Nghiên cứu Kế toán bán hàng và Xác định Kết quả Kinh doanh tại Tập đoàn Minh Cường

Nghiên cứu chuyên sâu Kế toán bán hàng & KQKD tại Tập đoàn Minh Cường mang tính hệ thống, nâng cao năng lực chuyên môn ứng dụng trong giảng dạy

• Tác giả: Trần Thị Mai Hương
• Người hướng dẫn: TS. Đoàn Thị Hân
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Nghiên cứu công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công Ty Cổ Phần Tập Đoàn Minh Cường – Hà Nội
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Vai trò kế toán bán hàng xác định kết quả kinh doanh

Trong mọi doanh nghiệp thương mại, công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh giữ một vai trò xương sống, quyết định đến sự tồn tại và phát triển bền vững. Đây không chỉ là việc ghi chép sổ sách đơn thuần mà là một quy trình quản lý tài chính phức tạp, cung cấp thông tin cốt lõi cho ban lãnh đạo. Hoạt động bán hàng là khâu cuối cùng, chuyển đổi hàng hóa từ dạng vật chất sang dạng tiền tệ, giúp doanh nghiệp thu hồi vốn, tạo ra lợi nhuận và tái đầu tư. Việc xác định chính xác kết quả hoạt động kinh doanh là cơ sở để đánh giá hiệu quả, hoạch định chiến lược và thực hiện nghĩa vụ với nhà nước. Một quy trình kế toán bán hàng hiệu quả sẽ đảm bảo mọi giao dịch được ghi nhận đầy đủ, kịp thời, từ đó phản ánh đúng doanh thu thuần và các khoản chi phí liên quan. Thông tin từ bộ phận kế toán giúp nhà quản trị nắm bắt tình hình tiêu thụ, kiểm soát công nợ, quản lý hàng tồn kho và đưa ra các quyết định kinh doanh sáng suốt. Nghiên cứu công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Minh Cường cho thấy tầm quan trọng của việc áp dụng đúng các chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS), đặc biệt là trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt. Một hệ thống kế toán minh bạch, chính xác không chỉ giúp tối ưu hóa lợi nhuận sau thuế mà còn là nền tảng vững chắc để doanh nghiệp mở rộng quy mô và nâng cao uy tín trên thị trường.

1.1. Các khái niệm cốt lõi trong kế toán doanh thu và chi phí

Để hiểu rõ công tác kế toán, cần nắm vững các khái niệm cơ bản. Kế toán doanh thu là quá trình ghi nhận tổng giá trị lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp thu được từ hoạt động bán hàng và cung cấp dịch vụ. Doanh thu chỉ được ghi nhận khi doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm cho người mua. Ngược lại, chi phí là toàn bộ các khoản hao phí nguồn lực để đạt được doanh thu đó, bao gồm giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Việc xác định đúng thời điểm ghi nhận doanh thu và chi phí theo nguyên tắc phù hợp là yếu tố quyết định đến tính chính xác của báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.

1.2. Nhiệm vụ của quy trình kế toán bán hàng trong doanh nghiệp

Nhiệm vụ chính của quy trình kế toán bán hàng là phản ánh và ghi chép đầy đủ, chính xác, kịp thời các nghiệp vụ kinh tế phát sinh liên quan đến tiêu thụ sản phẩm. Kế toán phải theo dõi chi tiết từng phương thức bán hàng, từ bán buôn qua kho, bán buôn chuyển thẳng đến bán lẻ thu tiền trực tiếp. Đồng thời, cần giám sát chặt chẽ tình hình thanh toán và quản lý công nợ phải thu của khách hàng, đôn đốc thu hồi nợ kịp thời để đảm bảo dòng tiền cho doanh nghiệp. Việc lập và luân chuyển chứng từ kế toán bán hàng như hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT), phiếu xuất kho phải tuân thủ quy định để đảm bảo tính hợp pháp, hợp lệ.

1.3. Áp dụng chuẩn mực kế toán Việt Nam VAS liên quan

Công tác kế toán tại Việt Nam phải tuân thủ hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) do Bộ Tài chính ban hành. Đối với hoạt động bán hàng, các chuẩn mực quan trọng cần áp dụng bao gồm VAS 14 - Doanh thu và thu nhập khác, và VAS 02 - Hàng tồn kho. Các chuẩn mực này cung cấp khuôn khổ pháp lý cho việc ghi nhận doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu, phương pháp tính giá vốn hàng bán và trình bày thông tin trên báo cáo tài chính. Tại Công ty Minh Cường, việc áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC là bắt buộc, đảm bảo tính nhất quán và minh bạch trong thông tin tài chính.

II. Thực trạng công tác kế toán bán hàng tại Minh Cường Hà Nội

Qua khảo sát thực tế công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Minh Cường, có thể nhận thấy doanh nghiệp đã xây dựng một bộ máy kế toán tập trung, tuân thủ các quy định hiện hành. Công ty áp dụng hình thức kế toán Nhật ký chung, hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên và tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền. Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm, quy trình vẫn còn một số thách thức cần được cải thiện. Việc quản lý công nợ phải thu đôi khi còn chậm trễ, dẫn đến rủi ro nợ khó đòi. Quá trình luân chuyển và kiểm tra chứng từ kế toán bán hàng giữa các bộ phận chưa thực sự tối ưu, có thể gây ra sai sót trong quá trình nhập liệu. Hơn nữa, hệ thống kiểm soát nội bộ quy trình bán hàng cần được tăng cường để giám sát chặt chẽ hơn từ khâu lập hóa đơn đến khâu thu tiền. Việc phân tích sâu các chỉ tiêu trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh chưa được thực hiện thường xuyên, làm giảm khả năng phát hiện các yếu tố bất thường và cơ hội cải thiện hiệu quả hoạt động. Để đánh giá hiệu quả kinh doanh một cách toàn diện, công ty cần chú trọng hơn vào việc hoàn thiện các quy trình này, đảm bảo thông tin kế toán luôn chính xác và kịp thời.

2.1. Phân tích thực tế việc quản lý công nợ phải thu khách hàng

Tại Công ty Minh Cường, phương thức bán hàng trả chậm được áp dụng khá phổ biến đối với các khách hàng thân thiết. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiêu thụ hàng hóa nhưng cũng đặt ra thách thức lớn trong việc quản lý công nợ phải thu. Thực tế cho thấy, đôi khi việc đối chiếu công nợ cuối kỳ chưa được thực hiện triệt để, dẫn đến số liệu có thể chênh lệch. Kế toán công nợ cần chủ động hơn trong việc gửi thông báo nhắc nợ và phân loại các khoản nợ theo tuổi nợ để có biện pháp thu hồi hiệu quả, giảm thiểu rủi ro vốn bị chiếm dụng.

2.2. Khó khăn trong việc tập hợp và xử lý chứng từ kế toán

Quy trình bán hàng liên quan đến nhiều loại chứng từ kế toán bán hàng như hợp đồng, đơn đặt hàng, phiếu xuất kho, và đặc biệt là hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT). Tại Minh Cường, việc tập hợp đầy đủ và kịp thời các chứng từ này từ bộ phận kinh doanh và kho đôi khi gặp khó khăn. Sự chậm trễ này ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ hạch toán, ghi nhận kế toán doanh thu và kê khai thuế. Cần có một quy chế phối hợp chặt chẽ hơn giữa các phòng ban để đảm bảo luồng chứng từ được thông suốt và chính xác.

2.3. Hạn chế của hệ thống kiểm soát nội bộ quy trình bán hàng

Hệ thống kiểm soát nội bộ quy trình bán hàng tại công ty vẫn còn một số điểm cần cải thiện. Việc kiểm tra, đối chiếu giữa số lượng hàng thực xuất kho với số lượng trên hóa đơn và đơn đặt hàng chưa được thực hiện một cách thường xuyên và độc lập. Điều này tiềm ẩn nguy cơ thất thoát hàng hóa hoặc sai sót trong ghi nhận doanh thu. Việc tăng cường các thủ tục kiểm soát chéo sẽ giúp ngăn ngừa rủi ro và đảm bảo tính toàn vẹn của dữ liệu kế toán.

III. Phương pháp hạch toán bán hàng chuẩn theo Thông tư 133

Việc hạch toán bán hàng chính xác là nền tảng để xác định đúng kết quả kinh doanh. Tại Công ty Minh Cường, kế toán áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC, sử dụng các tài khoản kế toán phù hợp để phản ánh nghiệp vụ. Khi bán hàng, kế toán ghi nhận đồng thời hai bút toán: một là ghi nhận doanh thu, hai là ghi nhận giá vốn. Bút toán doanh thu phản ánh số tiền phải thu từ khách hàng, được hạch toán vào bên Có của tài khoản 511 – “Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ”. Đồng thời, ghi nhận thuế GTGT đầu ra phải nộp vào bên Có tài khoản 3331. Các khoản giảm trừ như chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại được theo dõi riêng và cuối kỳ kết chuyển để xác định doanh thu thuần. Bút toán giá vốn phản ánh giá trị thực tế của hàng hóa đã bán, được hạch toán vào bên Nợ tài khoản 632 – “Giá vốn hàng bán” và ghi giảm hàng tồn kho (Có TK 156). Quy trình này đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối trong việc lập và xử lý hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) cũng như các chứng từ kế toán bán hàng liên quan. Việc tuân thủ đúng quy trình giúp báo cáo tài chính công ty Minh Cường phản ánh trung thực và hợp lý tình hình tài chính.

3.1. Quy trình ghi nhận doanh thu thuần và các khoản giảm trừ

Doanh thu ban đầu được ghi nhận trên TK 511 theo giá bán chưa bao gồm thuế GTGT. Tuy nhiên, doanh thu thuần mới là chỉ tiêu thực sự phản ánh kết quả bán hàng. Để xác định doanh thu thuần, kế toán phải hạch toán chính xác các khoản giảm trừ doanh thu như chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại. Các khoản này được ghi Nợ các tài khoản 521 và Có các tài khoản liên quan (111, 112, 131). Cuối kỳ, toàn bộ số phát sinh bên Nợ TK 521 sẽ được kết chuyển sang bên Nợ TK 511 để xác định doanh thu thuần.

3.2. Cách hạch toán bán hàng qua các tài khoản 511 131 3331

Nghiệp vụ hạch toán bán hàng điển hình được thực hiện như sau: Khi xuất hóa đơn cho khách hàng chưa thanh toán, kế toán ghi: Nợ TK 131 – Phải thu của khách hàng (Tổng giá thanh toán); Có TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Giá chưa thuế); Có TK 3331 – Thuế GTGT phải nộp (Số thuế GTGT trên hóa đơn). Bút toán này đảm bảo phản ánh đúng khoản doanh thu được hưởng và nghĩa vụ thuế với nhà nước, đồng thời theo dõi được khoản công nợ phải thu chi tiết theo từng khách hàng.

3.3. Xử lý hóa đơn giá trị gia tăng GTGT và chứng từ liên quan

Việc xử lý hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về thuế. Mỗi hóa đơn xuất ra phải khớp với phiếu xuất kho về số lượng, chủng loại hàng hóa và khớp với hợp đồng về giá cả, điều khoản thanh toán. Các sổ sách kế toán liên quan như sổ chi tiết TK 511, TK 131 và bảng kê bán ra phải được cập nhật ngay khi nghiệp vụ phát sinh. Điều này không chỉ phục vụ công tác quản trị nội bộ mà còn là cơ sở để lập tờ khai thuế GTGT hàng tháng/quý một cách chính xác.

IV. Bí quyết xác định kết quả kinh doanh chính xác nhất

Xác định kết quả hoạt động kinh doanh là mục tiêu cuối cùng của công tác kế toán. Quy trình này là việc so sánh tổng doanh thu và thu nhập khác với tổng chi phí phát sinh trong kỳ. Tại Công ty Minh Cường, việc này được thực hiện định kỳ hàng tháng, quý và năm. Bước đầu tiên và quan trọng nhất là tập hợp và phân loại chính xác các khoản chi phí, bao gồm giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng (TK 6421), và chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 6422). Sau khi xác định doanh thu thuần, kế toán lấy chỉ tiêu này trừ đi giá vốn hàng bán để tính ra lợi nhuận gộp. Tiếp đó, lấy lợi nhuận gộp trừ đi chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp sẽ ra lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh. Cuối cùng, kế toán tổng hợp kết quả từ hoạt động tài chính và hoạt động khác, xác định chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp để tính ra lợi nhuận sau thuế. Toàn bộ quy trình này được thể hiện trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, một tài liệu quan trọng để đánh giá hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

4.1. Tập hợp chi phí và tính giá vốn hàng bán hiệu quả

Chi phí chiếm tỷ trọng lớn nhất thường là giá vốn hàng bán. Tại Minh Cường, công ty tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền cả kỳ. Cuối mỗi kỳ, kế toán tổng hợp toàn bộ giá trị và số lượng hàng nhập kho trong kỳ cùng với tồn đầu kỳ để tính ra đơn giá bình quân. Đơn giá này sau đó được dùng để tính giá vốn cho toàn bộ hàng hóa xuất bán trong kỳ. Việc tính toán chính xác giá vốn ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận gộp và kết quả kinh doanh chung.

4.2. Hướng dẫn lập báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh chi tiết

Việc lập báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh được thực hiện bằng cách kết chuyển số dư các tài khoản doanh thu (loại 5, 7) và chi phí (loại 6, 8) sang tài khoản 911 – “Xác định kết quả kinh doanh”. Cụ thể, kết chuyển doanh thu (Nợ 511, 515, 711 / Có 911) và kết chuyển chi phí (Nợ 911 / Có 632, 635, 642, 811, 821). Chênh lệch giữa tổng phát sinh Có và tổng phát sinh Nợ trên TK 911 chính là lợi nhuận hoặc lỗ trong kỳ, sau đó được kết chuyển sang TK 421.

4.3. Phân bổ chi phí và xác định lợi nhuận sau thuế

Ngoài các chi phí trực tiếp, các chi phí gián tiếp như chi phí quản lý doanh nghiệp cần được tập hợp đầy đủ. Cuối kỳ, sau khi xác định được tổng lợi nhuận kế toán trước thuế, kế toán phải tính toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp. Khoản chi phí thuế này được hạch toán (Nợ TK 821 / Có TK 3334) và cũng được kết chuyển vào TK 911. Kết quả cuối cùng sau khi trừ đi chi phí thuế là lợi nhuận sau thuế, phản ánh số lợi ích kinh tế thực sự mà doanh nghiệp tạo ra và có thể phân phối cho các cổ đông.

V. Phân tích kết quả kinh doanh thực tế tại Tập đoàn Minh Cường

Việc nghiên cứu công tác kế toán bán hàng không thể tách rời việc phân tích các con số thực tế. Dựa trên báo cáo tài chính công ty Minh Cường trong giai đoạn 2015 – 2017, có thể thấy tình hình kinh doanh của công ty có sự tăng trưởng ổn định. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ tăng đều qua các năm, với tốc độ phát triển bình quân đạt 115,44%. Điều này cho thấy các chính sách bán hàng và mở rộng thị trường của công ty đã phát huy hiệu quả. Tuy nhiên, tốc độ tăng của giá vốn hàng bán (bình quân 118,26%) cao hơn tốc độ tăng của doanh thu, làm cho tỷ suất lợi nhuận gộp có xu hướng giảm nhẹ. Lợi nhuận sau thuế vẫn duy trì đà tăng trưởng, với tốc độ bình quân đạt 103,39%, cho thấy công ty đã quản lý tốt các chi phí tài chính và chi phí quản lý. Việc phân tích kết quả kinh doanh chi tiết qua các năm cung cấp một cái nhìn sâu sắc, giúp ban lãnh đạo đánh giá hiệu quả kinh doanh và nhận diện các lĩnh vực cần cải thiện để tối ưu hóa lợi nhuận trong tương lai.

5.1. Đánh giá kết quả kinh doanh giai đoạn 2015 2017

Số liệu cho thấy, doanh thu thuần năm 2017 đạt 28.918 triệu đồng, tăng 15,57% so với năm 2016. Tương tự, năm 2016 tăng 15,31% so với năm 2015. Sự tăng trưởng doanh thu là một tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, lợi nhuận gộp chỉ tăng với tốc độ thấp hơn (năm 2017 tăng 5,14% so với 2016), cho thấy áp lực từ việc tăng giá vốn đầu vào. Đây là một điểm mà ban quản trị cần lưu ý để tìm kiếm nhà cung cấp tốt hơn hoặc tối ưu hóa quy trình quản lý kho.

5.2. Đánh giá hiệu quả kinh doanh qua các chỉ số tài chính

Việc đánh giá hiệu quả kinh doanh không chỉ dừng lại ở các con số tuyệt đối. Phân tích các chỉ số như tỷ suất lợi nhuận gộp, tỷ suất lợi nhuận ròng sẽ cho thấy bức tranh rõ nét hơn. Mặc dù tổng lợi nhuận tăng, nhưng tỷ suất lợi nhuận có thể giảm nhẹ do chi phí tăng nhanh hơn doanh thu. Ban lãnh đạo cần phân tích sâu hơn các yếu tố cấu thành chi phí để có biện pháp kiểm soát hiệu quả, đặc biệt là chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp, nhằm cải thiện các chỉ số sinh lời trong dài hạn.

5.3. Bài học rút ra từ báo cáo tài chính công ty Minh Cường

Phân tích báo cáo tài chính công ty Minh Cường qua 3 năm cho thấy một doanh nghiệp đang trên đà phát triển nhưng cũng đối mặt với thách thức về kiểm soát chi phí. Bài học rút ra là cần có sự cân bằng giữa việc thúc đẩy doanh thu và quản lý chặt chẽ chi phí. Cần xây dựng các định mức chi phí, thường xuyên rà soát và so sánh với thực tế để có những điều chỉnh kịp thời. Việc này sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ tăng trưởng về quy mô mà còn bền vững về mặt tài chính.

VI. Giải pháp hoàn thiện công tác kế toán tại Minh Cường

Dựa trên thực trạng và kết quả phân tích, việc đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Minh Cường là vô cùng cần thiết. Trước hết, công ty cần xây dựng một quy trình đối chiếu và thu hồi công nợ phải thu chặt chẽ hơn, áp dụng các chính sách tín dụng linh hoạt nhưng phải có giới hạn rõ ràng. Thứ hai, việc ứng dụng công nghệ thông tin, cụ thể là các phần mềm kế toán MISA/FAST, sẽ giúp tự động hóa nhiều khâu trong quy trình kế toán bán hàng, từ việc xuất hóa đơn điện tử đến việc hạch toán và lên báo cáo. Điều này không chỉ giảm thiểu sai sót do nhập liệu thủ công mà còn cung cấp số liệu quản trị tức thời. Bên cạnh đó, cần tăng cường vai trò của kiểm soát nội bộ quy trình bán hàng thông qua việc kiểm tra chéo và phân công, phân nhiệm rõ ràng. Cuối cùng, bộ phận kế toán cần nâng cao năng lực phân tích kết quả kinh doanh và báo cáo quản trị, biến những con số tài chính thành những thông tin hữu ích, hỗ trợ đắc lực cho các quyết định chiến lược của ban lãnh đạo.

6.1. Đề xuất hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và công nợ

Để hoàn thiện công tác kế toán bán hàng, cần ban hành một quy chế phối hợp rõ ràng giữa phòng kế toán, phòng kinh doanh và kho. Quy chế này cần quy định cụ thể thời gian và trách nhiệm luân chuyển chứng từ. Đối với công nợ, cần thiết lập hệ thống cảnh báo tự động cho các khoản nợ sắp đến hạn và quá hạn, đồng thời thực hiện đối chiếu công nợ với khách hàng định kỳ hàng tháng thay vì hàng quý.

6.2. Ứng dụng phần mềm kế toán MISA FAST để tối ưu hóa

Việc chuyển đổi và tận dụng tối đa các tính năng của phần mềm kế toán MISA/FAST là một giải pháp mang tính đột phá. Các phần mềm này cho phép quản lý bán hàng đa kênh, tự động cập nhật công nợ, quản lý tồn kho theo thời gian thực và tự động tạo các báo cáo phân tích. Điều này giúp giải phóng kế toán viên khỏi các công việc thủ công, để họ tập trung hơn vào công tác kiểm soát và phân tích, nâng cao giá trị của bộ phận kế toán.

6.3. Tăng cường giám sát và lập kế hoạch thuế thu nhập doanh nghiệp

Công tác thuế, đặc biệt là thuế thu nhập doanh nghiệp, cần được chú trọng hơn. Kế toán cần thường xuyên cập nhật các chính sách thuế mới để tận dụng các ưu đãi (nếu có) và tránh các rủi ro phạt do sai sót. Việc lập kế hoạch thuế từ đầu năm, ước tính số thuế phải nộp và chuẩn bị dòng tiền sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước, đồng thời tối ưu hóa chi phí thuế một cách hợp pháp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP KINH DOANH THƯƠNG MẠI Công ty áp dụng chế độ kế toántheo thông tư 133/2016TT-BTC ngày 26/08/2016. Những vấn đề chung của công tác kế toán BH và XĐKQKD trong doanh nghiệp kinh doanh thương mại 1. một số khái niệm về công tác BH và XĐKQKD - Doanh nghiệp kinh doanh thương mại là một đơn vị kinh doanh được thành lập hợp pháp hoạtđộng trong lĩnh vực lưu thông phân phối, thực hiện chức năng tổ chức lưu thông hàng hóa thông qua các hoạtđộng mua bán và dự trữ hàng hóa. - Đặc điểm hoạt động của doanh nghiệp thương mại: Hoạtđộng kinh tế chủ yếu của doanh nghiệp thương mại là lưu chuyển hàng hóa từ nơi sản xuất đến nơi tiêu dùng thông qua hoạtđộng mua bán, trao đổi sản phẩm hàng hóa nhằm thỏa mãn nhu cầu hàng hóa của người tiêu dùng.

- Bán hàng:Là khâu cuối cùng của hoạtđộng kinh doanh trong các doanh nghiệp, đây là quá trình chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa người mua và doanh nghiệp thu tiền về hoặc được quyền thu tiền. Xét về góc độ kinh tế: Bán hàng là quá trình hàng hóa của doanh nghiệp được chuyển từ hình thái vật chất ( hàng ) sang hình thái tiền tệ ( tiền ). - Doanh thu: Là tổng giá trị các lợiích kinh tế doanh nghiệp thu được trong quá kỳ phát sinh từ hoạtđộng sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Doanh thu chỉ bao gồm tổng giá trị các lợiích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được trong kỳ( tức là được khách hàng chấp nhận thanh toán).

- Kết quả kinh doanh: là kết quả cuối cùng về các hoạtđộng kinh doanh của doanh nghiệp trong một kỳ nhất định vàđược xác định bằng cách so sánh giữa 5 một bên là tổng doanh thu và thu nhập với một bên là tổng chi phí của các hoạtđộng kinh tếđã thực hiện. Nếu doanh thu và thu nhập từ các các hoạtđộng lớn hơn chi phí thì doanh nghiệp có lãi ( lợi nhuận ), ngược lại, nếu doanh thu và thu nhập nhỏ hơn chi phí thì doanh nghiệp bị lỗ. Vai trò và nhiệm vụ của kế toán BH và XĐKQKD  Vai trò: - Bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có vai trò vô cùng quan trọng đối với doanh nghiệp thương mại. Bán hàng thì mới có thu hồiđược vốn đầu tư có điều kiện mở rộng hoạt động kinh doanh, nâng cao đời sống của người lao động, tạo nguồn tích lũy cho nền kinh tế quốc dân.

- Việc xác định chính xác kết quả bán hàng là cơ sở xác định chính để xác định hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp đối với Nhà Nước thông qua việc nộp thuế, phí, lệ phí vào ngân sách nhà nước. Xác định cơ cấu chi phí hợp lý và sử dụng có hiệu quả cao số lợi nhuận thu được, giải quyết hài hòa giữa các lợi ích kinh tế: Nhà Nước, tập thể, tổ chức và cá nhân người lao động. - Kế toán BH và XDKQKD là phần hành kế toán quan trọng trong kế toán của doanh nghiệp thương mại. Phần hành này cung cấp các thông tin chủ yếu phục vụ cho việc lập bác cáo tài chính, đặc biệt là báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.

Từ những thông tin kế toán tài chính được cung cấp giúp cho nhà quản trị có thể đánh giá được một cách tương đối, đồng bộ hiệu quả hoạt động tổ chức kinh doanh cũng như xu hướng phát triển của doanh nghiệp, làm cở sở cho việc hoạch định các chính sách ngắn và dài phù hợp để đạt được mục tiêu cuối cùng.  Nhiệm vụ: Để đáp ứng được yêu cầu quản lý quá trình BH và XĐKQKD, kế toán có những nhiệm vụ chủ yếu sau đây: - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, chính xác, kịp thời tình hình hiện có và sự biến động của từng loại hàng hóa theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị. - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời và chính xác các khoản thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp, đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu khách hàng. 6 - Tính toán chính xác giá vốntheo phương pháp phù hợp doanh nghiệp đã chọn sử dụng.

- Phản ánh và giám sát tình hình thực hiện kết quả tiêu thụ, cung cấp số liệu, lập báo cáo tài chính và lập quyết toánđầy đủ, kịp thờiđểđánh giáđúng hiệu quả tiêu thụ cũng như việc thực hiện nghĩa vụđối với nhà nước, qua đóđánh giá tình hình thực hiện kế hoạch lợi nhuận vàđề xuất cac giải pháp nhằm gia tăng hiệu quả hàng cho doanh nghiệp. Ý nghĩa của hoạt động BH và XĐKQKD - Quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp ( bù đắp chi phí sx, các chi phí liên quan, tiếp tục chu kỳ sx mới). - Tăng tốc độ luân chuyển vốn và hiệu quả sử dụng vốn. - Góp phần thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng của xã hội.

- Thúc đẩy nhanh tốc độ chu chuyển vốn kinh doanh, tiết kiệm vốn, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. - Giúp doanh nghiệp nắm bắt được thị hiếu của người tiêu dùng. - Tạo điều kiện để doanh nghiệp trích lập cá quỹ, mở rộng đầu tư hoạt động sx kinh doanh, tăng thu nhập cho người lao động. các phương thức bán hàng và thanh toán với khách hàng 1.

Các phương thức bán hàng Hiện nay, các doanh nghiệp kinh doanh thương mại thực hiện 2 phương thức bán hàng là bán lẻ và bán buôn.  Phương thức bán buôn Đặc điểm của phương pháp này là hàng hóa vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông chứchưađưa vào tiêu dùng, hàng hóa bán ra thường với số lượng lớn và có nhiều hình thức thanh toán.Có hai hình thức bán buôn chủ yếu là bán buôn qua kho và bán buôn vận chuyển thẳng. + Bán buôn hàng hóa qua kho: Là phương thức bán buôn hàng hóa mà trong đó hàng hóa phải được xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp, nó được thực hiện bởi hai hình thức giao hàng trực tiếp tại kho và chuyển hàng cho bên mua. 7 + Bán buôn hàng hóa chuyển thẳng: Doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng, nhận hàng không mang về nhập kho mà chuyển thẳng cho bên mua.

Phương thức bán buôn này cũng được thực hiện dưới hai hình thức bán buôn vận chuyển thẳng tham gia thanh toán và bán buôn vận chuyển thẳng không tham gia thanh toán.  Phương thức bán lẻ. Là bán trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc các tổ chức kinh tế hoặc các đơn vị kinh tế tập thể mua về mang tính chất tiêu dùng nội bộ.Bán lẻ thường có những hình thức sau: - Hình thức bán lẻ thu tiền trực tiếp:Nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền của khách. Cuối ngày hoạc cuối ca nhân viên bán hàng làm giấy nộp tiền và nộp tiền cho thủ quỹ, lập báo cáo bán hàng.

- Hình thức bán lẻ thu tiền tập trung:Bán lẻ thu tiền tập trung là hình thức bán hàng mà trong đó tách rời nghiệp vụ thu tiền của người mua và nghiệp vụ giao hàng cho người mua. Mỗi quầy hàng có một nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ thu tiền của khách, viết hoá đơn hoặc tích kê cho khách để khách đến nhận hàng ở quầy hàng do nhân viên bán hàng giao. Hết ca (hoặc hết ngày) bán hàng, nhân viên bán hàng căn cứ vào hoá đơn và tích kê giao hàng cho khách hoặc kiểm kê hàng hoá tồn quầy để xác định số lượng hàng đã bán trong ngày, trong ca và lập báo cáo bán hàng. Nhân viên thu tiền làm giấy nộp tiền và nộp tiền bán hàng cho thủ quỹ.

- Hình thức bán hàng tự động:Hình thức này không cần nhân viên bán hàng đứng quầy giao hàng và nhận tiền tiền của khách. Khách hàng tự động nhét thẻ tín dụng của mình vào máy bán hàng và nhận hàng (Hình thức này chưa phổ biến rộng rãi ở nước ta nhưng ngành xăng dầu cũng đã bắt đầu áp dụng bằng việc tạo ra một số cây xăng bán hàng tự động ở các trung tâm thành phố lớn). Điều kiện ghi nhận doanh thu  Điều kiện ghi nhận doanh thu 8 - Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi do và lợiích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa cho người mua. - Doanh nghiệp không còn nắm giữu quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hoặc quyền kiểm soát hàng hóa.

- Doanh thuđược xác định tương đối chắc chắn. Khi hợp đồng quy định người mua được quyền trả lại sản phẩm, hàng hóa, đã mua theo nhữngđiều kiện cụ thể, doanh nghiệp chỉđược ghi nhận doanh thu khi nhữngđiều kiện cụ thểđó không còn tồn tại và người mua không được quyền trả lại hàng hóa( trừ trường hợp khách hàng có quyền trả lại hàng hóa dưới hình thức đổi lại để lấy hàng hóa, dịch vụ khác ). - Doanh nghiệp đã hoặc sẽthuđược lợiích kinh tế từ giao dịch bán hàng. - Xác định được các chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.

 Thờiđiểm xác định doanh thu: - Là thờiđiểm doanh nghiệp đã chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa, sản phẩm, hoàn thành việc cung cấp dịch vụ cho người mua, hoàn thành hợp đồng hoặc xuất hóađơn bán hàng. - Đối với các hoạt động tài chính thì thờiđiểm xác định doanh thu theo quy định sau: + Lãi cho vay, lãi tiền gửi, lãi đầu tư trái phiếu,… xác định theo thời gian của hợp đồng cho vay, kỳ hạn nhận lãi. + Cổ tức, lợi nhuận được chia xác định khi có nghị quyết hoặc quyết định chia. Phương thức thanh toán - Thanh toán bằng tiền mặt: Là việc giao hàng và thanh toántiền hàng được thực hiện ở cùng một thờiđiểm.

Dođó, việc bán hàngđược hoàn tất ngay khi giao hàng và nhận tiền. - Thanh toán bằng chuyển khoản: người mua thanh toán bằng chuyển khoản qua ngân hàng, séc, … cho người bán trước hoặc sau một phần hoặc toàn bộ tiền hàng khi nhận được hàng theo hợp đồng mua hàng. 9 - Thanh toán chậm: Hình thức này có đặc trưng cơ bản là từ khi giao hàngtới lúc thanh toán có một khoản thời gian nhất định. Công tác kế toán BH và XĐKQKD trong doanh nghiệp kinh doanh thương mại.

Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. Khái niệm Doanh thu BH và cung cấp dịch vụ: là toàn bộ lợiích kinh tế mà doanh nghiệp thu được từ hoạt động giao dịch như bán sản phẩm hàng hóa cho khách hàng bao gồm cả các khoản phụ thu, phí thu thêm ngoài giá bán ( nếu có ).