Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o ViÖn khoa häc gi¸o dôc viÖt Nam ----------------- B¸o c¸o tæng kÕt ®Ò tµi cÊp bé Nghiªn cøu chÊt l−îng häc tËp cña häc sinh líp 1,2,3 vïng d©n téc thiÓu sè theo ch−¬ng tr×nh tiÓu häc Chñ nhiÖm ®Ò tµi : NguyÔn Thanh Thñy 7341 12/5/2009 Hµ Néi, 2008 Môc lôc Trang Tãm t¾t kÕt qu¶ nghiªn cøu 4 më ®Çu 6 1- TÝnh cÊp thiÕt 6 2- Môc tiªu 6 3- C¸ch tiÕp cËn 7 4- Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 7 5- Ph¹m vi nghiªn cøu 7 6- Néi dung nghiªn cøu 7 C¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu ®¹t ®−îc 9 a/ c¬ së khoa häc vµ thùc tiÔn vÒ chÊt l−îng häc tËp cña häc sinh 9 I/ C¬ së lÝ luËn 9 1- Mét sè kh¸i niÖm 9 - ChÊt l−îng 9 - ChÊt l−îng gi¸o dôc 9 - ChÊt l−îng häc tËp 11 2- Mét sè c¨n cø 16 2.1- Tiªu chÝ ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña HS cÊp tiÓu häc 16 2.2- Nguyªn t¾c ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp ë tiÓu häc 16 2.3 - Ph©n lo¹i ho¹t ®éng kiÓm tra, ®¸nh gi¸ 21 2.4 - Nh÷ng yªu cÇu cã tÝnh x· héi t¸c ®éng ®Õn chÊt l−îng häc tËp cña HS tiÓu häc 29 2- C¬ së thùc tiÔn 30 1- Tõ c«ng t¸c chØ ®¹o 30 2- Tõ c«ng t¸c båi d−ìng gi¸o viªn 32 3- Tõ c¸c ®iÒu kiÖn d¹y vµ häc 33 b/ ChÊt l−îng häc tËp cña häc sinh c¸c líp 1, 2, 3 vïng d©n téc thiÓu sè 35 1 I- ChÊt l−îng gi¸o dôc tiÓu häc vïng d©n téc thiÓu sè hiÖn nay 35 1 - ChÊt l−îng gi¸o dôc tiÓu häc vïng d©n téc thiÓu sè nãi chung 35 2 - ChÊt l−îng häc tËp cña HS ë 3 tØnh Cao B»ng, Hoµ B×nh, Yªn B¸i qua c¸c m«n häc: TiÕng ViÖt, To¸n, Tù nhiªn vµ X· héi 46 2.1 - ChÊt l−îng häc m«n TiÕng ViÖt 47 2.2 - ChÊt l−îng häc m«n To¸n 48 2.3 - ChÊt l−îng häc m«n Tù nhiªn vµ X· héi 49 II- Mét sè nguyªn nh©n c¬ b¶n ¶nh h−ëng ®Õn chÊt l−îng häc tËp cña HS tiÓu häc 51 1- Nguyªn nh©n kh¸ch quan 51 1.1- Mét sè ®Æc ®iÓm tù nhiªn, kinh tÕ, x· héi ¶nh h−ëng ®Õn gi¸o dôc 51 1.2 - NhËn thøc cña céng ®ång vÒ gi¸o dôc 54 2- Nguyªn nh©n chñ quan 54 2.2- VÒ ch−¬ng tr×nh, tµi liÖu d¹y häc vµ ®iÒu kiÖn ¸p dông vµo vïng d©n téc thiÓu sè 55 2.3- VÒ ph¸t triÓn qui m«, chÊt l−îng d¹y vµ häc 57 2.4- VÒ ®éi ngò gi¸o viªn 58 2.5- M¹ng l−íi tr−êng líp, c¬ së vËt chÊt, c¸c h×nh thøc d¹y - häc 65 c. mét sè gi¶i ph¸p nh»m thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh tiÓu häc cã hiÖu qu¶ 71 1- Gi¶i ph¸p ®µo t¹o vµ båi d−ìng gi¸o viªn 71 2- Gi¶i ph¸p vÒ c«ng t¸c qu¶n lÝ 73 3- Gi¶i ph¸p vÒ d¹y tiÕng ViÖt vµ t¹o m«i tr−êng häc tËp thuËn lîi cho HS vïng DTTS. 75 4- Gi¶i ph¸p x· héi ho¸ gi¸o dôc 77 KÕt luËn vµ khuyÕn nghÞ sö dông kÕt qu¶ nghiªn cøu 79 1- KÕt luËn 79 2- KhuyÕn nghÞ 79 Tµi liÖu tham kh¶o 82 2 C¸c ch÷ viÕt t¾t trong néi dung ®Ò tµi Häc sinh HS Häc sinh d©n téc: HSDT Gi¸o viªn: GV Ch−¬ng tr×nh: CT S¸ch gi¸o khoa SGK Phæ cËp gi¸o dôc tiÓu häc: PCGDTH Chèng mï ch÷: CMC d©n téc thiÓu sè DTTS ThiÕt bÞ d¹y häc TBDH 3 Tãm t¾t kÕt qu¶ nghiªn cøu Tªn ®Ò tµi: “Nghiªn cøu chÊt l−îng häc tËp cña häc sinh líp 1, 2, 3 vïng d©n téc thiÓu sè theo ch−¬ng tr×nh tiÓu häc” M· sè: B2006 - 40 - 03 Chñ nhiÖm ®Ò tµi: NguyÔn Thanh Thñy §iÖn tho¹i: 0904216555 Email: thuy31_8@yahoo.com C¬ quan chñ tr× ®Ò tµi: Trung t©m Nghiªn cøu gi¸o dôc d©n téc - Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o. C¬ quan phèi hîp thùc hiÖn: Vô gi¸o dôc tiÓu häc, Phßng gi¸o dôc tiÓu häc - Së Gi¸o dôc vµ §µo t¹o Cao B»ng, Phßng gi¸o dôc tiÓu häc - Së Gi¸o dôc vµ §µo t¹o Hoµ B×nh, Phßng gi¸o dôc tiÓu häc - Së Gi¸o dôc vµ §µo t¹o Yªn B¸i.
Thêi gian thùc hiÖn: th¸ng 3 n¨m 2006 ®Õn th¸ng 3 n¨m 2008 1. Môc tiªu Tõ thùc tr¹ng chÊt l−îng häc tËp cña HS líp 1, 2, 3 vïng DTTS, x¸c ®Þnh c¸c gi¶i ph¸p thÝch hîp nh»m thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh tiÓu häc cã hiÖu qu¶ ë vïng DTTS. Néi dung nghiªn cøu - Nghiªn cøu c¬ së khoa häc vµ thùc tiÔn cña viÖc ¸p dông ch−¬ng tr×nh quèc gia vµo c¸c vïng cã nh÷ng ®Æc ®iÓm kinh tÕ - x· héi vµ v¨n ho¸ kh¸c nhau. - Kh¶o s¸t chÊt l−îng häc tËp cña HS líp 1, 2, 3 vïng DTTS ë m«n To¸n, TiÕng ViÖt, Tù nhiªn vµ X· héi.
- §Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p thÝch hîp nh»m thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh tiÓu häc cã hiÖu qu¶. KÕt qu¶ ®¹t ®−îc - C¬ së lÝ luËn vµ thùc tiÔn cña viÖc nghiªn cøu chÊt l−îng häc tËp cña HS vïng DTTS líp 1, 2, 3. - ChÊt l−îng häc tËp cña HS líp 1, 2, 3 vïng DTTS. - §Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p thÝch hîp nh»m thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh tiÓu häc ë vïng DTTS cã hiÖu qu¶.
4 SUMMARY OF STUDY RESULTS Research Theme: “Study on the Learning Quality of Grades 1, 2, 3 Children at the Ethnic Minority Areas in accordance with the Primary Curriculum” Code: B2006 - 40 - 03 Theme Manager: NguyÔn Thanh Thñy Mobil: 0904216555 Email: thuy31_8@yahoo.com Management Office: Ethnic Minority Research Centre – Ministry of Education and Training. Co-ordination offices: Primary Education Department - MOET, Primary Education Division under the Department of Education and Training of Cao Bang province, Primary Education Division under the Department of Education and Training of Hoa Binh province, Primary Education Division under the Department of Education and Training of Yen Bai province. Implementation Duration: From March 2006 to March 2008 1. Objectives To identify appropriate solutions, from the actual situation of the learning quality of ethnic minority children of Grades 1, 2, 3, for the effective implementation of primary curriculum in the ethnic minority areas, 2.
Research contents - Researching scientific and practical backgrounds for the application of the national curriculum into the areas with different socio - economic and cultural characteristics. - Surveying the learning quality of ethnic minority children of Grades 1, 2, 3 in Maths, Vietnamese Language, Natural and Social subject. - Proposing a number of appropriate solutions for the effective implementation of primary curriculum. Achievements Obtained - Theory and practical backgrounds of the research of the learning quality of ethnic minority children of Grades 1, 2, 3.
- The learning quality of ethnic minority children of Grades 1, 2, 3 in the ethnic minority areas. - Proposing a number of appropriate solutions for the effective implementation of primary curriculum. 5 më ®Çu 1- TÝnh cÊp thiÕt 1. LuËt gi¸o dôc n¨m 2005, NghÞ quyÕt 40/2000/QH10 vµ chØ thÞ 14/2001/ CT-TTg ®· kh¼ng ®Þnh: Mét trong nh÷ng yªu cÇu ®æi míi CT gi¸o dôc phæ th«ng lµ ®¶m b¶o tÝnh thèng nhÊt vÒ chuÈn kiÕn thøc, kÜ n¨ng, ®ång thêi cã ph−¬ng ¸n vËn dông CT vµ SGK phï hîp víi c¸c ®èi t−îng, víi hoµn c¶nh, ®iÒu kiÖn vµ c¸c vïng miÒn khã kh¨n.
§©y võa lµ yªu cÇu võa lµ ®Þnh h−íng cho mäi ho¹t ®éng gi¸o dôc ë vïng d©n téc trong giai ®o¹n hiÖn nay. Nh−ng thùc tÕ mÊy n¨m gÇn ®©y cho thÊy: MÆc dï ngµnh gi¸o dôc ®· cã nhiÒu nç lùc, nh−ng qu¸ tr×nh vËn dông CT vµ SGK ë vïng DTTS cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n, chÊt l−îng häc tËp cña HS ®Æc biÖt lµ HS ë giai ®o¹n ®Çu cÊp häc cßn thÊp, hiÖn t−îng HS “ngåi nhÇm líp” cßn nhiÒu. C¸ biÖt cã HS häc hÕt líp 2 còng ch−a viÕt ®−îc tªn cña m×nh. Kü n¨ng giao tiÕp b»ng tiÕng ViÖt, kü n¨ng tÝnh to¸n ë nhiÒu HS cßn rÊt yÕu.
ChÊt l−îng cña HS tiÓu häc vïng DTTS ®· ®Õn lóc ph¶i ®−îc coi träng. MÆc dï ph¸t triÓn qui m«, sè l−îng vÉn lµ yªu cÇu quan träng ®èi víi gi¸o dôc vïng nµy, song cã thÓ kh¼ng ®Þnh quan niÖm gi¸o dôc vïng DTTS chØ cÇn tËp trung vµo sè l−îng, ph¸t triÓn sè l−îng ®Õn nay kh«ng cßn phï hîp víi thùc tiÔn. C¶ n−íc ®· thùc hiÖn viÖc thay SGK ®−îc 6 n¨m tõ tiÓu häc lªn ®Õn trung häc phæ th«ng. ViÖc nghiªn cøu thùc tr¹ng CT vµ SGK míi chØ dõng ë ®¸nh gi¸ vÒ mÆt lÝ thuyÕt, gãc ®é qu¶n lÝ, chØ ®¹o mµ ch−a ®¸nh gi¸ vÒ mÆt thùc tiÔn khi ¸p dông vµo vïng DTTS.
ChÊt l−îng häc tËp cña HS líp 1, 2, 3 ë vïng DTTS ch−a ®−îc ®¸nh gi¸ mét c¸ch toµn diÖn. §· ®Õn lóc cÇn cã mét ho¹t ®éng nghiªn cøu ®Ó nh×n nhËn l¹i chÊt l−îng häc tËp cña HS ë vïng DTTS. ViÖc triÓn khai nghiªn cøu ®Ò tµi Nghiªn cøu chÊt l−îng häc tËp cña häc sinh líp 1, 2, 3 vïng d©n téc thiÓu sè theo ch−¬ng tr×nh tiÓu häc lµ mét yªu cÇu cã tÝnh cÊp thiÕt. Nghiªn cøu chÊt l−îng häc tËp cña HS líp 1, 2, 3 qua ba m«n häc lµ To¸n, TiÕng ViÖt, Tù nhiªn vµ X· héi ®Ó ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng chÊt l−îng gi¸o dôc vïng DTTS nh»m thùc hiÖn CT vµ SGK cã hiÖu qu¶, gãp phÇn n©ng cao chÊt l−îng häc tËp cña HS ë vïng DTTS.
§Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p thÝch hîp nh»m thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh tiÓu häc cã hiÖu qu¶ ë vïng DTTS. C¸c gi¶i ph¸p ®ã tr−íc hÕt ph¶i lµ gi¶i ph¸p ®µo t¹o vµ båi d−ìng gi¸o viªn. §ång thêi cÇn tÝnh tíi mét hÖ thèng nh÷ng ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt cho d¹y vµ häc, nh÷ng ®iÒu kiÖn x· héi kh¸c t¸c ®éng tíi chÊt l−îng häc tËp cña HSDT. C¸ch tiÕp cËn C¸ch tiÕp cËn cña ®Ò tµi lµ c¸ch tiÕp cËn gi¸o dôc häc, tiÕp cËn hÖ thèng cã chñ ®Þnh - bao gåm tiÕp cËn chÝnh s¸ch, c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu, c¸c kinh nghiÖm quèc tÕ cã liªn quan ®Õn vÊn ®Ò chÊt l−îng häc tËp cña HSDT; coi träng ®iÒu tra kh¶o s¸t thùc tiÔn gi¸o dôc ®ang vËn hµnh ë vïng d©n téc trªn c¸c mÆt môc tiªu, néi dung, ph−¬ng ph¸p, ®éi ngò c¸n bé qu¶n lÝ gi¸o dôc, GV, x· héi ho¸ gi¸o dôc.
xem ®ã lµ c¬ së ®Ó nhËn ®Þnh vµ ®−a ra nh÷ng khuyÕn nghÞ nh»m vµo môc tiªu n©ng cao chÊt l−îng gi¸o dôc ®¸p øng c¸c yªu cÇu cña ph¸t triÓn gi¸o dôc ë vïng DTTS. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu §Ó tiÕn hµnh nghiªn cøu, ®Ò tµi ®· sö dông nhiÒu ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu khoa häc gi¸o dôc, chñ yÕu lµ c¸c ph−¬ng ph¸p sau: 4.1- Nghiªn cøu lý luËn: T×m hiÓu nh÷ng tµi liÖu liªn quan ®Õn viÖc ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp, chÊt l−îng häc tËp cña HS; chñ yÕu lµ nh÷ng vÊn ®Ò thuéc c¸c lÜnh vùc nh− gi¸o dôc häc, t©m lý häc, ng«n ng÷ häc.2- Ph−¬ng ph¸p lÊy ý kiÕn chuyªn gia: LÊy ý kiÕn nh÷ng nhµ nghiªn cøu trong vµ ngoµi ngµnh gi¸o dôc, chó träng c¸c nhµ gi¸o dôc häc, ng«n ng÷ häc, trÝ thøc trong céng ®ång cã liªn quan tíi viÖc d¹y häc cho HS.