Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tình hình mắc bệnh giun đũa lợn tại huyện phú lương tỉnh thái nguyên và một số biện pháp phòng trị

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tình hình mắc bệnh giun đũa lợn tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên, đề xuất biện pháp phòng trị hiệu quả.

• Tác giả: Đinh Nam Hướng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Sửu
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Tình Hình Mắc Bệnh Giun Đũa Lợn Tại Huyện Phú Lương - Tỉnh Thái Nguyên Và Một Số Biện Pháp Phòng Trị
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. Điều tra tình hình cơ bản của huyện Phú Lương
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.1.2. Địa hình, đất đai
• 1.1.1.3. Giao thông vận tải
• 1.1.1.4. Điều kiện khí hậu, thời tiết
• 1.1.1.5. Điều kiện kinh tế, xã hội
• 1.1.1.5.1. Dân số và lao động
• 1.1.1.5.2. Điều kiện kinh tế, cơ sở hạ tầng
• 1.1.1.5.3. Văn hóa xã hội - Giáo dục
• 1.1.1.5.4. Công tác y tế
• 1.1.2. Tình hình sản xuất nông nghiệp
• 1.1.2.1. Tình hình sản xuất ngành trồng trọt
• 1.1.2.2. Tình hình sản xuất ngành chăn nuôi
• 1.1.2.3. Công tác thú y
• 1.1.3. Đánh giá chung
• 1.1.3.1. Thuận lợi
• 1.1.3.2. Khó khăn
• 1.1.4. Nội dung, phương pháp và kết quả phục vụ sản xuất
• 1.1.4.1. Công tác áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi
• 1.1.4.2. Thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học
• 1.1.4.3. Phương pháp tiến hành
• 1.1.4.4. Kết quả phục vụ sản xuất
• 1.1.4.5. Công tác chăn nuôi
• 1.1.4.6. Kết luận, tồn tại và đề nghị
• 1.2. CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.2.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.2.4. Tổng quan tài liệu
• 1.2.4.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2.4.2. Những hiểu biết chung về giun đũa lợn. Bệnh giun đũa lợn
• 1.2.4.3. Tình hình nghiên cứu trong nước và ngoài nước
• 1.2.4.3.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.2.4.3.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 1.2.5. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.2.5.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.2.5.2. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu
• 1.2.6. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 1.2.6.1. Tỷ lệ và cường độ nhiễm giun đũa lợn tại một số xã của huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
• 1.2.6.1.1. Tỷ lệ và cường độ nhiễm theo lứa tuổi
• 1.2.6.1.2. Tỷ lệ và cường độ nhiễm giun đũa lợn theo tình trạng vệ sinh
• 1.2.6.1.3. Tỷ lệ và cường độ nhiễm giun đũa lợn theo phương thức chăn nuôi
• 1.2.6.2. Tỷ lệ và cường độ nhiễm theo tính biệt
• 1.2.6.3. Các biểu hiện lâm sàng của lợn khi bị nhiễm giun đũa
• 1.2.6.4. Hiệu lực tẩy của 2 loại thuốc Levamisol và Mebendazol
• 1.2.6.5. Kết luận, tồn tại và đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nghiên cứu bệnh giun đũa lợn tại Phú Lương Thái Nguyên

Nghiên cứu tập trung vào tình hình mắc bệnh giun đũa lợn tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. Đây là một bệnh ký sinh trùng phổ biến, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe động vật và năng suất chăn nuôi. Nghiên cứu đã tiến hành điều tra tỷ lệ và cường độ nhiễm giun đũa lợn tại các xã trong huyện, phân tích các yếu tố liên quan như điều kiện vệ sinh, phương thức chăn nuôi và lứa tuổi của lợn. Kết quả cho thấy tỷ lệ nhiễm bệnh cao ở những khu vực có điều kiện vệ sinh kém và chăn nuôi thả rông.

1.1. Tình hình dịch bệnh

Nghiên cứu chỉ ra rằng bệnh giun đũa lợn là một trong những dịch bệnh phổ biến tại Phú Lương, gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi. Tỷ lệ nhiễm bệnh cao nhất được ghi nhận ở lợn từ 2-4 tháng tuổi, với các triệu chứng lâm sàng như chậm lớn, suy dinh dưỡng và rối loạn tiêu hóa. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc áp dụng các biện pháp phòng trị hiệu quả.

1.2. Chẩn đoán bệnh

Quá trình chẩn đoán bệnh được thực hiện thông qua việc phân tích mẫu phân và quan sát các triệu chứng lâm sàng. Kết quả cho thấy sự hiện diện của trứng giun đũa trong phân lợn là dấu hiệu chính xác để xác định bệnh. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

II. Biện pháp phòng trị bệnh giun đũa lợn

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp phòng trị hiệu quả để kiểm soát bệnh giun đũa lợn. Các biện pháp bao gồm cải thiện điều kiện vệ sinh chuồng trại, áp dụng chế độ ăn uống hợp lý và sử dụng thuốc tẩy giun định kỳ. Nghiên cứu cũng đánh giá hiệu quả của hai loại thuốc Levamisol và Mebendazol trong việc điều trị bệnh, với kết quả cho thấy cả hai loại thuốc đều có hiệu quả cao trong việc giảm tỷ lệ nhiễm bệnh.

2.1. Phòng bệnh

Các phương pháp phòng ngừa được đề xuất bao gồm duy trì vệ sinh chuồng trại, quản lý chặt chẽ nguồn thức ăn và nước uống, đồng thời thực hiện tiêm phòng định kỳ. Nghiên cứu nhấn mạnh rằng việc phòng bệnh không chỉ giúp giảm tỷ lệ nhiễm bệnh mà còn nâng cao năng suất chăn nuôi.

2.2. Trị bệnh

Nghiên cứu đã thử nghiệm và so sánh hiệu quả của hai loại thuốc Levamisol và Mebendazol trong việc điều trị giun đũa. Kết quả cho thấy cả hai loại thuốc đều có hiệu quả cao, với tỷ lệ tẩy giun đạt trên 90%. Tuy nhiên, Levamisol được đánh giá là có tác dụng nhanh hơn và ít tác dụng phụ hơn so với Mebendazol.

III. Ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp các giải pháp hiệu quả để kiểm soát bệnh giun đũa lợn tại Phú Lương, Thái Nguyên. Các kết quả nghiên cứu không chỉ giúp cải thiện sức khỏe động vật mà còn góp phần nâng cao năng suất chăn nuôi, mang lại lợi ích kinh tế cho người dân. Nghiên cứu cũng là cơ sở để áp dụng các biện pháp phòng trị tương tự tại các khu vực khác có điều kiện tương tự.

3.1. Giá trị khoa học

Nghiên cứu đã cung cấp những dữ liệu khoa học quan trọng về tình hình bệnh giun đũa lợn và hiệu quả của các phương pháp điều trị. Đây là nguồn tham khảo hữu ích cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực bệnh ký sinh trùng.

3.2. Ứng dụng thực tiễn

Các biện pháp phòng trị được đề xuất trong nghiên cứu đã được áp dụng thực tế tại Phú Lương, mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc giảm tỷ lệ nhiễm bệnh và nâng cao năng suất chăn nuôi. Điều này chứng minh tính khả thi và giá trị thực tiễn của nghiên cứu.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp Việt Nam, ngành chăn nuôi đóng vai trò thiết yếu trong việc cung cấp nguồn thực phẩm đạm động vật, tạo nguồn phân bón cho ngành trồng trọt và cung cấp phụ phẩm cho các ngành công nghiệp chế biến. Tại nhiều địa phương, chăn nuôi lợn là sinh kế chủ đạo giúp người dân nâng cao thu nhập và xóa đói giảm nghèo. Tuy nhiên, tình hình dịch bệnh trên đàn lợn diễn biến phức tạp. Bên cạnh các bệnh truyền nhiễm cấp tính, các bệnh ký sinh trùng đường tiêu hóa diễn ra âm thầm nhưng gây tổn thất kinh tế đáng kể. Bệnh ký sinh trùng nói chung và bệnh giun đũa lợn nói riêng thường không gây chết ồ ạt, nhưng làm lợn gầy còm, còi cọc, chậm lớn, giảm hiệu quả sử dụng thức ăn và làm giảm sản lượng thịt tới 30%.

Phú Lương là huyện trung du miền núi thuộc tỉnh Thái Nguyên, có ngành chăn nuôi lợn đang trong quá trình chuyển dịch từ phương thức truyền thống tận dụng sang hướng sản xuất hàng hóa. Do tập quán chăn nuôi nông hộ còn phổ biến, điều kiện vệ sinh thú y chưa đồng bộ và người dân chưa chú trọng công tác phòng trừ ký sinh trùng, đàn lợn tại địa phương có nguy cơ cảm nhiễm giun đũa ở mức cao. Xuất phát từ thực tế đó, đề tài khóa luận "Nghiên cứu tình hình mắc bệnh giun đũa lợn tại huyện Phú Lương - tỉnh Thái Nguyên và một số biện pháp phòng trị" được thực hiện.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể gồm:

1. Xác định tình hình nhiễm giun đũa lợn ở một số xã của huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên.
2. Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ của bệnh giun đũa lợn theo các yếu tố: địa bàn hành chính, lứa tuổi, tình trạng vệ sinh chuồng trại và phương thức chăn nuôi.
3. Nghiên cứu các biện pháp phòng và trị bệnh giun đũa lợn phù hợp với điều kiện chăn nuôi tại địa phương.
4. Xác định hiệu lực của các loại thuốc tẩy giun (Levamisol và Mebendazol).

Mục đích nghiên cứu nhằm cung cấp những dẫn liệu khoa học cập nhật về đặc điểm dịch tễ của bệnh giun đũa lợn tại cơ sở, từ đó đề xuất các biện pháp phòng trừ và điều trị có hiệu quả, góp phần hạn chế thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi lợn tại tỉnh Thái Nguyên.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn ở các lứa tuổi khác nhau được nuôi tại địa phương và bệnh giun đũa lợn do loài Ascaris suum gây ra.
• Phạm vi không gian: Khảo sát dịch tễ và lấy mẫu thực địa tại 3 xã đại diện của huyện Phú Lương gồm Cổ Lũng, Sơn Cẩm và Vô Tranh; công tác xét nghiệm mẫu phân được thực hiện tại Phòng thí nghiệm khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Đề tài và đợt thực tập tốt nghiệp được tiến hành trong thời gian 6 tháng, từ ngày 19/12/2013 đến ngày 31/05/2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các công trình nghiên cứu về ký sinh trùng học thú y trong nước và quốc tế. Về mặt phân loại học động vật học, loài giun đũa ký sinh ở lợn được xác định là Ascaris suum Goeze, 1782; thuộc giống Ascaris Linnaeus, 1758; họ Ascaridoidea Baird, 1853; phân bộ Ascaridina Skjabin, 1915; bộ Ascaridida Skjabin, 1940; phân lớp Rhabditia Pearse, 1942; lớp Nematoda Rudophi, 1808; ngành Nemathelminthes Schneider, 1873. Giun trưởng thành có màu trắng sữa, hình ống, hai đầu hơi nhọn; miệng có 3 môi với hàng răng cưa ở rìa môi. Giun đực dài 12 - 22 cm, đường kính 2,7 - 3 mm, đuôi cong về phía bụng và có 2 gai giao hợp bằng nhau; giun cái dài 29 - 35 cm, đường kính 4 - 5 mm, đuôi thẳng. Trứng giun có kích thước 0,056 - 0,087 x 0,046 - 0,067 mm, vỏ dày 4 lớp, lớp ngoài cùng là màng protit gồ ghề màu vàng cánh gián.

Chu trình sinh học của Ascaris suum là vòng đời trực tiếp, không qua vật chủ trung gian. Giun cái đẻ khoảng 200.000 trứng mỗi ngày theo phân ra môi trường ngoài. Ở nhiệt độ khoảng 24°C và độ ẩm thích hợp, sau 2 tuần trứng phát triển thành ấu trùng và lột xác để trở thành trứng có sức gây bệnh. Khi lợn nuốt phải trứng cảm nhiễm, ấu trùng nở tại ruột non, chui qua niêm mạc ruột vào tĩnh mạch màng treo ruột để về gan (lột xác kỳ II), sau đó theo máu lên phổi (lột xác kỳ III). Từ phế nang, ấu trùng bò lên khí quản, hầu rồi được nuốt trở lại ruột non để phát triển thành giun trưởng thành. Toàn bộ vòng đời kéo dài 54 - 62 ngày, tuổi thọ của giun kéo dài từ 7 - 10 tháng.

Phương pháp nghiên cứu thực địa và phòng thí nghiệm được triển khai đồng bộ:

• Phương pháp lấy mẫu: Áp dụng phương pháp lấy mẫu chùm nhiều bậc, thu thập ngẫu nhiên trên các đàn lợn nuôi tại các hộ gia đình và trang trại. Mẫu phân tươi được lấy vào sáng sớm ngay khi lợn thải phân, lấy ở 3 vị trí (đầu, giữa, cuối) của khối phân với khối lượng 20 - 30 g/mẫu, đóng gói túi nilon kín và ghi nhãn phiếu thông tin dịch tễ (địa điểm, lứa tuổi, tính biệt, tình trạng vệ sinh, phương thức chăn nuôi, trạng thái phân). Tổng số mẫu khảo sát là 590 mẫu.
• Phương pháp xét nghiệm phân: Sử dụng phương pháp phù nổi Fulleborn. Nguyên lý dựa trên sự chênh lệch tỷ trọng giữa dung dịch nước muối bão hòa (NaCl có tỷ trọng lớn hơn) và trứng giun đũa, khiến trứng nổi lên bề mặt. Dung dịch nước muối bão hòa được pha theo tỷ lệ 380 g muối ăn hòa tan trong 1 lít nước sôi, để nguội và lọc bỏ cặn. Trộn 10 - 15 g phân với 40 - 50 ml nước muối bão hòa, khuấy đều, lọc qua lưới thép vào lọ penicillin đến miệng hơi vồng, đặt phiến kính khô tiếp xúc bề mặt dung dịch trong 30 phút, sau đó soi phiến kính dưới kính hiển vi quang học để tìm và đếm trứng giun.
• Quy chuẩn đánh giá cường độ nhiễm qua số trứng trên một vi trường kính hiển vi:
  • Âm tính (-): Không phát hiện trứng giun.
  • Cường độ nhẹ (+): Xuất hiện 1 - 2 trứng.
  • Cường độ trung bình (++): Xuất hiện 3 - 4 trứng.
  • Cường độ nặng (+++): Xuất hiện 5 - 6 trứng.
  • Cường độ rất nặng (++++): Xuất hiện từ 7 trứng trở lên.
• Phân loại điều kiện vệ sinh: Tốt (chuồng khô ráo, có rãnh thoát chất thải, dọn phân hàng ngày, rửa sạch máng ăn và rau xanh); Trung bình (lưu phân 2 - 3 ngày, rửa máng 1 - 2 lần/tuần); Kém (lưu phân hàng tuần, chuồng ẩm thấp, không cọ rửa máng ăn, rau xanh không được rửa sạch).
• Phân loại phương thức chăn nuôi: Công nghiệp (nuôi nhốt hoàn toàn, dùng thức ăn tổng hợp, có hệ thống xử lý biogas); Bán công nghiệp (quy mô vừa, kết hợp thức ăn tinh và rau xanh tận dụng); Truyền thống (quy mô nhỏ lẻ, tận dụng phế phụ phẩm, bã rượu, rau bèo tươi).
• Phương pháp xử lý số liệu: Các chỉ tiêu dịch tễ được tổng hợp và tính toán theo phương pháp thống kê sinh vật học trong chăn nuôi thú y của Nguyễn Văn Thiện (2000), xác định tỷ lệ nhiễm (%), cơ cấu cường độ nhiễm (%) và hiệu lực điều trị (%).

Nội dung chính theo từng phần và chương

Khóa luận được cấu trúc thành 2 phần nội dung chính, kết hợp giữa nhiệm vụ thực tập phục vụ sản xuất tại cơ sở và chuyên đề nghiên cứu khoa học chuyên sâu.

Phần 1: Công tác phục vụ sản xuất

Nội dung phần này phản ánh kết quả khảo sát điều kiện cơ bản tại huyện Phú Lương và các hoạt động chuyên môn thú y trực tiếp tại địa bàn:

• Khảo sát đặc điểm tự nhiên và kinh tế - xã hội: Huyện Phú Lương có diện tích tự nhiên 368,82 km², độ cao trung bình 100 - 400 m so với mực nước biển, lượng mưa trung bình 2.100 mm/năm. Đàn lợn toàn huyện năm 2013 đạt 171.000 con (tăng so với mức 165.000 con của năm 2011). Ngành chăn nuôi phát triển nhanh với tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 9,76%/năm trong giai đoạn 2009 - 2013.
• Chuyển giao tiến bộ kỹ thuật chăn nuôi: Thực hiện tư vấn chọn giống lợn nái hướng nạc thay thế giống lợn Móng Cái địa phương có tỷ lệ mỡ cao; vận động các hộ chăn nuôi chuyển đổi sang phương pháp thụ tinh nhân tạo sử dụng tinh dịch lợn ngoại có phẩm cấp giống cao; hướng dẫn người dân cân đối khẩu phần thức ăn, bổ sung bột cá, premix khoáng và vitamin vào khẩu phần chăn nuôi tận dụng.
• Can thiệp dịch tễ và điều trị bệnh thực tế: Tham gia tiêm phòng vaccine định kỳ cho đàn vật nuôi đạt độ an toàn 100% (218 lợn tiêm Dịch tả, 255 lợn tiêm Tụ huyết trùng, 40 lợn tiêm Leptospirosis, 78 chó tiêm phòng Dại); chẩn đoán và điều trị bệnh phân trắng lợn con bằng Phardiasol (liều 6 ml/10 kg thể trọng, khỏi 140/148 con, đạt 94,59%); điều trị bệnh giun tròn đường tiêu hóa (50 con, khỏi 43 con, đạt 86,0%) bằng Levamisol (6 - 6,5 mg/kg thể trọng tiêm bắp) hoặc Mebendazol (5 mg/kg thể trọng cho uống); điều trị ghẻ lợn bằng Invermectin kết hợp tắm thuốc Tactick (khỏi 8/8 con, đạt 100%); thực hiện thiến 55 lợn đực, tiêm sắt Dextran-Fe cho 130 lợn con sơ sinh và trực đỡ đẻ cho 12 ca lợn nái an toàn.

Phần 2: Chuyên đề nghiên cứu khoa học

Chuyên đề tập trung giải quyết các nội dung dịch tễ học thực nghiệm của bệnh giun đũa lợn:

• Tổng quan các nghiên cứu trong và ngoài nước về bệnh giun đũa, các tổn thương giải phẫu bệnh tích ở gan và phổi do ấu trùng di hành, biến chứng tắc ruột, thủng ruột và viêm phúc mạc do giun trưởng thành gây ra.
• Thực hiện xét nghiệm 590 mẫu phân lợn bằng kỹ thuật Fulleborn tại 3 xã (Cổ Lũng, Vô Tranh, Sơn Cẩm) để phân tích sự phân bố tỷ lệ nhiễm và mức độ cảm nhiễm theo từng biến số dịch tễ.
• Đánh giá sự khác biệt về mức độ nhiễm giữa các nhóm tuổi lợn (1 - 2 tháng, 3 - 4 tháng, 5 - 6 tháng, trên 6 tháng tuổi), giữa 3 cấp độ vệ sinh chuồng trại và 3 phương thức chăn nuôi (công nghiệp, bán công nghiệp, truyền thống).
• Tổng hợp các phác đồ dùng thuốc tẩy giun hóa dược và thảo mộc dân gian, đồng thời phân tích cơ chế xử lý chất thải bằng phương pháp ủ phân nhiệt sinh học để tiêu diệt mầm bệnh ký sinh trùng trong môi trường.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các số liệu khảo sát dịch tễ học và kết quả công tác chuyên môn thú y thành các bảng dữ liệu chi tiết.

Bảng 1: Kết quả thực hiện công tác chuyên môn phục vụ sản xuất

STT	Nội dung công việc	Số lượng thực hiện (con)	Số lượng khỏi/an toàn (con)	Tỷ lệ thành công (%)
I	Tiêm phòng vaccine
1	Dịch tả lợn	218	218	100,00
2	Tụ huyết trùng lợn	255	255	100,00
3	Leptospirosis lợn	40	40	100,00
4	Dại chó	78	78	100,00
II	Điều trị bệnh
1	Bệnh phân trắng lợn con	148	140	94,59
2	Bệnh giun tròn lợn	50	43	86,00
3	Bệnh ghẻ lợn	8	8	100,00
III	Công tác thú y khác
1	Thiến lợn đực	55	55	100,00
2	Tiêm Dextran - Fe cho lợn con	130	130	100,00
3	Trực và đỡ đẻ lợn nái	12	12	100,00

Bảng 2: Tỷ lệ và cường độ nhiễm giun đũa lợn tại 3 xã thuộc huyện Phú Lương

Địa bàn khảo sát	Số lợn kiểm tra (con)	Số lợn nhiễm (con)	Tỷ lệ nhiễm (%)	Cường độ nhiễm (+) (con / %)	Cường độ nhiễm (++) (con / %)	Cường độ nhiễm (+++) (con / %)	Cường độ nhiễm (++++) (con / %)
Vô Tranh	196	60	30,61	38 (63,33%)	14 (23,33%)	8 (13,33%)	0 (0,00%)
Sơn Cẩm	175	39	22,29	25 (64,10%)	7 (17,95%)	6 (15,38%)	1 (5,13%)
Cổ Lũng	219	70	31,96	32 (45,71%)	25 (35,71%)	11 (15,71%)	2 (2,86%)
Tính chung	590	169	28,64	95 (56,21%)	46 (27,22%)	25 (14,79%)	3 (1,78%)

Bảng 3: Tỷ lệ và cường độ nhiễm giun đũa lợn theo lứa tuổi

Lứa tuổi (tháng)	Số lợn kiểm tra (con)	Số lợn nhiễm (con)	Tỷ lệ nhiễm (%)	Cường độ (+) (con / %)	Cường độ (++) (con / %)	Cường độ (+++) (con / %)	Cường độ (++++) (con / %)
1 - 2	28	6	20,31	4 (92,30%)	2 (7,70%)	0 (0,00%)	0 (0,00%)
3 - 4	260	83	31,92	40 (48,19%)	27 (32,53%)	14 (16,87%)	2 (2,41%)
5 - 6	101	30	29,70	17 (56,67%)	8 (26,67%)	5 (16,67%)	0 (0,00%)
≥ 6	110	30	27,27	14 (46,67%)	9 (30,00%)	6 (20,00%)	1 (3,33%)
Tính chung	590	169	28,64	95 (56,21%)	46 (27,22%)	25 (14,79%)	3 (1,78%)

Bảng 4: Tỷ lệ và cường độ nhiễm giun đũa lợn theo tình trạng vệ sinh chuồng trại

Tình trạng vệ sinh	Số lợn kiểm tra (con)	Số lợn nhiễm (con)	Tỷ lệ nhiễm (%)	Cường độ (+) (con / %)	Cường độ (++) (con / %)	Cường độ (+++) (con / %)	Cường độ (++++) (con / %)
Tốt	310	39	12,58	38 (97,44%)	1 (2,56%)	0 (0,00%)	0 (0,00%)
Trung bình	180	67	37,22	34 (50,74%)	28 (41,79%)	5 (7,46%)	0 (0,00%)
Kém	100	63	63,00	23 (36,51%)	17 (26,98%)	20 (31,75%)	3 (4,76%)
Tính chung	590	169	28,64	95 (56,21%)	46 (27,22%)	25 (14,79%)	3 (1,78%)

Bảng 5: Tỷ lệ và cường độ nhiễm giun đũa lợn theo phương thức chăn nuôi

Phương thức chăn nuôi	Số lợn kiểm tra (con)	Số lợn nhiễm (con)	Tỷ lệ nhiễm (%)	Cường độ (+) (con / %)	Cường độ (++) (con / %)	Cường độ (+++) (con / %)	Cường độ (++++) (con / %)
Công nghiệp	165	33	20,00	32 (96,97%)	1 (3,03%)	0 (0,00%)	0 (0,00%)
Bán công nghiệp	194	41	21,13	20 (48,78%)	18 (43,90%)	3 (7,32%)	0 (0,00%)
Truyền thống	231	95	41,13	43 (45,26%)	27 (28,42%)	22 (23,16%)	3 (7,32%)
Tính chung	590	169	28,64	95 (56,21%)	46 (27,22%)	25 (14,79%)	3 (1,78%)

Các kết quả dịch tễ chính và phát hiện của đề tài:

• Tỷ lệ nhiễm giun đũa chung trên đàn lợn tại địa bàn khảo sát là 28,64%. So sánh với nghiên cứu trước đây của Trịnh Văn Thịnh và cộng sự (1987) với tỷ lệ nhiễm 56,0%, tỷ lệ nhiễm tại Phú Lương đã giảm đáng kể do người dân quan tâm hơn đến chăm sóc nuôi dưỡng, nhưng mức độ cảm nhiễm nhìn chung vẫn còn cao. Cơ cấu cường độ nhiễm chủ yếu ở mức nhẹ (+) chiếm 56,21% và trung bình (++) chiếm 27,22%.
• Biến động theo địa bàn: Tỷ lệ nhiễm cao nhất ghi nhận tại xã Cổ Lũng (31,96%), tiếp đến là xã Vô Tranh (30,61%) và thấp nhất tại xã Sơn Cẩm (22,29%).
• Biến động theo lứa tuổi: Lợn ở lứa tuổi 3 - 4 tháng có tỷ lệ nhiễm cao nhất (31,92%), kế tiếp là lợn 5 - 6 tháng tuổi (29,70%), lợn trên 6 tháng tuổi (27,27%), và thấp nhất ở lợn 1 - 2 tháng tuổi (20,31%). Nguyên nhân là do lợn con dưới 2 tháng tuổi đang trong giai đoạn bú mẹ, nhận được kháng thể thụ động từ sữa mẹ và chu kỳ sinh học của giun cần tối thiểu 54 - 62 ngày mới trưởng thành để đẻ trứng. Ở giai đoạn 3 - 6 tháng tuổi, lợn chuyển sang nuôi theo đàn bằng thức ăn tận dụng và tiếp xúc nhiều với môi trường nền chuồng nên mức độ lây nhiễm chéo tăng vọt. Lợn trên 6 tháng tuổi có hệ thống miễn dịch hoàn thiện hơn nên tỷ lệ cảm nhiễm có xu hướng giảm nhẹ.
• Mối liên hệ với điều kiện vệ sinh: Tình trạng vệ sinh chuồng trại tỷ lệ nghịch với mức độ nhiễm bệnh. Chuồng trại vệ sinh tốt có tỷ lệ nhiễm 12,58% (hoàn toàn ở mức nhẹ và trung bình); vệ sinh trung bình có tỷ lệ nhiễm 37,22%; vệ sinh kém có tỷ lệ nhiễm lên tới 63,00% (trong đó mức độ nặng và rất nặng chiếm 36,51%).
• Mối liên hệ với phương thức chăn nuôi: Phương thức nuôi công nghiệp có tỷ lệ nhiễm thấp nhất (20,00%, với 96,97% ở mức độ nhẹ), tiếp đến là bán công nghiệp (21,13%). Phương thức chăn nuôi truyền thống tận dụng có tỷ lệ nhiễm cao nhất (41,13%), xuất hiện tỷ lệ nhiễm nặng 23,16% và rất nặng 7,32% do chuồng trại ẩm thấp, không có hàng rào ngăn cách và chất thải không được thu gom xử lý.

Các giải pháp và biện pháp kỹ thuật do tác giả đề xuất:

• Quy trình tẩy giun định kỳ: Đối với chăn nuôi cá thể, tiến hành tẩy giun định kỳ 3 tháng/lần; nếu nuôi thức ăn chín và vệ sinh tốt thì tẩy 1 lần vào thời điểm tách mẹ. Đối với đàn nuôi tập trung (100 - 1.000 con), định kỳ 3 - 4 tháng tẩy toàn đàn một lần cho tất cả lợn cai sữa, lợn hậu bị và lợn thịt. Lợn con tẩy lần đầu lúc 2 - 2,5 tháng tuổi, tẩy lần 2 sau đó 2 - 3 tháng; lợn nái cần tẩy trước khi phối giống.
• Quy trình xử lý phân bằng phương pháp nhiệt sinh học: Sử dụng nhiệt sinh học phát sinh từ quá trình phân giải yếm khí và hiếu khí của vi sinh vật trong đống ủ (đạt 55 - 60°C) để tiêu diệt hoàn toàn trứng và ấu trùng giun đũa. Hỗn hợp ủ gồm phân chuồng, lá xanh, vôi bột và tro bếp; thực hiện theo hình thức ủ nổi trên mặt đất hoặc ủ chìm trong hố đào, bên ngoài trát lớp bùn dày 10 cm. Khuyến khích xây dựng hầm Biogas để xử lý phân và nước thải chăn nuôi.
• Vệ sinh thức ăn và chuồng trại: Tuyệt đối không bón phân tươi chưa qua ủ nhiệt cho các loại rau trồng làm thức ăn cho lợn; không cho lợn ăn sống các loại rau bèo thủy sinh; máng ăn máng uống phải được cọ rửa thường xuyên và phơi khô dưới ánh nắng mặt trời.
• Hóa dược và thảo mộc điều trị: Sử dụng Levamisol tiêm bắp (liều 6 - 6,5 mg/kg thể trọng) hoặc Mebendazol (5 mg/kg thể trọng trộn thức ăn/uống). Ngoài ra, có thể áp dụng các bài thuốc dân gian như dùng hạt cau (5 - 10 g), bột sử quân tử (20 g), nước sắc vỏ rễ xoan ngâm diêm sinh, hoặc lá đu đủ tươi (200 g thái nhỏ trộn cám) để tẩy giun cho lợn.

Đóng góp của khóa luận:

• Về mặt khoa học: Khóa luận cung cấp hệ thống dẫn liệu thực nghiệm có giá trị về đặc điểm dịch tễ của bệnh giun đũa lợn tại vùng trung du miền núi phía Bắc, chứng minh mối liên hệ định lượng giữa tỷ lệ cảm nhiễm với yếu tố lứa tuổi, điều kiện vệ sinh thú y và phương thức chăn nuôi.
• Về mặt thực tiễn: Kết quả nghiên cứu đưa ra quy trình can thiệp khả thi, kết hợp giữa lịch tẩy giun định kỳ bằng hóa dược (Levamisol, Mebendazol) và kỹ thuật ủ phân nhiệt sinh học, hỗ trợ trạm thú y địa phương và người chăn nuôi nâng cao hiệu quả phòng trừ dịch bệnh, giảm thiểu thiệt hại kinh tế.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận ghi nhận một số hạn chế do tác giả tự xác định và các giới hạn phát sinh từ phạm vi nghiên cứu:

• Hạn chế tự nêu: Đề tài được thực hiện trong thời gian thực tập tốt nghiệp có hạn (6 tháng); sinh viên bước đầu làm quen với phương pháp nghiên cứu khoa học thực địa nên kinh nghiệm sản xuất và kỹ năng xử lý chuyên môn đôi khi chưa thực sự chủ động.
• Hạn chế theo phạm vi nghiên cứu: Địa bàn khảo sát thực nghiệm tập trung tại 3 xã thuộc huyện Phú Lương, chưa mở rộng điều tra so sánh giữa các tiểu vùng sinh thái khác nhau của toàn tỉnh Thái Nguyên; dữ liệu nghiên cứu chưa theo dõi biến động tỷ lệ nhiễm theo các mùa khí hậu trong năm (mùa khô và mùa mưa) cũng như chưa phân tích sâu tính kháng thuốc của ký sinh trùng.
• Hướng mở rộng: Các nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng quy mô điều tra dịch tễ trên phạm vi toàn tỉnh, đánh giá động thái nhiễm giun đũa theo mùa vụ và các giống lợn ngoại nhập nuôi công nghiệp; đồng thời đánh giá chi tiết hơn về mặt kinh tế chi phí - hiệu quả của giải pháp xử lý chất thải bằng hầm Biogas kết hợp lịch trình dùng thuốc tẩy giun định kỳ.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng và hoạt động chuyên môn sau:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Bác sĩ thú y: Tài liệu cung cấp dẫn chứng thực tế về quy trình thực hiện một đề tài nghiên cứu dịch tễ ký sinh trùng học thú y, từ khâu lấy mẫu chùm nhiều bậc ngoài thực địa đến kỹ thuật xét nghiệm phù nổi Fulleborn trong phòng thí nghiệm.
• Cán bộ thú y cơ sở và khuyến nông viên: Bản mô tả chi tiết phương pháp đánh giá cường độ nhiễm qua vi trường, quy trình ủ phân nhiệt sinh học diệt trứng giun (phân chuồng, lá xanh, vôi bột, tro bếp trát bùn kín) và phác đồ liều lượng sử dụng thuốc Levamisol, Mebendazol là những hướng dẫn kỹ thuật có thể áp dụng ngay vào thực tế sản xuất tại địa phương.
• Chủ gia trại và trang trại chăn nuôi lợn: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác hại của việc lưu phân trong chuồng và tập quán cho lợn ăn rau sống tưới phân tươi, giúp người chăn nuôi nhận thức rõ tầm quan trọng của việc đầu tư chuồng trại hợp vệ sinh và tẩy giun định kỳ ở giai đoạn lợn cai sữa 2 - 4 tháng tuổi.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ nhiễm giun đũa lợn trung bình tại huyện Phú Lương qua đợt khảo sát là bao nhiêu và phân bố như thế nào giữa các xã?

Qua xét nghiệm 590 mẫu phân lợn bằng phương pháp Fulleborn tại 3 xã, có 169 mẫu dương tính, đạt tỷ lệ nhiễm trung bình là 28,64%. Tỷ lệ nhiễm phân bố không đồng đều giữa các xã: cao nhất tại xã Cổ Lũng với 31,96% (70/219 con), tiếp theo là xã Vô Tranh với 30,61% (60/196 con), và thấp nhất là xã Sơn Cẩm với 22,29% (39/175 con).

2. Vì sao lợn ở giai đoạn 3 - 4 tháng tuổi lại có tỷ lệ nhiễm giun đũa cao nhất (31,92%) trong khi lợn dưới 2 tháng tuổi chỉ nhiễm 20,31%?

Lợn con dưới 2 tháng tuổi có tỷ lệ nhiễm thấp nhất do đang trong giai đoạn bú mẹ, nhận được kháng thể thụ động từ sữa đầu của lợn mẹ và chủ yếu ăn thức ăn tập ăn chất lượng cao; mặt khác vòng đời của giun đũa từ khi lợn nuốt trứng đến khi giun trưởng thành đẻ trứng cần tối thiểu 54 - 62 ngày nên giun chưa kịp đẻ trứng ra phân. Ngược lại, lợn 3 - 4 tháng tuổi đã tách mẹ, chuyển sang nuôi nhốt tập trung theo đàn, ăn thức ăn tận dụng và tiếp xúc nhiều với nền chuồng bẩn nên nguy cơ nuốt phải trứng cảm nhiễm và lây nhiễm chéo tăng vọt.

3. Tình trạng vệ sinh chuồng trại ảnh hưởng cụ thể như thế nào đến tỷ lệ và cường độ nhiễm giun đũa ở đàn lợn?

Kết quả khảo sát cho thấy sự tương quan rõ rệt: ở điều kiện vệ sinh tốt, tỷ lệ nhiễm chỉ là 12,58% và 97,44% số con nhiễm ở mức độ nhẹ (+); ở điều kiện vệ sinh trung bình, tỷ lệ nhiễm tăng lên 37,22%; ở điều kiện vệ sinh kém (lưu phân hàng tuần, chuồng ẩm thấp), tỷ lệ nhiễm lên tới 63,00%, trong đó mức độ nặng (+++) chiếm 31,75% và rất nặng (++++) chiếm 4,76%.

4. Tác giả đã sử dụng những loại hóa dược nào để can thiệp tẩy giun tròn cho lợn trong đợt phục vụ sản xuất và kết quả ra sao?

Tác giả đã sử dụng hai loại hóa dược: Levamisol tiêm bắp với liều 6 - 6,5 mg/kg thể trọng hoặc Mebendazol cho uống/trộn thức ăn với liều 5 mg/kg thể trọng. Trong đợt phục vụ sản xuất, đã can thiệp điều trị cho 50 con lợn mắc bệnh giun tròn đường tiêu hóa, kết quả khỏi bệnh 43 con (đạt tỷ lệ 86,0%), sau 2 tuần xét nghiệm lại phân đều sạch trứng giun và lợn hồi phục thể trạng.

5. Nguyên lý và công thức của phương pháp ủ phân nhiệt sinh học được đề xuất để diệt mầm bệnh giun đũa là gì?

Nguyên lý của biện pháp là lợi dụng hoạt động phân giải và lên men chất hữu cơ của hệ vi sinh vật yếm khí và hiếu khí làm nhiệt độ khối phân tăng lên 55 - 60°C, mức nhiệt này đủ để tiêu diệt trứng và ấu trùng giun đũa. Công thức phối trộn gồm: phân chuồng + lá xanh + vôi bột + tro bếp; đem đánh đống (ủ nổi) hoặc cho xuống hố sâu (ủ chìm), bên ngoài trát kín một lớp bùn dày 10 cm để giữ nhiệt và ngăn ruồi muỗi.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đinh Nam Hướng đã khảo sát toàn diện thực trạng nhiễm giun đũa lợn (Ascaris suum) trên 590 cá thể tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên, xác định tỷ lệ nhiễm chung là 28,64% với phần lớn ở cường độ nhẹ và trung bình. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra sự phụ thuộc chặt chẽ của tỷ lệ và cường độ nhiễm bệnh vào các yếu tố dịch tễ học, trong đó tỷ lệ nhiễm cao nhất tập trung ở nhóm lợn 3 - 4 tháng tuổi (31,92%), phương thức nuôi truyền thống (41,13%) và điều kiện vệ sinh kém (63,00%). Đề tài đã đề xuất và kiểm chứng các giải pháp can thiệp kỹ thuật đồng bộ, từ phác đồ sử dụng thuốc tẩy giun (Levamisol, Mebendazol) đến kỹ thuật ủ phân nhiệt sinh học và vệ sinh chăm sóc, cung cấp tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn cho công tác thú y và chăn nuôi lợn tại vùng trung du miền núi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ----------- ----------- ĐINH NAM HƯỚNG Tên đề tài: “NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH MẮC BỆNH GIUN ĐŨA LỢN TẠI HUYỆN PHÚ LƯƠNG - TỈNH THÁI NGUYÊN VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ” KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Chăn nuôi Thú y Khoa : Chăn nuôi Thú y Khoá học : 2010 - 2014 Thái nguyên, năm 2014 n ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ----------- ----------- ĐINH NAM HƯỚNG Tên đề tài: “NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH MẮC BỆNH GIUN ĐŨA LỢN TẠI HUYỆN PHÚ LƯƠNG - TỈNH THÁI NGUYÊN VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ” KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Chăn nuôi Thú y Khoa : Chăn nuôi Thú y Khoá học : 2010 - 2014 Giảng viên hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Sửu Khoa Chăn nuôi Thú y - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên Thái nguyên, năm 2014 n LỜI CẢM ƠN Được sự đồng ý của ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y, thầy giáo hướng dẫn và sự nhất trí của phòng Nông nghiệp huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên, em thực hiện nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu tình hình mắc bệnh giun đũa lợn tại huyện Phú Lương - tỉnh Thái Nguyên và một số biện pháp phòng trị”. Trong quá trình thực hiện đề tài, được sự giúp đỡ và chỉ bảo ân cần của các thầy cô giáo trong trường, khoa Chăn nuôi Thú y; lãnh đạo và toàn thể các cán bộ phòng Nông nghiệp huyện Phú Lương và thú y địa phương. Em xin gửi lời cảm ơn đến Ban Giám hiệu Nhà trường, khoa Chăn nuôi Thú y trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên đã tận tình dìu dắt và dạy dỗ em trong suốt quá trình học tập cũng như trong thời gian thực tập Đặc biệt em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo hướng dẫn TS.

Nguyễn Văn Sửu, đã trực tiếp hướng dẫn em trong suốt quá trình thực tập và hoàn thành bản khóa luận này. Qua đây em xin gửi lời cảm ơn tới ban lãnh đạo và toàn thể các cán bộ phòng Nông nghiệp huyện Phú Lương, gia đình chú Nguyễn Minh Tân đã tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ em trong suốt quá trình thực tập tại cơ sở. Một lần nữa, em xin kính chúc toàn thể các thầy, cô giáo trong khoa Chăn nuôi Thú y sức khỏe hạnh phúc thành đạt. Thái Nguyên, ngày tháng năm 2014 Sinh viên Đinh Nam Hướng n LỜI NÓI ĐẦU Thực tập tốt nghiệp là phần quan trọng trong chương trình đào tạo của các trường Đại học nói chung và trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, nó giữ vai trò quan trọng đối với sinh viên trước khi ra trường.

Đây là khoảng thời gian để sinh viên tiếp cận, làm quen với thực tiễn sản xuất, có điều kiện áp dụng lý thuyết vào thực tiễn sản xuất để hệ thống, củng cố lại những kiến thức đã học trên giảng đường, nâng cao tay nghề chuyên môn. Được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y - Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Văn Sửu cùng với sự tiếp nhận của phòng nông nghiệp huyện Phú Lương - tỉnh Thái Nguyên, em đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu tình hình mắc bệnh giun đũa lợn tại huyện Phú Lương - tỉnh Thái Nguyên và một số biện pháp phòng trị”. Trong thời gian thực tập, được sự giúp đỡ tận tình của ban lãnh đạo phòng Nông Nghiệp huyện Phú Lương - tỉnh Thái Nguyên cùng tập thể cán bộ công nhân viên, sự hướng dẫn tận tình của thầy, cô giáo hướng dẫn và sự nỗ lực của bản thân, em đã hoàn thành khóa luận tốt nghiệp.