựng bản đồ địa chất Miền BắcViệt Nam và xếp khu vực Đồng Văn – Hà Giang vào đới tƣớng cấu trúc Sông Hiến thuộc miền chuẩn uốn nếp Đông Việt Nam của các tác giả Về sau này, rất nhiều công trình nghiên cứu chuyên đề của Tạ Hòa Phƣơng, Formatted: Font color: Auto Formatted: Indent: First line: 1.27 cm, Space Đoàn Nhật Trƣởng v.v… đã đƣợc thực hiện trong khu vực và 2 công trình có tính Before: 0 pt, After: 0 pt tổng hợp cao nhất về địa tầng và địa chất nói chung là của Tống Duy Thanh, Vũ Khúc (chủ biên) 2006 và Trần Văn Trị, Vũ Khúc (chủ biên) 2009. Lịch sử nghiên cứu hang động Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt Công tác nghiên cứu hang động karst trong khu vực Cao nguyên đá Đồng Formatted: Indent: First line: 1.27 cm Văn, tỉnh Hà Giang đƣợc tiến hành từ năm 2003 đến nay, khi các nhà hang động Bỉ kết hợp với các nhà khảo sát hang động Việt Nam thuộc Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản. Trƣớc thời gian đó cũng có một số các nhà hang động Italia đã đến khảo sát ở khu vực Mèo Vạc, nhƣng họ cũng mới chỉ thám hiểm 1 hang ở xã Pải Lủng (theo ghi nhận đến thời điểm hiện tại). Các đợt khảo sát của các nhà hang động Bỉ và Việt Nam chủ yếu tập trung vào hai thời kỳ cuối năm 2003 - đầu năm 2004 và cuối năm 2005 - đầu năm 2006, là hai đợt khảo sát kéo dài nhất và khá quy mô, sau đó thì giảm dần về con ngƣời và thời gian khảo sát.

17 z Trong 2 thời kỳ kể trên hàng trăm hang động đã đƣợc khảo sát, đo vẽ khá chi tiết về hình thái và kích thƣớc, tổng chiều dài của các hang đã khảo sát đo vẽ lên đến vài chục kilômet. Một số các công trình nghiên cứu khác về hang động trong khu vực Ma Lé sau này cũng đã đƣợc nghiên cứu, nhƣ công trình nghiên cứu của Nguyễn Văn Hƣớng và nnk, đã nghiên cứu về các tầng thành tạo hang động và xếp hệ thống hang Ma Lé ở cấp 1 tức là các hang phân bố chủ yếu trong khoảng độ cao 950-1225 m so với mực nƣớc biển. Năm 2014, khi dự án hợp tác “Nghiên cứu triển khai công nghệ khai thác, Formatted: Indent: First line: 1.