CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU .1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÂY DƯA HẤU .1 Nguồn gốc và sự phân bố cây dưa hấu .2 Đặc điểm hình thái và sinh lý cây dưa hấu .3 Giá trị dinh dưỡng và kinh tế của cây dưa hấu .2 TÌNH HÌNH SẢN XUẤT DƯA HẤU TRÊN THẾ GIỚI, TẠI VIỆT NAM VÀ PHÚ YÊN .3 NGHIÊN CỨU VỀ BỆNH NỨT THÂN CHẢY NHỰA TRÊN CÂY DƯA HẤU DO NẤM Didymella bryoniae GÂY RA .1 Vị trí phân loại nấm Didymella bryoniae .2 Đặc điểm hình thái và di truyền nấm Didymella bryoniae.3 Bệnh nứt thân chảy nhựa trên cây dưa hấu do nấm Didymella bryoniae gây ra .4 Các nghiên cứu về nấm Didymella bryoniae trên Thế giới và Việt Nam .4 BIỆN PHÁP SINH HỌC TRONG PHÒNG TRỪ TÁC NHÂN GÂY BỆNH .1 Vi khuẩn Bacillus và khả năng kiểm soát tác nhân gây bệnh cây trồng .2 Vi khuẩn Bacillus và khả năng kích thích sinh trưởng thực vật. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU .2 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU .3 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU .4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Điều tra, đánh giá tình hình sản xuất và sâu bệnh gây hại trên dưa hấu tại Phú Yên.2 Thu thập, phân lập và định danh tác nhân gây bệnh nứt thân chảy nhựa trên cây dưa hấu.3 Đánh giá khả năng xâm nhiễm, gây bệnh và gây hại cây dưa hấu của các dòng nấm Didymella bryoniae thu thập tại Phú Yên .4 Đánh giá khả năng kiểm soát sự phát triển nấm Didymella bryoniae của một số chủng vi khuẩn Bacillus spp. trong điều kiện in vitro .5 Đánh giá khả năng hạn chế bệnh nứt thân chảy nhựa do nấm Didymella bryoniae của một số chủng vi khuẩn Bacillus spp. trong điều kiện nhà lưới có lây nhiễm bệnh nhân tạo.6 Hiệu quả hạn chế bệnh nứt thân chảy nhựa do nấm Didymella bryoniae gây ra và kích thích sinh trưởng cây dưa hấu của một số chủng vi khuẩn Bacillus spp.
chọn lọc điều kiện ngoài đồng ruộng .7 Đánh giá khả năng kích thích sự sinh trưởng và phát triển cây dưa hấu của một số chủng vi khuẩn Bacillus spp. trong điều kiện in vitro .8 Đánh giá khả năng kích thích sự tăng trưởng và phát triển của cây dưa hấu của một số chủng vi khuẩn Bacillus spp. chọn lọc trong điều kiện nhà lưới .9 Đánh giá khả năng kích thích sự tăng trưởng và phát triển của cây dưa hấu của một số chủng vi khuẩn Bacillus spp. chọn lọc trong điều kiện ngoài đồng ruộng .10 Phân lập hoạt chất điều hòa tăng trưởng thực vật nội sinh từ chủng vi khuẩn Bacillus spp.11 Xử lý số liệu.
KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN .1 TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ CÁC ĐỐI TƯỢNG SINH VẬT GÂY HẠI TRÊN CÂY DƯA HẤU TẠI PHÚ YÊN .1 Thời vụ gieo trồng và cơ cấu giống dưa hấu tại Phú Yên .2 Công thức luân canh dưa hấu ở Phú Yên .3 Tình hình sâu, bệnh hại cây dưa hấu ở Phú Yên .2 KẾT QUẢ THU THẬP, PHÂN LẬP VÀ ĐỊNH DANH TÁC NHÂN GÂY BỆNH NỨT THÂN CHẢY NHỰA CÂY DƯA HẤU .1 Kết quả đánh giá các triệu chứng bệnh nứt thân chảy nhựa do nấm Didymella bryoniae gây ra trên cây dưa hấu ngoài đồng ruộng .2 Kết quả khảo sát đặc điểm hình thái của tác nhân gây bệnh nứt thân chảy nhựa cây dưa hấu bằng hình thái .3 Kết quả định danh tác nhân gây bệnh nứt thân chảy nhựa trên cây dưa hấu bằng kỹ thuật sinh học phân tử .3 KHẢ NĂNG XÂM NHIỄM, GÂY BỆNH VÀ GÂY HẠI CÂY DƯA HẤU CỦA NẤM Didymella bryoniae THU THẬP VÀ PHÂN LẬP TẠI PHÚ YÊN TRONG ĐIỀU KIỆN NHÀ LƯỚI.1 Khả năng xâm nhiễm tự nhiên hay có tác động cơ học của nấm Didymella bryoniae thu thập và phân lập tại Phú Yên trong điều kiện nhà lưới .2 Khả năng gây bệnh và gây hại cây dưa hấu của nấm Didymella bryoniae thu thập và phân lập tại Phú Yên trong điều kiện nhà lưới .4 KHẢ NĂNG KIỂM SOÁT SỰ PHÁT TRIỂN NẤM Didymella bryoniae CỦA MỘT SỐ CHỦNG VI KHUẨN Bacillus spp. TRONG ĐIỀU KIỆN IN VITRO .5 KHẢ NĂNG HẠN CHẾ BỆNH NỨT THÂN CHẢY NHỰA DO NẤM DIDYMELLA BRYONIAE CỦA MỘT SỐ CHỦNG VI KHUẨN Bacillus spp. TRONG ĐIỀU KIỆN NHÀ LƯỚI CÓ LÂY NHIỄM BỆNH NHÂN TẠO .6 HIỆU QUẢ HẠN CHẾ BỆNH NỨT THÂN CHẢY NHỰA DO NẤM Didymella bryoniae CỦA MỘT SỐ CHỦNG VI KHUẨN Bacillus spp. ĐIỀU KIỆN NGOÀI ĐỒNG RUỘNG .7 KHẢ NĂNG KÍCH THÍCH TĂNG TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN CÂY DƯA HẤU CỦA MỘT SỐ CHỦNG VI KHUẨN Bacillus spp.
TRONG ĐIỀU KIỆN IN VITRO .1 Ảnh hưởng của vi khuẩn Bacillus spp. đến tỷ lệ nẩy mầm của hạt dưa hấu .2 Ảnh hưởng của vi khuẩn Bacillus spp. đến chiều dài rễ mầm, chiều dài thân mầm .8 KHẢ NĂNG KÍCH THÍCH TĂNG TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CÂY DƯA HẤU CỦA MỘT SỐ CHỦNG VI KHUẨN Bacillus spp. TRONG ĐIỀU KIỆN NHÀ LƯỚI .9 HIỆU QUẢ KÍCH THÍCH SỰ SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN CÂY DƯA HẤU CỦA MỘT SỐ CHỦNG VI KHUẨN Bacillus spp.
Ở ĐIỀU KIỆN ĐỒNG RUỘNG .1 Ảnh hưởng của một số chủng vi khuẩn Bacillus spp. đến chiều dài cây dưa hấu99 3.2 Ảnh hưởng của một số chủng vi khuẩn Bacillus spp. đến số lá trên cây dưa hấu .3 Ảnh hưởng của một số chủng vi khuẩn Bacillus spp. đến đến sự ra hoa của cây dưa hấu.10 HOẠT CHẤT LIÊN QUAN ĐẾN KHẢ NĂNG KÍCH THÍCH SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN CÂY DƯA HẤU CỦA CHỦNG VI KHUẨN Bacillus spp.105 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ .110 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 111 TÀI LIỆU THAM KHẢO .112 ix DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1 Top 15 quốc gia sản xuất dưa hấu lớn nhất Thế giới năm 2021 .2 Tình hình sản xuất dưa hấu ở Phú Yên trong giai đoạn 2014 - 2021 .3 Diện tích sản xuất dưa hấu (ha) tại các địa phương ở Phú Yên trong giai đoạn 2014 - 2021 .4 Primer và điều kiện phản ứng PCR để xác định Didymella bryoniae .1 Địa điểm thu thập các chủng vi khuẩn được sử dụng trong nghiên cứu .1 Thời vụ gieo trồng dưa hấu chính tại Phú Yên năm 2018 - 2019 .2 Diện tích sản xuất dưa hấu (ha) tại các địa phương ở Phú Yên giai đoạn năm 2014 - 2021 .3 Thời vụ gieo trồng chính và cơ cấu giống dưa hấu tại ba vùng sinh thái thực hiện nghiên cứu ở Phú Yên năm 2018 - 2019 .4 Các công thức luân canh cây trồng phổ biến tại ba vùng sinh thái thực hiện nghiên cứu ở Phú Yên năm 2018 -2019 .5 Các công thức luân canh cây trồng khác ở ba vùng sinh thái được điều tra bổ sung trong năm 2019 - 2022 .6 Mức độ phổ biến của một số đối tượng sâu hại chính trên cây dưa hấu ở Phú Yên năm 2018 - 2019 .7 Tình hình xuất hiện các đối tượng sâu hại chính trên cây dưa hấu tại ba vùng sinh thái thực hiện nghiên cứu ở Phú Yên năm 2018 - 2019 .8 Mức độ phổ biến của một số bệnh hại chính trên cây dưa hấu ở Phú Yên năm 2018 - 2019 .9 Tình hình xuất hiện các đối tượng bệnh hại chính trên cây dưa hấu tại ba vùng sinh thái thực hiện nghiên cứu ở Phú Yên năm 2018 - 2019 .10 Địa điểm thu thập các mẫu nấm bệnh D.
bryoniae ở các vùng sinh thái nghiên cứu tỉnh Phú Yên .11 So sánh độ tương đồng (%) của trình tự nucleotid vùng phiên mã của các mẫu nấm bệnh D. bryoniae phân lập tại Phú Yên với các trình tự khác tại Genbank .12 Hệ số tương đồng di truyền giữa trình tự vùng phiên mã của các mẫu nấm bệnh D. bryoniae phân lập tại Phú Yên .13 Khả năng xâm nhiễm của D. bryoniae và gây bệnh nứt thân chảy nhựa trên cây dưa hấu .14 Khả năng gây hại của các mẫu nấm D.
bryoniae được phân lập từ cây dưa hấu sau 14 ngày lây nhiễm bệnh nhân tạo .15 Khả năng kiểm soát sự phát triển sợi nấm D. DB-03 của vi khuẩn Bacillus spp. trong điều kiện in vitro ở 25 oC và chiếu sáng theo thời gian .16 Khả năng kiểm soát sự phát triển sợi nấm D. DB – 03 của vi khuẩn Bacillus spp.
trong điều kiện in vitro ở 4 oC và che tối theo thời gian .17 Ảnh hưởng của vi khuẩn Bacillus spp. đến bệnh nứt thân chảy nhựa cây dưa hấu trong điều kiện nhà lưới có lây nhiễm nhân tạo D.18 Chỉ số bệnh của cây sau xử lý vi khuẩn Bacillus spp. trong điều kiện nhà lưới có lây nhiễm nhân tạo D.19 Tỷ lệ cây dưa hấu bị chết sau xử lý vi khuẩn Bacillus spp. trong điều kiện nhà lưới có lây nhiễm nhân tạo D.20 Tỷ lệ bệnh nứt thân chảy nhựa trong điều kiện xử lý vi khuẩn Bacillus spp.
ngoài đồng ruộng .21 Chỉ số bệnh nứt thân chảy nhựa trong điều kiện xử lý vi khuẩn Bacillus spp. ngoài đồng ruộng theo thời gian .22 Ảnh hưởng của một số chủng vi khuẩn Bacillus spp. đến tỷ lệ nẩy mầm của hạt dưa hấu .23 Ảnh hưởng của xử lý dịch bào tử một số chủng vi khuẩn Bacillus spp. đến chiều dài thân mầm và rễ cây dưa hấu (106 CFU/ml) .24 Ảnh hưởng của một số chủng vi khuẩn Bacillus spp.
đến tỷ lệ mọc của cây dưa hấu (106 CFU/ml) .25 Ảnh hưởng dịch bào tử một số chủng vi khuẩn Bacillus spp. đến chiều dài cây dưa hấu ngoài đồng ruộng .26 Số lá trên thân chính cây dưa hấu được xử lý với dịch bào tử một số chủng vi khuẩn Bacillus spp. (106 CFU/mL) theo thời gian .27 Ảnh hưởng của dịch bào tử một số chủng vi khuẩn Bacillus spp. đến sự ra hoa trên cây dưa hấu sau 30 NST .103 xi DANH MỤC HÌNH Hình 1.1 Cây dưa hấu Citrullus lanatus (Thunberg) Matsum & Nakai được trồng tại Phú Yên vụ Đông xuân 2022 – 2023 .2 Giai đoạn sinh sản vô tính Phoma cucurbitacearum.3 Giai đoạn sinh sản hữu tính Didymella bryoniae .4 Giai đoạn sinh sản hữu tính Didymella bryoniae .5 Mô hình vi sinh vật có ích ở vùng rễ kích thích khả năng tăng trưởng và phát triển của cây trồng (Pérez-Montaño và cs, 2014) [140] .1 Các địa điểm thu mẫu bệnh nứt thân chảy nhựa trên cây dưa hấu tại Phú Yên .2 Phương pháp đánh giá khả năng kiểm soát nấm D.
bryoniae của một số chủng vi khuẩn Bacillus spp.3 Khoảng cách giữa luống × luống (2,5m) và cây × cây (0,5m) .1 Vết bệnh màu nâu, không đều, vòng tròn đồng tâm trên lá cây dưa hấu được trồng ngoài đồng ruộng .2 Vết nứt trên thân (A: vị trí giữa thân; B: vị trí trên thân gần rễ) do nấm Didymella bryoniae gây ra bệnh nứt thân chảy nhựa trên cây dưa hấu .3 Đốm úng nước trên trái do nấm Didymella bryoniae gây ra .