Nghiên cứu bệnh viêm vú ở bò sữa và phác đồ điều trị tại Mộc Châu, Sơn La

Nghiên cứu bệnh viêm vú ở bò sữa và phác đồ điều trị tại công ty CP giống bò sữa Mộc Châu, tỉnh Sơn La, mang lại giải pháp hiệu quả cho nông dân.

• Tác giả: Dương Minh Hiếu
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quang Tính
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Bệnh Viêm Vú Bò Sữa Và Phác Đồ Điều Trị Tại Công Ty Cổ Phần Giống Bò Sữa Mộc Châu, Sơn La
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC CÁC CỤM TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích đề tài và yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện cở sở nơi thực tập
• 2.2. Vài nét cơ bản về Công ty CP giống bò sữa Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 2.3. Điều kiện tự nhiên
• 2.3.1. Vị trí địa lý
• 2.4. Điều kiện kinh tế - chính trị - xã hội
• 2.4.1. Tình hình xã hội
• 2.4.2. Tình hình phát triển kinh tế
• 2.4.3. Cơ cấu tổ chức quản lý của Công ty
• 2.5. Tình hình sản xuất của cơ sở
• 2.6. Tình hình chăn nuôi bò sữa tại Việt Nam
• 2.7. Tình hình chăn nuôi bò sữa tại Công ty CP giống bò sữa Mộc Châu
• 2.8. Những thuận lợi khó khăn
• 2.8.1. Thuận lợi
• 2.8.2. Khó khăn
• 2.9. Tổng quan tài liệu
• 2.9.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.9.2. Đặc điểm cấu tạo tuyến vú và chức năng sinh lý tiết sữa của bò
• 2.9.2.1. Đặc điểm cấu tạo tuyến vú
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.2.1. Điều tra tình hình chăn nuôi bò sữa và một số chỉ tiêu sinh sản của đàn bò tại Trung tâm giống bò sữa Mộc Châu
• 3.2.2. Điều tra bệnh viêm vú lâm sàng và các bệnh sản khoa trên đàn bò của Trung tâm giống bò sữa Mộc Châu
• 3.2.3. Khảo sát viêm vú cận lâm sàng bằng phương pháp CMT trên đàn bò của Trung tâm giống bò sữa Mộc Châu
• 3.2.4. Xác định vị trí lá vú của bò bị viêm vú cận lâm sàng bằng CMT
• 3.2.5. Xác định số vú bị viêm/bò
• 3.2.6. Xác định ảnh hưởng giữa lứa đẻ và bệnh viêm vú lâm sàng
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp điều tra tình hình
• 3.3.2. Phương pháp tính tuổi phối giống lần đầu, tuổi đẻ lần đầu
• 3.3.3. Phương pháp tính thời gian động dục lại sau khi đẻ
• 3.3.4. Phương pháp tính khoảng cách giữa hai lứa đẻ
• 3.3.5. Phương pháp chia mùa vụ
• 3.3.6. Phương pháp xác định bò bị viêm vú lâm sàng
• 3.3.7. Phương pháp xác định viêm vú cận lâm sàng
• 3.3.8. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Cơ cấu đàn bò sữa theo độ tuổi của Trung tâm trong 2 năm 2021 - 2022
• 4.2. Cơ cấu giống bò sữa của Trung tâm giống bò sữa Mộc Châu năm 2021 – 2022
• 4.3. Kết quả thống kê một số chỉ tiêu sinh sản của đàn bò tại Trung tâm
• 4.4. Kết quả điều tra bệnh viêm vú lâm sàng và các bệnh sản khoa trên đàn bò của Trung tâm giống bò sữa Mộc Châu
• 4.5. Kết quả khảo sát viêm vú cận lâm sàng bằng phương pháp CMT trên đàn bò của Trung tâm giống bò sữa Mộc Châu
• 4.6. Kết quả xác định vị trí lá vú của bò bị viêm vú cận lâm sàng bằng CMT
• 4.7. Kết quả số vú bị viêm/bò
• 4.8. Kết quả ảnh hưởng giữa lứa đẻ và bệnh viêm vú lâm sàng
• 4.9. Kết quả điều trị bệnh viêm vú
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về bệnh viêm vú ở bò sữa tại Mộc Châu

Bệnh viêm vú ở bò sữa là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong ngành chăn nuôi bò sữa tại Mộc Châu. Tình hình bệnh lý này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của đàn bò mà còn gây thiệt hại lớn về kinh tế cho người chăn nuôi. Theo thống kê, tỷ lệ bò mắc bệnh viêm vú chiếm khoảng 40-50% tổng đàn bò sữa. Việc nghiên cứu và điều trị bệnh viêm vú là cần thiết để nâng cao năng suất và chất lượng sữa.

1.1. Khái niệm và phân loại bệnh viêm vú

Bệnh viêm vú ở bò sữa được chia thành hai loại chính: viêm vú cấp tính và viêm vú mãn tính. Viêm vú cấp tính thường xảy ra đột ngột, trong khi viêm vú mãn tính diễn ra từ từ và kéo dài. Việc phân loại này giúp xác định phương pháp điều trị phù hợp.

1.2. Nguyên nhân gây bệnh viêm vú ở bò sữa

Nguyên nhân chính gây bệnh viêm vú bao gồm vi khuẩn, virus và các yếu tố môi trường. Vi khuẩn như Staphylococcus aureus và Escherichia coli là những tác nhân phổ biến nhất. Ngoài ra, điều kiện chăm sóc và dinh dưỡng cũng ảnh hưởng đến sự phát triển của bệnh.

II. Thách thức trong việc điều trị bệnh viêm vú ở bò sữa

Việc điều trị bệnh viêm vú ở bò sữa gặp nhiều thách thức. Một trong những khó khăn lớn nhất là việc chẩn đoán chính xác tình trạng bệnh. Nhiều trường hợp viêm vú không có triệu chứng rõ ràng, dẫn đến việc điều trị không hiệu quả. Hơn nữa, chi phí điều trị cao cũng là một rào cản lớn cho người chăn nuôi.

2.1. Triệu chứng bệnh viêm vú ở bò sữa

Triệu chứng của bệnh viêm vú bao gồm sưng tấy, đỏ và đau ở vùng vú. Bò có thể giảm sản lượng sữa và có thể xuất hiện mủ trong sữa. Việc nhận diện sớm các triệu chứng này là rất quan trọng để có biện pháp điều trị kịp thời.

2.2. Khó khăn trong việc chẩn đoán bệnh

Chẩn đoán bệnh viêm vú thường dựa vào các phương pháp như California Mastitis Test (CMT). Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng cho kết quả chính xác. Điều này đòi hỏi người chăn nuôi cần có kiến thức và kinh nghiệm để nhận diện bệnh.

III. Phương pháp điều trị bệnh viêm vú hiệu quả

Để điều trị bệnh viêm vú ở bò sữa, cần áp dụng các phương pháp khoa học và hiệu quả. Việc sử dụng kháng sinh và các loại thuốc chống viêm là phổ biến. Tuy nhiên, cần phải có sự chỉ định của bác sĩ thú y để đảm bảo an toàn cho sức khỏe của bò và chất lượng sữa.

3.1. Sử dụng kháng sinh trong điều trị

Kháng sinh được sử dụng để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh. Việc lựa chọn loại kháng sinh phù hợp là rất quan trọng để đạt hiệu quả điều trị cao nhất. Cần tuân thủ đúng liều lượng và thời gian điều trị để tránh tình trạng kháng thuốc.

3.2. Các biện pháp hỗ trợ điều trị

Ngoài việc sử dụng thuốc, các biện pháp hỗ trợ như dinh dưỡng hợp lý và chăm sóc sức khỏe cũng rất quan trọng. Cung cấp thực phẩm giàu dinh dưỡng giúp tăng cường sức đề kháng cho bò, từ đó hỗ trợ quá trình hồi phục.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Mộc Châu

Nghiên cứu về bệnh viêm vú ở bò sữa tại Mộc Châu đã cho thấy nhiều kết quả khả quan. Việc áp dụng các phác đồ điều trị hiệu quả đã giúp giảm tỷ lệ bò mắc bệnh và nâng cao sản lượng sữa. Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc cải thiện điều kiện chăm sóc và dinh dưỡng có tác động tích cực đến sức khỏe của đàn bò.

4.1. Kết quả điều trị bệnh viêm vú

Kết quả điều trị bệnh viêm vú tại Công ty CP giống bò sữa Mộc Châu cho thấy tỷ lệ hồi phục cao. Nhiều bò sau khi điều trị đã trở lại sản xuất sữa bình thường, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

4.2. Khuyến cáo cho người chăn nuôi

Người chăn nuôi cần thường xuyên theo dõi sức khỏe của bò, áp dụng các biện pháp phòng ngừa bệnh viêm vú. Việc tham gia các lớp tập huấn về kỹ thuật chăm sóc bò sữa cũng rất cần thiết để nâng cao kiến thức và kỹ năng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai trong nghiên cứu bệnh viêm vú

Bệnh viêm vú ở bò sữa là một vấn đề cần được quan tâm và nghiên cứu sâu hơn. Các biện pháp điều trị hiện tại đã cho thấy hiệu quả, nhưng vẫn cần tiếp tục cải tiến và phát triển các phương pháp mới. Tương lai, việc ứng dụng công nghệ mới trong chẩn đoán và điều trị bệnh sẽ mở ra nhiều cơ hội cho ngành chăn nuôi bò sữa.

5.1. Tương lai của nghiên cứu bệnh viêm vú

Nghiên cứu về bệnh viêm vú cần được tiếp tục để tìm ra các phương pháp điều trị hiệu quả hơn. Việc áp dụng công nghệ sinh học và các phương pháp mới sẽ giúp nâng cao chất lượng sữa và sức khỏe của bò.

5.2. Khuyến khích hợp tác nghiên cứu

Cần khuyến khích sự hợp tác giữa các nhà nghiên cứu, cơ sở chăn nuôi và các tổ chức để chia sẻ thông tin và kinh nghiệm. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong việc phòng ngừa và điều trị bệnh viêm vú ở bò sữa.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi bò sữa tại Việt Nam trong những năm qua đã có bước phát triển nhanh về số lượng và chất lượng đàn giống. Các giống bò lai F1, F2 dần được thay thế bằng bò lai F3 và các giống bò cao sản nhập khẩu, góp phần gia tăng sản lượng sữa tươi nội địa. Tuy nhiên, cùng với quá trình thâm canh, người chăn nuôi phải đối mặt với nhiều thách thức về dịch bệnh. Trong khi các bệnh truyền nhiễm và ký sinh trùng đã được kiểm soát tương đối tốt nhờ vaccine và quy trình tẩy trừ định kỳ, nhóm bệnh sản khoa và bệnh viêm vú vẫn xảy ra thường xuyên, khó dự báo trước.

Theo các số liệu tổng quan được tác giả dẫn giải, tại Việt Nam, tỷ lệ bò mắc bệnh viêm vú chiếm khoảng 40% đến 50% tổng đàn. Tổn thất kinh tế do bệnh viêm vú gây ra cao gấp 2 lần so với bệnh vô sinh cùng các bệnh sản khoa khác, đồng thời chiếm tới khoảng 20% tổng chi phí thú y trong quá trình chăn nuôi. Nhằm đánh giá thực trạng dịch bệnh và kiểm soát tổn thất tại một trong những vùng chăn nuôi trọng điểm phía Bắc, đề tài "Nghiên cứu bệnh viêm vú bò sữa và phác đồ điều trị tại Công ty Cổ phần giống bò sữa Mộc Châu, tỉnh Sơn La" đã được thực hiện.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể gồm:

1. Đánh giá bao quát tình hình chăn nuôi, cơ cấu đàn và một số chỉ tiêu sinh sản của đàn bò sữa tại cơ sở.
2. Bổ sung nguồn tài liệu thực tiễn về bệnh viêm vú lâm sàng và cận lâm sàng trên đàn bò sữa nuôi tại cao nguyên Mộc Châu.
3. Xác định tỷ lệ mắc bệnh, các yếu tố ảnh hưởng và khảo nghiệm xây dựng phác đồ điều trị viêm vú hiệu quả, phù hợp với thực tiễn sản xuất.

Nội dung nghiên cứu tập trung vào 7 nhiệm vụ cụ thể:

1. Điều tra tình hình chăn nuôi bò sữa và một số chỉ tiêu sinh sản (cơ cấu giống, độ tuổi, tuổi phối giống lần đầu, tuổi đẻ lần đầu, thời gian động dục lại sau đẻ, khoảng cách giữa hai lứa đẻ).
2. Điều tra tỷ lệ mắc bệnh viêm vú lâm sàng và các bệnh sản khoa trên đàn bò.
3. Khảo sát bệnh viêm vú cận lâm sàng bằng phương pháp thử CMT (California Mastitis Test).
4. Xác định vị trí lá vú của bò bị viêm vú cận lâm sàng bằng CMT.
5. Xác định số lượng lá vú bị viêm trên một cá thể bò.
6. Xác định mối liên hệ giữa lứa đẻ và bệnh viêm vú lâm sàng.
7. Đánh giá hiệu quả các phác đồ điều trị bệnh viêm vú tại cơ sở.

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn bò lai hướng sữa Holstein Friesian (HF) các thế hệ F1, F2, F3 đang trong chu kỳ khai thác sữa, bao gồm những cá thể khỏe mạnh, nghi mắc bệnh và đang mắc bệnh viêm vú.
• Địa điểm nghiên cứu: Công ty Cổ phần giống bò sữa Mộc Châu, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La.
• Thời gian thực hiện: Từ ngày 05/06/2022 đến ngày 07/12/2022.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết và pháp lý

Khóa luận vận dụng hệ thống cơ sở lý luận chuyên ngành Chăn nuôi - Thú y kết hợp các căn cứ pháp lý và thực tiễn:

• Căn cứ chủ trương, chính sách: Quyết định số 167/2001/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về chính sách phát triển chăn nuôi bò sữa tại Việt Nam, tạo tiền đề cho quá trình chuyển dịch chăn nuôi nông hộ tại Mộc Châu.
• Cơ sở sinh lý và giải phẫu: Đặc điểm cấu tạo tuyến vú bò sữa với hơn 80.000 nang tuyến/cm³, hệ thống ống dẫn, bể chứa và cơ thắt đầu núm vú; cơ chế phân tiết sữa và phản xạ thải sữa dưới tác động của hormone Oxytocin từ thùy sau tuyến yên với thời gian tác dụng hữu hiệu trong khoảng 5 - 6 phút.
• Bệnh học viêm vú: Cơ chế phát sinh bệnh do tương tác giữa ba nhóm nguyên nhân: bản thân bò (đặc điểm giải phẫu bầu vú, sức đề kháng), vi sinh vật (Streptococcus agalactiae, Streptococcus uberis, Staphylococcus aureus, Escherichia coli...) và môi trường chuồng trại, dinh dưỡng (dư thừa nitơ phi protein trên 180g urê/con/ngày, tỷ lệ thức ăn tinh cao 40%, thiếu hụt Vitamin E và Selenium). Phân loại bệnh theo thể lâm sàng (quá cấp tính, cấp tính, bán cấp tính, mạn tính; thể thanh dịch, cata, có mủ, có máu, hoại tử) và thể cận lâm sàng.
• Phương pháp chẩn đoán chuyên khoa: Nguyên lý biến đổi lý hóa của sữa viêm gồm chẩn đoán bằng giấy chỉ thị màu Bovivet (Bromothymol, Nitragine), phương pháp thử cồn 70° - 75°, phản ứng Blue Methylen, máy đo điện trở, máy đếm tế bào thân (Somatic Cell Counter) và phương pháp CMT.

Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận sử dụng kết hợp các phương pháp điều tra dịch tễ học thú y và chẩn đoán lâm sàng - cận lâm sàng:

• Phương pháp thu thập dữ liệu hồi cứu: Thu thập số liệu thống kê cơ cấu đàn, tiêm phòng định kỳ, báo cáo chu chuyển đàn hàng tháng và sổ theo dõi phối giống - sinh sản tại Phòng Kỹ thuật của Công ty trong 2 năm (2021 - 2022).
• Phương pháp xác định chỉ tiêu sinh sản:
  • Tuổi phối giống lần đầu và tuổi đẻ lần đầu tính theo tháng từ ngày sinh.
  • Thời gian động dục lại sau đẻ tính theo ngày từ lúc đẻ đến lần động dục đầu tiên.
  • Khoảng cách giữa hai lứa đẻ tính bằng khoảng thời gian giữa hai lần sinh liên tiếp.
• Phương pháp khám lâm sàng: Quan sát đối xứng 4 lá vú, tình trạng da, núm vú, sờ nắn các mô tuyến và hạch lâm ba sau vú; kiểm tra tính chất cảm quan của sữa (màu sắc, mùi, độ nhớt, cặn vón).
• Phương pháp thử CMT (California Mastitis Test): Lấy mẫu sữa tại 4 lá vú riêng biệt vào các buổi sáng. Quy ước vị trí núm vú: A (trước - trái), B (sau - trái), C (trước - phải), D (sau - phải). Sau khi vắt bỏ tia sữa đầu, lấy 2ml sữa từ mỗi núm vú cho vào ô tương ứng trên khay thử, bổ sung 2ml dung dịch thuốc thử CMT (tỷ lệ 1:1), xoay tròn đĩa và đọc kết quả dựa trên sự tạo gel nhớt cùng sự đổi màu của chỉ thị (từ âm tính -, nghi ngờ ±, đến dương tính +, ++, +++, ++++).
• Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê mô tả, tính giá trị trung bình ($\bar{X}$), sai số chuẩn ($SE$), tỷ lệ phần trăm (%) bằng phần mềm chuyên dụng trong chăn nuôi.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh ngành sữa Việt Nam đang tái cơ cấu đàn giống hướng cao sản. Khái quát thiệt hại kinh tế do bệnh viêm vú và bệnh sản khoa gây ra cho các đơn vị chăn nuôi tập trung và nông hộ. Xác định rõ mục đích, yêu cầu khoa học, ý nghĩa thực tiễn của việc khảo sát dịch tễ và đánh giá phác đồ điều trị viêm vú tại Mộc Châu.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa toàn diện các tài liệu khoa học liên quan:

• Tổng quan cơ sở: Quá trình hình thành và phát triển của Công ty Cổ phần giống bò sữa Mộc Châu (thành lập năm 1993, quản lý 135 hộ liên kết, 2 trại chăn nuôi, 2 hợp tác xã, trạm nghiên cứu đồng cỏ diện tích 350 ha). Điều kiện khí hậu cao nguyên ôn hòa (nhiệt độ trung bình 18 - 20°C, lượng mưa 1.600 mm, độ ẩm 85%).
• Tình hình chăn nuôi bò sữa: Lịch sử phát triển đàn bò sữa tại Việt Nam từ năm 1962 và diễn biến đàn bò sữa Mộc Châu; mức độ cơ giới hóa (85% hộ dùng máy thái cỏ, 65% dùng máy vắt sữa).
• Cơ sở khoa học về tuyến vú và tiết sữa: Giải phẫu cấu tạo hệ thống nang tuyến, hệ cơ trơn, mạch quản, hệ lâm ba và cơ chế tiết sữa theo chu kỳ 305 ngày, giai đoạn cạn sữa 45 - 60 ngày.
• Bệnh học viêm vú: Chi tiết các nhóm căn nguyên gây bệnh (vi sinh vật, môi trường, chế độ dinh dưỡng, thao tác vắt sữa), các thể bệnh lâm sàng, biến chứng teo/xơ cứng/hoại tử và các phương pháp phát hiện bệnh.
• Tổng quan nghiên cứu trong và ngoài nước: Trích dẫn các công trình kinh điển của Hungerford (1970), Schalm (1976), Anri Akita (2002), cùng các tác giả trong nước như Nguyễn Ngọc Nhiên (1986, 1996, 1999), Bạch Đăng Phong (1995), Trịnh Quang Phong (1998).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Mô tả chi tiết địa điểm, thời gian thực hiện, quy mô mẫu khảo sát trên đàn bò lai HF. Trình bày chuẩn hóa các công thức tính toán chỉ tiêu sinh sản, phương pháp phân loại mùa vụ (xuân, hạ, thu, đông), quy trình thao tác xét nghiệm CMT trên từng lá vú tại chuồng nuôi và quy chuẩn đánh giá đáp ứng lâm sàng đối với các phác đồ điều trị.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Trình bày toàn bộ số liệu thu thập qua các bảng thống kê và phân tích chuyên sâu:

• Cơ cấu đàn bò theo nhóm tuổi và cơ cấu giống trong hai năm 2021 - 2022.
• Thực trạng một số chỉ tiêu sinh sản quan trọng trên đàn bò theo dõi ($n = 30$).
• Tỷ lệ mắc bệnh viêm vú lâm sàng và mối tương quan với các bệnh sản khoa (sát nhau, viêm tử cung - âm đạo, bệnh buồng trứng).
• Kết quả khảo sát bệnh viêm vú cận lâm sàng bằng CMT trên 280 mẫu sữa ($n = 73$ bò).
• Phân tích vị trí lá vú mắc bệnh, số lượng vú viêm trên mỗi cá thể, ảnh hưởng của thứ tự lứa đẻ đến tỷ lệ mắc bệnh và hiệu quả của các phác đồ điều trị thực tế.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đưa ra các kết luận cô đọng rút ra từ kết quả nghiên cứu thực tế tại cơ sở; đề xuất các giải pháp kỹ thuật cụ thể về quản lý chăm sóc, vệ sinh vắt sữa, tầm soát định kỳ bằng CMT và phác đồ can thiệp thú y nhằm giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh viêm vú trên đàn bò sữa.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

1. Cơ cấu đàn bò và giống nuôi tại cơ sở

Qua số liệu hồi cứu 2 năm 2021 - 2022, quy mô đàn bò sữa của đơn vị tăng từ 393 con lên 445 con. Bò lai chiếm tỷ lệ tuyệt đối, phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương.

Bảng 1: Cơ cấu đàn bò sữa theo giống tại Công ty năm 2021 - 2022

Giống bò	Năm 2021 (Số con)	Tỷ lệ (%)	Năm 2022 (Số con)	Tỷ lệ (%)
F1 HF	3	0,76	2	0,45
F2 HF	14	3,56	16	3,59
F3 HF	368	93,64	415	93,27
HF thuần	0	0,00	1	0,22
Jersey (JS)	8	2,04	11	2,47
Tổng đàn	393	100,00	445	100,00

Cơ cấu theo nhóm tính biệt - lứa tuổi năm 2022 gồm: bò sinh sản chiếm 52,36% (233 con), bò tơ chiếm 14,61% (65 con), bê lỡ chiếm 18,65% (83 con) và bê non chiếm 14,38% (64 con).

2. Một số chỉ tiêu sinh sản của đàn bò

Theo dõi trên nhóm bò cái sinh sản ($n = 30$) thu được các chỉ tiêu sinh lý sinh sản cơ bản:

Bảng 2: Một số chỉ tiêu sinh sản của đàn bò tại cơ sở ($n = 30$)

Chỉ tiêu theo dõi	Đơn vị tính	Kết quả ($\bar{X} \pm SE$)	Khoảng biến động
Tuổi phối giống lần đầu	Tháng	18,39 ± 0,47	17,57 – 19,37
Tuổi đẻ lần đầu	Tháng	27,57 ± 0,47	26,75 – 28,56
Thời gian động dục lại sau đẻ	Ngày	109,27 ± 31,91	64 – 189
Khoảng cách giữa hai lứa đẻ	Ngày	450,73 ± 45,50	366 – 517

3. Tình hình mắc bệnh viêm vú lâm sàng và bệnh sản khoa

Tỷ lệ mắc các bệnh đường sinh sản và tuyến vú trên đàn bò sinh sản ở mức cao, trung bình đạt 62,22%.

Bảng 3: Tỷ lệ mắc bệnh viêm vú lâm sàng và các bệnh sản khoa (2021 - 2022)

Bệnh theo dõi	Năm 2021 ($n = 217$)	Tỷ lệ (%)	Năm 2022 ($n = 233$)	Tỷ lệ (%)	Trung bình ($n = 225$)	Tỷ lệ (%)
Viêm vú lâm sàng	45	20,73	46	19,74	45,5	20,22
Sát nhau	28	12,90	30	12,87	29,0	12,89
Viêm tử cung - âm đạo	15	6,91	13	5,58	14,0	6,22
Bệnh buồng trứng	48	22,12	55	23,61	51,5	22,89
Tổng số ca bệnh	136	62,67	144	61,18	140,0	62,22

Trong tổng số các ca bệnh sản khoa được ghi nhận, bệnh buồng trứng chiếm tỷ lệ cao nhất (36,79%), tiếp đến là bệnh viêm vú lâm sàng (32,50%), bệnh sát nhau (20,71%) và viêm tử cung - âm đạo (10,00%).

4. Kết quả khảo sát viêm vú cận lâm sàng bằng CMT

Thực hiện thử nghiệm CMT trực tiếp trên 280 mẫu núm vú từ 73 cá thể bò sữa thuộc 12 hộ chăn nuôi.

Bảng 4: Kết quả xét nghiệm viêm vú cận lâm sàng bằng CMT

Chỉ tiêu đánh giá	Số lượng mẫu	Tỷ lệ so với tổng mẫu (%)	Tỷ lệ trong nhóm dương tính (%)
Mẫu âm tính (-)	164	58,57	-
Mẫu dương tính (+ đến +++)	116	41,43	100,00
- Dương tính mức độ (+)	11	3,93	9,48
- Dương tính mức độ (++)	62	22,14	53,45
- Dương tính mức độ (+++)	43	15,36	37,07
- Dương tính mức độ (++++)	0	0,00	0,00
Tổng số mẫu kiểm tra	280	100,00	-

Tỷ lệ viêm vú cận lâm sàng tính trên số mẫu núm vú đạt 41,43%. Mức độ dương tính tập trung chủ yếu ở cấp độ ++ (53,45%) và cấp độ +++ (37,07%).

Đóng góp so với các nghiên cứu trước

• Về chỉ tiêu sinh sản: Kết quả khoảng cách lứa đẻ ($450,73 \pm 45,50$ ngày) của đàn bò lai F3 HF tại cơ sở cho thấy xu hướng được rút ngắn so với các công bố trước đây của Tăng Xuân Lưu và cs. (2004) trên bò lai 7/8 HF (461 ngày), đồng thời tiệm cận số liệu của Trần Thị Loan và cs. (2012) trên nhóm bò lai F3 (441,01 ngày). Điều này phản ánh khả năng thích nghi tốt của đàn bò lai qua nhiều thế hệ nuôi dưỡng tại Mộc Châu.
• Về tình hình viêm vú cận lâm sàng: Tỷ lệ dương tính CMT (41,43%) có sự tương đồng và khẳng định tính ổn định của quy luật dịch tễ khi so sánh với số liệu nghiên cứu năm 2012 tại cùng địa bàn (tỷ lệ toàn đàn là 41,32% và vụ thu là 41,38%).

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Tăng cường công tác vệ sinh chuồng trại, đảm bảo nền chuồng luôn khô ráo, sạch sẽ; thực hiện đúng quy trình kỹ thuật vắt sữa (vệ sinh bầu vú, nhúng núm vú bằng dung dịch sát trùng trước và sau khi vắt).
• Ứng dụng định kỳ phương pháp thử CMT tại chuồng vào các buổi sáng để phát hiện sớm các cá thể viêm vú thể cận lâm sàng, cách ly và điều trị kịp thời, tránh để bệnh chuyển sang thể lâm sàng mạn tính hoặc gây biến chứng teo xơ tuyến vú.
• Điều chỉnh khẩu phần ăn cân đối, tránh dư thừa nitơ phi protein hoặc lạm dụng thức ăn tinh quá mức; bổ sung đầy đủ premix khoáng, Vitamin E và Selenium nhằm nâng cao sức đề kháng tự nhiên của tuyến vú.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Phạm vi điều tra thực nghiệm cận lâm sàng mới thực hiện trên 73 cá thể bò ($280$ mẫu vú) tại 12 hộ chăn nuôi liên kết trong khoảng thời gian từ tháng 6 đến tháng 12/2022, chưa bao quát toàn bộ tổng đàn của công ty qua tất cả các mùa trong năm.
  • Khóa luận tập trung vào phương pháp chẩn đoán nhanh tại thực địa (CMT, khám lâm sàng) mà chưa thực hiện phân lập, định danh chi tiết từng chủng vi khuẩn gây bệnh trong phòng thí nghiệm và thử nghiệm kháng sinh đồ (Antibiogram) chuyên sâu cho từng ca bệnh.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng quy mô điều tra trên toàn bộ các tiểu khu chăn nuôi của công ty theo chu kỳ 12 tháng để đánh giá rõ nét hơn ảnh hưởng của yếu tố mùa vụ và tiểu khí hậu chuồng nuôi.
  • Kết hợp phân lập vi sinh vật từ các mẫu sữa dương tính CMT nặng (+++) để xác định tỷ lệ đề kháng kháng sinh của các chủng Staphylococcus aureus, Streptococcus, từ đó tối ưu hóa phác đồ điều trị đặc hiệu.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên, học viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Bác sĩ thú y cơ sở làm tài liệu tham khảo thực tập tốt nghiệp và nghiên cứu bệnh lý tuyến sữa.
  • Cán bộ kỹ thuật thú y, chủ trang trại và các hộ nông dân chăn nuôi bò sữa tại các vùng cao nguyên hoặc vùng chăn nuôi tập trung.
• Nội dung giá trị:
  • Quy trình chi tiết và bảng đối chiếu tiêu chuẩn thử nghiệm CMT tại chuồng bằng dụng cụ và hóa chất chuyên dụng.
  • Hệ thống dữ liệu thực nghiệm về cơ cấu bệnh sinh sản và các chỉ tiêu sinh lý sinh sản của bò lai hướng sữa HF F3 nuôi dưỡng trong điều kiện thực tế tại miền Bắc Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu giống của đàn bò sữa tại Công ty CP giống bò sữa Mộc Châu phân bố như thế nào trong giai đoạn 2021 - 2022?

Trong giai đoạn 2021 - 2022, đàn bò tại cơ sở có cơ cấu chủ yếu là bò lai F3 HF, chiếm 93,64% (368 con năm 2021) và 93,27% (415 con năm 2022). Giống bò lai F2 HF chiếm lần lượt 3,56% và 3,59%. Giống Jersey (JS) chiếm 2,04% và 2,47%. Bò lai F1 HF chiếm dưới 1% (0,76% và 0,45%), trong khi bò HF thuần chủng chỉ có 1 con vào năm 2022 (chiếm 0,22%).

2. Các chỉ tiêu sinh sản cơ bản của đàn bò theo dõi tại cơ sở đạt giá trị bao nhiêu?

Theo kết quả điều tra trên 30 cá thể bò sinh sản: tuổi phối giống lần đầu đạt trung bình $18,39 \pm 0,47$ tháng (biến động 17,57 – 19,37 tháng); tuổi đẻ lần đầu đạt $27,57 \pm 0,47$ tháng (biến động 26,75 – 28,56 tháng); thời gian động dục lại sau đẻ là $109,27 \pm 31,91$ ngày (biến động 64 – 189 ngày); và khoảng cách giữa hai lứa đẻ đạt $450,73 \pm 45,50$ ngày (biến động 366 – 517 ngày).

3. Tỷ lệ mắc bệnh viêm vú lâm sàng chiếm bao nhiêu phần trăm trong tổng đàn bò sinh sản và trong cơ cấu các bệnh sản khoa?

Tỷ lệ bò mắc bệnh viêm vú lâm sàng chiếm trung bình 20,22% tổng đàn bò trong độ tuổi sinh sản (20,73% năm 2021 và 19,74% năm 2022). Xét trong tổng số các ca mắc bệnh đường sinh sản và sản khoa tại cơ sở (trung bình 140 ca/năm, tỷ lệ 62,22%), bệnh viêm vú lâm sàng đứng thứ hai, chiếm tỷ trọng 32,50% (đứng sau bệnh buồng trứng với 36,79%).

4. Kết quả khảo sát bệnh viêm vú cận lâm sàng bằng phương pháp CMT cho thấy tỷ lệ dương tính là bao nhiêu?

Kiểm tra trên 280 mẫu sữa từ 73 con bò sữa cho thấy tỷ lệ mẫu âm tính là 58,57% (164 mẫu) và tỷ lệ mẫu dương tính với CMT là 41,43% (116 mẫu). Trong 116 mẫu dương tính, mức độ + chiếm 9,48% (11 mẫu), mức độ ++ chiếm tỷ lệ cao nhất với 53,45% (62 mẫu), mức độ +++ chiếm 37,07% (43 mẫu) và không ghi nhận mẫu nào ở cấp độ ++++.

5. Nguyên lý và quy trình thử nghiệm CMT tại trại được tác giả tiến hành như thế nào?

Xét nghiệm CMT dựa trên nguyên lý hoạt chất thuốc tẩy phá hủy màng tế bào bạch cầu trong sữa, giải phóng axit nucleic phản ứng với thuốc thử làm sữa biến tính tạo thành khối keo nhớt và đổi màu chỉ thị. Quy trình thực hiện gồm 4 bước: (1) Vắt bỏ vài tia sữa đầu, lấy đúng 2ml sữa từ mỗi núm vú vào 4 ô tương ứng (A, B, C, D) trên khay thử; (2) Cho 2ml dung dịch thuốc thử CMT vào từng ô; (3) Xoay tròn đĩa để trộn đều; (4) Đọc kết quả ngay dựa trên mức độ đông tụ, độ sệt nhớt và biến đổi màu sắc của hỗn hợp.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Dương Minh Hiếu đã phản ánh thực trạng dịch tễ bệnh viêm vú lâm sàng (20,22%) và viêm vú cận lâm sàng (41,43%) trên đàn bò lai F3 HF tại Công ty Cổ phần giống bò sữa Mộc Châu. Công trình cung cấp hệ thống số liệu thực nghiệm về các chỉ tiêu sinh sản, tỷ lệ bệnh sản khoa và chuẩn hóa thao tác chẩn đoán nhanh bằng CMT tại chuồng nuôi. Đây là tài liệu chuyên khảo có giá trị thực tiễn đối với công tác thú y và quản lý chăn nuôi bò sữa tại các nông hộ và trang trại hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Cùng với sự phát triển nhanh số lượng đàn bò trong nước, đàn bò sữa nước ta trong những năm gần đây tăng nhanh cả về số lượng và chất lượng. Các đàn bò lai F1, F2 dần được thay thế bằng đàn bò lai F3 và bò cao sản được nhập khẩu từ Mỹ, Úc… và vì thế sản lượng sữa tuơi sản xuất trong nước cũng tăng, đáp ứng được một phần nhu cầu tiêu dùng sữa tươi trong nước. Theo Cục Chăn nuôi - Bộ Nông nghiệp, tính đến hết năm 2014, số lượng bò sữa cả nước năm 2014 là 227. Sản lượng sữa trong nước sản xuất ước tính là 549.

Năm 2015 cả nước sản xuất 1,9 tỷ lít quy ra sữa tươi, tăng lên là 2,6 tỷ lít vào năm 2020 và 3,4 tỷ lít tới năm 2025. Tuy nhiên, song hành với ngành chăn nuôi luôn tồn tại các vấn đề như con giống, dinh dưỡng, kỹ thuật chăm sóc, bệnh tật và rác thải chăn nuôi. Trong đó bệnh tật là khâu khó giải quyết nhất, gây thiệt hại lớn nhất, và người chăn nuôi quan tâm nhiều nhất. Đầu tiên và quan trọng nhất phải kể đến nhóm các bệnh truyền nhiễm, tiếp đến là nhóm bệnh ký sinh trùng, các bệnh sản khoa và bệnh viêm vú bò sữa.

Đối với, những bệnh lây lan nhanh, mạnh, khó kiểm soát như bệnh truyền nhiễm thì đã có vaccine can thiệp rất hiệu quả, hay khó điều trị như bệnh ký sinh trùng thì luôn được người chăn nuôi phòng và tẩy trừ từ rất sớm nên 2 nhóm bệnh này thường ít xảy ra trên bò sữa. Duy chỉ có các bệnh sản khoa, bệnh về chân móng và bệnh viêm vú thì rất hay xảy ra trên bò sữa, mà thường không dự báo trước được, gây nhiều khó khăn cho người chăn nuôi. Trong đó, bệnh viêm vú là bệnh phổ biến nhất, gây tổn thất và tốn kém nhất trong số các bệnh của bò sữa trên thế giới. Ở Việt Nam, tỷ lệ bò bị mắc viêm vú chiếm khoảng 40 – 50% tổng đàn bò, tổn thất do bệnh 2 viêm vú lớn gấp 2 lần so với bệnh vô sinh và các bệnh sản khoa khác, chiếm tới khoảng 20% chi phí thú y trong quá trình sản xuất chăn nuôi.

Bệnh viêm vú đã và đang gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi bò sữa. Tại nước ta, đã có nhiều đề tài nghiên cứu và nhiều tài liệu viết về bệnh viêm vú bò sữa. Tuy nhiên, bệnh viêm vú trong những năm qua vẫn chưa được kiểm soát hiệu quả. Xuất phát từ những yêu cầu trên, dưới sự hướng dẫn của thầy giáo Nguyễn Quang Tính, tôi tiến hành đề tài:“ Nghiên cứu bệnh viêm vú ở bò sữa và phác đồ điều trị tại Công ty CP giống bò sữa Mộc Châu, tỉnh Sơn La”.

Mục đích đề tài và yêu cầu của đề tài Có được cái nhìn bao quát hơn về bệnh viêm vú bò sữa Bổ sung thêm tài liệu về bệnh viêm vú bò sữa Xây dựng phác đồ điều trị hiệu quả 1. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Từ tình hình mắc bệnh và tỷ lệ mắc bệnh viêm vú bò sữa từ đó đưa ra những phác đồ điều trị hiệu quả, kinh tế và là cơ sở khoa học cho những biện pháp phòng, trị bệnh có hiệu quả.Ý nghĩa thực tiễn - Xác định hiệu lực của một số loại thuốc trong điều trị bệnh viêm vú bò sữa trên thực tiễn chăn nuôi. - Nâng cao kiến thức thực tiễn, tăng khả năng tiếp xúc với thực tế chăn nuôi, điều trị bệnh cho bò sữa từ đó nâng cao và củng cố kiến thức của bản thân.

- Từ kết quả của đề tài để đưa ra những khuyến cáo giúp cho người chăn nuôi hạn chế được những thiệt hại do bệnh gây ra. 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cở sở nơi thực tập 2. Vài nét cơ bản về Công ty CP giống bò sữa Mộc Châu, tỉnh Sơn La Công ty CP giống bò sữa Mộc Châu, tỉnh Sơn La được thành lập năm 1993, do ông Trần Công Chiến làm giám đốc.

Công ty hiện đang quản lý 135 hộ gia đình Công ty có 43 cán bộ công nhân viên chức, biên chế thành 2 trại chăn nuôi. Công ty quản lý 2 hợp tác xã chăn nuôi bò sữa, 1 xưởng chế biến nhỏ, 1 Trạm nghiên cứu đồng cỏ, 1 Trạm xá, 5 phòng ban chức năng phục vụ cho công tác nghiên cứu và sản xuất. Mộc Châu, với điều kiện tự nhiên và khí hậu thích hợp, đã được quy hoạch thành vùng chăn nuôi bò sữa từ thời Pháp thuộc và đã trở thành “cái nôi” của ngành chăn nuôi bò sữa ở miền Bắc Việt Nam. Đặc biệt từ khi Quyết định 167/2001/QĐ-TT được bạn hành, chăn nuôi bò sữa ở Mộc Châu đã phát triển rất nhanh ở quy mô hộ gia đình.

Trong nhiều năm qua, Trung tâm khuyến nông Quốc gia có sự hợp tác thường xuyên và chặt chẽ với Công ty CP giống bò sữa Mộc Châu, tỉnh Sơn La trong việc tổ chức các lớp đào tạo tập huấn cho bà con nông dân, cán bộ khuyến nông các tỉnh; in ấn sách kỹ thuật, tờ rơi… Trong thời gian tới, Công ty tăng cường tổ chức các lớp đào tạo huấn luyện nhằm chuyển giao các kết quả nghiên cứu khoa học công nghệ đến bà con nông dân, cán bộ khuyến nông đạt hiệu quả cao. Công ty CP giống bò sữa Mộc Châu, tỉnh Sơn La được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, đã có chính sách đầu tư để thúc đẩy đàn bò sữa lên, 4 vì vậy sản lượng sữa của cả nước cũng như trong vùng Mộc Châu tăng lên đáng kể. Bên cạnh đó Công ty với sự hợp tác Quốc tế để phát triển bò sữa với các tổ chức: Thế giới trong Hài Hòa, JICA – Nhật Bản đội ngũ kỹ thuật trong Công ty được tham gia huấn luyện nâng cao tay nghề và cung cấp các thiết bị kỹ thuật để nghiên cứu và chăm sóc sức khỏe cho đàn bò sữa thuộc Công ty. Chính nhờ được đầu tư đầy đủ, quản lý chặt chẽ và sự chỉ đạo tốt của Công ty mà sức khỏe của bò được cải thiện nhiều, sản lượng sữa ngày càng được nâng cao cả về chất lượng và số lượng.

Điều kiện tự nhiên * Vị trí địa lý Công ty CP giống bò sữa Mộc Châu đóng trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Mộc Châu là huyện miền núi, cao nguyên và biên giới, nằm ở hướng Đông Nam của tỉnh Sơn La, cách Sơn La 180 km về hướng Tây Bắc, diện tích tự nhiên là 1.081,66 km2, chiếm 7,49% diện tích của tỉnh Sơn La, đứng thứ 8 trong số 12 huyện, thành phố của tỉnh Sơn La. Huyện Mộc Châu có Quốc lộ 6, 43 đi qua, có chung đường biên giới với Việt Nam - Lào dài 40,6 km. Mộc Châu có đặc điểm đặc trưng địa hình vùng miền núi Tây Bắc, chia cắt phức tạp, nằm trên hệ thống núi đá vôi, có cao nguyên Mộc Châu với địa hình tương đối bằng phẳng, đất đai màu mỡ, khí hậu mát mẻ, độ cao trung bình khoảng 1.050 m so với mặt nước biển.

Mộc Châu có cả bốn mùa rõ rệt, với đặc điểm nổi bật là vùng khí hậu cao nguyên ôn hòa, mát mẻ quanh năm. Nhiệt độ trung bình/năm khoảng 18- 200C, lượng mưa trung bình/năm khoảng 1.600 mm và độ ẩm không khí trung bình 85%. Cao nguyên Mộc Châu diện tích rộng lớn với điều kiện khí hậu mát mẻ, có vị trí thuận lợi cách Sơn La 180 km, cách Sơn La 120 km, đủ gần để khách 5 đến, đủ xa để khách ở lại; Hệ sinh thái đa dạng, trong đó đặt biệt là vùng thảo nguyên cảnh quan đẹp (đồng cỏ, vườn hoa), khí hậu ôn hòa, với các điểm danh thắng Ngũ Động bản Ôn, thác Dải Yếm, đỉnh Pha Luông, khu hồ sinh thái rừng thông bản Áng, đồi chè, vườn đào, vườn mận, trang trại chăn nuôi bò sữa. Điều kiện kinh tế - chính trị - xã hội * Tình hình xã hội Nhìn chung tình hình dân cư quanh Công ty còn nghèo, chưa phát triển so với các xã khác của huyện, nhưng mấy năm trở lại đây với sự phát triển của nghề chăn nuôi bò sữa nhiều hộ nông dân đã thoát nghèo và coi nghề chăn nuôi bò sữa là nghề làm giàu và họ quyết định chuyển diện tích trồng lúa, chè, sắn sang chuyên canh trồng cỏ.

Cũng nhờ nghề nuôi bò sữa mà đời sống của nhân dân ngày càng được cải thiện. * Tình hình phát triển kinh tế Quá trình hoạt động và nghiên cứu của Công ty dựa trên nguồn vốn của nhà nước cấp. Mọi chính sách đối với người lao động đều được giải quyết theo đúng quy định của pháp luật do vậy tạo được tâm lý thoải mái và tin tưởng cho người lao động * Cơ cấu tổ chức quản lý của Công ty Công ty có 43 cán bộ công nhân viên chức biên chế thành 2 trại chăn nuôi. Trong đó: + Trình độ tiến sĩ: 01 + Thạc sĩ: 06 + Kĩ sư: 31 + Công nhân: 05 Công ty quản lý 2 hợp tác xã chăn nuôi bò sữa, 1 xưởng chế biến nhỏ, 1 trạm nghiên cứu đồng cỏ, 1 trạm xá, 5 phòng ban chức năng phục vụ cho 6 công tác nghiên cứu và sản xuất.

Tình hình sản xuất của cơ sở 2. Tình hình chăn nuôi bò sữa tại Việt Nam. Chăn nuôi bò sữa ở Việt Nam đã bắt đầu từ hơn nữa thế kỷ trước, vào năm 1962 nước ta nhập 30 con bò lang trắng đen từ Trung Quốc, nuôi tại Mộc Châu, năng suất chưa tới 2000kg/chu kì, sau đó chuyển lên Mộc Châu, năng suất đạt trên 3000kg/chu kì. Từ năm 1970 - 1978 nhập thêm khoảng 1900 con bò HF từ Cuba, nuôi tại nông trường Mộc Châu tỉnh Sơn La (phía Bắc) và Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng (phía Nam), năng suất đạt từ 3800 - 4200kg/chu kì (Nguyễn Văn Thưởng, 2006).

Năm 1985 cả nước có 5,8 nghìn bò sữa nuôi tập trung trong các trại của nhà nước. Năm 1990 hình thức chăn nuôi nông hộ bắt đầu được áp dụng tại Việt Nam và chăn nuôi bò sữa lúc đó mới thực sự phát triển từ năm 2001 đến 2005, để đáp ứng nhu cầu con giống, Bộ NN - PTNT đã nhập từ Mỹ 192 con HF và Jersey thuần, đực và cái, nuôi tại Mộc Châu để xây dựng đàn hạt nhân cái và sản xuất tinh bò đực. Một số tỉnh và trại tư nhân cũng nhập 10.164 con HF thuần và con lai HF x Jersey từ Úc (8815con), New Zealand (1149 con) và cả Thailand (200 con) để khai thác sữa (Cục Chăn nuôi, 2006). Năm 2004 tổng đàn bò sữa gấp 2,73 lần so với năm 2000.