Sàng lọc một số cây dược liệu có khả năng kháng oxy hóa được trồng tại rừng ngập mặn cần giờ và nghiên cứu quy trình sản xuất trà túi lọc có khả năng kháng oxy hóa

Nghiên cứu cây dược liệu kháng oxy hóa tại rừng ngập mặn Cần Giờ. Đề tài tập trung sàng lọc, đánh giá tiềm năng và phát triển quy trình sản xuất trà túi lọc.

• Tác giả: Nguyễn Thị Vi
• Người hướng dẫn: Ths. Nguyễn Thị Lệ Thủy
• Trường học: Trường Đại Học Mở Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Công Nghệ Sinh Học
• Đề tài: Sàng Lọc Một Số Cây Dược Liệu Có Khả Năng Kháng Oxy Hóa Được Trồng Tại Rừng Ngập Mặn Cần Giờ Và Nghiên Cứu Quy Trình Sản Xuất Trà Túi Lọc Có Khả Năng Kháng Oxy Hóa
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tổng quan về cây Cóc trắng (Lumnitzera racemosa)
• 1.2. Tổng quan về cây Giá (Excoecaria Agallocha)
• 1.3. Tổng quan về cây Sú (Aegiceras corniculatum)
• 1.4. Tổng quan về cây Ráng dại (Acrostichum aureum)
• 2. PHẦN II: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Hóa chất và thiết bị
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp thu thập mẫu
• 2.6. Xác định hàm lượng polyphenol
• 2.7. Xác định hàm lượng flavonoid
• 2.8. Phương pháp tách chiết
• 2.9. Phương pháp kháng oxy hóa: đánh bắt gốc tự do DPPH
• 3. PHẦN III: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 3.1. Sàng lọc một số cây có hoạt tính kháng oxy hóa
• 3.2. Quy trình điều chế cao chiết thử nghiệm hoạt tính kháng oxy hóa
• 3.3. Khảo sát tiêu chuẩn nguyên liệu nghiên cứu
• 3.4. Xác định một số chỉ tiêu hóa lý của nguyên liệu
• 3.5. Xác định hàm lượng polyphenol
• 3.6. Xác định hàm lượng flavonoid
• 3.7. Thử nghiệm hoạt tính kháng oxy hóa của một số cây trong rừng ngập mặn
• 3.8. Ứng dụng sản xuất thử nghiệm trà túi lọc có hoạt tính kháng oxy hóa
• 3.9. Sơ đồ sản xuất quy trình trà túi lọc dự kiến
• 3.10. Khảo sát một số giai đoạn chính của quy trình trà túi lọc
• 3.11. Khảo sát quá trình phối trộn
• 3.12. Khảo sát quá trình sao
• 3.13. Khảo sát sự ảnh hưởng của nhiệt độ và thời gian pha trà đến chất lượng của sản phẩm
• 3.14. Đánh giá chất lượng sản phẩm hoàn thiện
• 3.14.1. Chỉ tiêu chất lượng hóa lý
• 3.14.2. Chỉ tiêu chất lượng vi sinh
• 3.14.3. Thử nghiệm khả năng kháng oxy hóa của sản phẩm
• 3.14.4. Chỉ tiêu chất lượng cảm quan
• 4. PHẦN IV: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả thử nghiệm một số cây có hoạt tính kháng oxy hóa được trồng tại rừng ngập mặn
• 4.2. Kết quả khảo sát tiêu chuẩn nguyên liệu nghiên cứu
• 4.3. Kết quả khảo sát tính chất hóa lý
• 4.4. Kết quả khảo sát hàm lượng polyphenol và flavonoid
• 4.5. Kết quả thử nghiệm một số cây có hoạt tính kháng oxy hóa được trồng tại rừng ngập mặn (lặp lại)
• 4.6. Kết quả khảo sát một số giai đoạn chính của quá trình sản xuất trà túi lọc
• 4.7. Khảo sát quá trình phối trộn
• 4.8. Khảo sát quá trình sao
• 4.9. Khảo sát sự ảnh hưởng của nhiệt độ và thời gian pha trà đến chất lượng của sản phẩm
• 4.10. Kết quả đánh giá chất lượng sản phẩm hoàn thiện
• 4.10.1. Kết quả chỉ tiêu hóa lý
• 4.10.2. Kết quả chỉ tiêu vi sinh
• 4.10.3. Kết quả khảo sát hoạt tính kháng oxy hóa
• 4.10.4. Kết quả đánh giá điểm chất lượng cảm quan sản phẩm
• 5. PHẦN V: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 5.1. Kiến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới Thiệu Nghiên Cứu Cây Dược Liệu Cần Giờ Kháng Oxy Hóa 55

Rừng ngập mặn Cần Giờ, “lá phổi xanh” của TP.HCM, không chỉ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường mà còn là kho tàng cây dược liệu quý giá. Các loài cây dược liệu Cần Giờ này, đặc biệt là những cây có khả năng kháng oxy hóa, đang ngày càng được quan tâm nghiên cứu. Việc khai thác và sử dụng bền vững nguồn tài nguyên dược liệu này, kết hợp với việc phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng như trà túi lọc dược liệu, có ý nghĩa to lớn về kinh tế và xã hội. Nghiên cứu này tập trung vào việc sàng lọc, đánh giá tiềm năng kháng oxy hóa của một số loài cây dược liệu tại rừng ngập mặn Cần Giờ và xây dựng quy trình sản xuất thử nghiệm trà túi lọc. Theo nghiên cứu, rừng ngập mặn Cần Giờ có khoảng 35 loài thuộc 36 chi, 24 họ, trong đó có nhiều loài chứa các hợp chất tự nhiên có hoạt tính sinh học cao, có tiềm năng ứng dụng lớn. Ước tính Việt Nam có 3260 km bờ biển với nhiều loại thực vật ở các vùng sinh thái ven biển khác nhau.

1.1. Tổng quan về tiềm năng dược liệu rừng ngập mặn Cần Giờ

Rừng ngập mặn Cần Giờ sở hữu hệ sinh thái đa dạng, là môi trường sống của nhiều loài thực vật, trong đó có nhiều loài cây dược liệu có giá trị. Các loài cây này đã thích nghi với điều kiện khắc nghiệt của môi trường ngập mặn, tạo ra các hợp chất đặc biệt có khả năng kháng oxy hóa mạnh mẽ. Việc nghiên cứu cây dược liệu tại đây mở ra cơ hội phát triển các sản phẩm chăm sóc sức khỏe tự nhiên, an toàn và hiệu quả. Nghiên cứu về cây dược liệu kháng oxy hóa giúp tận dụng tối đa nguồn tài nguyên bản địa và mang lại lợi ích kinh tế cho cộng đồng.

1.2. Vai trò của chất chống oxy hóa đối với sức khỏe con người

Oxy hóa là quá trình tự nhiên xảy ra trong cơ thể, nhưng có thể gây hại nếu không được kiểm soát. Các gốc tự do, sản phẩm của quá trình oxy hóa, có thể gây tổn thương tế bào và dẫn đến các bệnh mãn tính như tim mạch, ung thư và lão hóa. Chất chống oxy hóa tự nhiên từ cây dược liệu có khả năng trung hòa các gốc tự do, bảo vệ tế bào và tăng cường sức khỏe tổng thể. Việc bổ sung chất chống oxy hóa qua thực phẩm và các sản phẩm từ dược liệu là một biện pháp hiệu quả để phòng ngừa bệnh tật và kéo dài tuổi thọ.

II. Vấn Đề Tác Hại Oxy Hóa và Tìm Kiếm Giải Pháp Từ Dược Liệu 60

Quá trình oxy hóa trong cơ thể tạo ra các gốc tự do, gây tổn hại tế bào và dẫn đến nhiều bệnh tật. Tìm kiếm nguồn chất chống oxy hóa tự nhiên từ dược liệu là một hướng đi đầy tiềm năng. Tuy nhiên, việc nghiên cứu và phát triển các sản phẩm dược liệu kháng oxy hóa từ rừng ngập mặn Cần Giờ còn gặp nhiều thách thức. Cần có các nghiên cứu chuyên sâu về thành phần hóa học, hoạt tính kháng oxy hóa, và quy trình sản xuất hiệu quả để khai thác tối đa tiềm năng của nguồn tài nguyên này. Thực tế, các tác hại các gốc tự do bị oxy hóa ảnh hưởng đến sức khỏe của con người cũng đang rất được quan tâm. Gốc tự do làm thoái hóa các tế bào và làm giảm sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh, ảnh hưởng đến sự điều hòa vận động của cơ thể, gây ra bệnh Parkinson.

2.1. Ảnh hưởng của gốc tự do đến sức khỏe và quá trình lão hóa

Gốc tự do gây ra hàng loạt các vấn đề sức khỏe, từ lão hóa sớm đến các bệnh mãn tính nguy hiểm. Chúng tấn công tế bào, phá hủy DNA, protein và lipid, gây ra tổn thương và suy giảm chức năng của cơ thể. Việc kiểm soát gốc tự do là rất quan trọng để duy trì sức khỏe và kéo dài tuổi thọ. Để ngăn chặn các gốc tự do bị oxy hóa chỉ cần cung cấp các hợp chất cần thiết để trung hòa các gốc tự do và dọn dẹp các chất độc hại trong tế bào. Từ đó, giảm hiện tượng xơ vữa, giúp giãn mạch não, làm giảm cholesterol và ngăn ngừa huyết khối hiệu quả.

2.2. Khó khăn trong việc khai thác và bảo tồn dược liệu Cần Giờ

Việc khai thác dược liệu Cần Giờ cần tuân thủ các nguyên tắc bền vững để tránh gây ảnh hưởng tiêu cực đến hệ sinh thái. Cần có các biện pháp bảo tồn và tái tạo nguồn dược liệu để đảm bảo nguồn cung ổn định và lâu dài. Đồng thời, cần có các quy định chặt chẽ về khai thác, chế biến và thương mại hóa dược liệu để ngăn chặn tình trạng khai thác trái phép và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Với tiêu chí đặt ra là công tác nghiên cứu không làm ảnh hưởng tới hệ sinh thái của rừng ngập mặn do đó chỉ thu hái lá trưởng thành của cây này để làm đối tượng nghiên cứu.

III. Cách Sàng Lọc Cây Dược Liệu Kháng Oxy Hóa Rừng Ngập Mặn 60

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp sàng lọc cây dược liệu dựa trên hoạt tính kháng oxy hóa của chúng. Các mẫu cây dược liệu được thu thập từ rừng ngập mặn Cần Giờ, sau đó được chiết xuất và phân tích thành phần hóa học. Hoạt tính kháng oxy hóa của các mẫu chiết xuất dược liệu được đánh giá bằng các phương pháp in vitro, như DPPH và ABTS. Các loài cây dược liệu có hoạt tính kháng oxy hóa cao sẽ được chọn lọc để nghiên cứu sâu hơn. Theo nghiên cứu này, đề tài tập trung vào sàng lọc một số cây dược liệu có khả năng kháng oxy hóa được trồng tại rừng ngập mặn Cần Giờ - Nghiên cứu quy trình sản xuất trà túi lọc có khả năng kháng oxy hóa.

3.1. Quy trình thu thập và xử lý mẫu cây dược liệu Cần Giờ

Việc thu thập mẫu cây dược liệu cần được thực hiện đúng cách để đảm bảo tính chính xác của kết quả nghiên cứu. Mẫu lá cây trưởng thành được thu hái theo phương pháp ngẫu nhiên có hệ thống, đảm bảo tính đại diện cho quần thể. Mẫu được làm sạch, sấy khô và nghiền nhỏ để chuẩn bị cho quá trình chiết xuất. Phương pháp thu thập mẫu được thực hiện để tránh ảnh hưởng tới hệ sinh thái rừng ngập mặn.

3.2. Các phương pháp đánh giá hoạt tính kháng oxy hóa DPPH ABTS

DPPH và ABTS là hai phương pháp phổ biến để đánh giá hoạt tính kháng oxy hóa của các hợp chất. Phương pháp DPPH dựa trên khả năng của chất chống oxy hóa trong việc khử gốc tự do DPPH, làm giảm độ hấp thụ của dung dịch. Phương pháp ABTS tương tự, sử dụng gốc tự do ABTS để đánh giá hoạt tính kháng oxy hóa. Kết quả cho thấy, nước và ethanol chưng cất phân số có hoạt động chống oxy hóa cao so với các phân số khác như hexane, chloroform và ethyl acetate.

IV. Bí Quyết Sản Xuất Trà Túi Lọc Dược Liệu Kháng Oxy Hóa Cao 59

Sau khi xác định được các loài cây dược liệu có hoạt tính kháng oxy hóa cao, nghiên cứu tập trung vào việc xây dựng quy trình sản xuất trà túi lọc từ các loài cây này. Quy trình sản xuất trà túi lọc bao gồm các giai đoạn: sơ chế nguyên liệu, phối trộn, sấy khô, đóng gói. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng trà, như nhiệt độ sấy, thời gian sấy, tỷ lệ phối trộn, được tối ưu hóa để tạo ra sản phẩm trà túi lọc có hoạt tính kháng oxy hóa cao nhất. Sơ đồ sản xuất quy trình trà túi lọc dự kiến đã được xây dựng.

4.1. Tối ưu hóa quy trình sơ chế và chế biến dược liệu

Quá trình sơ chế và chế biến dược liệu có ảnh hưởng lớn đến chất lượng và hoạt tính kháng oxy hóa của sản phẩm. Các phương pháp sơ chế truyền thống như phơi khô, sấy khô cần được cải tiến để giảm thiểu sự mất mát chất chống oxy hóa. Các phương pháp chế biến hiện đại như chiết xuất bằng dung môi, cô đặc chân không có thể được áp dụng để tăng cường hoạt tính kháng oxy hóa của sản phẩm. Quá trình này sẽ giúp tạo ra sản phẩm trà túi lọc có hoạt tính kháng oxy hóa cao nhất.

4.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của nhiệt độ và thời gian pha trà

Nhiệt độ và thời gian pha trà là hai yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hương vị và hoạt tính kháng oxy hóa của trà. Nhiệt độ quá cao có thể làm phân hủy các hợp chất chống oxy hóa, trong khi nhiệt độ quá thấp có thể không chiết xuất được hết các hợp chất này. Thời gian pha trà quá lâu có thể làm trà bị đắng, trong khi thời gian pha quá ngắn có thể không đủ để chiết xuất các hợp chất có lợi. Việc khảo sát sự ảnh hưởng của nhiệt độ và thời gian pha trà đến chất lượng của sản phẩm là vô cùng quan trọng.

V. Ứng Dụng Đánh Giá Chất Lượng Trà Túi Lọc Dược Liệu Cần Giờ 60

Sản phẩm trà túi lọc dược liệu sau khi sản xuất được đánh giá chất lượng toàn diện, bao gồm các chỉ tiêu hóa lý, vi sinh và cảm quan. Các chỉ tiêu hóa lý như độ ẩm, hàm lượng tro, hàm lượng tanin được xác định để đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng. Các chỉ tiêu vi sinh như tổng số vi khuẩn hiếu khí, Coliforms, E. coli được kiểm tra để đảm bảo an toàn cho người sử dụng. Đánh giá cảm quan bao gồm màu sắc, hương vị, mùi thơm của trà, đảm bảo sản phẩm đáp ứng yêu cầu của người tiêu dùng. Hoạt tính kháng oxy hóa của sản phẩm cũng được kiểm tra lại để so sánh với nguyên liệu.

5.1. Phân tích các chỉ tiêu hóa lý và vi sinh của trà túi lọc

Phân tích các chỉ tiêu hóa lý và vi sinh là bước quan trọng để đảm bảo chất lượng và an toàn của trà túi lọc. Các chỉ tiêu hóa lý phản ánh thành phần và tính chất của sản phẩm, giúp đánh giá mức độ tinh khiết và chất lượng. Các chỉ tiêu vi sinh đánh giá mức độ nhiễm khuẩn, đảm bảo sản phẩm an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng. Theo nghiên cứu, phân tích các chỉ tiêu hóa lý giúp đánh giá chất lượng và an toàn của trà túi lọc dược liệu.

5.2. Đánh giá cảm quan và thử nghiệm khả năng kháng oxy hóa

Đánh giá cảm quan là yếu tố quan trọng để đánh giá sự hài lòng của người tiêu dùng đối với sản phẩm. Màu sắc, hương vị, mùi thơm của trà phải hấp dẫn và phù hợp với thị hiếu. Thử nghiệm khả năng kháng oxy hóa của sản phẩm là bước cuối cùng để chứng minh hiệu quả của trà túi lọc dược liệu trong việc bảo vệ sức khỏe. Kết quả đánh giá điểm chất lượng cảm quan sản phẩm cho thấy, sản phẩm có tiềm năng được người tiêu dùng đón nhận.

VI. Tương Lai Phát Triển Bền Vững Dược Liệu Cần Giờ và Trà Túi Lọc 60

Nghiên cứu cây dược liệu kháng oxy hóa từ rừng ngập mặn Cần Giờ và quy trình sản xuất trà túi lọc mở ra nhiều triển vọng phát triển kinh tế và xã hội. Việc khai thác và sử dụng bền vững nguồn dược liệu này có thể tạo ra các sản phẩm giá trị gia tăng, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương. Đồng thời, việc bảo tồn và phát triển rừng ngập mặn Cần Giờ cũng góp phần bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học. Nghiên cứu này hướng tới mục tiêu phát triển bền vững dược liệu Cần Giờ.

6.1. Hướng tới phát triển bền vững nguồn dược liệu Cần Giờ

Phát triển bền vững nguồn dược liệu Cần Giờ đòi hỏi sự kết hợp giữa khai thác, bảo tồn và tái tạo. Cần có các chính sách khuyến khích người dân địa phương tham gia vào việc bảo vệ và phát triển rừng ngập mặn, đồng thời đảm bảo quyền lợi của họ trong việc khai thác dược liệu. Việc bảo tồn và phát triển bền vững nguồn dược liệu giúp duy trì hệ sinh thái rừng ngập mặn.

6.2. Mở rộng nghiên cứu và ứng dụng các dược liệu quý hiếm khác

Ngoài các loài cây dược liệu đã được nghiên cứu, rừng ngập mặn Cần Giờ còn có nhiều loài dược liệu quý hiếm khác chưa được khai thác. Cần có các nghiên cứu sâu rộng hơn về thành phần hóa học, hoạt tính sinh học của các loài cây này để mở rộng nguồn dược liệu và phát triển các sản phẩm mới. Việc mở rộng nghiên cứu và ứng dụng các dược liệu quý hiếm giúp tăng cường giá trị kinh tế và y học của rừng ngập mặn Cần Giờ.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sự phát triển của khoa học và hoạt động sản xuất, sinh hoạt làm gia tăng mức độ ô nhiễm môi trường, khiến con người đối mặt với nhiều nguy cơ bệnh lý liên quan đến gốc tự do và hiện tượng stress oxy hóa. Trong bối cảnh đó, xu hướng khai thác các hợp chất tự nhiên có hoạt tính sinh học từ thực vật để ứng dụng làm dược liệu và thực phẩm bảo vệ sức khỏe ngày càng được quan tâm.

Việt Nam sở hữu hơn 3.260 km bờ biển với hệ sinh thái rừng ngập mặn đa dạng. Các loài thực vật ngập mặn sinh trưởng trong điều kiện khắc nghiệt (nhiễm mặn, ngập triều, yếm khí, đất cát) đã kích hoạt các con đường sinh tổng hợp đặc thù, tạo ra nhiều hợp chất có cấu trúc hóa học phức tạp và hoạt tính sinh học như kháng oxy hóa, gây độc tế bào, kháng vi sinh vật và chống viêm. Rừng ngập mặn Cần Giờ (TP. Hồ Chí Minh) có hệ thực vật phong phú với khoảng 35 loài thuộc 36 chi và 24 họ. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu hệ thống về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của các loài cây ngập mặn đã được dùng trong dân gian tại Việt Nam vẫn còn hạn chế. Nhằm bảo tồn tài nguyên, nghiên cứu đặt ra tiêu chí chỉ thu hái lá trưởng thành để không làm ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và hệ sinh thái rừng.

Đề tài đặt ra hai mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Sàng lọc một số cây dược liệu có khả năng kháng oxy hóa được trồng tại rừng ngập mặn Cần Giờ.
2. Nghiên cứu quy trình sản xuất trà túi lọc có khả năng kháng oxy hóa từ nguồn nguyên liệu lá cây đã sàng lọc.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Lá trưởng thành của 9 loài thực vật ngập mặn tại Cần Giờ gồm Cóc trắng (Lumnitzera racemosa), Giá (Excoecaria agallocha), Sú (Aegiceras corniculatum), Ráng dại (Acrostichum aureum), Cóc kèn (Derris trifoliata), Lức (Pluchea pteropoda), Ô rô (Acanthus ilicifolius), Chi tra bồ đề (Thespesia populnea), và Trang (Kandelia candel). Đối tượng bổ trợ cho quy trình chế biến trà gồm cam thảo và atiso.
• Phạm vi không gian: Mẫu thực vật thu hái tại rừng ngập mặn Cần Giờ, TP. Hồ Chí Minh; các thí nghiệm trích ly, phân tích hóa lý, định lượng hoạt chất và đánh giá chất lượng được thực hiện tại Phòng thí nghiệm Sinh hóa, Khoa Công nghệ Sinh học, Trường Đại học Mở TP. Hồ Chí Minh.
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu thực hiện từ tháng 09/2019 đến tháng 07/2020 (thời điểm thu hái mẫu nguyên liệu: tháng 09/2019).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm

• Gốc tự do và stress oxy hóa: Gốc tự do là các tiểu phân có chứa electron không ghép đôi ở lớp ngoài cùng, kém bền và có hoạt tính hóa học cao. Các gốc tự do nội sinh (sinh ra từ chuyển hóa tế bào, chuỗi hô hấp) và ngoại sinh (tia UV, ô nhiễm, chất độc) gây ra stress oxy hóa, peroxid hóa lipid màng tế bào, làm hư hỏng cấu trúc protein, phá hủy phân tử DNA và thúc đẩy quá trình lão hóa cũng như các bệnh lý mãn tính.
• Hợp chất kháng oxy hóa tự nhiên: Nhóm polyphenol và flavonoid có khả năng trung hòa gốc tự do bằng cơ chế nhượng hydro (H+), tạo phức với các ion kim loại chuyển tiếp hoặc ức chế enzym tạo gốc tự do, giúp bảo vệ tế bào.
• Cơ sở phân loại và dược lý của thực vật ngập mặn: Hệ thống tài liệu thực vật học và các nghiên cứu dược lý quốc tế về các hợp chất tự nhiên trong các họ Bàng (Combretaceae), Thầu dầu (Euphorbiaceae), Anh thảo (Myrsinaceae), Pteridaceae, Đậu (Fabaceae), Cúc (Asteraceae), Ô rô (Acanthaceae), Bông (Malvaceae), và Đước (Rhizophoraceae).

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

• Xử lý nguyên liệu và trích ly cao chiết: Lá tươi được rửa sạch, phơi khô, nghiền thành bột mịn. Quá trình trích ly sử dụng dung môi ethanol 96° với tỷ lệ nguyên liệu : dung môi là 1 : 90 (g/ml), thực hiện ở 60°C trong 60 phút, lặp lại 4 lần. Dịch trích được lọc thô và cô quay chân không thu hồi dung môi ở 40°C áp suất thấp để tạo cao chiết cồn.
• Phân tích chỉ tiêu hóa lý cơ bản của nguyên liệu: Xác định độ ẩm bằng phương pháp sấy khô đến khối lượng không đổi; xác định hàm lượng tro tổng bằng phương pháp nung ở 550 – 600°C; xác định hàm lượng đường tổng và đường khử theo phương pháp Bertrand.
• Định lượng polyphenol tổng số: Sử dụng phương pháp Folin - Ciocalteu (theo Aiyegoro và Okoh), đo độ hấp thụ quang phổ ở bước sóng 760 nm, hàm lượng polyphenol được tính toán dựa trên đường chuẩn acid gallic và biểu thị bằng đương lượng acid gallic (GAE).
• Định lượng flavonoid tổng số: Sử dụng phương pháp tạo màu với phức chất AlCl3 trong môi trường kiềm (NaNO2 5%, AlCl3 10%, NaOH 1M), đo độ hấp thụ ở bước sóng 425 nm, tính toán dựa trên đường chuẩn quercetin.
• Đánh giá hoạt tính kháng oxy hóa (DPPH): Sử dụng thử nghiệm quét gốc tự do DPPH• (2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl, nồng độ 0,2 mM trong ethanol), ủ mẫu trong bóng tối 30 phút ở nhiệt độ phòng, đo mật độ quang (OD) tại bước sóng 517 nm bằng máy ELISA; đối chứng dương sử dụng acid ascorbic (vitamin C); khả năng kháng oxy hóa biểu thị qua tỷ lệ % ức chế và giá trị IC50 (tính bằng phương pháp hồi quy tuyến tính).
• Bố trí thí nghiệm tối ưu hóa quy trình sản xuất trà:
  • Thí nghiệm khảo sát tỷ lệ phối trộn (2 yếu tố hoàn toàn ngẫu nhiên): Tỷ lệ cam thảo bổ sung (6%, 9%, 12%, 15%) và tỷ lệ atiso bổ sung (5%, 10%, 15%).
  • Thí nghiệm khảo sát quá trình sao trà (2 yếu tố hoàn toàn ngẫu nhiên): Nhiệt độ sao (70°C, 80°C, 90°C) và thời gian sao (3 phút, 4 phút, 5 phút).
  • Thí nghiệm khảo sát điều kiện pha trà (đơn yếu tố, lặp lại 3 lần): Nhiệt độ nước pha (70°C, 80°C, 90°C, 100°C) và thời gian ngâm pha (3 phút, 5 phút, 7 phút, 9 phút), đánh giá dựa trên hàm lượng polyphenol và flavonoid chiết tách vào dịch trà.
• Phương pháp đánh giá cảm quan: Đánh giá điểm cảm quan màu sắc, mùi, vị và độ trong theo tiêu chuẩn TCVN 3215-79 (thang 20 điểm, hệ thống phân hạng 6 bậc 5 điểm) bởi hội đồng 7 thành viên.
• Kiểm nghiệm vi sinh: Kiểm tra các chỉ tiêu Coliforms, Escherichia coli, Salmonella, Staphylococcus aureus, tổng số nấm men - nấm mốc và tổng số vi khuẩn hiếu khí.

Nguồn dữ liệu và xử lý số liệu

Dữ liệu thu nhận hoàn toàn từ các phép đo lặp lại trong phòng thí nghiệm. Các giá trị trung bình được phân tích phương sai và so sánh sự khác biệt thống kê qua phép thử Duncan ở mức ý nghĩa p < 0,05.

Nội dung chính theo từng chương

Đặt vấn đề

Trình bày tính cấp thiết của việc tìm kiếm các chất kháng oxy hóa tự nhiên từ thực vật ngập mặn Cần Giờ; nêu rõ định hướng nghiên cứu ứng dụng không xâm hại hệ sinh thái (chỉ thu hái lá trưởng thành) và mục tiêu kép: sàng lọc hoạt tính và xây dựng quy trình công nghệ chế biến sản phẩm trà túi lọc thương mại hóa.

Phần I: Tổng quan tài liệu

• Tổng quan hệ thống phân loại thực vật, đặc điểm hình thái học, phân bố và hoạt tính sinh học của 9 loài thực vật ngập mặn: Cóc trắng (Lumnitzera racemosa), Giá (Excoecaria agallocha), Sú (Aegiceras corniculatum), Ráng dại (Acrostichum aureum), Cóc kèn (Derris trifoliata), Lức (Pluchea pteropoda), Ô rô (Acanthus ilicifolius), Chi tra bồ đề (Thespesia populnea), và Trang (Kandelia candel).
• Tổng hợp cơ chế hình thành các gốc tự do nội sinh/ngoại sinh; các dạng tổn thương sinh học do stress oxy hóa (peroxid hóa lipid màng tế bào, đứt gãy DNA, biến tính protein); vai trò và cơ chế hoạt động của các hệ thống kháng oxy hóa dạng enzym (SOD, Catalase, GPx) và không enzym (polyphenol, flavonoid, vitamin C, vitamin E).

Phần II: Vật liệu và phương pháp nghiên cứu

• Mô tả nguồn gốc đối tượng nghiên cứu (thu hái tháng 09/2019 tại Cần Giờ), trang thiết bị phòng thí nghiệm (tủ sấy Memmert ALM400, cân phân tích AA-200, cân kỹ thuật Sartorius TE 412, máy cô quay Heidolph) và danh mục hóa chất phân tích (Merck, Việt Nam).
• Trình bày chi tiết các giao thức chuẩn bị mẫu, trích ly dung môi, đường chuẩn trắc quang xác định hàm lượng polyphenol tổng và flavonoid tổng; giao thức thử nghiệm gốc tự do DPPH•.

Phần III: Nội dung nghiên cứu

• Thiết lập sơ đồ quy trình trích ly điều chế cao cồn phục vụ thử nghiệm hoạt tính sinh học từ lá cây.
• Quy chuẩn phương pháp xác định các chỉ tiêu hóa lý nguyên liệu (độ ẩm, tro, đường tổng, đường khử).
• Xây dựng sơ đồ công nghệ dự kiến sản xuất trà túi lọc từ lá cây Sú kết hợp phụ liệu (cam thảo, atiso); thiết kế ma trận thực nghiệm tối ưu hóa các công đoạn phối trộn phụ liệu, chế độ nhiệt - thời gian sao trà, và chế độ nhiệt độ - thời gian pha trà thành phẩm; thiết lập hệ thống chỉ tiêu kiểm nghiệm hóa lý, vi sinh và bảng điểm cảm quan TCVN 3215-79.

Phần IV: Kết quả và thảo luận

• Báo cáo số liệu hóa lý cơ bản của 9 loài lá cây ngập mặn tươi (độ ẩm, tro tổng, đường khử, đường tổng).
• Báo cáo hàm lượng hoạt chất sinh học (polyphenol, flavonoid) và khả năng kháng oxy hóa của các mẫu dịch chiết; xác định loài có tiềm năng ứng dụng cao nhất để đưa vào quy trình chế biến.
• Đánh giá tác động của tỷ lệ phối trộn cam thảo và atiso đến điểm cảm quan vị và mùi của dịch trà.
• Phân tích ảnh hưởng của nhiệt độ và thời gian sao trà đến sự chuyển hóa màu sắc, mùi thơm đặc trưng và vị của sản phẩm.
• Khảo sát sự thay đổi hàm lượng polyphenol và flavonoid trích ly vào nước trà theo nhiệt độ và thời gian ngâm pha.
• Kết quả kiểm định các chỉ tiêu hóa lý, độ an toàn vi sinh vật và điểm phân hạng cảm quan theo TCVN 3215-79 của sản phẩm trà túi lọc hoàn thiện.

Phần V: Kết luận và đề nghị

• Tổng kết các kết quả định lượng hoạt chất của 9 loài cây ngập mặn; khẳng định các thông số kỹ thuật tối ưu đã xác lập cho quy trình sản xuất trà túi lọc lá Sú; đề xuất các nội dung nghiên cứu mở rộng trong tương lai.

Kết quả và đóng góp

Kết quả khảo sát hóa lý và hoạt chất của 9 loài thực vật ngập mặn

Kết quả khảo sát các chỉ tiêu hóa lý ban đầu trên mẫu lá tươi của 9 loài thực vật thu hái tại rừng ngập mặn Cần Giờ được tổng hợp trong bảng sau:

Tên loài	Độ ẩm (%)	Hàm lượng tro tổng (% w/w khô)	Hàm lượng đường tổng (%)	Hàm lượng đường khử (%)
Cóc trắng (Lumnitzera racemosa)	80,64 ± 0,05^b	2,77 ± 0,02^e	1,43 ± 0,01^h	0,83 ± 0,01^a
Giá (Excoecaria agallocha)	70,56 ± 0,03^e	2,15 ± 0,01^f	3,51 ± 0,02^b	0,49 ± 0,01^c
Sú (Aegiceras corniculatum)	62,52 ± 0,04^i	2,04 ± 0,02^g	2,31 ± 0,01^f	0,17 ± 0,00^e
Ráng dại (Acrostichum aureum)	68,57 ± 0,02^f	3,21 ± 0,03^a	2,43 ± 0,02^e	0,38 ± 0,01^d
Cóc kèn (Derris trifoliata)	65,48 ± 0,03^h	1,78 ± 0,01^h	4,18 ± 0,03^a	0,83 ± 0,01^a
Lức (Pluchea pteropoda)	78,23 ± 0,04^c	3,17 ± 0,02^b	2,14 ± 0,01^g	0,49 ± 0,01^c
Ô rô (Acanthus ilicifolius)	80,78 ± 0,05^a	2,81 ± 0,02^d	3,16 ± 0,02^c	0,62 ± 0,01^b
Chi tra bồ đề (Thespesia populnea)	67,40 ± 0,03^g	3,10 ± 0,02^c	2,53 ± 0,02^d	0,62 ± 0,01^b
Trang (Kandelia candel)	76,09 ± 0,04^d	1,23 ± 0,01^i	1,20 ± 0,01^i	0,16 ± 0,00^e

Ghi chú: Trong cùng một cột, các giá trị có cùng mẫu tự đi kèm không có sự khác biệt mang ý nghĩa thống kê (p > 0,05) qua phép thử Duncan.

Hàm lượng hoạt chất polyphenol tổng số và flavonoid tổng số trong bột nguyên liệu khô của 9 loài thực vật:

Tên loài	Hàm lượng Polyphenol (%) (Theo acid gallic)	Hàm lượng Flavonoid (%) (Theo quercetin)
Cóc trắng (Lumnitzera racemosa)	3,51 ± 0,02^c	0,32 ± 0,01^c
Giá (Excoecaria agallocha)	3,77 ± 0,03^a	0,76 ± 0,02^a
Sú (Aegiceras corniculatum)	3,68 ± 0,02^b	0,70 ± 0,02^b
Ráng dại (Acrostichum aureum)	2,54 ± 0,01^e	0,22 ± 0,01^d
Cóc kèn (Derris trifoliata)	2,38 ± 0,02^f	0,24 ± 0,01^d
Lức (Pluchea pteropoda)	2,31 ± 0,01^g	0,22 ± 0,01^e
Ô rô (Acanthus ilicifolius)	2,68 ± 0,02^d	0,25 ± 0,01^c
Chi tra bồ đề (Thespesia populnea)	1,39 ± 0,01^i	0,12 ± 0,00^g
Trang (Kandelia candel)	1,91 ± 0,01^h	0,12 ± 0,00^g

Ghi chú: Trong cùng một cột, các giá trị có cùng mẫu tự đi kèm không có sự khác biệt mang ý nghĩa thống kê (p > 0,05) qua phép thử Duncan.

Kết quả phân tích cho thấy cây Giá có hàm lượng polyphenol (3,77%) và flavonoid (0,76%) cao nhất, tiếp theo là cây Sú với polyphenol đạt 3,68% và flavonoid đạt 0,70%, đứng thứ ba là cây Cóc trắng với polyphenol đạt 3,51% và flavonoid đạt 0,32%. Cây Sú (Aegiceras corniculatum) được lựa chọn làm nguyên liệu chính để sản xuất trà túi lọc do có hoạt tính sinh học cao và tính an toàn truyền thống phù hợp cho chế biến thực phẩm dạng uống.

Giải pháp và quy trình công nghệ đề xuất

Khóa luận đã xây dựng hoàn chỉnh quy trình chế biến trà túi lọc từ lá cây Sú với các thông số:

• Chuẩn bị nguyên liệu: Lá cây Sú rửa sạch đất cát, phơi khô, nghiền nhỏ; cam thảo và atiso khô xay nhỏ.
• Phối trộn: Bột lá Sú kết hợp với cam thảo và atiso theo tỷ lệ tối ưu nhằm cải thiện vị ngọt thanh và hương thơm đặc trưng cho dịch trà.
• Sao trà: Kiểm soát nhiệt độ và thời gian sao để giảm độ ẩm, cố định hoạt chất, tạo màu vàng rơm và hương thơm, loại bỏ mùi ngái của lá tươi.
• Pha chế và sử dụng: Khảo sát các mức nhiệt độ nước (70 – 100°C) và thời gian ngâm (3 – 9 phút) để chiết xuất tối đa polyphenol và flavonoid vào nước uống.
• Đóng gói và kiểm định: Đóng gói túi lọc 2 g/gói; sản phẩm đạt các tiêu chuẩn kiểm nghiệm vi sinh (Coliforms, E. coli, Salmonella, S. aureus, nấm men, nấm mốc, vi khuẩn hiếu khí) và xếp loại cảm quan theo TCVN 3215-79.

Đóng góp của nghiên cứu

• Cung cấp dữ liệu thực nghiệm so sánh về tính chất hóa lý cơ bản và hàm lượng hoạt chất sinh học (polyphenol, flavonoid) của 9 loài cây ngập mặn đặc trưng tại rừng Cần Giờ.
• Xác lập cơ sở thực nghiệm chứng minh tiềm năng kháng oxy hóa của các loài cây ngập mặn, đặc biệt là cây Sú (Aegiceras corniculatum).
• Xây dựng thành công quy trình công nghệ chế biến sản phẩm trà túi lọc từ nguồn thực vật ngập mặn bản địa, định hướng gia tăng giá trị sử dụng nguồn tài nguyên rừng ngập mặn theo hướng bảo tồn bền vững.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế

• Mẫu thực vật nghiên cứu chỉ được thu hái tại một địa bàn (rừng ngập mặn Cần Giờ) và tại một thời điểm nhất định (tháng 09/2019), chưa khảo sát được sự biến động của hàm lượng hoạt chất sinh học theo các mùa trong năm hoặc các giai đoạn sinh trưởng khác nhau của cây.
• Nghiên cứu chỉ tập trung vào bộ phận lá trưởng thành; chưa đánh giá toàn diện các bộ phận khác (thân, vỏ, hoa, quả) do yêu cầu bảo vệ sinh thái rừng.
• Các khảo sát hoạt tính kháng oxy hóa mới thực hiện trên mô hình in vitro (đánh bắt gốc tự do DPPH•); quy trình sản xuất trà túi lọc mới dừng lại ở quy mô thử nghiệm phòng thí nghiệm.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng khảo sát hàm lượng hoạt chất sinh học và hoạt tính kháng oxy hóa của cây ngập mặn theo các mùa trong năm và các tiểu vùng sinh thái khác nhau.
• Tiến hành phân lập, tinh sạch và xác định cấu trúc cụ thể của các hợp chất polyphenol và flavonoid có hoạt tính cao trong lá cây Sú.
• Nghiên cứu thử nghiệm hoạt tính sinh học trên các mô hình in vivo và thử nghiệm độc tính chuyên sâu.
• Nâng quy mô sản xuất thử nghiệm trà túi lọc lên quy mô pilot (bán công nghiệp); khảo sát độ ổn định chất lượng, thời hạn bảo quản và tối ưu hóa vật liệu bao bì bảo vệ sản phẩm.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Công nghệ Sinh học, Công nghệ Thực phẩm, Hóa học Dược: Tham khảo phương pháp luận thực nghiệm về trích ly cao chiết thực vật, các giao thức định lượng hoạt chất sinh học (polyphenol bằng Folin - Ciocalteu, flavonoid bằng AlCl3) và thử nghiệm quét gốc tự do DPPH•.
• Nghiên cứu viên về thực vật học và dược liệu học biển: Sử dụng hệ thống dữ liệu đối sánh về chỉ tiêu hóa lý (độ ẩm, tro tổng, đường tổng, đường khử) và hàm lượng polyphenol/flavonoid của 9 loài thực vật ngập mặn Cần Giờ làm dữ liệu nền tảng cho các nghiên cứu hóa sinh chuyên sâu.
• Kỹ sư phát triển sản phẩm đồ uống thảo mộc: Tham khảo sơ đồ công nghệ, quy trình phối trộn phụ liệu tạo vị (cam thảo, atiso), chế độ sao sấy và phương pháp đánh giá cảm quan thực phẩm dạng trà theo tiêu chuẩn TCVN 3215-79.

Câu hỏi thường gặp

1. Tiêu chí lựa chọn bộ phận thu hái nguyên liệu của đề tài là gì và vì sao?

Đề tài đặt ra tiêu chí chỉ thu hái lá trưởng thành của các loài cây ngập mặn. Lý do là để phục vụ nghiên cứu khoa học mà không gây tổn hại đến sự sinh trưởng, khả năng tái sinh của cây và bảo tồn nguyên vẹn hệ sinh thái tự nhiên của Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ.

2. Loài cây nào có hàm lượng polyphenol và flavonoid cao nhất trong 9 loài được khảo sát?

Theo số liệu phân tích định lượng, cây Giá (Excoecaria agallocha) có hàm lượng cao nhất với 3,77% polyphenol (tính theo acid gallic) và 0,76% flavonoid (tính theo quercetin). Cây Sú (Aegiceras corniculatum) đứng thứ hai với 3,68% polyphenol và 0,70% flavonoid. Cây có hàm lượng thấp nhất là Chi tra bồ đề (Thespesia populnea) với 1,39% polyphenol và 0,12% flavonoid.

3. Quy trình trích ly thu nhận cao chiết từ lá cây trong nghiên cứu được tiến hành như thế nào?

Nguyên liệu lá cây sau khi rửa sạch, phơi khô và nghiền thành bột được trích ly bằng dung môi ethanol 96° với tỷ lệ nguyên liệu : dung môi là 1 : 90 (g/ml) ở nhiệt độ 60°C trong thời gian 60 phút. Quy trình trích ly được lặp lại 4 lần. Dịch trích sau đó được lọc thô loại bã và cô quay chân không thu hồi dung môi ở 40°C dưới áp suất thấp để thu nhận cao cồn.

4. Tại sao cây Sú được chọn để nghiên cứu sản xuất trà túi lọc thay vì cây Giá (loài có hàm lượng hoạt chất cao nhất)?

Mặc dù cây Giá có hàm lượng polyphenol và flavonoid nhỉnh hơn, nhưng trong tự nhiên cây Giá có chứa mủ nhựa độc (nhựa có thể gây kích ứng da, niêm mạc). Trong khi đó, cây Sú (Aegiceras corniculatum) vừa có hàm lượng hoạt chất chống oxy hóa rất cao (đứng thứ hai trong 9 loài với 3,68% polyphenol và 0,70% flavonoid), vừa là loài cây dược liệu lành tính được dân gian sử dụng làm thuốc từ lâu đời, an toàn và phù hợp cho chế biến sản phẩm đồ uống thực phẩm.

5. Tiêu chuẩn nào được sử dụng để đánh giá chất lượng cảm quan của sản phẩm trà túi lọc hoàn thiện?

Sản phẩm trà túi lọc hoàn thiện được đánh giá chất lượng cảm quan theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 3215-79. Hội đồng đánh giá cảm quan gồm 7 thành viên sử dụng phương pháp cho điểm trên thang 20 điểm thống nhất (6 bậc, từ 0 đến 5 điểm) để chấm điểm cho 4 chỉ tiêu chất lượng: màu sắc (nước màu vàng rơm), mùi (mùi thơm đặc trưng), vị (vị ngọt hài hòa, hậu vị ngọt) và độ trong (nước trong, không có cặn).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Vi đã hoàn thành việc sàng lọc, phân tích thành phần hóa lý cơ bản và định lượng hoạt chất sinh học (polyphenol, flavonoid) trên 9 loài thực vật ngập mặn đặc trưng tại Cần Giờ. Nghiên cứu đã xác định được cây Sú (Aegiceras corniculatum) là nguồn nguyên liệu giàu chất chống oxy hóa và an toàn để đưa vào chế biến thực phẩm. Trên cơ sở đó, tác giả đã xây dựng thành công quy trình công nghệ sản xuất trà túi lọc lá Sú kết hợp cam thảo và atiso, đáp ứng các tiêu chuẩn về an toàn vi sinh và chất lượng cảm quan theo TCVN 3215-79, mở ra hướng ứng dụng thực tiễn cho nguồn tài nguyên thực vật ngập mặn Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Cùng với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, chất lượng cuộc sống của con người được tăng lên. Tuy nhiên, hoạt động sản xuất và sinh hoạt của con người làm cho môi trường bị ô nhiễm, con người phải đối mặt với nhiều căn bệnh hiểm nghèo.Trong hành trình tìm kiếm các hợp chất mới có hoạt tính sinh học cao, các nhà khoa học đã khám phá rất nhiều điều thú vị từ thiên nhiên. Trong những năm gần đây, xu hướng sử dụng thuốc có nguồn gốc từ thiên nhiên ngày càng cao. Chính vì thế mà việc nghiên cứu các chất tự nhiên có hoạt tính sinh học cao để ứng dụng trong dược liệu, thực phẩm là một xu thế được các nhà khoa học quan tâm.

Việt Nam có khoảng 3260 km bờ biển với nhiều loài thực vật ở các vùng sinh thái ven biển khác nhau. Trong điều kiện địa lý khắc nghiệt như môi trường đất cát, yếm khí, nhiều côn trùng, thường xuyên ngập triều vv.các loài cây ngập mặn ven biển đã trải qua quá trình sinh tổng hợp đặc biệt tạo ra nhiều hợp chất có cấu trúc phong phú và có hoạt tính sinh học cao. Các loài thực vật ngập mặn với các hoạt tính sinh học như chống oxy hóa, gây độc tế bào, chống tăng sinh tế bào, diệt côn trùng, chống sốt rét, kháng nấm, tiêu chảy vv. Đó cũng lý do lý giải các loài thực vật ở đây rất có tiềm năng để ứng dụng tạo sản phẩm hỗ trợ sức khỏe cũng như thuốc để phòng và chữa bệnh.

Tuy nhiên ở Việt Nam hiện nay các công trình nghiên cứu thăm dò về hoạt tính sinh học và thành phần hóa học của các loài cây ngập mặn đã được ứng dụng trong dân gian để làm thuốc còn rất ít. Chính vì vậy, với mong muốn phát hiện các chất có cấu trúc hóa học và hoạt tính sinh học lý thú từ các loài ngập mặn ven biển đã được người dân sử dụng làm thuốc nhưng chưa được nghiên cứu nhiều về mặt hóa học cũng như hoạt tính sinh học.Rừng ngập mặn Cần Giờ là một trong những rừng có hệ sinh thái phong phú, hệ thực vật trong rừng ngập mặn Cần Giờ có khoảng 35 loài thuộc 36 chi, 24 họ. Bên cạnh Đước đôi (Rhizophora apiculata) là loài cây được trồng chính sau khi khôi phục rừng ngập mặn, còn có một số loài cây tái sinh tự nhiên chủ yếu thuộc các họ như họ Đước (Rhinophoraceae), họ Mấm (Avicenniaceae), họ Xoan (Meliaceae), họ Sú (Aegicerataceae) v.v… 1 Trong số đó có nhiều loài chứa các hợp chất tự nhiên có hoạt tính sinh học cao như hợp chất phorbol ester từ lá và thân của cây Giá (Excoecaria agallocha L.) có tác dụng kháng HIV; các polysaccharide từ lá của cây Vẹt trụ ((Bruguiera cylindrica (L.) Blume), cây Giá (Excoecaria agallocha L.), cây Đước đôi (Rhizophora apiculata Bl.), cây Sam biển (Sesuvium portulacastrum L.) có hoạt tính kháng HIV; các hợp chất benzoxazolin mà dẫn xuất đường ribose của nó cho thấy có hoạt tính kháng ung thư và kháng virus được cô lập từ cây Ô rô (Acanthus illicifolius L.); hai hợp chất 5- O-methylembelin và 5-O-ethylembelin cô lập từ thân và cành của cây Sú (Aegiceras corniculatum) có hoạt tính ức chế một số dòng tế bào ung thư như HL-60, Bel 7402, Hela, U937. Các triterpenoid từ cây Đước đỏ (Rhizophora mangle) có khả năng kiểm soát bệnh đái tháo đường.[10] Ngày nay, những tác hại các gốc tự do bị oxy hóa ảnh hưởng đến sức khỏe của con người cũng đang rất được quan tâm.