Chương 1: Một sé van đề lý luận về bảo hiểm xã hội tự nguyện vả pháp. luật về bảo hiểm x4 hội tư nguyện. Chương 2: Pháp luật hiện hanh về bão hiểm xd hội tự nguyện vả thực tiễn thực hiện Chương 3: Một sé kiển nghị nhằm hoản thiên va nâng cao hiệu quả thực. ‘hién pháp luật về bão hiểm x4 hội tự nguyên ở Việt Nam.
CHUONG1 MOT SO VAN DE LY LUAN VE BAO HIEM XAHOITU NGUYEN VÀ PHÁP LUAT VE BẢO HIỂM XÃ HỘI TỰ NGUYEN 11. Một số vấn đề lý luận về bảo hiểm xã hội tự nguyện. Khái niệm bio ội tự nguyện BHXH có lịch sử hình thảnh và phát triển tử rất lâu, sự tổn tại của nó 1a tất yêu, hiện có nhiều khái niêm về BHXH do có nhiễu cách tiếp cân BHXH. Nhưng khái niệm được hiểu một cách chính zác nhất theo Tổ chức Lao động quốc té (ILO) thi: BHXH là sự dim bảo thay thé hoặc bù đắp một phan thu nhập đổi với NLD khi họ gặp phải những biển cổ rủi ro lam giảm hoặc mất khả năng lao đồng hoặc mắt việc lam, bằng cách hình thành va sử dụng mốt quỹ tải chính tập trung do sự đóng góp của NSĐLĐ, NLD va sự bão trợ của Nha nước, nhằm đâm bao an toàn đời sống cho NLD và cho gia đính ho, góp phẩn.
bảo đăm an toàn zã hội. Voi tác dụng to lớn trong việc giảm gảnh năng ngân sách, cdi thiện đời sống cho NLD, bão dim ASXH bên vững, BHXH phát triển rộng rãi để bao dam cho moi NLD déu được tham gia, do đó trong x hội xuất hiện hình thức BHXH. tư nguyện Hiến nay, trên thé giới tổn tai hai mô hình BHXH tự nguyên: (1) Thứ L, BHXH tự nguyên áp dụng như la một hình thức BHXH bổ sung cho BHXH bắt buộc, (2) Thứ hai, BHXH tư nguyện mỡ cho bất cứ người dân mao tự nguyện tham gia. Mặc dù mang tinh chất tự nguyên nhưng chính sách BHXH tự nguyén vẫn la chính sách do Nhà nước ban hảnh nhằm dam bảo quyển lợi cho các bên tham gia.
Nha nước quy định mức đóng góp để hình thảnh Quỹ BHXH. tự nguyện đủ lớn để chỉ trẻ cho người tham gia BHXH tự nguyện va zây dựng các chế đô ma người tham gia BHXH được hưởng, bảo dim bù đắp rủi ro cho người tham gia BHXH tư nguyên. Dưới góc dé tiếp cân đó, cóthể đưa ra khái niêm vẻ BHXH tư nguyên như sau: BHXH tự nguyên 1a một loại hình BHXH do Nha nước ban hành dé đảm bảo thay thé hoặc bù đắp một phân thu nhập đổi với người dân khi ho gặp phải những biển cổ rồi ro lam giảm hoặc mat khả năng, lao đông bằng cách hình thành va sử dung một quỹ tài chính tập trung do sự tự 6 nguyên đóng góp mốt phan thu nhập cia người dân, nhằm dim bão an toản đời sống cho ho va gia định họ, góp phn bao dim an toán zã hội Nhu vậy, tủy vào điều kiên kinh tế - xã hội cũng như mức đô phát triển, mỗi quốc gia xây dựng cho minh một chính sách riêng, nhưng tưu chung hiển có ai loại hình BHXH là. BHXH bất buộc và BHXH tư nguyên.
BHXH bất buộc lả loại hình được áp dung cho những NLD lam việc trong khu vực chính thức, bao gồm. cán bộ, công chức Nha nước và những NLÐ có quan hệ lao động én định. Đối với loại hình này, cả hai bên trong quan hệ lao đông (NLD và NSDLĐ) đền có trách nhiệm tham gia đóng gop tao dựng quỹ BHXH bất buộc. Côn BHXH từ nguyện là loại hình BHXH do Nhà nước tổ chức ma người tham gia được lựa chon mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của trình La hình thức tự tham gia của NLD để hình thánh quỹ BHXH ty nguyện va Nha nước có chính sách hỗ trợ tiên đóng để người tham gia hưởng chế độ hưu trí và từ tuất 1.
Đặc điễm của bảo hiểm xã hội ft nguyện BHXH tự nguyên là một loại hình BHXH, do đó mang đẩy đủ các đặc điểm của BHXH nói chung. Xuất phát tir bản chất của BHXH là quá trình tổ chức dén bù hậu quả của những rồi ro 2 hội hoặc các sự kiện bão (su đến ‘bu này được thực hiện thông qua quá tình tổ chức vả sử dụng quỹ tiền tế tập trung, hình thánh do sự đóng góp của các bên tham gia BHXH va các nguồn thu hop pháp khác của quỹ BHXH, Nhằm bu dap hoặc thay thể một phan thu nhập cho NLD khi ho bị giảm hoặc mắt thu nhập do bi giảm hoặc mất kha năng lao đông hoặc sức lao đồng không được sử dụng, Nhằm gop phẩn bảo đảm an ton kinh tế cho NLD vả gia đình họ, đồng thời góp phân bảo dim an toản x hội), có thể thay BHAXH nói chung có một số đặc trưng cơ bản sau: Tint nhất, NLD khi tham gia BHXH được đảm bảo thu nhập (bảo hiểm). cả trong và sau quá tình lao đông Nói cách khác, khi tham gia vio quan hệ BHXH và dim bảo các diéu kiện luật định, NLĐ được bảo hiểm cho tới lúc chết Thứ hai, các sự kiện bao hiểm trong BHXH liên quan đến thu nhập của NLD gồm: ốm đau, tai nan lao đông, bệnh nghề nghiệp, thai sin, mắt việc lam, giả yêu, chết. Thứ ba, NLB khi tham gia BHXH có quyền được hướng trợ cấp BHXH, tuy nhiên quyển này chỉ có thể trở thánh hiện thực khi ho thực hiên đẩy đủ nghĩa vụ đồng BHXH.
Bên cạnh những đặc điểm trên, BHXH tự nguyện còn mang những nét đặc trừng riêng có như sau: - Đối tượng tham gia BHXH tự nguyên thưởng không có quan hệ lao động chính thức, đa phan là những NLD tư tạo việc làm, nông dân, ngự dân va lao đông tự do. - Việc tham gia BHXH từ nguyên mang tính chất t nguyện, phụ thuộc. vào ý chi của chủ thể tham gia - BHXH tự nguyên còn có tỉnh linh hoat trong thiết kế chế độ, mức đóng, cách thức đóng phù hợp với nhu cầu của người tham gia. Vai trò của bio hiểm xã lội tự nguyện Trong những năm qua, chính sách BHXH của Việt Nam đã từng bước, được hoàn thiện, hướng tới mỡ rộng phạm vi bao phủ, tạo cơ hồi cho mọi người dân trong việc tiếp cân, tham gia, thụ hưởng chính sảch, gop phan bảo dim ASXH, dim bão quyển va lợi ich chính đáng của người dân Trong hệ thông ASXH thì hệ thống BHXH giữ vai trò trụ cột, bên vững, nhất.
Phát triển BHXH sẽ là tién dé va điểu kiện để thực hiện tốt các chính sách. ASXH, gop phan phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Vì vậy, cùng với các loại hình BHXH bat buộc, BHXH tự nguyên có vai trò quan trong đổi với NLD cũng như sự phát triển bên vững của xã hội nói chung Cụ thể Thứ nhất, BHXH tự nguyên có vai trò quan trong đổi với NLD. Do đổi tương tham gia BHXH tự nguyên là những NLD tư do, héu như không có quan hệ lao động với chủ sử dụng lao động, thu nhập thường thấp, không én định như nông dân, những người kinh doanh, buôn bán tự do, Thứ hai, việc tham gia BHXH tư nguyện còn giúp NLD có ý thức trong việc tiét kiệm dau tư những khoản nhỏ, đều din để có nguồn dựphòng can thiết chi đùng khi gia cả, mất sức lao động, gop phan dn định cuộc sống cho bản thân.
và gia định khi không còn khả năng lao đồng, Thứ ba, BHXH từnguyên tạo ra cơ chế chia sẽ rủi ro, nông cao tính công, đồng xã hội, cùng truyền thống đoàn kết, gắn bó giữa các thảnh viên trong zã hội và góp phan thực hiện công bằng xã hội, phân phối lại thu nhập xã hội trên cơ sở sự tương trợ dé thiết lập hệ thống ASXH bên vững, là sự chuyển dich thu nhập của những người khde mạnh, may mắn có việc làm, thu nhập én định cho những người ôm, yếu, gặp phải những bién co rủi ro trong lao đông sản xuất va trong cuộc sông. Vi vay, BHXH gop phẩn làm giảm bớt khoảng cách giữa người giảu va người nghèo. The he quỹ BHXH do các bên tham gia đóng góp được tích tụ tập trùng, rất lớn, phan quỹ nhản rỗi được đem đầu tư cho nén kinh tế tạo ra sự tăng trưởng, phát triển kinh tế vả tạo công ăn việc lâm cho NLĐ. Một số vấn đề lý luận về pháp luật bảo hiểm xã hội tự nguyện.
Sự cần thiết phải điều chính bằng pháp luật với bão hiém xã hội Tựnguyện Hiện nay, mỗi quốc gia đều nhìn từ những đặc điểm vẻ kinh tế - x8 hội — chính trị ma thiết kế mô hình BHXH riêng, phủ hợp với trinh độ phát triển cũng. như nhu câu của NLD. Do đó, hiện nay trên thé giới có nhiều mô hình thực hiện BHXH như. Mô hình BHXH nhà nước thuần túy (mổ hình nay có đặc điểm là quản lý được mọi đối tượng trong thị trường lao động, có quỹ BHXH đủ khả năng chỉ t các trợ cắp BHXH trong moi trường hop), Mô hình BHXH quốc gia và BHXH ngành (bắt buộc) (ỡ mô hình nay, ngoải hệ thống BHXH quốc gia, pháp luật BHXH cho phép tổ chức BHXH ngànhHĩnh vực phù hợp với những đặc thù vẻ nghệ nghiệp.
Vi dụ hệ thing BHXH cho công chức, thực hiện các ché đô BHXH cho công chức và viên chức công, hệ thông BHXH cho quân đội, hệ thông BHXH cho nhân viên hàng không, đường sắt.); Mé hình BHXH kết hop giữa bắt buộc va tự nguyện. Ở mô hình nay, mỗi quốc gia lại thiết kế cho minh 9 một hệ thông BHXH khác nhau, nhưng tựu chung lại, có thé chia các quốc gia nay thành hai nhóm, tương ứng với 2 loại hình BHXH tư nguyên như sau: Ahóm thi nhất, BHXH tự nguyên được thực hiên trên cơ sở nên tăng của BHXH bất buộc và được gọi là BHXH tự nguyện bỗ sung. Aóm thứ hai, BHXH tự nguyên được thiết kế tén tại song song và độc lập với BHXH bất buộc, trong đây BHXH tư nguyện được áp dung cho các đổi tương là nông dân, lao động nông thôn, lao động trong các hộ gia đính, các nông, trai có quy mô nhõ, những người tự tạo việc lâm, Tai Báo cáo Tổng quan kinh nghiệm quốc tế về BHXH của một số nước trên thé giới (tháng 5/2023), Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cho biết: Đồ bao phủ cia BHXH gin liễn với mức thu nhập bình quân đầu người (ty 18 thuận), thu nhập binh quân đâu người cảng cao thi diện bao phũ BHXH công lớn và ngược lại. Không có qué đang phát triển nao thành công trong việc mở.
tông diện bao phủ BHXH nêu chỉ trông chữ vào việc quy đính NLB tham gia BHXH bit buộc.