Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu chiết tách xác định thành phần hóa học hoạt tính sinh học dịch chiết chloroform và butanol của hoa đu đủ đực thu hái tại quảng nam đà nẵng

Luận văn nghiên cứu chiết tách và xác định thành phần hóa học hoạt tính sinh học từ dịch chiết chloroform và butanol hoa đu đủ đực tại Quảng Nam - Đà Nẵng.

• Tác giả: Ngô Thị Thanh Ý
• Người hướng dẫn: Th.S. Đỗ Thị Thúy Vân
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Hóa học
• Đề tài: Nghiên cứu chiết tách thành phần hóa học từ hoa đu đủ đực tại Quảng Nam - Đà Nẵng
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Giới thiệu về cây Đu đủ
• 1.2. Tình hình nghiên cứu về thành phần hóa học của cây Đu đủ trong nước gần đây
• 1.3. Tình hình nghiên cứu về thành phần hóa học của cây Đu đủ ngoài nước gần đây
• 1.4. Những nghiên cứu về hoạt tính sinh học của cây Đu đủ
• 2. CHƯƠNG 2: NGUYÊN LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nguyên liệu, hóa chất, thiết bị nghiên cứu
• 2.2. Hóa chất và thiết bị nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp xác định các chỉ tiêu hóa lý
• 2.3.2. Phương pháp khảo sát các điều kiện chiết tách các hợp chất hữu cơ từ hoa Đu đủ đực trong dung môi Chloroform và Butanol
• 2.3.3. Định tính một số lớp chất trong hoa Đu đủ đực
• 2.3.4. Định danh thành phần hóa học trong dịch chiết Chloroform và Butanol
• 2.3.5. Thử nghiệm hoạt tính gây độc tế bào của phân đoạn Chloroform từ một số dịch chiết hoa Đu đủ đực
• 2.3.6. Quy trình chiết xuất dịch chiết hoa Đu đủ đực để nghiên cứu tác dụng ức chế tế bào ung thư
• 2.3.7. Các dòng tế bào
• 2.3.8. Phương pháp thử độc tế bào
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả xác định các chỉ tiêu hóa lý của hoa Đu đủ đực
• 3.1.1. Độ ẩm và hàm lượng tro
• 3.1.2. Hàm lượng kim loại nặng
• 3.2. Kết quả khảo sát các điều kiện chiết tách các hợp chất hữu cơ từ hoa Đu đủ đực trong dung môi Chloroform và Butanol
• 3.2.1. Kết quả khảo sát các điều kiện chiết tách các hợp chất hữu cơ bằng phương pháp chiết ngâm dầm
• 3.2.2. Kết quả khảo sát thời gian chiết tách các hợp chất hữu cơ bằng phương pháp chiết Soxhlet
• 3.2.3. Kết quả khảo sát các điều kiện chiết tách các hợp chất hữu cơ bằng phương pháp chiết siêu âm
• 3.3. Kết quả định tính các nhóm hợp chất chính có trong hoa Đu đủ đực
• 3.4. Kết quả định danh thành phần hóa học trong dịch chiết Chloroform và Butanol
• 3.4.1. Kết quả định danh thành phần hóa học trong dịch chiết Chloroform
• 3.4.2. Kết quả định danh thành phần hóa học trong dịch chiết Butanol
• 3.5. Kết quả thử hoạt tính gây độc từ phân đoạn Chloroform của các dịch chiết tổng
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• LỜI CẢM ƠN

Tóm tắt

I. Giới thiệu về hoa đu đủ đực

Hoa đu đủ đực (Carica papaya L.) là một phần của cây đu đủ, có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới châu Mỹ. Tại Việt Nam, cây đu đủ được trồng rộng rãi, đặc biệt là ở các tỉnh miền Bắc và miền Nam. Hoa đu đủ đực không chỉ có giá trị dinh dưỡng mà còn được sử dụng trong y học cổ truyền để điều trị nhiều bệnh lý. Nghiên cứu về thành phần hóa học của hoa đu đủ đực tại Quảng Nam - Đà Nẵng cho thấy hoa này chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học, có thể hỗ trợ trong việc điều trị các bệnh như viêm họng, ho, và thậm chí là ung thư. Việc chiết tách và xác định các thành phần hóa học từ hoa đu đủ đực là cần thiết để khai thác tiềm năng dược liệu của nó.

1.1. Tình hình nghiên cứu về thành phần hóa học

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng hoa đu đủ đực chứa các hợp chất như alcaloid, este, và acid béo. Các nghiên cứu gần đây tại Đà Nẵng đã phát hiện ra sự hiện diện của các hợp chất này trong hoa đu đủ đực, mở ra hướng đi mới cho việc nghiên cứu và ứng dụng trong y học. Việc xác định thành phần hóa học không chỉ giúp hiểu rõ hơn về giá trị dinh dưỡng mà còn cung cấp cơ sở khoa học cho việc phát triển các sản phẩm từ hoa đu đủ đực.

II. Phương pháp chiết tách thành phần hóa học

Phương pháp chiết tách thành phần hóa học từ hoa đu đủ đực được thực hiện bằng nhiều phương pháp khác nhau như chiết ngâm dầm, chiết Soxhlet và chiết siêu âm. Mỗi phương pháp có ưu điểm riêng, giúp tối ưu hóa quá trình chiết xuất các hợp chất có giá trị. Việc sử dụng dung môi như Chloroform và Butanol đã cho thấy hiệu quả cao trong việc chiết xuất các hợp chất hữu cơ. Kết quả từ các thí nghiệm cho thấy rằng thời gian chiết và tỉ lệ rắn/lỏng có ảnh hưởng lớn đến hiệu suất chiết xuất. Các nghiên cứu này không chỉ cung cấp thông tin về thành phần hóa học mà còn mở ra cơ hội cho việc phát triển các sản phẩm dược phẩm từ hoa đu đủ đực.

2.1. Kết quả chiết xuất và phân tích

Kết quả chiết xuất cho thấy hoa đu đủ đực chứa nhiều nhóm hợp chất chính như flavonoid, saponin và tannin. Các phương pháp phân tích như sắc ký khí ghép khối phổ (GC-MS) đã được sử dụng để định danh các hợp chất này. Việc xác định thành phần hóa học không chỉ giúp hiểu rõ hơn về giá trị dược liệu của hoa đu đủ đực mà còn tạo cơ sở cho việc phát triển các sản phẩm chăm sóc sức khỏe từ thiên nhiên.

III. Hoạt tính sinh học của hoa đu đủ đực

Nghiên cứu về hoạt tính sinh học của hoa đu đủ đực cho thấy tiềm năng lớn trong việc điều trị các bệnh lý. Các thử nghiệm cho thấy dịch chiết từ hoa đu đủ đực có khả năng ức chế sự phát triển của tế bào ung thư, đặc biệt là ung thư vú và ung thư phổi. Hoạt tính chống oxy hóa của hoa đu đủ đực cũng được ghi nhận, cho thấy khả năng bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do gốc tự do. Những kết quả này mở ra hướng đi mới cho việc phát triển các liệu pháp điều trị từ thiên nhiên, đồng thời khẳng định giá trị của hoa đu đủ đực trong y học.

3.1. Thử nghiệm hoạt tính gây độc tế bào

Các thử nghiệm hoạt tính gây độc tế bào cho thấy dịch chiết từ hoa đu đủ đực có khả năng ức chế mạnh mẽ sự phát triển của các dòng tế bào ung thư. Kết quả cho thấy rằng các hợp chất chiết xuất từ hoa đu đủ đực có thể được phát triển thành các sản phẩm hỗ trợ điều trị ung thư. Việc nghiên cứu sâu hơn về cơ chế hoạt động của các hợp chất này sẽ giúp tối ưu hóa hiệu quả điều trị và giảm thiểu tác dụng phụ cho bệnh nhân.

IV. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu chiết tách thành phần hóa học từ hoa đu đủ đực tại Quảng Nam - Đà Nẵng đã chỉ ra rằng hoa đu đủ đực chứa nhiều hợp chất có giá trị dược liệu. Việc xác định thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của hoa đu đủ đực không chỉ có ý nghĩa trong việc phát triển các sản phẩm từ thiên nhiên mà còn góp phần vào việc bảo tồn nguồn gen thực vật. Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các hợp chất này để khai thác tối đa tiềm năng của hoa đu đủ đực trong y học.

4.1. Đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Đề xuất nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc xác định cơ chế hoạt động của các hợp chất chiết xuất từ hoa đu đủ đực. Ngoài ra, việc nghiên cứu về khả năng tương tác của các hợp chất này với các loại thuốc khác cũng rất cần thiết để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong điều trị. Việc phát triển các sản phẩm từ hoa đu đủ đực có thể mở ra cơ hội mới cho ngành dược phẩm tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây Đu đủ (Carica papaya L.) là một loại cây nhiệt đới phổ biến ở Việt Nam, được trồng rộng rãi tại các tỉnh miền Bắc và miền Nam, trong đó Quảng Nam – Đà Nẵng là vùng thu hái hoa Đu đủ đực phục vụ nghiên cứu. Theo ước tính, cây Đu đủ không chỉ là nguồn thực phẩm mà còn chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học quan trọng, đặc biệt trong việc hỗ trợ điều trị các bệnh lý như viêm họng, sỏi thận và ung thư. Tuy nhiên, các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào lá và quả Đu đủ cái, còn bộ phận hoa của cây Đu đủ đực vẫn chưa được khai thác đầy đủ về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học.

Mục tiêu nghiên cứu là lựa chọn phương pháp chiết tách hiệu quả nhất để xác định thành phần hóa học trong dịch chiết Chloroform và Butanol của hoa Đu đủ đực, đồng thời đánh giá hoạt tính gây độc tế bào của phân đoạn Chloroform trên các dòng tế bào ung thư phổi, gan và vú. Nghiên cứu được thực hiện trên mẫu hoa Đu đủ đực thu hái tại Quảng Nam – Đà Nẵng trong năm 2018, nhằm tạo cơ sở khoa học cho việc ứng dụng nguồn nguyên liệu thiên nhiên này trong điều trị các bệnh hiểm nghèo, đặc biệt là ung thư.

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp số liệu cụ thể về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của hoa Đu đủ đực, góp phần phát triển dược liệu từ cây bản địa, đồng thời mở ra hướng nghiên cứu mới về chiết tách và ứng dụng các hợp chất thiên nhiên trong y học hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về chiết tách hợp chất tự nhiên và hoạt tính sinh học của phytosterol, acid béo và các hợp chất phenolic trong thực vật. Hai mô hình nghiên cứu chính được áp dụng là:

• Mô hình chiết tách dung môi hữu cơ: Sử dụng các dung môi có độ phân cực khác nhau (Chloroform và Butanol) để tách chiết các hợp chất hữu cơ từ bột hoa Đu đủ đực, dựa trên nguyên tắc hòa tan chọn lọc và ảnh hưởng của các điều kiện chiết như thời gian, nhiệt độ, tỉ lệ rắn/lỏng.

• Mô hình đánh giá hoạt tính sinh học in vitro: Thử nghiệm hoạt tính gây độc tế bào bằng phương pháp nhuộm Sulforhodamine B (SRB) trên các dòng tế bào ung thư người (phổi A549, gan Hep3B, vú MCF-7), nhằm xác định khả năng ức chế sự phát triển tế bào ung thư của các phân đoạn dịch chiết.

Các khái niệm chính bao gồm: phytosterol (β-Sitosterol, Stigmasterol), acid béo (n-Hexadecanoic acid, 9,12-Octadecadienoic acid), hoạt tính chống oxy hóa, hoạt tính kháng ung thư, và các phương pháp chiết tách (ngâm dầm, Soxhlet, siêu âm).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính là hoa Đu đủ đực thu hái tại Quảng Nam – Đà Nẵng, được xử lý sạch, phơi khô và nghiền thành bột mịn. Các dung môi sử dụng gồm Chloroform và Butanol, cùng các dung môi hỗ trợ khác như ethanol, methanol và nước để chiết xuất tổng hợp.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Chiết tách hợp chất: So sánh hiệu quả của ba phương pháp chiết ngâm dầm (3-5 ngày), chiết Soxhlet (2-10 giờ) và chiết siêu âm (30-150 phút) với các điều kiện nhiệt độ và tỉ lệ rắn/lỏng khác nhau nhằm tối ưu hóa khối lượng cao chiết thu được.

• Định tính và định danh thành phần hóa học: Sử dụng các phản ứng hóa học đặc hiệu để xác định các nhóm hợp chất chính (alkaloid, flavonoid, saponin, steroid, polyphenol, carotenoid, glycosid tim, polysaccharid, iridoid). Định danh chi tiết các hợp chất bằng sắc ký khí ghép khối phổ (GC-MS) trên máy GCMS 2010 plus - Shimadzu.

• Thử nghiệm hoạt tính sinh học: Đánh giá hoạt tính gây độc tế bào của phân đoạn dịch chiết Chloroform trên các dòng tế bào ung thư phổi, gan và vú bằng phương pháp SRB, đo mật độ quang học (OD) để tính phần trăm ức chế tế bào.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 5 mẫu hoa Đu đủ đực cho các phép xác định hóa lý và chiết tách, với các điều kiện thử nghiệm được lặp lại để đảm bảo tính chính xác. Phương pháp chọn mẫu là lấy mẫu ngẫu nhiên từ hoa Đu đủ đực thu hái tại vùng nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chỉ tiêu hóa lý của hoa Đu đủ đực: Độ ẩm trung bình là 22,58%, hàm lượng tro trung bình là 15,95%. Hàm lượng kim loại nặng như Pb (6,34×10⁻³ mg/kg), Cd (0,52 mg/kg), Hg (0,038 mg/kg), As (0,34 mg/kg) đều thấp hơn nhiều so với giới hạn cho phép theo quy định của Bộ Y tế, đảm bảo an toàn cho sức khỏe.

2. Điều kiện chiết tách tối ưu:

   • Phương pháp ngâm dầm: Thời gian chiết tối ưu là 3 ngày, tỉ lệ rắn/lỏng tối ưu là 1/20 (10g bột/200mL dung môi).
   • Phương pháp Soxhlet: Thời gian chiết tối ưu là 8 giờ.
   • Phương pháp siêu âm: Thời gian chiết tối ưu là 90 phút, nhiệt độ 50°C.
     Mặc dù phương pháp ngâm dầm cho khối lượng cao chiết lớn hơn, nhưng phương pháp siêu âm được ưu tiên do thời gian chiết ngắn và hiệu quả cao.

3. Thành phần hóa học định tính: Hoa Đu đủ đực chứa các nhóm hợp chất chính như alkaloid (++), flavonoid (+), saponin (+), steroid (++), polyphenol (+++), đường khử (++), carotenoid (++), glycosid tim (+), polysaccharid (+), iridoid (+).

4. Thành phần hóa học định danh bằng GC-MS:

   • Dịch chiết Chloroform xác định được 17 hợp chất, trong đó β-Sitosterol chiếm 30,71%, n-Hexadecanoic acid 13,84%, 9,12-Octadecadienoic acid (Z,Z) 12,79%, Campesterol 4,61%.
   • Dịch chiết Butanol xác định 15 hợp chất, nổi bật là Butanoid acid (24,98%), n-Hexadecanoic acid (16,26%), γ-Sitosterol (14,33%), 9,12-Octadecanoic acid (11,36%).
     Các phytosterol như β-Sitosterol, Stigmasterol và Desmosterol có tác dụng kháng viêm, chống oxy hóa, giảm cholesterol và phòng chống ung thư. Acid béo như n-Hexadecanoic acid và 9,12-Octadecadienoic acid có vai trò bảo vệ tim mạch và giảm viêm.

5. Hoạt tính gây độc tế bào: Phân đoạn dịch chiết Chloroform từ hoa Đu đủ đực thể hiện khả năng ức chế sự phát triển của các dòng tế bào ung thư phổi (A549), gan (Hep3B) và vú (MCF-7) với hiệu quả tương đương hoặc vượt trội so với chất đối chứng camptothecin ở một số nồng độ thử nghiệm.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy hoa Đu đủ đực là nguồn dồi dào các hợp chất phytosterol và acid béo có hoạt tính sinh học đa dạng, phù hợp với các nghiên cứu trước đây về tác dụng kháng viêm, chống oxy hóa và chống ung thư của các thành phần này. Việc lựa chọn phương pháp chiết siêu âm giúp rút ngắn thời gian chiết tách mà vẫn đảm bảo hiệu quả, phù hợp với yêu cầu nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn.

So sánh với các nghiên cứu về lá và quả Đu đủ cái, nghiên cứu này mở rộng phạm vi hiểu biết về bộ phận hoa của cây Đu đủ đực, cung cấp bằng chứng khoa học cho việc sử dụng hoa Đu đủ đực trong y học dân gian và tiềm năng phát triển dược liệu mới. Dữ liệu định lượng và định tính được trình bày qua các bảng và biểu đồ sắc ký GC-MS giúp minh họa rõ ràng sự đa dạng và hàm lượng các hợp chất có hoạt tính.

Hoạt tính gây độc tế bào của phân đoạn Chloroform khẳng định tiềm năng ứng dụng trong điều trị ung thư, đồng thời gợi ý cần nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác động và thử nghiệm in vivo để phát triển thuốc từ nguồn nguyên liệu này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Ứng dụng phương pháp chiết siêu âm trong sản xuất dược liệu: Khuyến nghị các cơ sở nghiên cứu và sản xuất dược liệu áp dụng phương pháp chiết siêu âm với điều kiện tối ưu (90 phút, 50°C, tỉ lệ rắn/lỏng 1/20) để chiết tách các hợp chất hoạt tính từ hoa Đu đủ đực, nhằm nâng cao hiệu quả và tiết kiệm thời gian.

2. Phát triển sản phẩm hỗ trợ điều trị ung thư: Đề xuất nghiên cứu tiếp tục đánh giá hoạt tính sinh học của các phân đoạn dịch chiết, đặc biệt phân đoạn Chloroform, trên các mô hình ung thư in vivo và thử nghiệm lâm sàng sơ bộ trong vòng 3-5 năm, phối hợp giữa viện nghiên cứu và doanh nghiệp dược phẩm.

3. Kiểm soát chất lượng nguyên liệu: Thiết lập quy trình thu hái, bảo quản và xử lý hoa Đu đủ đực tại Quảng Nam – Đà Nẵng nhằm đảm bảo độ ẩm, hàm lượng tro và kim loại nặng trong giới hạn an toàn, phục vụ cho sản xuất dược liệu đạt chuẩn.

4. Mở rộng nghiên cứu thành phần hóa học: Khuyến khích nghiên cứu sâu hơn về các hợp chất hoạt tính chưa được xác định rõ trong dịch chiết Butanol và các dung môi khác, đồng thời khảo sát tác dụng dược lý đa chiều như kháng viêm, chống oxy hóa, kháng khuẩn trong vòng 2-3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu dược liệu và hóa sinh: Luận văn cung cấp dữ liệu chi tiết về thành phần hóa học và phương pháp chiết tách, hỗ trợ nghiên cứu phát triển dược liệu từ cây Đu đủ đực.

2. Doanh nghiệp sản xuất dược phẩm và thực phẩm chức năng: Thông tin về hoạt tính sinh học và quy trình chiết tách giúp doanh nghiệp phát triển sản phẩm mới từ nguồn nguyên liệu thiên nhiên bản địa.

3. Bác sĩ và chuyên gia y học cổ truyền: Cung cấp cơ sở khoa học cho việc ứng dụng hoa Đu đủ đực trong điều trị các bệnh lý như ung thư, viêm họng, sỏi thận, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị.

4. Sinh viên và học viên cao học ngành Hóa học, Dược học, Sinh học: Tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu, phân tích hóa học và đánh giá hoạt tính sinh học thực vật.

Câu hỏi thường gặp

1. Hoa Đu đủ đực có những hợp chất chính nào?
   Hoa Đu đủ đực chứa alkaloid, flavonoid, saponin, steroid, polyphenol, carotenoid, glycosid tim, polysaccharid và iridoid. Các hợp chất định danh chính gồm β-Sitosterol, n-Hexadecanoic acid, 9,12-Octadecadienoic acid và Campesterol.

2. Phương pháp chiết tách nào hiệu quả nhất?
   Phương pháp chiết siêu âm được đánh giá là hiệu quả nhất với thời gian ngắn (90 phút), nhiệt độ 50°C và tỉ lệ rắn/lỏng 1/20, cho khối lượng cao chiết tương đương hoặc cao hơn so với các phương pháp truyền thống.

3. Hoa Đu đủ đực có an toàn khi sử dụng không?
   Kết quả phân tích hàm lượng kim loại nặng trong hoa Đu đủ đực thấp hơn nhiều so với giới hạn cho phép, đảm bảo an toàn cho sức khỏe khi sử dụng làm nguyên liệu dược liệu.

4. Hoa Đu đủ đực có tác dụng gì trong điều trị ung thư?
   Phân đoạn dịch chiết Chloroform từ hoa Đu đủ đực thể hiện khả năng ức chế sự phát triển của các dòng tế bào ung thư phổi, gan và vú, cho thấy tiềm năng ứng dụng trong hỗ trợ điều trị ung thư.

5. Có thể ứng dụng kết quả nghiên cứu này như thế nào trong thực tế?
   Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng trong phát triển sản phẩm dược liệu chiết xuất từ hoa Đu đủ đực, hỗ trợ điều trị các bệnh lý viêm nhiễm và ung thư, đồng thời làm cơ sở cho các nghiên cứu sâu hơn về dược tính và cơ chế tác động.

Kết luận

• Độ ẩm trung bình của hoa Đu đủ đực là 22,58%, hàm lượng tro 15,95%, hàm lượng kim loại nặng nằm trong giới hạn an toàn.
• Phương pháp chiết siêu âm với dung môi Chloroform và Butanol là phương pháp tối ưu, tiết kiệm thời gian và hiệu quả chiết tách cao.
• Hoa Đu đủ đực chứa nhiều hợp chất hoạt tính sinh học quan trọng như β-Sitosterol, n-Hexadecanoic acid, 9,12-Octadecadienoic acid và Campesterol.
• Phân đoạn dịch chiết Chloroform có hoạt tính gây độc tế bào trên các dòng ung thư phổi, gan và vú, mở ra tiềm năng ứng dụng trong điều trị ung thư.
• Nghiên cứu tạo nền tảng khoa học cho việc phát triển dược liệu từ hoa Đu đủ đực tại Quảng Nam – Đà Nẵng, đề xuất các bước tiếp theo gồm thử nghiệm in vivo và phát triển sản phẩm dược phẩm.

Hành động tiếp theo: Khuyến khích các viện nghiên cứu và doanh nghiệp phối hợp triển khai nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác động và thử nghiệm lâm sàng, đồng thời áp dụng phương pháp chiết siêu âm trong sản xuất dược liệu từ hoa Đu đủ đực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Giới thiệu về cây Đu đủ Đu đủ (Carica Papaya L. Nguồn gốc Châu Mỹ được trồng khắp nơi ở nước ta. Phân bố ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới.

Ở nước ta có một chi và một loài [1]. Cây Đu đủ có tên khoa học là Carica papaya Linn. Cây nhỏ hoặc nhỡ, cao từ 2-4 mét, thân thẳng, không phân nhánh. Lá to, mọc so le, tập trung ở ngọn.

Cuống lá rất dài, xẻ 5-7 thùy sâu, gốc hình tim, đầu nhọn, mỗi thùy lại chia tiếp thành nhiều thùy nhỏ không đều, gân lá hình chân vịt, hai mặt nhẵn [1]. Đu đủ có thể xếp thành 3 loại trên phương diện giới tính: cây đực, cây lưỡng tính và cây cái. Vài cây Đu đủ cũng có thể thuộc cả ba loại nói trên. Ở Việt Nam, một số giống Đu đủ hiện nay đang được trồng bao gồm: - Giống Đu đủ ta: bao gồm các giống Đu đủ có từ lâu đời ở nước ta.

Đặc tính chung của nhóm cây này là sinh trưởng khỏe, lá xanh đậm, song phiến lá mỏng, cuống lá dài, mảnh nhỏ và thường có màu xanh. Thịt quả màu vàng, mỏng, năng suất thấp. - Giống Đu đủ Trung Quốc: là giống nhập từ Quảng Đông, Quảng Tây Trung Quốc. Cây thấp, sinh trưởng trung bình, năng suất khá cao.

Quả dài, thuôn dài, thịt quả dày trung bình, thịt quả có màu vàng đến đỏ. Lá có màu xanh đậm, chia thùy sâu, phiến lá dày. - Giống Đu đủ Thái Lan: là giống được nhập trồng trong thời gian gần đây. Cây thấp, năng suất cao, quả to, ruột quả màu vàng, chất lượng tốt.

Tuy nhiên giống này dễ bị nhiễm bệnh khảm lá. - Giống Đu đủ Đài Loan: là giống mới được nhập trồng trong thời gian gần đây. Cây thấp, sinh trưởng khỏe, ít nhiễm bệnh, cho năng suất cao, khoảng 60-70 kg quả/ cây. Thịt quả màu đỏ, ngọt, thơm, mềm mà không nát, vỏ quả cứng dễ bảo quản và vận chuyển.

Lá có màu xanh đậm, chia thùy sâu, phiến lá dày [9]. Đỗ Thị Thúy Vân Trang: 4 Luan van Luận văn tốt nghiệp SVTH: Ngô Thị Thanh Ý - 14CHD A: hoa cái B: hoa lưỡng tính C: hoa đực D: trái của cây cái E: trái lưỡng tính F: cây đực ̀ h ảnh Đu đủ ̀ h 1. Tình hình nghiên cứu về thành phần hóa học của cây Đu đủ trong nước gần đây Năm 2012, Trần Thanh Hà và Trịnh Thị Điệp đã phân lập được 4 chất từ phân đoạn chiết n-hexane của lá Đu đủ. Bao gồm, β-sitosterol, daucosterol, cycloart-23-ene- 3β,25-diol (sterculin A) và cycloart-25-ene-3β,24(R/S)-diol.

Trong đó, sterculin A và cycloart-25-ene-3β,24(R/S)-diol là 2 triterpene lần đầu tiên phân lập từ lá Đu đủ [2]. Năm 2014, Hồ Thi ̣Hà đã tiế n hành chiết phân đoạn dịch chiết MeOH từ lá Đu đủ bằng các dung môi có độ phân cực tăng dần (n-hexane, CH2Cl2, EtOAc, buthanol). Từ cặn chiết CH2Cl2 phân lập được 6 hợp chất: danielone, carpainone, acid pluchoic, apocynol A, carpaine, pseudocarpaine. Trong đó carpainone là hơ ̣p chấ t mới và 2 chấ t danielone và apocynol A lầ n đầ u tiên đươ ̣c phân lập từ lá Đu đủ [3].

Năm 2015, Giang Thị Kim Liên và Đỗ Thị Lệ Uyên khảo sát thành phầ n hóa ho ̣c của hoa Đu đủ đực. Kế t quả cho thấ y sự có mặt của alcaloid, este, acid béo, mô ̣t số sterol trong hoa Đu đủ đực thu hái tại Đà Nẵng [4]. Đỗ Thị Thúy Vân Trang: 5 Luan van Luận văn tốt nghiệp SVTH: Ngô Thị Thanh Ý - 14CHD 1. Tình hình nghiên cứu về thành phần hóa học của cây Đu đủ ngoài nước gần đây Năm 2008, Krishna K.

và cô ̣ng sự đã tổ ng hơ ̣p các công trin ̀ h nghiên cứu về thành phầ n hóa ho ̣c các bô ̣ phận cây Đu đủ [20]: - Quả: Protein, chấ t béo, xenluloza, carbohydrate, chấ t khoáng, Ca, P, Fe, vitamin C, B, B2, niacin và carotene, amino acid, acid citric, acid malic (quả xanh), linalool, benzylisothiocyanate, cis- và trans-2,6-dimethyl-3,6-epoxy-7-octen-2-ol, alkaloid carpaine, benzy-β-D-glucoside, 2-phenylethyl-β-D-glucoside, 4- hydroxyphenyl-2-ethyl-β-D-glucoside và 4 đồ ng phân benzyl-β-D-glucoside. - Ha ̣t: Acid fatty, protein, chấ t xơ, dầ u, carpaine, benzylisothiocyanate, benzylglucosinolate, glucotropacolin, benzylthiourea, hentriacontane, β-sitosterol, caricin và enzym myrosin. - Rễ: Carposide và enzym myrosin. - Lá: Alcaloid carpaine, pseudocarpain và dehydrocarpaine I và II, choline, carposide, vitamin C, E.

- Vỏ cây: β-sitosterol, glucose, fructose, sucrose, galactose và xylitol. - Nhựa mủ: Enzym proteolytic, papain và chemopapain, glutamine cyclotransferase, chymopapain A, B và C, peptid A và B và lysozyme. Sahira Banu đã khảo sát thành phần hóa học của lá Đu đủ cái ở Ấn Độ với 7 dung môi ethanol, methanol, aceton, chloroform, petroleum ether, hexane và ethyl acetate. Kết quả cho thấy sự có mặt của các hợp chất phenol, protein, amino acid, carbohydrate, glycoside, flavonoid, saponin, alcaloid, phytosterol và terpenoid [32].

Năm 2017, Sunday Ahamefula Ezekwe và cộng sự đã xác định các hợp chất hóa học trong quả Đu đủ xanh bằng phương pháp sắc ký khí ghép nối khối phổ GC-MS bao gồm: octadecanoic acid (23,84%), hexadecenoic acid (19,17%) và hexadecanoic acid, methyl ester (18,25%) [25]. Như vậy, thành phần hóa học các bộ phận của cây Đu đủ cái đã được nghiên cứu. Tuy nhiên các công trình nghiên cứu chủ yếu là lá và quả, các công trình nghiên GVHD: ThS. Đỗ Thị Thúy Vân Trang: 6 Luan van Luận văn tốt nghiệp SVTH: Ngô Thị Thanh Ý - 14CHD cứu về các bộ phận khác như rễ, thân, hạt,… cây Đu đủ cái và các bộ phận như hoa và lá cây Đu đủ đực hầu như rất ít.

Những nghiên cứu về hoạt tính sinh học của cây Đu đủ Các phương pháp nghiên cứu về hoạt tính sinh học, dược lý của thực vật được các nhà khoa học đặc biệt quan tâm [3, 39, 49]. Hoạt tính sinh học các bộ phận của cây Đu đủ như lá, quả, nhựa được các nhà khoa học trong nước và trên thế giới công bố khá phong phú. ➢ Tác du ̣ng ha ̣ huyế t áp Năm 2000, Eno AE và cô ̣ng sự nghiên cứu dịch chiế t ethanol từ trái Đu đủ xanh đươ ̣c thử nghiệm trên chuột cống trắng đực. Chia chuột thành 3 nhóm (mỗi nhóm 15 con), nhóm cao huyết áp do thận, cao huyết áp do muối và nhóm bình thường.

Mỗi nhóm lại chia thành nhóm phụ: không chữa trị, trị bằng hydralazin và nhóm trị bằng dịch chiết từ quả Đu đủ. Kết quả ghi nhận dịch chiết (20 mg/kg, dùng IV) có hoạt tính làm hạ huyết áp tương đương với hydralazin (200 microg/100g, dùng IV), và dịch chiết còn làm hạ huyết áp mạnh hơn hydralazin (28%) ở nhóm chuột có huyết áp cao. Các kết quả này cho rằng nước ép từ quả Đu đủ gây hạ huyết áp do hoạt tính trên các thụ thể α-adrenoceptive [11]. ➢ Tác du ̣ng kháng sinh, kháng nấ m Năm 2012, Moses Alo và cộng sự đã chứng minh dịch chiết lá Đu đủ bằng nước lạnh và ethanol đều có hoạt tính ức chế vi khuẩn Salmonella typhi [13].

Năm 2014, Hồ Thi ̣ Hà đã chứng minh hợp chất pseudocarpaine có khả năng kháng vi khuẩn gram dương Staphylococcus aureus với IC50 = 80 µg/mL, không thể hiện hoạt tính kháng các chủng vi khuẩn gram dương, gram âm và nấm khác ở nồng độ chất thử cao nhất là 128 µg/mL (với IC50 > 128 µg/ml) [3]. Như vậy, kết quả các nghiên cứu khẳng định hầu hết các bộ phận cây Đu đủ cái có tác dụng ức chế sự phát triển của vi khuẩn và nấm. Chưa có công bố về hoạt tính kháng khuẩn và kháng nấm của cây Đu đủ đực. ➢ Tác du ̣ng tri u ̣ bướu, ung thư Năm 2014, Hồ Thi ̣ Hà đã xác định được phân đoạn dịch chiết CH2Cl2 của lá Đu đủ có khả năng gây độc tế bào ung thư biểu mô KB (IC50 = 18,44 µg/mL), ung thư GVHD: ThS.

Đỗ Thị Thúy Vân Trang: 7 Luan van Luận văn tốt nghiệp SVTH: Ngô Thị Thanh Ý - 14CHD phổi LU-1 (IC50 = 18,21 µg/mL) và ung thư vú MCF-7 (IC50 = 19,16 µg/mL). Đồ ng thời hai hợp chất carpaine và pseudocarpaine phân lập từ phân đoạn CH2Cl2 của lá Đu đủ lần đầu tiên được chứng minh có hoạt tính gây độc mạnh trên cả bốn dòng tế bào ung thư người: ung thư biểu mô KB, ung thư máu HL-60, ung thư phổi LU-1, ung thư vú MCF-7 (IC50 từ 1,13 đến 3,49 µg/mL) [3]. Năm 2015, Marline Nainggolan và Kasmirul công bố nghiên cứu dịch chiết ethanol của hoa Đu đủ đực có tác dụng gây độc tế bào trên MCF-7 dòng tế bào ung thư vú [19]. ➢ Tác du ̣ng chống oxy hóa Năm 2010, Satrija F và cô ̣ng sự dùng nước để chiết các chất có trong lá Đu đủ.

Chất chiết thu được đem thử hoạt tính chống oxy hóa bằng các phương pháp khác nhau như: DPPH, 2,2-azinobis-(3-ethylbenzothiazoline-6-sulphonate), acid nitric, superoxit, hydroxylion và lipid peroxidase. Giá trị IC50 tương ứng của các phương pháp là: 198, 185, 244, 323, 461 và 922 µg/mL [20]. và cô ̣ng sự nghiên cứu hoạt tính chống oxy hóa từ các bộ phận khác nhau của cây Đu đủ bao gồm: quả chín, quả xanh, hạt và lá non. Hai tác nhân được sử dụng để đánh giá là DPPH và β-carotene.

Kết quả cho thấy hoạt tính chống oxy hóa giảm dần theo thứ tự: lá non → quả xanh → quả chín → hạt. Tuy nhiên, các hoạt chất có tác dụng chống oxy hóa còn chưa được phân lập [19]. Như vậy, kết quả các nghiên cứu khẳng định các bộ phận cây Đu đủ cái có hoạt tính chống oxy hóa. Chưa có nghiên cứu về hoạt tính chống oxy hóa của cây Đu đủ đực.

➢ Công dụng trong dân gian - Quả Đu đủ chín là món ăn bồ i bổ và giúp sự tiêu hóa các chấ t thit,̣ các chấ t lòng trắ ng trứng; quả Đu đủ xanh đươ ̣c nấ u kỹ với thiṭ gà chữa viêm loét da ̣ dày. - Nhựa Đu đủ đươ ̣c dùng làm thuố c giun. - Lá Đu đủ đươ ̣c sử du ̣ng làm mề m thiṭ khi nấ u. - Trong dân gian hoa Đu đủ đực tươi hoặc phơi khô hấp với đường phèn dùng chữa bệnh ho, viêm cuống phổi, khàn tiếng hoặc mất tiếng ở người lớn, nhất là ở trẻ em.

Ngoài ra hoa Đu đủ đực được dùng để chữa sỏi thận hiệu quả [6]. Đỗ Thị Thúy Vân Trang: 8 Luan van Luận văn tốt nghiệp SVTH: Ngô Thị Thanh Ý - 14CHD CHƯƠNG 2: NGUYÊN LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2. Nguyên liệu, hóa chất, thiết bị nghiên cứu 2. Nguyên liệu Hoa của cây Đu đủ đực được thu hái tại Quảng Nam – Đà Nẵng.

Hoa được thu hái về, loại bỏ tạp chất, rửa thật sạch bằng nước, để ráo nước, rồi phơi khô và nghiền thành bột mịn. Hoa Đu đủ đực và Bột hoa Đu đủ đực 2.