Luận văn thạc sĩ vnua nghiên cứu chuỗi giá trị thịt lợn sản xuất theo quy trình vietgahp tại huyện triệu sơn tỉnh thanh hóa

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua nghiên cứu chuỗi giá trị thịt lợn sản xuất theo quy trình vietgahp tại huyện triệu sơn tỉnh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thiên Toản
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Dương Nga
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Nghiên cứu chuỗi giá trị thịt lợn sản xuất theo quy trình VietGAHP tại huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC ĐỒ THỊ
• DANH MỤC ẢNH
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Một số khái niệm cơ bản về chuỗi giá trị
• 2.2. Giới thiệu về quy trình chăn nuôi lợn theo tiêu chuẩn VietGAHP
• 2.3. Giới thiệu dự án LIFSAP và chuỗi an toàn thực phẩm
• 2.4. Nội dung nghiên cứu chuỗi giá trị thịt lợn
• 2.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới chuỗi giá trị thịt lợn sản xuất theo quy trình VietGAHP
• 2.6. Cơ sở thực tiễn
• 2.6.1. Thực hành chăn nuôi tốt ở một số nước trên thế giới và Việt Nam
• 2.6.2. Thực trạng chăn nuôi lợn thịt áp dụng quy trình VietGAHP trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 2.6.3. Bài học kinh nghiệm về phát triển chăn nuôi lợn theo quy trình VietGAHP
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 3.1.1. Đặc điểm về tự nhiên
• 3.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.2.2. Phương pháp phân tích số liệu
• 3.3. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thực trạng chăn nuôi lợn theo quy trình VIETGAHP tại huyện Triệu Sơn
• 4.2. Các chính sách, chương trình, dự án phát triển chăn nuôi lợn của địa phương
• 4.3. Tình hình chế biến và tiêu thụ thịt lợn trên địa bàn huyện
• 4.4. Thực trạng chuỗi giá trị thịt lợn VIETGAHP trên địa bàn huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa
• 4.4.1. Sơ đồ chuỗi giá trị
• 4.4.2. Đặc điểm và chức năng, quy mô hoạt động của các tác nhân tham gia chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP
• 4.4.3. Hiệu quả sản xuất và kinh doanh của các tác nhân
• 4.4.4. Phân phối giá trị gia tăng trong chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP
• 4.4.5. Liên kết trong chuỗi giá trị thịt lợn
• 4.4.6. Đáp ứng của chuỗi giá trị thịt lợn sản xuất theo quy trình VietGAHP đối với người tiêu dùng
• 4.4.7. Một số vấn đề cần nâng cấp trong chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP
• 4.5. Các giải pháp phát triển chuỗi giá trị thịt lợn sản xuất theo quy trình VietGAHP tại huyện Triệu Sơn
• 4.6. Định hướng phát triển chuỗi giá trị thịt lợn sản xuất theo quy trình VietGAHP đến năm 2020
• 4.7. Giải pháp phát triển chuỗi giá trị thịt lợn sản xuất theo quy trình VietGAHP
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP tại Triệu Sơn

Chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP tại huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa, là một phần quan trọng trong ngành chăn nuôi lợn của Việt Nam. Dự án LIFSAP đã được triển khai nhằm nâng cao chất lượng và an toàn thực phẩm trong sản xuất thịt lợn. Việc áp dụng quy trình VietGAHP không chỉ giúp cải thiện năng suất mà còn đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chuỗi giá trị thịt lợn và đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

1.1. Định nghĩa chuỗi giá trị thịt lợn và VietGAHP

Chuỗi giá trị thịt lợn bao gồm tất cả các hoạt động từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm thịt lợn. VietGAHP là quy trình thực hành chăn nuôi tốt, nhằm đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm. Việc áp dụng VietGAHP giúp nâng cao giá trị sản phẩm và đáp ứng nhu cầu của thị trường.

1.2. Tình hình chăn nuôi lợn tại Triệu Sơn

Triệu Sơn là một trong những huyện có tiềm năng lớn trong ngành chăn nuôi lợn. Tuy nhiên, quy mô chăn nuôi hộ gia đình còn nhỏ lẻ, dẫn đến nhiều thách thức trong việc áp dụng quy trình VietGAHP. Các hộ chăn nuôi cần được hỗ trợ để nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm.

II. Thách thức trong chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP tại Triệu Sơn

Mặc dù có nhiều tiềm năng, chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP tại Triệu Sơn đang đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu liên kết giữa các tác nhân trong chuỗi, chất lượng sản phẩm không đồng đều và sự cạnh tranh từ thịt lợn nhập khẩu đang gây khó khăn cho người chăn nuôi.

2.1. Thiếu liên kết giữa các tác nhân trong chuỗi

Các tác nhân trong chuỗi giá trị thịt lợn như người chăn nuôi, thương lái, cơ sở giết mổ và người tiêu dùng chưa có sự liên kết chặt chẽ. Điều này dẫn đến tình trạng giá cả không ổn định và chất lượng sản phẩm không đồng đều.

2.2. Chất lượng sản phẩm và an toàn thực phẩm

Chất lượng thịt lợn sản xuất theo quy trình VietGAHP chưa được đảm bảo hoàn toàn. Nhiều hộ chăn nuôi vẫn sử dụng thức ăn không an toàn, ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Cần có các biện pháp kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP

Nghiên cứu chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP được thực hiện thông qua các phương pháp phân tích định lượng và định tính. Việc thu thập dữ liệu từ các hộ chăn nuôi, cơ sở giết mổ và thị trường tiêu thụ là rất quan trọng để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập thông qua khảo sát trực tiếp tại các hộ chăn nuôi và cơ sở giết mổ. Các câu hỏi được thiết kế để thu thập thông tin về quy trình sản xuất, chất lượng sản phẩm và nhu cầu thị trường.

3.2. Phân tích dữ liệu

Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê để đánh giá hiệu quả của chuỗi giá trị. Việc phân tích này giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng và giá trị sản phẩm.

IV. Kết quả nghiên cứu chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP

Kết quả nghiên cứu cho thấy chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP tại Triệu Sơn có nhiều tiềm năng phát triển. Tuy nhiên, cần có các giải pháp cụ thể để khắc phục những thách thức hiện tại. Việc nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường liên kết giữa các tác nhân trong chuỗi là rất cần thiết.

4.1. Hiệu quả sản xuất của các hộ chăn nuôi

Các hộ chăn nuôi áp dụng quy trình VietGAHP cho thấy năng suất và chất lượng sản phẩm được cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hộ chưa áp dụng đầy đủ các tiêu chí của VietGAHP.

4.2. Tình hình tiêu thụ thịt lợn

Thị trường tiêu thụ thịt lợn tại Triệu Sơn đang có xu hướng tăng trưởng. Tuy nhiên, người tiêu dùng vẫn còn e ngại về chất lượng sản phẩm. Cần có các chiến dịch truyền thông để nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về thịt lợn VietGAHP.

V. Giải pháp phát triển chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP

Để phát triển chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP tại Triệu Sơn, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính sách hỗ trợ của nhà nước đến việc nâng cao năng lực cho người chăn nuôi. Việc xây dựng các mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ cũng rất quan trọng.

5.1. Chính sách hỗ trợ từ nhà nước

Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho người chăn nuôi như tín dụng ưu đãi, đào tạo kỹ thuật và hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm. Điều này sẽ giúp nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm.

5.2. Xây dựng mô hình liên kết sản xuất

Việc xây dựng các mô hình liên kết giữa người chăn nuôi, thương lái và cơ sở giết mổ sẽ giúp tăng cường sự hợp tác và đảm bảo chất lượng sản phẩm. Các mô hình này cần được nhân rộng để tạo ra hiệu ứng tích cực trong toàn chuỗi.

VI. Kết luận và định hướng tương lai cho chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP

Chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP tại Triệu Sơn có nhiều tiềm năng phát triển, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Cần có các giải pháp đồng bộ để nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường liên kết giữa các tác nhân trong chuỗi. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc phát triển bền vững và đảm bảo an toàn thực phẩm.

6.1. Định hướng phát triển bền vững

Phát triển chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP cần hướng tới sự bền vững, đảm bảo lợi ích cho người chăn nuôi và người tiêu dùng. Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường và đảm bảo an toàn thực phẩm.

6.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Việc hợp tác với các tổ chức quốc tế trong lĩnh vực chăn nuôi và an toàn thực phẩm sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ. Cần có các chương trình đào tạo và chia sẻ kinh nghiệm từ các nước phát triển.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi đóng vai trò trụ cột trong cơ cấu nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa, đóng góp bình quân trên 35% giá trị sản xuất toàn ngành nông nghiệp. Tuy nhiên, mô hình chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ vẫn chiếm tới 70% tổng quy mô toàn tỉnh, khiến chuỗi cung ứng thịt lợn đối mặt với nhiều rủi ro dịch bệnh, mất an toàn vệ sinh thực phẩm và thiếu liên kết thị trường. Thực tế khảo sát cho thấy tỷ lệ lợn thịt VietGAHP tiêu thụ qua hệ thống cơ sở giết mổ đạt chuẩn của dự án LIFSAP chỉ đạt 15 - 20%, trong khi lượng hàng phân phối qua các chợ thực phẩm nâng cấp chỉ dừng lại ở mức 10 - 15%. Sự phát triển tự phát cùng tình trạng thương lái ép giá đã tạo nên sự thiếu liên kết nghiêm trọng giữa các tác nhân từ trang trại đến bàn ăn.

Nhằm giải quyết bài toán trên, luận văn tập trung nghiên cứu chuỗi giá trị thịt lợn sản xuất theo quy trình VietGAHP trên địa bàn huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Nghiên cứu hướng đến 3 mục tiêu cụ thể: hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về chuỗi giá trị chăn nuôi an toàn; đánh giá toàn diện thực trạng vận hành, phân phối giá trị gia tăng giữa các tác nhân; và đề xuất các giải pháp nâng cấp chuỗi giá trị theo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại vùng dự án trọng điểm huyện Triệu Sơn (tập trung tại 2 xã Nông Trường và Minh Sơn với 257 hộ GAHP), thu thập dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2014 - 2016, khảo sát sơ cấp năm 2016 và hoạch định định hướng phát triển đến năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp căn cứ khoa học giúp giảm tỷ lệ hao hụt đàn từ 13,75% xuống 11,80% và rút ngắn thời gian nuôi vỗ béo từ 135 ngày xuống 118 ngày.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu tích hợp các khung lý thuyết kinh tế hiện đại nhằm phân tích toàn diện chuỗi ngành hàng thực phẩm:

• Khung phân tích chuỗi giá trị của Michael Porter (1985): Đánh giá các hoạt động chính (hậu cần nhập, vận hành sản xuất, hậu cần xuất, marketing, bán hàng) và các hoạt động bổ trợ (hạ tầng, công nghệ, quản trị nguồn nhân lực) nhằm xác định lợi thế cạnh tranh của sản phẩm thịt lợn an toàn.
• Phương pháp tiếp cận ngành hàng Filière (Morvan 1999; Fabre 1994): Phân tích dòng luân chuyển vật chất, mạch hàng và cơ chế điều tiết mối quan hệ giữa các tác nhân kinh tế từ khâu cung ứng đầu vào, chăn nuôi, thu gom, giết mổ, chế biến đến tiêu dùng cuối cùng.
• Khung phân tích chuỗi giá trị nông nghiệp của Kaplinsky và Morris (2001) kết hợp tài liệu hướng dẫn M4P của tổ chức GTZ (2007): Nhận diện các dòng chảy giá trị gia tăng, phân phối lợi nhuận và chiến lược nâng cấp chuỗi (nâng cấp sản phẩm, quy trình, chức năng và thể chế).

Hệ thống khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: tác nhân kinh tế (hộ chăn nuôi, thương lái, cơ sở giết mổ, tiểu thương bán lẻ), mạch hàng, luồng vật chất, giá trị gia tăng (VA), và 9 nhóm tiêu chí thực hành chăn nuôi tốt VietGAHP theo Quyết định số 5472/QĐ-BNN-CN ngày 30/12/2015 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng hệ thống dữ liệu kết hợp đa nguồn:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập các báo cáo kinh tế - xã hội của UBND huyện Triệu Sơn giai đoạn 2014 - 2016 (huyện có diện tích tự nhiên 289,64 km2, tổng giá trị sản xuất đạt 5.455 tỷ đồng), số liệu tổng điều tra của Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Thanh Hóa, và báo cáo giám sát 52 vùng GAHP của Ban Quản lý Dự án LIFSAP Trung ương.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp và phương pháp chọn mẫu: Áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên với cỡ mẫu khảo sát trực tiếp 257 hộ chăn nuôi VietGAHP thuộc 17 nhóm GAHP tại 2 xã Nông Trường và Minh Sơn; đồng thời phỏng vấn sâu 20 thương lái thu gom, 15 cơ sở giết mổ bán buôn và bán lẻ, 30 tiểu thương tại các chợ thực phẩm, cùng 50 người tiêu dùng trên địa bàn.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng thống kê mô tả, phương pháp kế toán kinh tế chuỗi giá trị (xác định chi phí trung gian IC, tổng doanh thu TR, giá trị gia tăng VA, thu nhập hỗn hợp MI), và phương pháp phân tích so sánh giữa chuỗi thịt lợn VietGAHP với chuỗi lợn truyền thống. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm định lượng chính xác sự phân bổ giá trị gia tăng và biên lợi nhuận của từng tác nhân, từ đó chỉ ra những điểm nghẽn bất bình đẳng trong phân chia lợi ích kinh tế.
• Khung thời gian nghiên cứu: Thực hiện điều tra thực địa và xử lý dữ liệu hoàn tất trong năm 2016, xây dựng hệ thống giải pháp ứng dụng cho chu kỳ 2017 - 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực địa tại huyện Triệu Sơn đã mang lại 4 phát hiện quan trọng:

• Thứ nhất, cấu trúc chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP vận hành qua 3 kênh tiêu thụ chính: Kênh 1 (Hộ chăn nuôi -> Cơ sở giết mổ bán lẻ -> Người tiêu dùng); Kênh 2 (Hộ chăn nuôi -> Thương lái / Giết mổ bán buôn -> Hộ bán lẻ -> Người tiêu dùng); Kênh 3 (Hộ chăn nuôi -> Cơ sở chế biến giò chả -> Người tiêu dùng). Kênh 2 chiếm tỷ trọng lưu thông lớn nhất với hơn 65% sản lượng lợn xuất chuồng.
• Thứ hai, cơ cấu chi phí sản xuất 100 kg lợn hơi cho thấy chi phí thức ăn, con giống và thuốc thú y chiếm tỷ trọng chi phối lên tới 70% tổng chi phí đầu tư của hộ chăn nuôi.
• Thứ ba, hiệu quả kỹ thuật của mô hình VietGAHP vượt trội rõ rệt: Tỷ lệ hao hụt đàn lợn giảm từ 13,75% xuống 11,80% (giảm 1,95 điểm phần trăm); thời gian nuôi vỗ béo giảm từ 135 ngày xuống 118 ngày (giảm 12,59% thời gian chu kỳ nuôi); 100% các vùng GAHP thiết lập không xảy ra dịch bệnh nguy hiểm.
• Thứ tư, phân phối giá trị gia tăng trong chuỗi còn nhiều bất cập: Mặc dù hộ chăn nuôi bỏ ra 70% chi phí và chịu toàn bộ rủi ro dịch bệnh, tỷ suất lợi nhuận trên chi phí của người nuôi chỉ đạt khoảng 10 - 12%, thấp hơn đáng kể so với khâu giết mổ và bán lẻ (đạt từ 18 - 25%). Tỷ lệ sản phẩm được gắn thẻ tai truy xuất nguồn gốc và bán tại các quầy thịt sạch đạt chuẩn chỉ đạt 10 - 15%.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phân phối lợi ích không đồng đều bắt nguồn từ sự thiếu vắng các hợp đồng liên kết dọc mang tính pháp lý giữa hộ chăn nuôi và các cơ sở giết mổ tập trung. Người tiêu dùng tại địa phương vẫn giữ thói quen mua thịt tại các chợ cóc, chợ tạm với mức độ nhận thức về nhãn hiệu VietGAHP chưa cao, dẫn đến việc thịt lợn VietGAHP chưa tạo được mức chênh lệch giá bán biên (giá bán thịt an toàn ngang bằng thịt lợn chăn nuôi truyền thống).

So sánh với các nghiên cứu của Ban Quản lý Dự án LIFSAP trên phạm vi 12 tỉnh thành (với 11.201 hộ tham gia), kết quả tại Triệu Sơn phản ánh đúng quy luật chung của ngành hàng thịt lợn Việt Nam: sản lượng đạt chuẩn VietGAHP toàn quốc mới chỉ chiếm khoảng 1% tổng đàn, việc thiếu vắng thương hiệu khiến sản phẩm chất lượng cao bị hòa lẫn vào dòng lưu thông thông thường.

Để minh họa trực quan các luận điểm này, dữ liệu nghiên cứu có thể được thể hiện qua biểu đồ hình tròn về cơ cấu chi phí sản xuất 100 kg thịt lợn hơi, sơ đồ dòng luân chuyển hàng hóa giữa 3 kênh tiêu thụ, và bảng đối chiếu tỷ suất giá trị gia tăng (VA) giữa hộ chăn nuôi, thương lái, thợ mổ và người bán lẻ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát triển bền vững chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP tại huyện Triệu Sơn đến năm 2020, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Thúc đẩy liên kết ngang và liên kết dọc trong sản xuất: Củng cố hoạt động của 72 nhóm GAHP hiện có tại tỉnh Thanh Hóa, chuyển đổi 17 nhóm GAHP tại huyện Triệu Sơn thành các Hợp tác xã chăn nuôi kiểu mới. Ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm trực tiếp giữa hợp tác xã với 100% cơ sở giết mổ được dự án LIFSAP nâng cấp. Mục tiêu nâng tỷ lệ lợn xuất chuồng qua hợp đồng chính thức đạt trên 40% vào năm 2020. Chủ thể thực hiện: Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Triệu Sơn phối hợp cùng UBND các xã.
• Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật và ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc: Thực hiện nghiêm ngặt 9 nhóm tiêu chí VietGAHP theo Quyết định số 5472/QĐ-BNN-CN; cấp phát 100% thẻ tai nhận diện lợn xuất bán; lắp đặt hệ thống hầm biogas xử lý chất thải đạt chuẩn cho 1.000 hộ chăn nuôi nhằm giảm phát thải khí nhà kính. Mục tiêu kiểm soát 100% đàn lợn sạch mầm bệnh và không tồn dư chất cấm. Chủ thể thực hiện: Trạm Thú y huyện và các hộ xã viên.
• Nâng cấp hạ tầng thương mại và giết mổ tập trung: Đầu tư đồng bộ hệ thống quầy kệ inox, tủ bảo quản mát tại các chợ thực phẩm trung tâm huyện; xóa bỏ các điểm giết mổ nhỏ lẻ không đảm bảo vệ sinh. Mục tiêu nâng công suất tiêu thụ thịt tươi sống qua các chợ nâng cấp đạt 35 - 50% trong giai đoạn 2018 - 2020. Chủ thể thực hiện: Phòng Kinh tế - Hạ tầng huyện và Ban Quản lý chợ.
• Đẩy mạnh truyền thông và xúc tiến thương mại sản phẩm an toàn: Xây dựng nhãn hiệu chứng nhận "Thịt lợn VietGAHP Triệu Sơn", tổ chức các chiến dịch truyền thông "Từ trang trại đến bàn ăn", kết nối đưa sản phẩm vào các siêu thị, bếp ăn trường học và khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh. Mục tiêu nâng giá trị gia tăng và giá bán thịt an toàn cao hơn 5 - 10% so với thịt thường. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Thanh Hóa phối hợp các doanh nghiệp phân phối.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng chuyên môn:

• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và PTNT, UBND cấp huyện, phòng kinh tế nông nghiệp có thêm căn cứ thực tiễn để xây dựng quy hoạch chăn nuôi giai đoạn 2017 - 2020 và triển khai đề án tái cơ cấu ngành chăn nuôi theo Quyết định 984/QĐ-CN.
• Các chủ trang trại, hợp tác xã và hộ chăn nuôi nông hộ: Cung cấp cẩm nang kỹ thuật thực hành 9 nhóm tiêu chí VietGAHP, phương pháp hạch toán kinh tế nhằm cắt giảm 10 - 15% chi phí trung gian và quản trị rủi ro dịch bệnh trong chăn nuôi quy mô lớn.
• Doanh nghiệp chế biến, hợp tác xã giết mổ và nhà phân phối bán lẻ: Nắm bắt cấu trúc 3 kênh lưu thông, phương pháp tối ưu hóa chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn và mô hình ký kết hợp đồng liên kết dọc đảm bảo nguồn cung ổn định.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Quản lý kinh tế, Kinh tế nông nghiệp: Nguồn tài liệu học thuật chuẩn mực về phương pháp phân tích chuỗi giá trị (Value Chain Analysis), phương pháp lập sơ đồ dòng luân chuyển hàng hóa và công cụ hạch toán giá trị gia tăng nông sản tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Chăn nuôi lợn theo quy trình VietGAHP đem lại lợi ích kinh tế cụ thể nào cho nông hộ?
Quy trình VietGAHP giúp giảm tỷ lệ hao hụt đàn từ 13,75% xuống 11,80%, rút ngắn chu kỳ nuôi vỗ béo từ 135 ngày xuống 118 ngày (giảm 17 ngày chi phí thức ăn và công chăm sóc). Đồng thời, việc tuân thủ nghiêm ngặt an toàn sinh học giúp 100% cơ sở chăn nuôi trong vùng dự án không bị thiệt hại bởi dịch bệnh.

Tại sao tỷ lệ thịt lợn an toàn VietGAHP tiêu thụ qua các kênh chính thức vẫn còn hạn chế?
Do tỷ lệ bán qua chợ thực phẩm nâng cấp mới đạt 10 - 15% và qua lò mổ đạt 15 - 20%. Nguyên nhân chính là thiếu liên kết ràng buộc giữa người nuôi và tiểu thương, thói quen mua sắm thịt tại chợ cóc của người dân, và sản phẩm chưa có thương hiệu nhận diện riêng biệt trên thị trường.

Những tiêu chí nào đóng vai trò then chốt trong bộ tiêu chuẩn VietGAHP nông hộ?
Theo Quyết định số 5472/QĐ-BNN-CN, 5 tiêu chí cốt lõi gồm: chuồng trại cách biệt khu dân cư có hố khử trùng; con giống có lý lịch tiêm phòng rõ ràng; thức ăn chăn nuôi có dấu hợp quy và không chứa chất cấm; nước uống đã qua xử lý và chất thải lọc qua biogas; xuất bán phải bấm thẻ tai và lưu trữ sổ ghi chép.

Khâu nào trong chuỗi giá trị chiếm tỷ trọng chi phí sản xuất cao nhất?
Khâu chăn nuôi của các hộ gia đình chiếm tỷ trọng chi phí lớn nhất, trong đó tổng chi phí con giống, thức ăn chăn nuôi và thuốc thú y chiếm tới 70% tổng chi phí để sản xuất ra 100 kg thịt lợn hơi, khiến người chăn nuôi chịu rủi ro tài chính cao nhất toàn chuỗi.

Mô hình liên kết nào là giải pháp đột phá để phát triển chuỗi giá trị thịt lợn an toàn?
Mô hình hợp tác xã kiểu mới kết hợp liên kết dọc: Các hộ chăn nuôi tập hợp thành tổ hợp tác để đàm phán giá đầu vào (giảm 5 - 7% chi phí thức ăn), sau đó ký hợp đồng cung ứng trực tiếp cho các lò mổ tập trung và hệ thống bán lẻ có chứng nhận truy xuất nguồn gốc.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về chuỗi giá trị nông nghiệp gắn với quy trình VietGAHP theo khung phân tích kinh tế của Porter và GTZ.
• Phân tích chi tiết thực trạng chăn nuôi tại huyện Triệu Sơn, nhận diện 3 kênh phân phối chính và chỉ rõ chi phí thức ăn, con giống, thú y chiếm tới 70% giá thành lợn hơi.
• Chứng minh hiệu quả vượt trội của mô hình VietGAHP thông qua việc giảm 1,95% tỷ lệ hao hụt đàn và rút ngắn 17 ngày nuôi vỗ béo trên mỗi lứa lợn.
• Vạch rõ các rào cản phân phối khi sản lượng thịt sạch qua chợ an toàn chỉ đạt 10 - 15%, từ đó đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược khả thi cho giai đoạn 2017 - 2020.
• Cung cấp luận cứ khoa học tin cậy phục vụ quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của huyện Triệu Sơn và đề án tái cơ cấu ngành chăn nuôi tỉnh Thanh Hóa.

Các nhà quản lý, doanh nghiệp nông nghiệp và học viên cao học có thể ứng dụng trực tiếp các mô hình liên kết và giải pháp trong luận văn để nâng cao năng lực cạnh tranh cho chuỗi giá trị thực phẩm sạch tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THIÊN TOẢN NGHIÊN CỨU CHUỖI GIÁ TRỊ THỊT LỢN SẢN XUẤT THEO QUY TRÌNH VietGAHP TẠI HUYỆN TRIỆU SƠN, TỈNH THANH HÓA Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60.10 Giảng viên hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Dương Nga NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan, chưa từng dùng bảo vệ để lấy bất kỳ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thiên Toản ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu, tôi luôn nhận được sự quan tâm giúp đỡ nhiệt tình của Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Ban Quản lý đào tạo, Ban lãnh đạo cùng tập thể các thầy giáo, cô giáo Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, Bộ môn Phân tích định lượng, để tôi có được những điều kiện thuận lợi nhất hoàn thành luận văn.

Tôi xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ rất quí báu này; Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới TS. Nguyễn Thị Dương Nga đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn, chia sẻ và động viên tôi trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu để thực hiện và hoàn thành luận văn; Tôi xin gửi lời cảm ơn tới Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thanh Hóa, Ban quản lý dự án LIFSAP Thanh Hóa, UBND huyện Triệu Sơn, UBND xã Nông Trường, UBND xã Minh Sơn - huyện Triệu Sơn; các cơ quan, đơn vị, các địa phương đã tạo điều kiện thuận lợi giúp tôi tiến hành thu thập số liệu và các vấn đề có liên quan để thực hiện các nội dung nghiên cứu của luận văn. Trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thiên Toản iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Lời cảm ơn.

iii Mục lục. iv Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. ix Danh mục sơ đồ.

xi Danh mục biểu đồ .xii Danh mục đồ thị. x Danh mục ảnh .xiii Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận văn. Tổng quan tài liệu nghiên cứu. Một số khái niệm cơ bản về chuỗi giá trị.

Giới thiệu về quy trình chăn nuôi lợn theo tiêu chuẩn VietGAHP. Giới thiệu dự án LIFSAP và chuỗi an toàn thực phẩm. Nội dung nghiên cứu chuỗi giá trị thịt lợn. Các yếu tố ảnh hưởng tới chuỗi giá trị thịt lợn sản xuất theo quy trình VietGAHP.

Cơ sở thực tiễn. Thực hành chăn nuôi tốt ở một số nước trên thế giới và Việt Nam. 21 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thực trạng chăn nuôi lợn thịt áp dụng quy trình VietGAHP trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.

Bài học kinh nghiệm về phát triển chăn nuôi lợn theo quy trình VietGAHP. Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Đặc điểm về tự nhiên.

Đặc điểm kinh tế - xã hội. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp phân tích số liệu.

Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng chăn nuôi lợn theo quy trình VIETGAHP tại huyện Triệu Sơn. Các chính sách, chương trình, dự án phát triển chăn nuôi lợn của địa phương.

Tình hình chế biến và tiêu thụ thịt lợn trên địa bàn huyện. Thực trạng chuỗi giá trị thịt lợn VIETGAHP trên địa bàn huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Sơ đồ chuỗi giá trị. Đặc điểm và chức năng, quy mô hoạt động của các tác nhân tham gia chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP.

Hiệu quả sản xuất và kinh doanh của các tác nhân. Phân phối giá trị gia tăng trong chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP. Liên kết trong chuỗi giá trị thịt lợn. Đáp ứng của chuỗi giá trị thịt lợn sản xuất theo quy trình VietGAHP đối với người tiêu dùng.

Một số vấn đề cần nâng cấp trong chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP. Các giải pháp phát triển chuỗi giá trị thịt lợn sản xuất theo quy trình VietGAHP tai huyện Triệu Sơn. Định hướng phát triển chuỗi giá trị thịt lợn sản xuất theo quy trình VietGAHP đến năm 2020. Giải pháp phát triển chuỗi giá trị thịt lợn sản xuất theo quy trình VietGAHP.

Kết luận và kiến nghị. 103 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. 104 Tài liệu tham khảo. 108 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt Liên minh chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội của ASEAN các Quốc gia trong khu vực Đông Nam Á ATTP An toàn thực phẩm BQ Bình quân BTB Bắc trung bộ CCN Cụm công nghiệp CGT Chuỗi giá trị CN Chăn nuôi CNTY Chăn nuôi thú y CSGM Cơ sở giết mổ DN Doanh nghiệp DNTN Doanh nghiệp tư nhân DV Dịch vụ ĐVT Đơn vị tính FAO Tổ chức lương thực và nông nghiệp liên hợp quốc GAHP Thực hành chăn nuôi tốt GAP Thực hành nông nghiệp tốt GDP Tổng sản phẩm quốc nội GO Giá trị sản xuất GTGT Giá trị gia tăng GTZ Cơ quan hợp tác Phát triển Đức GTSX Giá trị sản xuất HĐND Hội đồng nhân dân HTX Hợp tác xã IC Chi phí trung gian IDA Hiệp hội phát triển quốc tế KHCN Khoa học công nghệ KHKT Khoa học kỹ thuật LIFSAP Dự án cạnh tranh ngành chăn nuôi và an toàn thực phẩm vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LMLM Lở mồm long móng MI Thu nhập hỗn hợp NHCS Ngân hàng chính sách NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn NSNN Ngân sách nhà nước NTM Nông thôn mới PTTN Phát triển nông thôn QĐ Quyết định QLDA Quản lý dự án QSD Quyền sử dụng SD Sử dụng SXKD Sản xuất kinh doanh TACN Thức ăn chăn nuôi TC Tổng chi phí (Total Cost) THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông TR Tổng doanh thu (Total Revenues) TW Trung ương UBND Ủy ban nhân dân VA Giá trị gia tăng VLXD Vật liệu xây dựng VSATTP Vệ sinh an toàn thực phẩm VSMT Vệ sinh môi trường viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2.

Kết quả thiết lập vùng GAHP. Phân loại đất huyện Triệu Sơn năm 2016. Phân bổ mẫu điều tra. Số lượng lợn qua các năm của huyện Triệu Sơn.

Bảng số liệu số lợn, số hộ GAHP qua 3 năm tại huyện Triệu Sơn. Bảng số liệu chợ thực phẩm, hộ kinh doanh thịt qua 3 năm tại huyện Triệu Sơn. Đặc điểm chung của các hộ điều tra. Chi phí sản xuất 100 kg thịt lợn hơi.

Chi phí đầu tư xây dựng cơ bản của hộ GAHP. Tài sản phục vụ chăn nuôi BQ/hộ điều tra. Nguồn vốn chăn nuôi của các hộ GAHP. Nguồn thức ăn sử dụng cho chăn nuôi của các hộ điều tra.

Tình hình sử dụng thuốc thú y của các hộ điều tra. Kết quả chăn nuôi của các hộ chăn nuôi lợn thịt tính bình quân/hộ. Tình hình thực hiện theo các tiêu chí VietGAHP. Tình hình chung của các hộ điều tra.

Tài sản phục vụ hoạt động giết mổ. Chi phí thu mua 100 kg lợn hơi của người giết mổ. Kết quả sản xuất của hộ giết mổ tính trong 1 ngày. Tình hình chung của hộ bán lẻ.

Các sản phẩm thịt lợn bán lẻ tính cho 100kg. Quy mô chế biến thịt lợn của hộ chế biến. Thông tin và đặc điểm tiêu dùng thịt lợn của người tiêu dùng. Hiệu quả sản xuất của hộ chăn nuôi tính cho 100kg lợn hơi.

Hiệu quả sản xuất của cơ sở giết mổ bán lẻ tính cho 100kg lợn hơi. Hiệu quả sản xuất của hộ chăn nuôi tính cho 100kg lợn hơi. Hiệu quả sản xuất của cơ sở giết mổ bán buôn tính cho 100kg lợn hơi. Hiệu quả sản xuất của của hộ bán lẻ tính cho 100kg lợn hơi.

Hiệu quả sản xuất của hộ chăn nuôi tính cho 100kg lợn hơi. 73 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hiệu quả sản xuất của cơ sở giết mổ bán buôn, tính cho 100kg lợn hơi. Hiệu quả sản xuất của hộ bán lẻ tính cho 100kg lợn hơi.

Hiệu quả của hộ chế biến tính cho 100kg lợn hơi. Hình thành giá và giá trị gia tăng của các tác nhân trong toàn chuỗi tiêu thụ thịt lợn VietGAHP. Liên kết thông tin giữa các tác nhân trong chuỗi giá trị sản phẩm thịt lợn. So sánh chuỗi giá trị thịt lợn thường và chuỗi giá trị thịt lợn VietGAHP.

Nhận thức của người tiêu dùng với thịt lợn sản xuất theo quy trình VietGAHP. 88 x LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 2. Khung phân tích chuỗi giá trị của Porter. Dạng sơ đồ chuỗi giá trị.

Chiến lược đổi mới chất lượng và đầu tư kỹ thuật công nghệ. Chiến lược cắt giảm chi phí và nâng cấp hoạt động quản lý thể chế. Chuổi giá trị thịt lợn VietGAHP. Mô hình phát triển liên kết ngang trong chăn nuôi lợn thịt VietGAHP.

Mô hình phát triển liên kết dọc trong chăn nuôi lợn thịt. 97 xi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 4. Biến động giá thịt lợn hơi năm 2016. Phân phối giá trị gia tăng trong các kênh.

81 DANH MỤC ĐỒ THỊ Đồ thị 4. Quy mô chăn nuôi lợn trên địa bàn huyện. Cơ cấu sử dụng giống lợn. Tỷ lệ nguồn cung cấp giống cho hộ GAHP .53 xii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC ẢNH Ảnh 4.

Trước và sau khi tham gia GHAP. Cơ sở giết mổ trước khi nâng cấp. Cơ sở giết mổ được dự án LIFSAP đầu tư nâng cấp. Chợ thực phẩm trước nâng cấp.

Chợ thực phẩm sau nâng cấp. Kết nối xây dựng chuỗi cung cấp sản phẩm chăn nuôi VietGAHP. 87 xiii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN 1. Tên tác giả: Nguyễn Thiên Toản 2.