Luận văn thạc sĩ nghiên cứu chiết tách và xác định thành phần hóa học của lá đu đủ đực carica papaya l bằng phƣơng pháp chiết phân bố lỏng lỏng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu chiết tách và xác định thành phần hóa học lá đu đủ đực Carica papaya L bằng phương pháp chiết phân bố lỏng lỏng.

• Tác giả: Nguyễn Mai Yến
• Người hướng dẫn: TS. Trần Mạnh Lục
• Trường học: Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Hóa học
• Đề tài: Nghiên cứu chiết tách và xác định thành phần hóa học của lá đu đủ đực (Carica papaya L.) bằng phương pháp chiết phân bố lỏng-lỏng
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng nghiên cứu
• 0.5. Phạm vi nghiên cứu
• 0.6. Nội dung nghiên cứu
• 0.7. Nghiên cứu lý thuyết
• 0.8. Phƣơng pháp nghiên cứu thực nghiệm
• 0.9. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.10. Bố cục đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. GIỚI THIỆU VỀ HỌ ĐU ĐỦ VÀ CHI CARICA
• 1.1.1. Họ Đu đủ
• 1.1.2. Chi Carica
• 1.2. THỰC VẬT HỌC VỀ ĐU ĐỦ
• 1.2.1. Phân loại khoa học
• 1.2.2. Đặc điểm hình thái thực vật
• 1.2.3. Nguồn gốc và phân bố
• 1.2.4. Các giống đu đủ và giới tính đu đủ
• 1.2.5. Bộ phận dùng – thu hái và chế biến
• 1.3. GIÁ TRỊ SỬ DỤNG CỦA ĐU ĐỦ
• 1.3.1. Một số bài thuốc từ đu đủ
• 1.3.2. Một số chế phẩm từ đu đủ
• 1.4. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ ĐU ĐỦ
• 1.4.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.4.2. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: NGUYÊN LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. NGUYÊN LIỆU, HÓA CHẤT, DỤNG CỤ VÀ THIẾT BỊ NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Dụng cụ và thiết bị
• 2.2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT CÁC PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.2.1. Phƣơng pháp ngâm chiết (ngâm dầm)
• 2.2.2. Phƣơng pháp chiết lỏng – lỏng
• 2.2.3. PHƢƠNG PHÁP SẮC KÍ KHÍ KẾT HỢP KHỐI PHỔ (GC – MS)
• 2.2.3.1. Cấu tạo thiết bị
• 2.2.3.2. Nhƣợc điểm
• 2.2.4. Phƣơng pháp định tính thành phần nhóm chức
• 2.3. NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 2.3.1. Sơ đồ nghiên cứu thực nghiệm
• 2.3.2. Ngâm dầm tạo tổng cao ethanol từ mẫu lá Đu đủ đực
• 2.3.3. PHƢƠNG PHÁP CHIẾT PHÂN BỐ LỎNG – LỎNG TỪ TỔNG CAO ETHANOL
• 2.3.3.1. Cách tiến hành
• 2.3.3.2. Định tính alkaloid
• 2.3.3.3. Định tính flavonoid
• 2.3.3.4. Định tính sesquiterpen – lacton
• 2.3.3.5. Định tính terpenoid – steroid
• 2.3.3.6. Định tính chất béo
• 2.3.3.7. Định tính glycoside
• 2.3.3.8. Định tính phenol
• 2.3.3.9. Định tính saponin
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. KẾT QUẢ CHIẾT TÁCH CÁC HỢP CHẤT TRONG NGUYÊN LIỆU BẰNG PHƢƠNG PHÁP NGÂM CHIẾT VÀ CHIẾT LỎNG - LỎNG
• 3.1.1. Kết quả điều chế cao tổng ethanol bằng phƣơng pháp ngâm chiết
• 3.1.2. Kết quả chiết phân bố lỏng – lỏng
• 3.2. KẾT QUẢ ĐỊNH TÍNH THÀNH PHẦN NHÓM CHỨC CÓ TRONG CÁC CAO CHIẾT
• 3.2.1. Định tính cao chiết n-hexane
• 3.2.2. Định tính cao chiết dichlomethane
• 3.2.3. Định tính cao chiết ethyl acetate
• 3.2.4. Định tính cao chiết nhũ tƣơng
• 3.2.5. Định tính cao của dịch nƣớc
• 3.2.6. Tổng hợp kết quả định tính thành phần nhóm chức có trong các cao chiết
• 3.3. KẾT QUẢ XÁC ĐỊNH THÀNH PHẦN HÓA HỌC TRONG CÁC DỊCH CHIẾT CỦA LÁ ĐU ĐỦ ĐỰC
• 3.3.1. Kết quả định danh thành phần hóa học trong dịch chiết n-hexane
• 3.3.2. Kết quả định danh thành phần hóa học trong dịch chiết Dichlomethane
• 3.3.3. Kết quả định danh thành phần hóa học trong dịch chiết Ethyl acetate
• 3.3.4. Kết quả định danh thành phần hóa học trong dịch chiết Ethanol
• 3.3.5. Tổng hợp thành phần hóa học trong các dịch chiết từ lá Đu đủ đực
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về lá đu đủ đực

Lá đu đủ đực (Carica papaya L.) là một trong những nguyên liệu quý giá trong y học cổ truyền và hiện đại. Việc chiết tách và xác định thành phần hóa học của lá đu đủ đực không chỉ giúp hiểu rõ hơn về giá trị dinh dưỡng mà còn khám phá các hoạt chất có khả năng chữa bệnh. Theo nghiên cứu, lá đu đủ chứa nhiều hợp chất có lợi như alkaloid, flavonoid, và phenol, có tác dụng chống oxy hóa và kháng viêm. Việc sử dụng lá đu đủ trong các bài thuốc dân gian đã được ghi nhận từ lâu, tuy nhiên, việc nghiên cứu khoa học về thành phần hóa học của nó vẫn còn hạn chế. Do đó, nghiên cứu này nhằm mục đích làm rõ hơn về các hợp chất có trong lá đu đủ đực và ứng dụng của chúng trong y học.

II. Phương pháp chiết phân bố lỏng lỏng

Phương pháp chiết phân bố lỏng-lỏng là một kỹ thuật hiệu quả trong việc tách các hợp chất hóa học từ nguyên liệu thực vật. Trong nghiên cứu này, lá đu đủ đực được ngâm chiết bằng dung môi ethanol 80%, sau đó tiến hành chiết tách bằng các dung môi có độ phân cực khác nhau như n-hexane, dichlomethane và ethyl acetate. Kỹ thuật này cho phép tách biệt các nhóm chức khác nhau trong lá đu đủ, từ đó xác định được thành phần hóa học của chúng. Kết quả cho thấy, phương pháp này không chỉ đơn giản mà còn mang lại hiệu quả cao trong việc thu nhận các hợp chất có giá trị từ lá đu đủ. Việc áp dụng phương pháp này trong nghiên cứu sẽ mở ra hướng đi mới cho việc khai thác và sử dụng các dược liệu từ thiên nhiên.

III. Kết quả xác định thành phần hóa học

Kết quả từ việc xác định thành phần hóa học trong các dịch chiết cho thấy sự hiện diện của nhiều hợp chất có giá trị. Các phương pháp như GC-MS đã được sử dụng để phân tích và định danh các hợp chất trong dịch chiết n-hexane, dichlomethane và ethyl acetate. Các hợp chất như carpaine, flavonoid và phenolic acid đã được phát hiện, cho thấy tiềm năng ứng dụng của lá đu đủ trong y học. Những hợp chất này không chỉ có tác dụng chống oxy hóa mà còn có khả năng kháng viêm, hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý. Việc xác định rõ ràng các thành phần hóa học này sẽ giúp nâng cao giá trị sử dụng của lá đu đủ trong các sản phẩm dược liệu.

IV. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mang lại giá trị thực tiễn cao. Việc chiết tách và xác định thành phần hóa học của lá đu đủ đực sẽ cung cấp thông tin quý giá cho các nhà nghiên cứu và các chuyên gia trong lĩnh vực dược liệu. Những kết quả thu được từ nghiên cứu có thể được ứng dụng trong việc phát triển các sản phẩm từ thiên nhiên, phục vụ cho nhu cầu chăm sóc sức khỏe của cộng đồng. Hơn nữa, việc khai thác và sử dụng hợp lý các dược liệu tự nhiên như lá đu đủ sẽ góp phần bảo vệ và phát triển nguồn tài nguyên thực vật quý giá của đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu (3trang) Chƣơng 1: Tổng quan (10 trang). Chƣơng 2: Nguyên liệu và phƣơng pháp nghiên cứu (12 trang). Chƣơng 3: Kết quả và thảo luận (37 trang). Kết luận và kiến nghị (2 trang).

Tài liệu tham khảo (2 trang). SVTH: Nguyễn Mai Yến - Lớp 14CHD 3 GVHD: TS. Trần Mạnh Lục CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN 1. GIỚI THIỆU VỀ HỌ ĐU ĐỦ VÀ CHI CARICA 1.

Họ Đu đủ Họ Đu đủ có danh pháp khoa học là Caricaceae hay Papayaceae là một họ thực vật có hoa thuộc Bộ Cải (Brassicales), là bản địa nhiệt đới Trung Mỹ, Nam Mỹ và Châu Phi 9. Họ này có 4 chi (Caraca, Cylicomorpha, Horovitzia, Jacaratia, Jarrilla, Vasconcellea) và 45 loài. Chúng là các loài cây bụi hay cây gỗ nhỏ, thân xốp và mập, thƣờng xanh, tuổi thọ thấp, cao tới 5-10m, nhiều loài có quả ăn đƣợc và là nguồn cung cấp papain. Cụm hoa mọc ở nách lá, kiểu xim hoa.

Lá hình chân vịt hay xẻ thùy, mọc so le. Lá và quả xanh chứa nhựa mủ màu trắng. Quả mọng, lớn. Hạt có nội nhũ nhiều dầu 10.

Chi Carica Carica là một chi của các loại thực vật có hoa trong họ Caricaceae bao gồm C. posoposa) và cây ăn quả. Chúng đƣợc trồng phổ biến ở vùng nhiệt đới Mỹ. Chi trƣớc đây có khoảng 20-25 loài thực vật cây bụi pachycaul thƣờng xanh ngắn hoặc cây nhỏ, mọc cao tới 5-10m, có nguồn gốc nhiệt đới Trung Nam Mỹ.

Nhƣng bằng chứng di truyền gần đây đã dẫn đến tất cả các loài khác hơn C. đu đủ đƣợc phân loại thành ba chi khác 11. SVTH: Nguyễn Mai Yến - Lớp 14CHD 4 GVHD: TS. Trần Mạnh Lục 1.

THỰC VẬT HỌC VỀ ĐU ĐỦ Hình 1. Tên gọi Tên gọi khác: Cây su đu, Phiên mộc, Cà lào, Phan qua thụ, Lô hong phle (Campuchia), Mắc Hung (Lào), Má hống (Thái). Tên tiếng Anh: Papaya (US), Papaw hoặc Pawpaw (UK). Tên tiếng Pháp: Papayer.

Tên khoa học: Carica papaya L. Phân loại khoa học 12 Bảng 1. Bảng phân loại khoa học của Đu đủ Giới (regnum) Plantae (Thực vật) (không phân hạng) Angiospermae (Thực vật có hoa) (không phân hạng) Eudicots (Thực vật 2 lá mầm thực sự) (không phân hạng) Rosids (Nhánh hoa hồng) Bộ (ordo) Brassicales (Cải) Họ (familia) Caricaceae/Papayaceae (Đu đủ) Chi (genus) Carica Loài (species) Carica papaya L. Đặc điểm hình thái thực vật Đu đủ là loài thực vật hai lá mầm, thân thảo to xốp sống đa niên.

SVTH: Nguyễn Mai Yến - Lớp 14CHD 5 GVHD: TS. Trần Mạnh Lục Thân: cao từ 3-5 mét, mang chùm lá ở ngọn, trên thân có những vết sẹo. Thân ít phân nhánh, tuy nhiên trên nhánh của cây cái cũng có thể đậu quả. Lá: lá cây to và dài hình chân vịt, cuống dài, đƣờng kính 50 – 70 cm, có khoảng 7 khía.

Lá mọc so le ở ngọn cây và mọc cách, xoắn theo vòng, cuống lá hình ống dài 30 – 50cm và rỗng ruột, mỗi phiến lá chia làm 8-9 thuỳ sâu, mỗi thuỳ lại bị khía thêm nữa nhƣ bị xẻ rách, toàn lá đều có dịch mũ. Hoa: hoa màu trắng phớt vàng nhạt hoặc trắng xanh, đài nhỏ vành to năm cánh. Hoa đơn tính thƣờng khác gốc, nhƣng cũng có cây vừa mang cả hoa đực, hoa cái và hoa lƣỡng tính, hoặc có hoa cái và hoa lƣỡng tính. Hoa cái có tràng nhiều, hoa đực mọc thành chùm ở kẽ lá.

Cụm hoa đực phân nhánh nhiều, có cuống rất dài. Cụm hoa cái chỉ gồm 2-3 hoa. Quả: có hình trứng to và dài khoảng 20 - 30cm, trên quả có nhiều đƣờng khuyết vào trong nhƣ chia quả làm nhiều miếng, khi chín mềm, trong ruột quả có nhiều hạt màu nâu hoặc đen tùy từng loại giống. Hạt: thon gần tròn, trong phần rỗng của ruột quả, đƣợc bao bọc bởi lớp thịt dày, mỗi hạt có đƣờng kính khoảng 0,5cm bằng hạt tiêu.

Các bộ phận của cây Đu đủ SVTH: Nguyễn Mai Yến - Lớp 14CHD 6 GVHD: TS. Trần Mạnh Lục 1. Nguồn gốc và phân bố Mặc dù hiện nay vẫn chƣa xác định chính xác nguồn gốc, xuất xứ nhƣng cây Đu đủ đƣợc đa số các nhà nghiên cứu khẳng định là bắt nguồn từ vùng đất thấp miền Nam Mexico qua miền đông Trung Mỹ và bắc Nam Mỹ 13. Hiện nay, cây Đu đủ đƣợc trồng ở các nƣớc vùng nhiệt đới và vùng nhiệt đới ẩm Châu Á.

Trên thế giới các nƣớc trồng nhiều Đu đủ là Ấn Độ, Trung Quốc, Thái Lan, Philipin, Mianma, Malaysia (châu Á), Tazania, Uganda (châu Phi), Brazil, Mỹ (châu Mỹ), Úc, Newzealand (châu Đại Dƣơng). Diện tích trồng và sản lƣợng đu đủ trên thế giới theo FAO khoảng trên 5 triệu tấn. Ở Việt Nam, đu đủ đƣợc trồng ở hầu hết các tỉnh từ Bắc vào Nam. Chúng đƣợc trồng nhiều nhất ở các tỉnh đồng bằng nhƣ Hà Tây, Hƣng Yên, Hà Nam, Vĩnh Phúc, Bình Dƣơng, Tuyên Quang, Sông Bé, Tiền Giang và các tỉnh Tây Nguyên.

Diện tích trồng đu đủ của cả nƣớc khoảng 10.000 ha với sản lƣợng 200 - 350 ngàn tấn quả. Các giống đu đủ và giới tính đu đủ  Các giống đu đủ Do có khả năng giao phấn rất lớn và nhân giống bằng hạt nên số lƣợng đu đủ đƣợc trồng hiện nay khá nhiều. Theo thống kê của các nhà khoa học thì có đến hơn 70 giống đã và đang trồng ở các nƣớc nhiệt đới. Hiện nay, ở nƣớc ta có một vài giống đu đủ: Đu đủ ta, Đu đủ Mehico, Đu đủ Thái Lan, Đu đủ Solo và các giống Đu đủ khác.

 Giới tính đu đủ Cây đu đủ có 3 loại giới tính: cây đực, cây cái và cây lƣỡng tính. Bộ phận dùng – thu hái và chế biến  Bộ phận dùng: tất cả các bộ phận của cây nhƣ: lá, quả, hạt, hoa đực, rễ, nhựa đều đƣợc sử dụng và làm thuốc.  Thu hái và chế biến: Lá: nên thu hái ở giai đoạn khi lá đang xanh nhất, không già, không non. Sau đó, đem phơi khô cất giữ để dùng làm thuốc.

Hoa: nên thu hoạch khi mới đang là nụ chƣa nở thành hoa, nở hoa sẽ rụng và giá trị dƣợc liệu không cao. Sau khi hái về thì đem phơi trong nắng nhẹ cho đến khi khô hẳn, cất giữ để dùng dần làm thuốc. SVTH: Nguyễn Mai Yến - Lớp 14CHD 7 GVHD: TS. Trần Mạnh Lục Quả: thời gian thu hái tùy vào mục đích sử dụng.

Sau khi thu hái cho vào các sọt trong có chứa trấu, xếp nhẹ nhàng. Có thể chế biến đu đủ ra thành nhiều loại thức ăn, nƣớc uống khác nhau. HÓA HỌC VỀ ĐU ĐỦ Thành phần hóa học: Quả đu đủ chín chứa chừng 90% nƣớc, các chất đƣờng trong đó chủ yếu là glucoza 8,5%, một ít protein, chất béo, một ít muối vô cơ (canxi, phoypho, sắt). Quả đu đủ xanh và các bộ phận khác của cây nhƣ thân, rễ, lá đều chứa một chất nhựa mủ (latex) nhiều nhất ở quả xanh.

Trong quả chín có thứ nhựa (résine) màu vàng đỏ. Trong nhựa mủ có men papain, chất cao su, chất nhựa, các axit amin: leuxin, tyrosin, chất béo, axit malic và men thủy phân, chất mỡ, chất men papain có tác dụng làm tiêu hóa các chất thịt, protit để giải phóng các axit amin nhƣ glycocola, alanin, acginin, tryptophan. Trong lá đu đủ có các chất: alkaloid, saponin, glycoside, phytosterol, phenol, flavonoid, steroid, terpenoid,… Alkaloid có khung piperidin, chủ yếu là carpaine, pseudocarpaine, dehydrocarpaine I, dehydrocarpaine II, choline,. Ngoài ra còn có vitamin C, E, nguyên tố khoáng Ca, K, Mg, Zn, Mn, Fe.

Hạt đu đủ chứa mysorin và kali myronat khi kết hợp với nhau tạo thành tinh dầu mùi diêm sinh hắc giống chất isothyoxyanat allyl. Trong rễ ngƣời ta thấy nhiều kali myronat, trong lá nhiều myrozin, trong vỏ hạt nhiều myrozin và không có kali myronat. GIÁ TRỊ SỬ DỤNG CỦA ĐU ĐỦ 1. Công dụng Đu đủ có rất nhiều công dụng nhƣ:  Tăng cƣờng sức khỏe tim mạch Trong đu đủ rất giàu các chất chống oxy hóa, chúng có tác dụng ngăn ngừa quá trình oxy hóa cholesterol tạo ra bám vào thành mạch máu và gây tắc nghẽn mạch.

Ngoài ra, Vitamin E và C của đu đủ kết hợp tạo ra một hợp chất có tên là paraoxonase, có thể ức chế quá trình tạo ra cholesterol xấu (LDL). Đồng thời, các chất xơ có trong đó có tác dụng làm giảm mỡ máu, còn axit folic có khả năng SVTH: Nguyễn Mai Yến - Lớp 14CHD 8 GVHD: TS. Trần Mạnh Lục chuyển hóa homocysteine thành các mamino axit cần thiết. Nhờ đó, có tác dụng tăng cƣờng sức khỏe tim mạch rất hiệu quả.

 Tốt cho hệ tiêu hóa Trong đu đủ có enzyme papain, có tác dụng hỗ trợ và bảo vệ cho hệ tiêu hóa của chúng ta. Đồng thời, các chất xơ trong đu đủ có khả năng thu gom các độc tố gây bệnh trong kết tràng, bảo vệ cho tế bào đƣợc khỏe mạnh. Bên trong quả đu đủ còn chứa rất nhiều các dƣỡng chất nhƣ folate, Vitamin C, beta carotene,… Nhờ đó, nó có thể giúp phòng ngừa ung thƣ kết tràng giúp hệ tiêu hóa khỏe mạnh.  Chống viêm nhiễm và tăng cƣờng sức đề kháng Trong đu đủ có hai loại enzyme quan trọng đó là papain và chymopapain, tiêu hóa protein rất hiệu quả giúp làm giảm quá trình viêm nhiễm và làm lành các vết thƣơng.

Ngoài ra trong đu đủ chứa nhiều Vitamin C, beta carotene giúp phòng ngừa viêm nhiễm ở mức độ cao nhất, đồng thời giúp hệ miễn dịch hiệu quả hơn. Nhờ đó, nó giúp chúng ta tăng cƣờng sức đề kháng, phòng chống các loại bệnh thƣờng gặp nhƣ cảm cúm, viêm họng.  Chống ung thƣ Một số nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng đu đủ có đặc tính chống ung thƣ và tăng cƣờng khả năng miễn dịch chống lại các bệnh khác nhau nhƣ ung thƣ cổ tử cung, ung thƣ vú, tuyến tụy, gan và phổi.  Bổ mắt Trong quả đu đủ chứa rất nhiều vitamin A.

Nhờ đó, nó giúp chúng ta có đôi mắt sáng, khỏe hơn.  Làm đẹp Nhờ vào lƣợng chất xơ, các vitamin, các dƣỡng chất dồi dào, các enzyme đặc biệt, đu đủ mang lại rất nhiều công dụng cho việc bảo vệ và tăng cƣờng nhan sắc cho chúng ta. Thịt quả đu đủ chín có thể dùng làm mặt nạ dƣỡng da, tẩy tế bào chết cho da,… SVTH: Nguyễn Mai Yến - Lớp 14CHD 9 GVHD: TS. Trần Mạnh Lục 1.

Một số bài thuốc từ đu đủ  Bài thuốc chữa ho: Hoa đu đủ đực tƣơi 30g, củ mạch môn khô 10g, lá húng tranh 15g, vỏ quýt 10g. Các vị đem thái nhỏ, hấp chín để uống. Mỗi ngày uống 1 lần, làm liên tục 3-4 lần là hết ho.  Chữa di, mộng hoạt tinh: Quả đu đủ bằng bắp tay, khoét cuống, cho 2 cục đƣờng phèn vào, lắp cuống, gạt lửa than nƣớng chín, đem ra bóc vỏ da xanh bên ngoài, ăn lớp thịt bên trong, kể cả hạt, chỉ cần ăn 1-2 quả là thấy kết quả (kinh nghiệm dân gian ở An Giang).