CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG 1. Kế toán doanh thu, thu nhập 1. Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 1. Khái niệm và điều kiện ghi nhận doanh thu a.
Khái niệm doanh thu hợp đồng xây dựng Theo chuẩn mực số 15, doanh thu của hợp đồng xây dựng bao gồm: + Doanh thu ban đầu được ghi trong hợp đồng; + Các khoản tăng, giảm khi thực hiện hợp đồng, các khoản tiền thưởng và các khoản thanh toán khác nếu các khoản này có khả năng làm thay đổi doanh thu, và có thể xác định được một cách đáng tin cậy. Điều kiện ghi nhận doanh thu xây dựng Điều kiện ghi nhận doanh thu của hợp đồng xây dựng theo một trong hai trường hợp sau: Trường hợp hợp đồng xây dựng quy định nhà thầu được thanh toán theo tiến độ kế hoạch, khi kết quả thực hiện hợp đồng xây dựng được ước tính một cách đáng tin cậy, thì doanh thu của hợp đồng xây dựng được ghi nhận tương ứng với phần công việc đã hoàn thành do nhà thầu tự xác định vào ngày lập báo cáo tài chính mà không phụ thuộc vào hóa đơn thanh toán theo tiến độ kế hoạch đã lập hay chưa và số tiền ghi trên hóa đơn là bao nhiêu Trường hợp hợp đồng xây dựng quy định nhà thầu được thanh toán theo giá trị khối lượng thực hiện, khi kết quả thực hiện hợp đồng xây dựng được xác định một cách đáng tin cậy và được khách hàng xác nhận thi doanh thu và chi phí liên quan đến hợp đồng được ghi nhận tương ứng với phần công việc đã hoàn thành được khách hàng xác nhận trong kỳ phản ánh trên hóa đơn 5 1. Chứng từ sử dụng Hóa đơn GTGT, bảng kê hóa đơn, phiếu thu, hợp đồng thi công xây dựng công trình… 1. Tài khoản sử dụng TK 511: “ Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ” Kết cấu và nội dung phản ánh TK 511 Bên Nợ: - Các khoản thuế gián thu phải nộp (GTGT, TTĐB, XK, BVMT); - Doanh thu hàng bán bị trả lại kết chuyển cuối kỳ; - Khoản giảm giá hàng bán kết chuyển cuối kỳ; - Khoản chiết khấu thương mại kết chuyển cuối kỳ; - Kết chuyển doanh thu thuần vào tài khoản 911 "Xác định kết quả kinh doanh".
Bên Có: - Doanh thu bán sản phẩm, hàng hoá, bất động sản đầu tư và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp thực hiện trong kỳ kế toán. Số dư cuối kỳ: TK 511 không có số dư cuối kỳ. TK 511 có 6 TK cấp 2: + TK 5111: Doanh thu bán hàng hóa + TK 5112: doanh thu bán thành phẩm + TK 5113: doanh thu cung cấp dịch vụ + TK 5114: Doanh thu trợ cấp, trợ giá + TK 5117: Doanh thu kinh doanh bất động sản đầu tư + TK 5118: Doanh thu khác 6 1. Phương pháp hạch toán Sơ đồ 1.1: Phương pháp hạch toán doanh thu hợp đồng xây lắp thanh toán theo khối lượng thực hiện Sơ đồ 1.2: Phương pháp hạch toán doanh thu hợp đồng xây lắp theo tiến độ kế hoạch 1.
Sổ sách sử dụng Tùy theo hình thức kế toán: 7 - Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là nhật ký chung thì sổ sách sử dụng bao gồm: Sổ nhật ký chung; Sổ nhật ký đặc biệt; Sổ cái 511; Sổ chi tiết bán hàng. - Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là nhật ký – Sổ cái thì sổ sách sử dụng bao gồm: Sổ nhật ký – Sổ cái; Sổ chi tiết bán hàng. - Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là chứng từ ghi sổ thì sổ sách sử dụng bao gồm: Chứng từ ghi sổ; Sổ đăng ký chứng từ ghi sổ; Sổ cái 511; Sổ chi tiết bán hàng. - Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là nhật ký- chứng từ thì sổ sách sử dụng bao gồm: Sổ nhật ký- chứng từ; Bảng kê; Sổ cái 511; Sổ chi tiết bán hàng.
Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu 1. Nội dung Các khoản giảm trừ doanh thu bao gồm: - Chiết khấu thương mại: là khoản người bán giảm trừ cho người mua khi người mua với số lượng lớn hoặc mua đạt được một doanh số nào đó. Hoặc theo chính sách kích thích bán hàng của doanh nghiệp trong từng giai đoạn. - Hàng bán bị trả lại: Cũng là một khoản làm giảm doanh thu bán hàng của doanh nghiệp trong kỳ.
Hàng bán bị trả lại trong trường hợp doanh nghiệp cung cấp hàng hóa sai quy cách, phẩm chất, kích cỡ… so với hợp đồng kinh tế. - Giảm giá hàng bán: Doanh nghiệp giảm giá hàng bán khi hàng của doanh nghiệp gần hết date, doanh nghiệp muốn tiêu thụ hết hàng tồn kho… Giảm giá hàng bán cũng làm doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp bị giảm. Chứng từ sử dụng - Hóa đơn GTGT, giấy báo ngân hàng, phiếu chi 1. Tài khoản sử dụng TK 521: Các khoản giảm trừ doanh thu 8 Kết cấu và nội dung phản ánh TK 521 Bên Nợ: - Số chiết khấu thương mại đã chấp nhận thanh toán cho khách hàng; - Số giảm giá hàng bán đã chấp thuận cho người mua hàng; - Doanh thu của hàng bán bị trả lại, đã trả lại tiền cho người mua hoặc tính trừ vào khoản phải thu khách hàng về số sản phẩm, hàng hóa đã bán Bên Có: - Cuối kỳ kế toán, kết chuyển toàn bộ số chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, doanh thu của hàng bán bị trả lại sang tài khoản 511 “Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ” để xác định doanh thu thuần của kỳ báo cáo.
Số dư cuối kỳ: TK 521 không có số dư cuối kỳ Tài khoản 521 có 3 tài khoản cấp 2: + Tài khoản 5211 – Chiết khấu thương mại + Tài khoản 5212 – Hàng bán bị trả lại + Tài khoản 5213 – Giảm giá hàng bán 1. Phương pháp hạch toán Sơ đồ 1.3: Phương pháp hạch toán các khoản giảm trừ doanh thu 1. Sổ sách sử dụng Tùy theo hình thức kế toán: - Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là nhật ký chung thì sổ sách sử dụng bao gồm: Sổ nhật ký chung; Sổ cái 521; Sổ chi tiết 521. 9 - Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là nhật ký – Sổ cái thì sổ sách sử dụng bao gồm: Sổ nhật ký – Sổ cái; Sổ chi tiết 521.
- Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là chứng từ ghi sổ thì sổ sách sử dụng bao gồm: Chứng từ ghi sổ; Sổ đăng ký chứng từ ghi sổ; Sổ cái 521; Sổ chi tiết 521. - Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là nhật ký- chứng từ thì sổ sách sử dụng bao gồm: Sổ nhật ký - chứng từ; Bảng kê; Sổ cái 521; Sổ chi tiết 521. Kế toán doanh thu hoạt động tài chính 1. Khái niệm, nội dung doanh thu hoạt động tài chính Doanh thu từ hoạt động tài chính là các khoản doanh thu phát sinh từ các giao dịch thuộc hoạt động tài chính của doanh nghiệp như: Tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức và lợi nhuận được chia từ việc góp vốn hoặc đầu tư tài chính, các khoản liên quan đến hoạt động đầu tư tài chính khác.
Doanh thu hoạt động tài chính gồm: - Tiền lãi - Cổ tức, lợi nhuận được chia - Thu nhập về hoạt động đầu tư mua, bán chứng khoán ngắn và dài hạn - Thu nhập về thu hồi hoặc thanh lý các khoản vốn góp liên doanh, đầu tư vào công ty liên kết, đầu tư vào công ty con, đầu tư vốn khác - Thu nhập về các hoạt động đầu tư khác; Lãi tỷ giá hối đoái - Chênh lệch lãi do bán ngoại tệ - Chênh lệch lãi chuyển nhượng vốn - Các khoản doanh thu hoạt động tài chính khác. Chứng từ sử dụng. - Phiếu thu - Giấy báo có,… 10 1. Tài khoản sử dụng.
- TK515 – Doanh thu hoạt động tài chính Kết cấu và nội dung phản ánh TK 515 Bên Nợ : - Số thuế GTGT phải nộp tính theo phương pháp trực tiếp (nếu có); - Kết chuyển doanh thu hoạt động tài chính thuần sang tài khoản 911- “Xác định kết quả kinh doanh”. Bên Có : - Các khoản doanh thu hoạt động tài chính phát sinh trong kỳ. Số dư cuối kỳ: TK 515 không có số dư cuối kỳ. Phương pháp hạch toán Phương pháp hạch toán doanh thu hoạt động tài chính được thể hiện qua sơ đồ 1.4: Phương pháp hạch toán doanh thu hoạt động tài chính 11 1.
Sổ sách sử dụng Tùy theo hình thức kế toán: - Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là nhật ký chung thì sổ sách sử dụng bao gồm: Sổ nhật ký chung; Sổ cái 515; Sổ chi tiết 515. - Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là nhật ký – Sổ cái thì sổ sách sử dụng bao gồm: Sổ nhật ký – Sổ cái; Sổ chi tiết 515. - Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là chứng từ ghi sổ thì sổ sách sử dụng bao gồm: Chứng từ ghi sổ; Sổ đăng ký CTGS; Sổ cái 515; Sổ chi tiết 515. - Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là nhật ký- chứng từ thì sổ sách sử dụng bao gồm: Sổ nhật ký- chứng từ; Bảng kê; Sổ cái 515; Sổ chi tiết 515.
Kế toán thu nhập khác 1. Khái niệm, nội dung thu nhập khác - Thu nhập từ hoạt động khác là những khoản thu nhập mà doanh nghiệp không dự tính trước được hoặc có tính trước nhưng ít có khả năng xảy ra hoặc là những khoản thu không mang tính chất thường xuyên. - Nội dung thu nhập khác: + Thu nhập từ nhượng bán, thanh lý TSCĐ + Tiền phạt thu được do khách hàng vi phạm hợp đồng kinh tế. + Thu các khoản nợ khó đòi đã xử lý xoá sổ.
+ Các khoản thuế được nhà nước miễn, giảm trừ thuế. + Các khoản nợ phải trả không xác định được chủ. + Các khoản tiền thưởng của khách hàng liên quan đến tiêu thụ hàng hoá sản phẩm dịch vụ không tính trong doanh thu (nếu có). + Thu nhập quà biếu, quà tặng bằng tiền, hiện vật của các cá nhân, tổ chức tặng doanh nghiệp.
+ Các khoản thu nhập kinh doanh của năm trước bị bỏ sót hay quên ghi sổ kế toán nay phát hiện ra… 12 + Giá trị còn lại hoặc giá bán hoặc giá trị hợp lý của TSCĐ bán để thuê lại theo phương thức thuê tài chính hoặc thuê hoạt động. Chứng từ sử dụng - Hóa đơn GTGT, Biên bản vi phạm họp đồng - Phiếu thu, GBC - Biên bản thanh lý TSCĐ, … 1.