Luận văn thạc sĩ ussh đảng bộ tỉnh bắc giang lãnh đạo công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở từ năm 2000 đến 2012

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang trong công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở giai đoạn 2000-2012.

• Tác giả: Đào Thanh Bình
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thành Vinh
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam
• Đề tài: Đảng Bộ Tỉnh Bắc Giang Lãnh Đạo Công Tác Vận Động Quần Chúng Thực Hiện Dân Chủ Cơ Sở Từ Năm 2000 Đến 2012
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG QUẦN CHÚNG THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ
• 1.1. Cơ sở thực tiễn
• 2. CHƯƠNG 2: CHỦ TRƯƠNG, BIỆN PHÁP VÀ KẾT QUẢ CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG QUẦN CHÚNG THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH BẮC GIANG TỪ NĂM 2000 ĐẾN 2012
• 2.1. Những chủ trương của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang trong công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở
• 2.2. Biện pháp chỉ đạo
• 2.3. Những kết quả đạt được
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM LỊCH SỬ CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH BẮC GIANG TRONG LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG QUẦN CHÚNG THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ TỪ NĂM 2000 ĐẾN 2012
• 3.1. Một số nhận xét về kết quả lãnh đạo công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở của Đảng bộ tỉnh
• 3.2. Một số kinh nghiệm lịch sử
• 3.3. Những định hướng cơ bản của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang trong quá trình lãnh đạo công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở trong những năm tiếp theo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở tại Bắc Giang

Công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở tại Bắc Giang từ năm 2000 đến 2012 đã có những bước tiến quan trọng. Đảng bộ tỉnh Bắc Giang đã nhận thức rõ vai trò của quần chúng trong việc thực hiện dân chủ cơ sở. Việc này không chỉ giúp nâng cao nhận thức của người dân về quyền lợi và nghĩa vụ của mình mà còn tạo ra một môi trường chính trị tích cực. Đảng bộ đã triển khai nhiều biện pháp nhằm khuyến khích sự tham gia của quần chúng vào các hoạt động chính trị, xã hội.

1.1. Khái niệm và vai trò của dân chủ cơ sở

Dân chủ cơ sở là hình thức tổ chức chính trị mà trong đó nhân dân là nguồn gốc của quyền lực. Tại Bắc Giang, việc thực hiện dân chủ cơ sở đã giúp người dân tham gia vào quá trình ra quyết định, từ đó nâng cao trách nhiệm và quyền lợi của họ trong các vấn đề xã hội.

1.2. Lịch sử phát triển công tác vận động quần chúng tại Bắc Giang

Từ năm 2000, Đảng bộ tỉnh Bắc Giang đã bắt đầu triển khai các chủ trương về công tác vận động quần chúng. Những năm đầu, công tác này gặp nhiều khó khăn, nhưng nhờ sự nỗ lực của các cấp lãnh đạo, nhiều kết quả tích cực đã đạt được.

II. Những thách thức trong công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, công tác vận động quần chúng tại Bắc Giang vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Việc thể chế hóa các chủ trương của Đảng còn chậm, nhiều cơ chế chính sách chưa phù hợp với thực tiễn. Điều này dẫn đến sự hạn chế trong việc huy động quần chúng tham gia vào các hoạt động dân chủ.

2.1. Hạn chế trong việc thể chế hóa chủ trương của Đảng

Việc thể chế hóa các chủ trương về dân chủ cơ sở tại Bắc Giang còn chậm, dẫn đến nhiều chính sách chưa được áp dụng hiệu quả. Điều này ảnh hưởng đến sự tham gia của quần chúng trong các hoạt động chính trị.

2.2. Khó khăn trong việc huy động quần chúng tham gia

Nhiều quần chúng vẫn chưa nhận thức đầy đủ về quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong việc thực hiện dân chủ cơ sở. Điều này làm giảm hiệu quả của công tác vận động quần chúng.

III. Phương pháp và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác vận động quần chúng

Để nâng cao hiệu quả công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở, Bắc Giang cần áp dụng nhiều phương pháp và giải pháp khác nhau. Việc tăng cường tuyên truyền, giáo dục về dân chủ cho quần chúng là rất cần thiết. Đồng thời, cần có các cơ chế khuyến khích sự tham gia của quần chúng vào các hoạt động chính trị.

3.1. Tăng cường tuyên truyền về dân chủ cơ sở

Tuyên truyền về quyền lợi và nghĩa vụ của quần chúng trong việc thực hiện dân chủ cơ sở là rất quan trọng. Các hình thức tuyên truyền đa dạng sẽ giúp nâng cao nhận thức của người dân.

3.2. Xây dựng cơ chế khuyến khích tham gia

Cần xây dựng các cơ chế khuyến khích quần chúng tham gia vào các hoạt động chính trị, xã hội. Điều này sẽ tạo ra động lực cho người dân tham gia tích cực hơn.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại Bắc Giang

Kết quả nghiên cứu cho thấy công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở tại Bắc Giang đã đạt được nhiều thành tựu. Người dân đã có sự tham gia tích cực hơn vào các hoạt động chính trị, xã hội. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục cải thiện để đạt được hiệu quả cao hơn.

4.1. Những thành tựu đạt được

Nhiều quần chúng đã nhận thức rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Sự tham gia của người dân vào các hoạt động chính trị đã tăng lên đáng kể.

4.2. Những bài học kinh nghiệm rút ra

Cần rút ra bài học từ những thành công và thất bại trong công tác vận động quần chúng để cải thiện hơn nữa trong tương lai.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho công tác vận động quần chúng

Công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở tại Bắc Giang cần tiếp tục được chú trọng trong thời gian tới. Đảng bộ tỉnh cần có những định hướng rõ ràng để nâng cao hiệu quả công tác này, từ đó góp phần xây dựng một nền dân chủ vững mạnh.

5.1. Định hướng phát triển công tác vận động quần chúng

Cần có những định hướng cụ thể để phát triển công tác vận động quần chúng, nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện dân chủ cơ sở.

5.2. Tầm quan trọng của việc thực hiện dân chủ cơ sở

Việc thực hiện dân chủ cơ sở không chỉ là trách nhiệm của Đảng mà còn là quyền lợi của mỗi người dân. Điều này cần được nhấn mạnh trong các hoạt động tuyên truyền.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 2000–2012 ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ của tỉnh Bắc Giang với tốc độ tăng trưởng kinh tế duy trì ở mức cao, tăng từ 7,3% năm 2000 lên đỉnh điểm 10,5% năm 2011, cùng quy mô dân số trên 1,569 triệu người thuộc 20 dân tộc anh em. Trong bối cảnh một tỉnh miền núi bán sơn địa có tới 80,5% diện tích tự nhiên là vùng trung du, đồi núi và tỷ lệ hộ nghèo thời kỳ đầu lên tới gần 50%, yêu cầu củng cố hệ thống chính trị cơ sở gắn với phát huy quyền làm chủ của nhân dân trở thành nhiệm vụ mang tính sống còn.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài là làm sáng tỏ quá trình Đảng bộ tỉnh Bắc Giang lãnh đạo công tác vận động quần chúng nhằm đưa Quy chế dân chủ ở cơ sở vào đời sống thực tiễn. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm việc hệ thống hóa các chủ trương của Đảng bộ tỉnh từ năm 2000 đến năm 2012, đánh giá toàn diện những thành tựu và hạn chế trong công tác vận động các tầng lớp nhân dân, đồng thời đúc kết những bài học kinh nghiệm lịch sử có giá trị thực tiễn. Phạm vi không gian của luận văn bao quát toàn bộ 10 huyện, thành phố với 2.455 thôn, bản, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh Bắc Giang; phạm vi thời gian kéo dài trong 12 năm kể từ khi Ban Bí thư ban hành Thông báo số 304-TB/TW năm 2000 cho đến năm 2012.

Ý nghĩa của đề tài được thể hiện qua các chỉ số cụ thể: bảo đảm 100% đơn vị cấp xã triển khai nghiêm túc quy chế dân chủ, củng cố tỷ lệ tập hợp quần chúng trong các đoàn thể như Liên đoàn Lao động đạt 96,9% và Hội Cựu chiến binh đạt 78,1%, qua đó tạo nền tảng ổn định chính trị vững chắc để Bắc Giang hoàn thành mục tiêu thu nhập bình quân đầu người đạt mức 1.020 USD vào năm 2012.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin về bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, khẳng định quần chúng nhân dân là chủ thể sáng tạo ra lịch sử và quyền lực nhà nước bắt nguồn từ nhân dân. Đồng thời, tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận với phương châm hành động "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra" đóng vai trò là kim chỉ nam định hướng cho toàn bộ tiến trình phân tích. Nghiên cứu cũng kế thừa hệ thống quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, trọng tâm là 5 quan điểm chỉ đạo cốt lõi của Bộ Chính trị trong Chỉ thị số 30-CT/TW năm 1998 và Quyết định số 290-QĐ/TW năm 2010 về Quy chế công tác dân vận của hệ thống chính trị.

Khung khái niệm trọng tâm của đề tài tập trung vào 4 nội hàm chính:

• Dân chủ xã hội chủ nghĩa: Nền dân chủ rộng rãi của đa số nhân dân lao động, bảo đảm công bằng xã hội và được thể chế hóa bằng pháp luật.
• Dân chủ cơ sở: Quyền làm chủ trực tiếp và đại diện của người dân tại xã, phường, thị trấn, cơ quan và doanh nghiệp.
• Vận động quần chúng: Phương thức lãnh đạo của Đảng nhằm tập hợp, giác ngộ và tổ chức các tầng lớp nhân dân thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội.
• Dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện: Hai hình thức thực thi quyền lực nhân dân bổ trợ lẫn nhau, trong đó dân chủ trực tiếp tại cơ sở là chìa khóa giải quyết kịp thời các mâu thuẫn nảy sinh từ đời sống.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ hệ thống văn kiện chính thức của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang qua các kỳ Đại hội XV, XVI, XVII; các nghị quyết chuyên đề như Nghị quyết số 21-NQ/TU năm 2001, Đề án số 03-ĐA/TU năm 2006, Nghị quyết số 59-NQ/TU năm 2011; cùng hệ thống báo cáo tổng kết định kỳ của 10 đơn vị hành chính cấp huyện.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 230 xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh Bắc Giang, trong đó tập trung phân tích sâu nhóm mẫu gồm 169 xã miền núi, vùng cao và 44 xã thuộc diện đặc biệt khó khăn. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp điển hình hóa được áp dụng nhằm phản ánh đầy đủ đặc trưng của cả ba vùng sinh thái: đồng bằng chiếm 10,5% diện tích, trung du và miền núi chiếm 80,5% diện tích.

Về phương pháp xử lý, tác giả kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp lịch sử và phương pháp logic, đi kèm kỹ thuật phân tích tổng hợp, thống kê so sánh và điều tra xã hội học. Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ yêu cầu phải tái hiện một cách khách quan, chân thực bức tranh vận động quần chúng trong suốt 12 năm (2000–2012), bảo đảm tính chuẩn xác của các mốc thời gian lịch sử và sự tin cậy của các số liệu kinh tế - xã hội.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo cứu thực tiễn công tác vận động quần chúng tại Bắc Giang giai đoạn 2000–2012 đã làm nổi bật 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, tỷ lệ tập hợp quần chúng vào các đoàn thể chính trị - xã hội đạt mức tăng trưởng ấn tượng. Đến năm 2000, Hội Phụ nữ tỉnh đã tập hợp được 317.842 hội viên, đạt tỷ lệ 70%; Hội Cựu chiến binh thu hút 57.170 hội viên, đạt tỷ lệ 78,1%; Hội Nông dân vận động được 148.676 hội viên, chiếm 51,2%; và Đoàn Thanh niên tập hợp 164.402 đoàn viên, đạt 40,5%. Riêng Liên đoàn Lao động tỉnh đã quy tụ tới 37.192 đoàn viên công đoàn, đạt tỷ lệ vượt trội 96,9%.

Thứ hai, việc thể chế hóa và triển khai Quy chế dân chủ cơ sở được thực hiện đồng bộ trên tất cả các loại hình. Toàn bộ 100% xã, phường, thị trấn và cơ quan hành chính nhà nước đã xây dựng quy chế làm việc công khai. Khu vực doanh nghiệp ghi nhận bước tiến mạnh mẽ với 95% đơn vị thành lập ban chỉ đạo và tổ chức hội nghị người lao động đúng quy định.

Thứ ba, trình độ dân trí và chất lượng nguồn nhân lực có sự cải thiện rõ nét, tạo điều kiện thuận lợi cho nhân dân thực thi quyền dân chủ. Tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo giảm liên tục từ 85% năm 2000 xuống 76% năm 2005 và đạt mức 67% vào năm 2010. Đáng chú ý, số người mù chữ trong độ tuổi lao động đã giảm từ 41.145 người năm 2005 xuống còn 29.997 người năm 2010 (tương đương mức giảm 27,1%).

Thứ tư, công tác vận động quần chúng đã trực tiếp thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương phát triển vượt bậc. Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm luôn duy trì ở mức cao: năm 2000 đạt 7,3%, năm 2006 đạt 9,6%, năm 2007 đạt đỉnh 10,2% và năm 2012 giữ vững ở mức 9,7%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi tạo nên những kết quả trên là sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh thông qua việc ban hành kịp thời các văn bản chỉ đạo như Chỉ thị số 04-CT/TU, Kế hoạch số 15-KH/UBND và Nghị quyết số 58/2002/NQ-HĐND. Các cấp ủy đã chủ động gắn công tác vận động quần chúng với cải cách thủ tục hành chính và các phong trào thi đua yêu nước.

Tuy nhiên, thực tiễn vẫn bộc lộ một số tồn tại: công tác tuyên truyền tại một số nơi còn mang tính hình thức; việc công khai các dự án thu hồi đất, đền bù giải phóng mặt bằng chưa thực sự minh bạch, dẫn đến phát sinh các vụ việc khiếu kiện đông người; một bộ phận cán bộ cơ sở còn biểu hiện quan liêu, xa rời quần chúng.

So với các công trình nghiên cứu tại các địa phương khác như tỉnh Sơn La (chủ yếu tập trung vào khu vực thuần nông miền núi) hay thành phố Hà Nội (đặc thù đô thị hóa nhanh), thực tiễn tại Bắc Giang mang tính đại diện cao cho mô hình chuyển dịch cơ cấu từ nông nghiệp sang công nghiệp tại vùng bán sơn địa. Dữ liệu tiến trình này có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột thể hiện tốc độ tăng trưởng GDP qua từng năm và bảng tổng hợp so sánh tỷ lệ thu hút đoàn viên giữa các tổ chức đoàn thể giai đoạn 2000–2012.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực tiễn, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng lãnh đạo công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở:

1. Hoàn thiện cơ chế đối thoại trực tiếp và công khai hóa thủ tục hành chính: Ban Thường vụ Tỉnh ủy chỉ đạo 100% người đứng đầu cấp ủy, chính quyền từ cấp tỉnh đến cấp xã định kỳ tổ chức đối thoại trực tiếp với nhân dân tối thiểu 1 lần mỗi quý. Ban Dân vận Tỉnh ủy chủ trì giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, đặt mục tiêu giải quyết dứt điểm trên 90% các vụ việc phát sinh ngay tại cơ sở trong giai đoạn 2013–2015.

2. Chuẩn hóa và bồi dưỡng kỹ năng dân vận cho đội ngũ cán bộ công chức: Trường Chính trị tỉnh phối hợp với Ban Tổ chức Tỉnh ủy xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu về kỹ năng vận động quần chúng và pháp luật dân chủ cơ sở, phấn đấu đến năm 2016 có ít nhất 95% cán bộ lãnh đạo xã, phường và 100% cán bộ làm công tác dân vận được cấp chứng chỉ bồi dưỡng chuyên môn.

3. Đổi mới phương thức tập hợp đoàn viên của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể: Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh triển khai Đề án đổi mới mô hình sinh hoạt gắn với quyền lợi thiết thực của người dân; đặt mục tiêu nâng tỷ lệ tập hợp thanh niên từ mức 40,5% lên trên 60%, và nâng tỷ lệ thu hút nông dân tham gia hội từ 51,2% lên 75% trong khung thời gian 2013–2018.

4. Tăng cường kiểm tra, giám sát và phản biện xã hội: Hội đồng nhân dân tỉnh phối hợp chặt chẽ với các tổ chức chính trị - xã hội tổ chức kiểm tra định kỳ hàng năm tại tối thiểu 80% các cơ quan hành chính và doanh nghiệp có vốn nhà nước về việc thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở, thực hiện liên tục từ năm 2013 trở đi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

1. Cán bộ lãnh đạo, chuyên viên làm công tác Dân vận và Mặt trận Tổ quốc: Nắm bắt hệ thống giải pháp và bài học kinh nghiệm thực tiễn từ địa bàn 230 xã, phường của Bắc Giang để vận dụng vào việc xử lý các điểm nóng khiếu kiện, nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, vận động nhân dân đồng thuận với các dự án kinh tế.

2. Giảng viên, nghiên cứu viên chuyên ngành Lịch sử Đảng và Xây dựng Đảng: Khai thác nguồn tư liệu lịch sử xác thực, các bảng số liệu tăng trưởng và tỷ lệ tập hợp quần chúng trong suốt 12 năm (2000–2012) để phục vụ công tác giảng dạy, biên soạn giáo trình và phát triển các đề tài khoa học cấp bộ.

3. Học viên cao học và sinh viên ngành Khoa học Xã hội, Quản lý công: Tiếp cận phương pháp luận nghiên cứu kết hợp giữa lịch sử và logic học; học hỏi kỹ thuật phân tích số liệu điều tra xã hội học trên địa bàn miền núi với cỡ mẫu bao phủ 2.455 thôn, bản.

4. Lãnh đạo doanh nghiệp và ban chấp hành công đoàn cơ sở: Tham khảo quy trình xây dựng và vận hành quy chế dân chủ tại nơi làm việc theo mô hình 95% doanh nghiệp Bắc Giang đã áp dụng thành công, giúp xây dựng quan hệ lao động hài hòa và hạn chế đình công, bãi công tự phát.

Câu hỏi thường gặp

1. Mục tiêu trọng tâm của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang khi đẩy mạnh dân chủ cơ sở giai đoạn 2000-2012 là gì? Mục tiêu cốt lõi là phát huy quyền làm chủ trực tiếp của nhân dân, biến dân chủ thành động lực thúc đẩy kinh tế tăng trưởng bình quân trên 9%/năm, đồng thời xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tại 230 xã, phường nhằm giải quyết dứt điểm các vướng mắc trong thu hồi đất và quản lý xã hội.

2. Địa hình tự nhiên ảnh hưởng như thế nào đến công tác vận động quần chúng tại Bắc Giang? Do 80,5% diện tích là đồi núi, trung du và có 44 xã đặc biệt khó khăn, địa bàn bị chia cắt bởi sông núi gây trở ngại lớn cho giao thông. Đảng bộ tỉnh đã phải phân vùng chỉ đạo cụ thể để đưa cán bộ xuống tận 2.455 thôn, bản nhằm tuyên truyền trực tiếp đến người dân.

3. Tỷ lệ tập hợp đoàn viên của các tổ chức đoàn thể tại Bắc Giang đạt kết quả ra sao? Các đoàn thể đạt tỷ lệ tập hợp rất cao: Liên đoàn Lao động đạt 96,9% với 37.192 đoàn viên, Hội Cựu chiến binh đạt 78,1% với 57.170 hội viên, Hội Phụ nữ đạt 70% với 317.842 hội viên, Hội Nông dân đạt 51,2% và Đoàn Thanh niên đạt 40,5%.

4. Đảng bộ tỉnh Bắc Giang đã ban hành những văn kiện quan trọng nào về công tác này? Tỉnh ủy đã ban hành nhiều văn kiện then chốt như Chỉ thị số 04-CT/TU năm 1998, Nghị quyết số 21-NQ/TU năm 2001, Đề án số 03-ĐA/TU năm 2006, Nghị quyết số 59-NQ/TU năm 2011 cùng các văn bản chỉ đạo của Ủy ban nhân dân và Ban Chỉ đạo dân chủ cơ sở tỉnh.

5. Luận văn có đóng góp khoa học mới mẻ nào cho chuyên ngành Lịch sử Đảng? Luận văn là công trình đầu tiên hệ thống hóa một cách toàn diện, liên tục quá trình lãnh đạo công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang trong 12 năm (2000–2012), cung cấp nguồn dữ liệu lịch sử phong phú và bài học kinh nghiệm sâu sắc cho công tác xây dựng Đảng ở địa phương.

Kết luận

Luận văn đã hoàn thành xuất sắc mục tiêu nghiên cứu thông qua 5 đóng góp cơ bản sau:

• Khái quát sâu sắc cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ, khẳng định phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra" là nền tảng cốt lõi của công tác dân vận.
• Phân tích chân thực điều kiện tự nhiên - xã hội của Bắc Giang với 80,5% diện tích trung du miền núi và quá trình tăng trưởng GDP ấn tượng từ 7,3% lên 10,5%.
• Đánh giá toàn diện bức tranh thực thi dân chủ với 100% cấp xã và 95% doanh nghiệp triển khai hiệu quả quy chế dân chủ cơ sở.
• Đúc kết các bài học kinh nghiệm lịch sử quý báu về việc kết hợp chặt chẽ giữa mở rộng dân chủ với giữ vững kỷ cương pháp luật và cải cách hành chính.
• Đề xuất hệ thống giải pháp có tính khả thi cao với lộ trình cụ thể từ năm 2013 đến năm 2020 nhằm tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh.

Công trình là tài liệu khoa học giá trị, cung cấp luận cứ thực tiễn vững chắc cho các nhà hoạch định chính sách và cán bộ dân vận trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Quý bạn đọc, nhà nghiên cứu và học viên quan tâm có thể khai thác trực tiếp luận văn để làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu chuyên sâu tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn bao gồm có 3 chương 8 tiết. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG QUẦN CHÚNG THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ 1.1 Một số khái niệm cơ bản a, Khái niệm dân chủ Thuật ngữ dân chủ ra đời vào khoảng thế kỷ thứ VII-VI trước công nguyên. Xét về mặt ngữ nghĩa, “dân chủ (demokratia)”, trong tiếng Hy Lạp cổ là từ ghép, được cấu thành từ hai từ gốc là: demos= nhân dân (danh từ) và kratein = cai trị (động từ). Nếu dịch sát nghĩa thì demokratia sẽ là một mệnh đề hoàn chỉnh: nhân dân cai trị.

Sau này các nhà chính trị học đã xác định thực chất của dân chủ là: “tất cả quyền lực thuộc về nhân dân”. Khi Chủ nghĩa Mác - Lênin xuất hiện, tạo nên hệ ý thức đối lập với Chủ nghĩa tư bản, khái niệm dân chủ được chia thành hai thể loại chính: Dân chủ tư sản (dân chủ của phía chủ nghĩa tư bản) và dân chủ XHCN (dân chủ của phía CNXH). Mỗi bên có quan hệ khác nhau về vấn đề này. Dân chủ tư sản thường đề cao khía cạnh bầu phiếu; Dân chủ xã hội chủ nghĩa lại đề cao khía cạnh làm chủ giá trị thặng dư tư liệu sản xuất và thành quả lao động của người dân.

Khái niệm dân chủ, về cơ bản được từ điển Bách khoa Việt Nam định nghĩa: "Dân chủ, hình thức tổ chức thiết chế chính trị của xã hội dựa trên việc thừa nhận nhân dân là nguồn gốc của quyền lực, thừa nhận nguyên tắc bình đẳng và tự do. Dân chủ cũng được vận dụng vào tổ chức và hoạt động của những tổ chức và thiết chế chính trị nhất định" [54, 653]. Kế thừa và xây dựng theo chủ nghĩa Mác - Lênin, Đảng ta đưa ra khái niệm về dân chủ XHCN: Dân chủ XHCN là dân chủ của đa số nhân dân gắn với công bằng xã hội, chống áp bức, bất công được thực hiện trong thực tế 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, được thể chế hoá bằng pháp luật và được pháp luật bảo đảm. Đảng Cộng sản Việt Nam là người lãnh đạo nền dân chủ xã hội chủ nghĩa và tổ chức xây dựng.

Đây là khái niệm thể hiện đầy đủ, rõ ràng, đúng bản chất của khái niệm dân chủ xã hội chủ nghĩa. Đúng với bản chất của xã hội chủ nghĩa mà chúng ta đang xây dựng. Chế độ dân chủ của chúng ta không chỉ đảm bảo lợi ích cho mỗi cá nhân, mà đảm bảo lợi ích cho toàn xã hội. b, Những tiêu chí và nguyên tắc của một xã hội dân chủ Dân chủ ngày nay được xem xét chủ yếu dưới các dạng: Chế độ nhà nước (các hình thức, nguyên tắc, phương thức thực thi quyền lực nhà nước); Nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt của đời sống xã hội (nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt của các đảng chính trị, các tổ chức xã hội); Giá trị xã hội (thể hiện ở trình độ đạt được về bảo đảm các quyền, nghĩa vụ, tự do của công dân và sự tham gia của họ trong đời sống xã hội); Lý tưởng, nhân sinh quan, thế giới quan, mục đích hoạt động của các lực lượng chính trị- xã hội.

Quan niệm về dân chủ cho đến nay còn khác nhau, phụ thuộc vào giai cấp, dân tộc, tôn giáo, tập quán xã hội, và truyền thống văn hoá và chính trị. Mặc dù vậy, có thể nói tới những nhận thức chung về dân chủ như sau: Nhân dân được coi là nguồn gốc và chủ thể của quyền lực nhà nước. Các cơ quan quyền lực phải được nhân dân bầu hoặc bãi miễn thông qua bầu cử tự do, bình đẳng và bỏ phiếu kín. Các thể chế chính trị và nhà nước phải hợp hiến, quản lý xã hội bằng luật pháp, sự ngự trị tối cao của pháp luật.

Không tập trung tuyệt đối hoá quyền lực vào bất kỳ một chủ thể quyền lực nào, thực hiện nguyên tắc phân quyền, tản quyền. Nhà nước thực thi quyền lực công cộng và công khai. Nhà nước phải phối hợp hoạt động với xã hội công dân, tạo điều kiện cho công dân tham gia công việc nhà nước và giám sát phê bình hoạt động của nhà nước. Nhân dân dễ dàng tiếp cận các phương tiện thông tin đại 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chúng.

Thiểu số phục tùng quyết định của đa số và đa số tôn trọng, bảo vệ những quyền chính đáng của thiểu số. Việc xây dựng một nền dân chủ phụ thuộc vào các yếu tố như: trình độ dân trí, văn hoá của nhân dân; nhân sinh quan và thế giới quan, phẩm chất và năng lực của chủ thể cầm quyền; các thể chế dân chủ được chế định bằng nguyên tắc luật pháp, chuẩn mực văn hoá đạo đức về đời sống xã hội. Việc nâng cao trình độ văn hoá, dân trí cho nhân dân là nhân tố cơ bản để thực hiện dân chủ bởi vì dân chủ là biểu hiện của trình độ văn hoá chính trị, có quan hệ mật thiết với trình độ dân trí, văn hoá nói chung. Chỉ khi nào người dân tự giác nhận thức được quyền hạn và nghĩa vụ của mình, tự giác tham gia vào công việc nhà nước, công việc xã hội, hoạt động với tư cách là công dân có tri thức, có học vấn và văn hoá… thì mới thực sự có điều kiện thực hiện dân chủ.

“Người mù chữ sẽ đứng ngoài chính trị”- như Lênin nói, ít hiểu biết cũng làm hạn chế sự tham gia vào đời sống chính trị. Song, dân chủ không chỉ phụ thuộc vào trình độ dân trí, văn hoá mà còn phụ thuộc vào chủ thể cầm quyền. Giai cấp tiến bộ, lực lượng tiến bộ cầm quyền, những con người có tài, có đức nắm giữ quyền lực thường thực hiện dân chủ với nhân dân. Nhưng thực hiện dân chủ không phải chỉ mong đợi vào “lòng tốt” của người cầm quyền mà quan trọng hơn là xây dựng những chế định dân chủ có khả năng buộc những người nắm giữ quyền lực dù muốn hay không cũng phải tuân theo.

Những người nắm giữ quyền được lựa chọn có thể là những người có tài, có đức, suy nghĩ và hành động của họ vì lợi ích của nhân dân, nhưng nếu không có thể chế để nhân dân kiểm soát mọi hành vi của họ thì có thể dần dần họ lạm dụng quyền lực mưu lợi ích của riêng mình.Trong đó có nạn quan liêu, tham nhũng. Phương thức đặc hiệu để chữa quan liêu tham nhũng như Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh chính là dân chủ và thực hành dân chủ rộng rãi trong xã hội. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tóm lại, không chỉ nâng cao nhận thức về dân chủ, giáo dục ý thức dân chủ cho quần chúng mà còn phải thể chế hoá các quyền dân chủ bằng các chế định pháp luật để có dân chủ trong thực tế. Nâng cao dân trí, văn hoá, ý thức dân chủ và thói quen sinh hoạt dân chủ của nhân dân; đào tạo và giáo dục đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, thừa hành thực hiện dân chủ của nhân dân; xây dựng và hoàn thiện các thể chế dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện… đó là những nhiệm vụ cơ bản trong công cuộc xây dựng chế độ XHCN và cũng là những vấn đề đặt ta hiện nay.

Về hình thức, dân chủ được thể hiện qua dân chủ đại diện hoặc dân chủ trực tiếp. Dân chủ trực tiếp là hình thức dân chủ được thực hiện bằng cách nhân dân trực tiếp bày tỏ chính kiến của mình, trực tiếp tham gia quyết định những vấn đề chung của cộng đồng xã hội. Còn dân chủ đại diện là nhân dân thông qua các đại biểu của mình, đoàn thể của mình và các phương tiện khác để bày tỏ chính kiến của mình, trực tiếp tham gia quyết định những vấn đề chung của cộng đồng xã hội. Những hình thức dân chủ ấy được thể chế bằng luật pháp nhà nước và được thực thi bằng cả hệ thống chính trị.

Dân chủ trực tiếp thường được thực hiện trong những cộng đồng dân cư ở cơ sở, như xã, phường, thị trấn, cơ quan, trường học… Ở đây, nhân dân có thể trực tiếp bày tỏ chính kiến của mình, trực tiếp quyết định và giám sát những công việc của cộng đồng xã hội. Ở quy mô quốc gia, dân chủ trực tiếp được thực hiện dưới hình thức trưng cầu dân ý để quyết định những vấn đề trọng đại của đất nước, đặc biệt là trong những trường hợp cần thiết. Vai trò của dân chủ trong đời sống xã hội, đặc biệt trong xã hội hiện đại là không thể phủ nhận. Dân chủ chính là điều kiện, môi trường đảm bảo cho các quyền tự do, quyền sống, quyền mưu cầu hạnh phúc của con người.

Dân chủ là giải pháp hạn chế sự tha hoá quyền lực nhà nước và là phương tiện để đấu tranh chống lại việc dùng quyền lực nhà nước và lạm dụng quyền lực để mưu lợi ích riêng. Không thể hình dung được tiến bộ xã hội và sự phát triển 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] của lịch sử mà lại thiếu vắng dân chủ. Đây là một trong những tiêu chí căn bản để đánh giá tính chất và trình độ phát triển của một xã hội. Chính vì thế, dân chủ đã trở thành mục tiêu và động lực cho sự phát triển và thịnh vượng của các dân tộc.

Ngày nay, dân chủ hoá xã hội đã trở thành khuynh hướng chủ đạo của phát triển thế giới. Mọi dân tộc đều có quyền, cơ hội và khả năng hoà nhập vào dòng chảy đó của nhân loại, vươn tới tiến bộ xã hội và văn minh. c) Khái niệm về dân chủ ở cơ sở. Nền dân chủ XHCN ở nước ta đã được khẳng định trong đường lối của Đảng, Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước.

Quyền dân chủ của công dân được thể hiện trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá. Hệ thống chính quyền ở nước ta gồm 4 cấp: Trung ương, tỉnh (thành phố trực thuộc), huyện (thị, quận) và xã (phường) đều vận hành theo nguyên tắc tập trung dân chủ: Đó là nguyên tắc cơ bản của nền dân chủ XHCN. Hiệu qủa của dân chủ thể hiện trực tiếp đến nhân dân là ở cấp cơ sở. Cơ sở xã, phường, cơ quan, doanh nghiệp v.