phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, khóa luận này có 4 chương, bao gồm: ~13~ CHUONG 1: TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VE CAC YEU TO ANH HUONG DEN Ý ĐỊNH MUA VÀ SỬ DỤNG THIẾT BỊ TIẾT KIỆM ĐIỆN CHƯƠNG 2: THIẾT KE VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CHƯƠNG 3: KÉT QUÁ NGHIÊN CỨU CHƯƠNG 4: MỘT SÓ GIẢI PHÁP LÀM TĂNG Ý ĐỊNH MUA VÀ SỬ DỤNG THIẾT BỊ TIẾT KIỆM ĐIỆN CỦA NGƯỜI DÂN KHU ĐÔ THỊ THANH HÀ ~14~ CHUONG 1: TONG QUAN TINH HINH NGHIEN CUU, CO SO LY LUAN VE CAC YEU TO ANH HUONG DEN Y DINH MUA VA SU DUNG THIET BI TIET KIEM DIEN 1.1 Tống quan tinh hình nghiên cứu 1.1 Tình hình nghiên cứu trong nước 1.1 Nghiên cứu cua Bùi Thị Mỹ Hạnh (2022) Nghiên cứu với tựa đề: “ Hành vi tiết kiệm điện của giới trẻ ở tỉnh An Giang: Ứng dụng lý thuyết hành vi có kế hoạch ”. Nghiên cứu này sử dụng lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) đề dự báo hành vi tiết kiệm điện của giới trẻ. Thái độ Hi Chuan chủ quan Hành vi tiết kiệm Hs > điện Kiể m s o á t h àn h v i ——— nhan thirc Hình 1.1: Mô hình nghiên cứu hành vi tiết kiệm điện của giới trẻ ở tỉnh An Giang: Ứng dụng lý thuyết hành vi có kế hoạch Nguồn: Bùi Thị Mỹ Hạnh (2022) Kết quả phân tích cho thấy, thái độ, chuẩn chủ quan, kiểm soát hành vi nhận thức có tác động đến ý định tiết kiệm điện và kiểm soát hành vi nhận thức, có tác động đến ý định tiết kiệm điện.L2 Nghiên cứu của Đào Nguyễn Xuân Thu (2019) Nghiên cứu với tựa đề “Các yếu tổ ảnh hưởng đến ý định mua thiết bị gia dụng tiết kiệm năng lượng của người tiêu dùng: Trường hợp nghiên cứu tại TP. Hồ Chí Minh” với mục đích khám phá những yếu tổ tác động đến ý định mua TBGDTKNL của người tiêu dùng tại TP.
Hồ Chí Minh. Nghiên cứu dựa trên lý thuyết hành vi ~15~ hợp ly (TRA), lý thuyết hành động có kế hoạch (TPB) và tham khảo các nghiên cứu Ý định mua thiết bị gia dụng tiệt kiệm năng lượng Môi quan tâm về môi trường Kiến thức môi Biến nhân khâu học: trường Tuôi, giới tính, trình do, thu nhập gia dụng tiết kiệm năng lượng của người tiêu dùng: Trường hợp nghiên cứu tại TP. Hồ Chí Minh. Nguồn: Đào Nguyễn Xuân Thu (2019) Kết quả thu được cho biết yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất đến ý định mua TBGDTKNL của người tiêu dùng là nhận thức kiểm soát hành vi, đứng thứ hai là yếu tô thái độ của người tiêu dùng và ảnh hưởng yếu nhất trong mô hình là chuẩn mực đạo đức.
Kết quả kiểm định sự khác biệt về ý định mua TBGDTKNL theo các đặc điểm cá nhân cho thấy, không có sự khác biệt giữa các nhóm người tiêu dùng nam và nữ cũng như về độ tuôi, thu nhập và trình độ học van của họ.2 Tình hình nghiên cứu nước ngoài ~16~ 1.1 Nghiên cứu tai Malaysia - Nghiên cứu cua Chin-Seang Tan, Hooi-Yin Ooi va Yen-Nee Goh (2017) Nghiên cứu với tua dé: “Su mở rộng dao đức cua lý thuyết về hành vi có kế hoạch dé dự đoán ý định mua của người tiêu dùng đối với các thiết bị gia dụng tiết kiệm năng lượng ở Malaysia ”. Nghiên cứu này dựa vào mô hình TPB phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua TBGDTKNL của người tiêu dùng ở Malaysia. Các yếu tố được đề cập đến bao gồm thái độ, mối quan tâm về môi trường, kiến thức môi trường, tiêu chuẩn chủ quan, nhận thức kiểm soát hành vi và chuẩn mực đạo đức. Môi quan tâm về môi trường Ý định mua thiết Kiên thức môi bi gia dụng tiệt trường kiệm năng lượng Tiêu chuân chủ quan Nhận thức kiểm soát hành vi Chuân mực đạo đức Hình 1.3: Mô hình nghiên cứu về ý định mua thiết bị gia dụng tiết kiệm năng lượng của người tiêu dùng Malaysia Nguồn: Chin-Seang Tan, Hooi-Yin Ooi va Yen-Nee Goh (2017) Kết qua nghiên cứu chỉ ra rang thai độ, nhận thức kiểm soát hành vi và chuan mực dao đức có ý nghĩa tích cực với ý định mua các TBGDTKNL.
Mối quan tâm ~17~ về môi trường, kiến thức môi trường và tiêu chuẩn chủ quan được tìm thấy có mối quan hệ không đáng ké với ý định mua hàng.2 Nghiên cứu tại Trung Quốc - Nghiên cứu của Chunan Zhao, Ming Zhang, Wenwen Wang (2019) Nghiên cứu có tựa đề: “Tim hiểu ảnh hưởng của ô nhiễm khói mù nghiêm trọng đến ý định mua thiết bị tiết kiệm năng lượng của người dân ”. Nghiên cứu dựa trên Lý thuyết về hành vi có kế hoạch và bổ sung thêm yêu tô chuân mực cá nhân, yếu tố này chịu ảnh hưởng của hai yếu tổ nhận thức hậu quả và trách nhiệm. Mục đích của nghiên cứu này là khám phá ý định mua các thiết bị tiết kiệm năng lượng của người dân khi họ đang chịu tác động của ô nhiễm khói bụi nghiêm trọng. Tiêu chuân chủ quan Ý định mua thiết bị tiêt kiệm năng Nhận thức kiểm soát lượng hành vi Chuân mực cá nhân Trách nhiệm Hình 1.4: Mô hình nghiên cứu khám phá ảnh hưởng của ô nhiễm khói bụi nghiêm trọng đến ý định mua thiết bị tiết kiệm năng lượng của người dân Nguồn: Chunan Zhao, Ming Zhang, Wenwen Wang (2019) Kết quả cho thấy, người dân có ý định mua các thiết bị tiết kiệm năng lượng rất cao dưới tác động của ô nhiễm khói bụi.
TD, TCCQ, NTKSHV và CMCN là những yếu tố chính ảnh hưởng đến ý định mua thiết bị tiết kiệm năng lượng của người dân trong tình trạng ô nhiễm khói bụi thường xuyên.3 Nghiên cứu tại Nam Phi - Nghiên cứu của Fatoki, Olawale (2020) Nghiên cứu với tựa dé: “Các yếu tổ ảnh hưởng đến việc mua các thiết bị tiết kiệm năng lượng của người tiêu dùng trẻ ở Nam Phi” (2020). Nghiên cứu đã điều tra các ~18~ yếu tố ảnh hưởng đến việc mua thiết bị tiết kiệm năng lượng của người tiêu dùng trẻ tuổi ở Nam Phi. Nghiên cứu đã mở rộng TPB bang cách bé sung hai cấu trúc cá nhân (chuẩn mực đạo đức và quan tâm đến môi trường) và hai cấu trúc tình huống (công khai thông tin và lợi ích được nhận thức). Ngoài ra, nghiên cứu đã xem xét ảnh hưởng của ý định mua hàng đối với hành vi mua hàng.
Subjective Norms Perceived Behavioural Control a Thứ - = Intention Environmental 7 es oa concern ieee Perceived benefits. = EEA Purchase behaviour Informational publicity Hình 1.5: Mô hình nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc mua các thiết bi tiết kiệm năng lượng của người tiêu dùng trẻ tuổi ở Nam Phi. Nguồn: Fatoki, Olawale (2020) Két qua thu được, tất cả các biến đều có tác động tích cực đến ý định mua thiết bị tiết kiệm năng lượng ngoại trừ biến chuẩn chủ quan (Subjective Norms).4 Nghiên cứu cua Karlijn L. van den Broeka, lan Walkerc, Christian A.
Kléckner (2018) Nghiên cứu với tua đề: “Các yếu tố thúc day hành vi tiết kiệm năng lượng: Anh hưởng tương đối của các quy trình có chủ đích, quy chuẩn, tình huống và thói quen”. Nhóm tác giả phát triển mô hình CADM từ mô hình CADM đầu tiên của Klöckner and Blöbaum (2010). Nhìn vào mô hình nghiên cứu của bài, các yếu tố ~19~ ảnh hưởng đến ý định tiết kiệm năng lượng là thói quen, quyền kiểm soát khách quan, nhận thức kiểm soát hành vi và chuẩn mực cá nhân. Quyền kiểm soát khách quan có thé được hiểu là quyền ra quyết định đối với việc tiết kiệm năng lượng và nó được xem là một yếu tố tác động đến ý định tiết kiệm năng lượng.
Habitual processes Normative processes h| Habits 7 Awareness of need ` Intentional processes N i ¬ w N / Awareness of Energy saving 3 Personal norms + Intention ". consequences } behaviour // 4% Tt os k x Perceived 1 Social nonns ¬ behavioural — 1 i ” ` / Objective control Situational influences Hình 1.6: Mô hình nghiên cứu Các yếu tố thúc day hành vi tiết kiệm năng lượng: Ảnh hướng tương đối của các quá trình có chủ định, quy chuẩn, tình huống và thói quen. van den Broeka, lan Walkerc, Christian A. Klockner (2018) Kết qua của phép hồi quy cau trúc cho thay ý định tiết kiệm năng lượng được dự đoán đáng ké bởi thói quen, chuẩn mực cá nhân, kiểm soát khách quan và kiểm soát hành vi nhận thức.
Đặc biệt là biến thói quen tác động mạnh nhất.3 Khoảng trắng nghiên cứu Qua quá trình thu thập và tổng hợp, ta thấy có khá nhiều nghiên cứu trong nước và quốc tế đã vận dụng các mô hình và lý thuyết về hành vi để nghiên cứu về ý định, hành vi tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường nói chung hay ý định mua và sử dụng TBTKĐ nói riêng. Cụ thé: > Nghiên cứu của Bùi Thị Mỹ Hạnh (2022), kết quả phân tích cho thấy, thái độ, chuẩn chủ quan, kiểm soát hành vi nhận thức có tác động đến ý định tiết kiệm điện. ~20~ > Nghiên cứu của Đào Nguyễn Xuân Thu (2019) thu được kết quả, yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất đến ý định mua TBGDTKNL của người tiêu dùng là nhận thức kiểm soát hành vi, đứng thứ hai là yếu tố thái độ của người tiêu dùng và ảnh hưởng yếu nhất trong mô hình là chuẩn mực đạo đức. > Nghiên cứu của Chin-Seang Tan, Hooi-Yin Ooi và Yen-Nee Goh (2017) xác định được các yếu tố thái độ, nhận thức kiểm soát hành vi và chuẩn mực đạo đức có ý nghĩa tích cực với ý định mua các TBGDTKNL.
> Nghiên cứu nghiên cứu của Chunan Zhao, Ming Zhang, Wenwen Wang (2019), xác định được thái độ, tiêu chuẩn chủ quan, nhận thức kiểm soát hành vi và chuẩn mực cá nhân là những yếu tố chính ảnh hưởng đến ý định mua thiết bị tiết kiệm năng lượng của người dân trong tình trạng ô nhiễm khói bụi thường xuyên. > Nghiên cứu của Fatoki, Olawale (2020) thu được kết quả là tat cả các biến đều có tác động tích cực đến ý định mua thiết bị tiết kiệm năng lượng ngoại trừ biến chuẩn chủ quan. > Nghiên cứu của Karlijn L. van den Broeka, lan Walkerc, Christian A.
Klöckner (2018) cho thấy ý định tiết kiệm năng lượng được dự đoán đáng kế bởi thói quen, kiểm soát khách quan và kiểm soát hành vi nhận thức. Đặc biệt, biến thói quen tác động mạnh nhất. Mỗi bài nghiên cứu lại dựa trên một mô hình và lý thuyết tâm lý học hành vi khác nhau vi vậy các yếu tố được đưa vào nghiên cứu cũng không giống nhau. Mỗi mô hình đều có đóng góp lớn đối với việc nghiên cứu tuy nhiên chưa tập trung được tất cả các yếu tố, đôi khi bỏ sót các yếu tố quan trọng.