Luận văn thạc sĩ hay nghiên cứu bảo tôn loài cây thuốc quý hiếm bảy lá một hoa paris polyphylla smith tại khu bảo tồn thiên nhiên pù luông huyện bá thước tỉnh thanh hóa

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu bảo tồn cây thuốc quý hiếm bảy lá một hoa Paris polyphylla tại khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, Thanh Hóa.

• Tác giả: Ê Văn ực
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Quang Nam
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Nguyên Rừng
• Đề tài: Nghiên cứu bảo tồn loài cây thuốc quý hiếm Bảy lá một hoa (Paris polyphylla Smith) tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: Ổ QUA VỀ VẤ Ề Ê CỨU
• 1.1. Trên thế giới
• 1.2. Nghiên cứu trong nước
• 1.3. Nghiên cứu tại BQL KBTTN Pù Luông
• 2. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 2.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp kế thừa các tài liệu sẵn có
• 2.4.2. Phương pháp nghiên cứu điều tra thực địa
• 2.4.3. Phương pháp xử lý và phân tích mẫu trong phòng thí nghiệm
• 2.4.4. Phương pháp nhân giống hữu tính đối với loài Bảy lá một hoa
• 2.4.5. Phương pháp xác định nguyên nhân gây suy giảm và giải pháp bảo tồn loài Bảy lá một hoa nói riêng và thực vật nói chung tại Khu BTTN Pù Luông
• 2.5. Điều kiện tự nhiên
• 2.5.1. Vị trí địa lý
• 2.5.2. Đặc điểm địa hình
• 2.5.3. Đặc điểm khí hậu thuỷ văn
• 2.5.4. Đặc trưng cơ bản về tài nguyên rừng
• 2.5.5. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2.5.5.1. Tình hình dân số và dân tộc
• 2.5.5.2. Lao động và phân bố lao động
• 2.5.5.3. Các hoạt động kinh tế của người dân
• 2.5.5.4. Cơ sở hạ tầng và văn hoá giáo dục
• 3. KẾ QUẢ Ê CỨU VÀ ẢO UẬ
• 3.1. Đặc điểm lâm học loài Bảy lá một hoa tại Khu BTTN Pù Luông, Thanh Hóa
• 3.2. Hiện trạng bảo tồn loài Bảy lá một hoa tại Khu BTTN Pù Luông
• 3.3. Đặc điểm phân bố của loài Bảy lá một hoa tại khu vực nghiên cứu
• 3.4. Tình trạng khai thác, buôn bán loài Bảy lá một hoa của người dân tại khu vực nghiên cứu
• 3.5. Kết quả thử nghiệm khả năng nảy mầm của loài Bảy lá một hoa
• 3.5.1. Kết quả thử nghiệm khả năng nảy mầm của loài Bảy lá một hoa bằng phương pháp gieo hạt
• 3.5.2. Kết quả thử nghiệm khả năng nhân giống bằng hom (đầu củ giống)
• 3.6. Các giải pháp nhằm bảo tồn và phát triển đối với loài Bảy lá một hoa tại Khu BTTN Pù Luông
• 3.6.1. Thực trạng công tác bảo tồn và phát triển đối với loài Bảy lá một hoa tại khu vực nghiên cứu
• 3.6.2. Đề xuất một số giải pháp bảo tồn và phát triển loài
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu bảo tồn cây thuốc Bảy lá một hoa

Cây thuốc Bảy lá một hoa (Paris polyphylla Smith) là một trong những loài thực vật quý hiếm tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, Thanh Hóa. Loài cây này không chỉ có giá trị dược liệu cao mà còn đóng góp vào sự đa dạng sinh học của khu vực. Nghiên cứu này nhằm mục đích bảo tồn và phát triển loài cây này, đồng thời nâng cao nhận thức về giá trị của nó trong y học cổ truyền.

1.1. Đặc điểm sinh học của cây Bảy lá một hoa

Cây Bảy lá một hoa có đặc điểm sinh học độc đáo, với hình thái lá và hoa đặc trưng. Loài cây này thường mọc ở những khu vực rừng ẩm ướt, có độ cao từ 1.000 đến 2.000 mét so với mực nước biển.

1.2. Giá trị dược liệu của Bảy lá một hoa

Bảy lá một hoa được biết đến với nhiều tác dụng dược lý, bao gồm khả năng kháng viêm, chống ung thư và hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý khác nhau. Nghiên cứu cho thấy các hợp chất trong cây có thể giúp cải thiện sức khỏe con người.

II. Thách thức trong việc bảo tồn cây thuốc quý hiếm tại Pù Luông

Việc bảo tồn cây thuốc Bảy lá một hoa đang đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm khai thác quá mức và mất môi trường sống. Những yếu tố này không chỉ đe dọa sự tồn tại của loài cây mà còn ảnh hưởng đến hệ sinh thái xung quanh.

2.1. Tình trạng khai thác cây thuốc Bảy lá một hoa

Khai thác cây thuốc Bảy lá một hoa diễn ra phổ biến trong cộng đồng địa phương, dẫn đến sự suy giảm số lượng cây trong tự nhiên. Việc này cần được quản lý chặt chẽ để bảo vệ nguồn gen quý hiếm.

2.2. Mất môi trường sống và tác động của biến đổi khí hậu

Môi trường sống của cây Bảy lá một hoa đang bị đe dọa bởi các hoạt động phát triển kinh tế và biến đổi khí hậu. Điều này làm giảm khả năng sinh trưởng và phát triển của loài cây này.

III. Phương pháp nghiên cứu bảo tồn cây thuốc Bảy lá một hoa

Nghiên cứu bảo tồn cây thuốc Bảy lá một hoa được thực hiện thông qua nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm điều tra thực địa, phân tích mẫu và nhân giống cây. Những phương pháp này giúp thu thập dữ liệu cần thiết để xây dựng kế hoạch bảo tồn hiệu quả.

3.1. Phương pháp điều tra thực địa

Phương pháp điều tra thực địa giúp xác định phân bố và tình trạng của cây Bảy lá một hoa trong tự nhiên. Qua đó, các nhà nghiên cứu có thể đánh giá được mức độ nguy cấp của loài cây này.

3.2. Phương pháp nhân giống cây Bảy lá một hoa

Nhân giống cây Bảy lá một hoa được thực hiện bằng nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm gieo hạt và nhân giống bằng hom. Những phương pháp này giúp tăng cường số lượng cây trong tự nhiên và bảo tồn nguồn gen.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy cây Bảy lá một hoa có khả năng nảy mầm tốt và có thể được nhân giống thành công. Những kết quả này không chỉ có giá trị trong việc bảo tồn loài cây mà còn mở ra cơ hội cho việc phát triển kinh tế địa phương thông qua việc trồng và khai thác bền vững.

4.1. Kết quả thử nghiệm khả năng nảy mầm

Các thử nghiệm cho thấy tỷ lệ nảy mầm của hạt Bảy lá một hoa đạt mức cao, cho thấy khả năng sinh trưởng tốt của loài cây này trong điều kiện nuôi trồng.

4.2. Ứng dụng trong y học cổ truyền

Cây Bảy lá một hoa có thể được sử dụng trong y học cổ truyền để điều trị nhiều bệnh lý. Việc phát triển các sản phẩm từ cây thuốc này sẽ góp phần nâng cao sức khỏe cộng đồng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu bảo tồn cây thuốc Bảy lá một hoa tại Pù Luông không chỉ giúp bảo vệ loài cây quý hiếm mà còn góp phần vào việc bảo tồn đa dạng sinh học. Triển vọng trong tương lai là phát triển các chương trình bảo tồn bền vững và nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của cây thuốc.

5.1. Tầm quan trọng của bảo tồn cây thuốc

Bảo tồn cây thuốc Bảy lá một hoa là cần thiết để duy trì nguồn gen và bảo vệ hệ sinh thái. Điều này không chỉ có lợi cho môi trường mà còn cho sức khỏe con người.

5.2. Đề xuất các giải pháp bảo tồn hiệu quả

Cần có các giải pháp bảo tồn hiệu quả như xây dựng các khu bảo tồn, tăng cường giáo dục cộng đồng và phát triển các chương trình nghiên cứu khoa học để bảo vệ cây thuốc quý hiếm này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ. Ổ QUA VỀ VẤ Ề Ê CỨU. Trên thế giới. Nghiên cứu trong nước.

Nghiên cứu tại BQL KBTTN Pù Luông. ỤC ÊU, Ố ƢỢ , V , Ộ DU VÀ ƢƠ Á Ê CỨU. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu tổng quát.

Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp kế thừa các tài liệu sẵn có .Phương pháp nghiên cứu điều tra thực địa. Phương pháp xử lý và phân tích mẫu trong phòng thí nghiệm.

Phương pháp nhân giống hữu tính đối với loài Bảy lá một hoa. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phương pháp xác định nguyên nhân gây suy giảm và giải pháp bảo tồn loài Bảy lá một hoa nói riêng và thực vật nói chung tại Khu BTTN Pù Luông. Điều kiện tự nhiên.

Vị trí địa lý. Đặc điểm địa hình. Đặc điểm khí hậu thuỷ văn. Đặc trưng cơ bản về tài nguyên rừng.

Đặc điểm kinh tế - xã hội. Tình hình dân số và dân tộc. Lao động và phân bố lao động. Các hoạt động kinh tế của người dân.

Cơ sở hạ tầng và văn hoá giáo dục. KẾ QUẢ Ê CỨU VÀ ẢO UẬ. Đặc điểm lâm học loài Bảy lá một hoa tại Khu BTTN Pù Luông, Thanh Hóa. Hiện trạng bảo tồn loài Bảy lá một hoa tại Khu BTTN Pù Luông.

Đặc điểm phân bố của loài Bảy lá một hoa tại khu vực nghiên cứu. Tình trạng khai thác, buôn bán loài Bảy lá một hoa của người dân tại khu vực nghiên cứu. Kết quả thử nghiệm khả năng nảy mầm của loài Bảy lá một hoa. Kết quả thử nghiệm khả năng nảy mầm của loài Bảy lá một hoa bằng phương pháp gieo hạt.

Kết quả thử nghiệm khả năng nhân giống bằng hom (đầu củ giống). Các giải pháp nhằm bảo tồn và phát triển đối với loài Bảy lá một hoa tại Khu BTTN Pù Luông. 57 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thực trạng công tác bảo tồn và phát triển đối với loài Bảy lá một hoa tại khu vực nghiên cứu.

Đề xuất một số giải pháp bảo tồn và phát triển loài. 59 KẾ UẬ , Ồ VÀ K UYẾ Ị. 63 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vi DA ỤC CÁC Ừ V Ế Ắ Chữ viết tắt Viết đầy đủ BTTN Bảo tồn thiên nhiên KBTTN Khu Bảo tồn thiên nhiên Công ước về buôn bán quốc tế các loài động CITES vật, thực vật hoang dã nguy cấp CR Critically Endangered - Rất nguy cấp DD Data Deficient - Thiếu dữ liệu ĐDSH Đa dạng sinh học EN Endangered - Nguy cấp Danh lục đỏ các loài có nguy cơ bị diệt vong IUCN của Hiệp hội Bảo vệ thiên nhiên thế giới KBT Khu bảo tồn LC Least Concern - Ít quan tâm NC Near Threatened - Sắp bị đe dọa NĐ 32 Nghị định 32/2006/NĐ-CP của Chính phủ PTNT Phát triển nông thôn SĐVN Sách đỏ Việt Nam VU Vulnerable - Sẽ nguy cấp UBND Uỷ ban nhân dân LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vii DA ỤC CÁC BẢ Bảng 3. Diện tích các loại đất, loại rừng.

Đa dạng các bậc taxon của hệ thực vật. Khu hệ động vật ở Khu BTTN Pù Luông. So sánh các loài động vật tại các khu rừng đặc dụng Thanh Hóa. Phân bố dân cư của các xã nằm trong Khu BTTN.

Phân bố dân cư trong vùng lõi KBT. Mật độ dân số của các xã nằm trong Khu BTTN Pù Luông. Tỷ lệ sinh, chết, tăng tự nhiên qua các năm tại các xã thuộc Khu BTTN Pù Luông. Lao động và phân bố lao động của các xã thuộc KBT.

Lao động phân theo ngành nghề ở các xã nằm trong KBT. Tình hình sản xuất nông nghiệp tại 9 xã nằm trong Khu BTTN Pù Luông năm 2010. Diện tích trồng và năng suất cây phi lương thực tại 9 xã nằm trong Khu BTTN Pù Luông. Thống kê đàn gia súc, gia cầm tại các xã nằm trong Khu BTTN Pù Luông (năm 2010).

Tọa độ 10 tuyến điều tra Bảy lá một hoa tại khu vực nghiên cứu. Bảng tổng hợp phân bố Bảy lá một hoa theo đai cao trên tuyến 49 Bảng 4. Bảng giá thu mua loài Bảy lá một hoa của 5 người dân tại khu vực nghiên cứu. Kết quả kiểm tra độ thuần của hạt giống Bảy lá một hoa.

Quá trình nảy mầm của hạt Bảy lá một hoa. Kết quả kiểm tra độ thuần của hom giống bảy lá một hoa. Quá trình nảy mầm của hom bảy lá một hoa. 55 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] viii DA ỤC CÁC Ì Hình 3.

Biểu đồ tỉ trọng của các bậc taxon. Hình thái lá loài Bảy lá một hoa tại khu vực nghiên cứu. Hình thái hoa loài Bảy lá một hoa tại khu vực nghiên cứu. Hình giải phẫu quả Bảy lá một hoa tại khu vực nghiên cứu.

Hình thái quả và hạt loài Bảy lá một hoa tại khu vực nghiên cứu. Bản đồ tuyến điều tra Bảy lá một hoa tại khu vực nghiên cứu. Mô hình gieo ươm hạt Bảy lá một hoa. Biểu đồ diễn biến quá trình nảy mầm của hạt cây bảy lá một hoa.

Mô hình gieo ươm hom củ Bảy lá một hoa. Biểu đồ diễn biến quá trình nảy mầm của than củ Bảy lá một hoa. Cây con Bảy lá một hoa mọc từ thân củ. Trên đỉnh núi nhìn xuống Thôn Eo Điếu - xã Cổ Lũng.

Thôn Eo Điếu - xã Cổ Lũng khi nhìn từ dưới lên. Đường lên 3 Thôn Son, Mười, Bá - xã Lũng Cao. Trên thôn Son nhìn xuống khu trung tâm xã Lũng Cao. 58 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 Ặ VẤ Ề Việt Nam nằm trong khu vực Đông Nam Á, có khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, lãnh thổ đất nước trải dài từ Bắc xuống Nam, địa hình biến đổi từ Đông sang tây, đã tạo ra một khu hệ thực vật vô cùng phong phú và đa dạng.

Ngoài yếu tố thực vật bản địa, Việt Nam còn là nơi giao lưu với các nhân tố thực vật ngoại lai thuộc các khu hệ thực vật vùng lân cận. Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông có tổng diện tích quy hoạch 17.171,03 ha gồm 3 phân khu chức năng là phân khu bảo vệ nghiêm ngặt chiếm 8.866,26 ha, phân khu phục hồi sinh thái chiếm 7.995,74 ha và phân khu hành chính dịch vụ chiếm 215,53 ha. Khu BTTN Pù Luông nằm trên địa phận của 2 huyện Quan Hóa và Bá Thước, phía Tây Bắc tỉnh Thanh Hóa, Bắc Trung bộ Việt Nam, nơi đây được xem là vị trí quan trọng ở phía Tây Bắc của dải núi đá vôi Pù Luông- Cúc Phương- Ngọc Sơn. Theo kết quả điều tra năm 2013 tại đây đã ghi nhận có 2.487 loài động thực vật, trong đó có 1.579 loài thực vật thuộc 680 chi, 200 họ, 76 bộ, 12 lớp và 6 ngành đã được ghi nhận; với nhiều nhiều loài thực vật quý hiếm được xếp trong sách đỏ Việt Nam (2000) và sách đỏ thế giới (2002) như: Thông Pà Cò (Pinuskwangtungensis), Nghiến (Excentrodendrontonkinense(Gagnep.Miao), Lan hài (Paphiopedilum sp), Kim tuyến đá vôi (Anoectochilus calcareous), Bảy lá một hoa (Paris polyphylla Sm… Lịch sử tồn tại hơn 4000 năm trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước của dân tộc ta để tạo dựng nền tảng cho sự phát triển của xã hội đều gắn liền với việc sử dụng các tài nguyên thực vật vào cuộc sống.Cuộc sống luôn gắn bó mật thiết với rừng và tình yêu thiên nhiên cây cỏ đã hình thành nên nét đẹp trong nền văn hóa truyền thống của dân tộc.

Mặt khác, những kiến thức bản địa trong sử dụng cây rừng làm công cụ lao động, làm LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 nhà ở, làm thuốc chữa bệnh, làm rau ăn và thức uống. là những minh chứng cho giá trị to lớn của thực vật rừng. Hiện nay, hệ sinh thái rừng ở Việt Nam cũng như ở một số nước khác trên thế giới đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng, dẫn đến sự mất cân đối về môi trường, có nguy cơ bị mất nguồn gen của một số loài quý hiếm, đồng thời tính đa dạng của một số hệ sinh thái sẽ dần bị xuy giảm. Như vậy, vấn đề đặt ra là làm thế nào để bảo tồn được nguồn gen và đảm bảo được tính đa dạng sinh học của các loài trong hệ sinh thái rừng? Để làm được điều này rất cần có những nghiên cứu đầy đủ, cụ thể về sự đa dạng của từng loài trong hệ sinh thái để làm cơ sở khoa học cho các phương án bảo tồn cho mai sau.

Ngày nay, khi đời sống vật chất và tinh thần của con người ngày càng được cải thiện thì nhu cầu về thẩm mỹ và ẩm thực đã nâng lên, đặc biệt là nghệ thuật chơi cây cảnh, sử dụng các loại cây dược liệu làm thức uống được con người để ý đến và quan tâm sâu sắc. Một số loài trong họ Trọng lâu (Trilliaceae) có giá trị cao về dược liệu và kinh tế, đặc biệt là các cây trong chi Paris, vì vậy đây là đối tượng được người dân khai thác chưa bền vững làm cho các loài có nguy cơ bị tuyệt chủng trong tự nhiên. Trong Sách đỏ Việt Nam (2007), Paris polyphylla Smith là cây quý hiếm nguy cấp (phân hạng EN A1c,d) (được đề nghị có biện pháp khai thác hợp lý nguồn thuốc, đồng thời đưa vào trồng để bảo vệ nguồn gen). Bảy lá một hoa cũng có tên trong nhóm II, Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm (kèm theo Nghị định 06/2019/NĐ-CP ngày 22 tháng 01 năm 2019 của Chính phủ).

Do vậy, cần phải có những giải pháp để bảo tồn tính đa dạng của loài trong chi Paris và nhằm mục đích đáp ứng được các nhu cầu bảo tồn, lợi ích của con người Loài cây Bảy lá một hoa hiện tại là một loài dược liệu quý, hiếm và có giá trị lớn về kinh tế nên việc nghiên cứu nhân giống, tạo giống cây dược liệu có chất lượng tốt là rất cần thiết. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Với lí do nêu ở trên, tôi tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu bảo tồn loài cây thuốc quý hiếm Bảy lá một hoa (Paris polyphylla Smith) tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa”.