Nghiên Cứu Việc Áp Dụng Kế Toán Quản Trị Môi Trường (EMA) Tại Công Ty Cổ Phần Gạch Men COSEVCO

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu nghiên cứu việc áp dụng kế toán quản trị môi trường ema trong công ty cổ phần gạch men cosevco, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Phạm Thị Thu Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Trần Đình Khôi Nguyên
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Nghiên Cứu Áp Dụng Kế Toán Quản Trị Môi Trường Trong Ngành Sản Xuất Gạch Men
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Bố cục đề tài
• 1.6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ MÔI TRƯỜNG
• 2.1. GIỚI THIỆU VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ MÔI TRƯỜNG
• 2.1.1. Một số khái niệm liên quan đến kế toán quản trị môi trường
• 2.1.1.1. Kế toán quản trị

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Kế Toán Quản Trị Môi Trường

Nghiên cứu về kế toán quản trị môi trường (EMA) trong ngành sản xuất gạch men đang trở thành một chủ đề nóng. Sự gia tăng ô nhiễm và áp lực từ các quy định môi trường đã khiến doanh nghiệp cần phải thay đổi cách tiếp cận. Việc áp dụng EMA không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về tầm quan trọng của EMA trong ngành sản xuất gạch men.

1.1. Khái Niệm Về Kế Toán Quản Trị Môi Trường

Kế toán quản trị môi trường là một công cụ giúp doanh nghiệp nhận diện và quản lý chi phí môi trường. Nó bao gồm việc thu thập, phân tích và báo cáo thông tin liên quan đến chi phí môi trường trong hoạt động sản xuất.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Kế Toán Môi Trường Trong Ngành Gạch Men

Ngành sản xuất gạch men tiêu tốn nhiều tài nguyên và gây ra ô nhiễm. Việc áp dụng EMA giúp doanh nghiệp nhận diện chi phí môi trường, từ đó đưa ra quyết định quản lý hiệu quả hơn.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Áp Dụng Kế Toán Môi Trường

Mặc dù kế toán quản trị môi trường mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó trong ngành sản xuất gạch men vẫn gặp nhiều thách thức. Các doanh nghiệp thường thiếu thông tin và công cụ cần thiết để thực hiện. Hơn nữa, sự thiếu hụt nhận thức về tầm quan trọng của chi phí môi trường cũng là một rào cản lớn.

2.1. Thiếu Thông Tin Về Chi Phí Môi Trường

Nhiều doanh nghiệp chưa có hệ thống hạch toán chi phí môi trường rõ ràng. Điều này dẫn đến việc không thể nhận diện đầy đủ các chi phí liên quan đến môi trường trong quá trình sản xuất.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Đào Tạo Nhân Sự

Đào tạo nhân sự về kế toán quản trị môi trường là một thách thức lớn. Nhiều nhân viên chưa được trang bị kiến thức cần thiết để áp dụng EMA trong thực tiễn.

III. Phương Pháp Áp Dụng Kế Toán Quản Trị Môi Trường

Để áp dụng kế toán quản trị môi trường hiệu quả, doanh nghiệp cần thực hiện một số phương pháp cụ thể. Việc xây dựng hệ thống thông tin kế toán môi trường là rất quan trọng. Hệ thống này sẽ giúp doanh nghiệp theo dõi và phân tích chi phí môi trường một cách chính xác.

3.1. Xây Dựng Hệ Thống Kế Toán Môi Trường

Hệ thống kế toán môi trường cần được thiết lập để theo dõi chi phí và hiệu quả bảo vệ môi trường. Điều này giúp doanh nghiệp có cái nhìn tổng quan về chi phí môi trường trong hoạt động sản xuất.

3.2. Đào Tạo Nhân Sự Về Kế Toán Môi Trường

Đào tạo nhân sự là một phần quan trọng trong việc áp dụng EMA. Doanh nghiệp cần tổ chức các khóa học để nâng cao nhận thức và kỹ năng cho nhân viên về kế toán môi trường.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kế Toán Quản Trị Môi Trường Tại Cosevco

Công ty Cổ phần Gạch men Cosevco đã áp dụng kế toán quản trị môi trường để cải thiện hiệu quả sản xuất. Việc nhận diện và phân tích chi phí môi trường đã giúp công ty đưa ra các quyết định quản lý hợp lý hơn. Kết quả là giảm thiểu ô nhiễm và tiết kiệm chi phí sản xuất.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Tại Cosevco

Nghiên cứu cho thấy việc áp dụng EMA đã giúp Cosevco giảm chi phí xử lý chất thải và nâng cao hiệu quả sản xuất. Điều này chứng tỏ tầm quan trọng của kế toán môi trường trong ngành sản xuất gạch men.

4.2. Các Bài Học Kinh Nghiệm Từ Cosevco

Cosevco đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm trong việc áp dụng EMA. Việc xây dựng hệ thống thông tin kế toán môi trường là rất cần thiết để theo dõi và quản lý chi phí môi trường.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Kế Toán Quản Trị Môi Trường

Kế toán quản trị môi trường sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong ngành sản xuất gạch men. Việc áp dụng EMA không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế. Tương lai của kế toán môi trường sẽ phụ thuộc vào sự phát triển của công nghệ và nhận thức của doanh nghiệp.

5.1. Triển Vọng Phát Triển Kế Toán Môi Trường

Triển vọng phát triển của kế toán quản trị môi trường là rất lớn. Các doanh nghiệp cần nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của chi phí môi trường trong hoạt động sản xuất.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp

Cần có các chính sách hỗ trợ từ nhà nước để khuyến khích doanh nghiệp áp dụng EMA. Điều này sẽ giúp nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp đối với môi trường và xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng về ô nhiễm môi trường và suy thoái tài nguyên thiên nhiên, việc quản lý chi phí môi trường trong doanh nghiệp trở thành một vấn đề cấp thiết. Theo ước tính, các hoạt động sản xuất kinh doanh truyền thống chưa phản ánh đầy đủ các chi phí liên quan đến môi trường, dẫn đến các quyết định quản lý thiếu chính xác và hiệu quả. Luận văn tập trung nghiên cứu việc áp dụng Kế toán Quản trị Môi trường (Environmental Management Accounting - EMA) tại Công ty Cổ phần Gạch men Cosevco (DACERA), một doanh nghiệp sản xuất gạch men tiêu tốn nhiều tài nguyên và có tác động môi trường đáng kể.

Mục tiêu nghiên cứu gồm: tổng hợp cơ sở lý luận về EMA và chi phí môi trường; nhận dạng và phân tích các chi phí môi trường phát sinh trong hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty; từ đó cung cấp thông tin hỗ trợ nhà quản lý trong việc ra quyết định nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường. Nghiên cứu sử dụng số liệu năm 2011 tại Công ty Cổ phần Gạch men Cosevco, đặt trong phạm vi ngành sản xuất gạch men tại Việt Nam, với ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết trọng tâm: Kế toán Quản trị Môi trường (EMA) và Hệ thống Kế toán Môi trường (Environmental Accounting System - EAS). EMA được định nghĩa là quá trình nhận dạng, đo lường, phân tích các chi phí và dòng nguyên vật liệu liên quan đến môi trường nhằm hỗ trợ ra quyết định quản lý nội bộ doanh nghiệp. EAS được phân thành ba cấp độ: quốc gia, doanh nghiệp (bao gồm kế toán tài chính và kế toán quản trị), và kế toán dòng nguyên vật liệu cùng chi phí môi trường.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm:

• Chi phí môi trường: Bao gồm chi phí cá nhân (trực tiếp phát sinh trong sản xuất) và chi phí xã hội (tác động bên ngoài đến môi trường và xã hội).
• Kế toán chi phí môi trường (ECA): Công cụ trọng tâm trong EMA giúp nhận diện, phân loại và phân bổ chi phí môi trường một cách chính xác.
• Kế toán quản trị môi trường tiền tệ (MEMA) và vật chất (PEMA): MEMA tập trung vào các chi phí và doanh thu môi trường được đo bằng tiền, trong khi PEMA theo dõi dòng nguyên vật liệu và năng lượng bằng đơn vị vật lý.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập số liệu thứ cấp và sơ cấp từ các phòng ban của Công ty Cổ phần Gạch men Cosevco, bao gồm: bảng tính giá thành, báo cáo đánh giá môi trường, quy trình công nghệ sản xuất, và định mức tiêu hao nguyên vật liệu năm 2011. Phương pháp phân tích nội dung, phỏng vấn chuyên sâu với các cán bộ quản lý và kỹ thuật được áp dụng để làm rõ thực trạng và đánh giá hiệu quả áp dụng EMA.

Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty trong năm 2011, với phương pháp chọn mẫu theo tiêu chí đại diện cho các bộ phận sản xuất chính. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp so sánh chi phí môi trường trước và sau khi áp dụng EMA, đồng thời đánh giá tác động của các chi phí môi trường đến giá thành sản phẩm và hiệu quả kinh doanh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận diện chi phí môi trường chưa đầy đủ: Trước khi áp dụng EMA, chi phí môi trường chỉ được phản ánh một phần trong các tài khoản chi phí chung, dẫn đến việc nhà quản lý không thể nhận biết chính xác quy mô chi phí môi trường. Sau khi áp dụng EMA, các chi phí như chi phí xử lý chất thải, chi phí ngăn ngừa và quản lý môi trường được bóc tách rõ ràng, chiếm khoảng 15-20% tổng chi phí sản xuất.

2. Phân bổ chi phí môi trường chính xác hơn: Việc phân bổ chi phí môi trường theo từng sản phẩm giúp xác định giá thành sản phẩm gạch lát và gạch ốp một cách chính xác hơn. Sản phẩm gạch ốp, do phát sinh nhiều chất thải hơn, có chi phí môi trường cao hơn khoảng 25% so với sản phẩm gạch lát, điều này không được phản ánh trong hệ thống kế toán truyền thống.

3. Tác động tích cực đến hiệu quả kinh doanh: Sau khi áp dụng EMA, Công ty đã phát hiện và giảm thiểu được các chi phí ẩn như chi phí nguyên vật liệu bị biến thành chất thải và chi phí năng lượng không hiệu quả, tiết kiệm được khoảng 10% chi phí sản xuất trong năm 2011.

4. Nâng cao nhận thức và trách nhiệm môi trường: EMA giúp nhà quản lý nhận thức rõ hơn về các chi phí môi trường và tác động của chúng đến lợi nhuận, từ đó thúc đẩy các sáng kiến cải tiến công nghệ và quản lý môi trường hiệu quả hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy EMA là công cụ hữu hiệu trong việc nhận diện và quản lý chi phí môi trường, giúp doanh nghiệp có thông tin chính xác để ra quyết định. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, việc áp dụng EMA tại Công ty Cổ phần Gạch men Cosevco tương đồng với các doanh nghiệp sản xuất gạch men ở các nước đang phát triển, nơi EMA còn khá mới mẻ nhưng đã chứng minh được hiệu quả kinh tế và môi trường rõ rệt.

Việc phân bổ chi phí môi trường theo sản phẩm giúp tránh sai lệch trong tính giá thành, từ đó nâng cao tính cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bổ chi phí môi trường theo sản phẩm và bảng so sánh chi phí trước và sau khi áp dụng EMA, minh họa rõ ràng sự cải thiện trong quản lý chi phí.

Tuy nhiên, việc triển khai EMA còn gặp khó khăn do thiếu các chuẩn mực kế toán môi trường chính thức tại Việt Nam và hạn chế về nhận thức của một số bộ phận trong doanh nghiệp. Do đó, cần có sự hỗ trợ từ cấp quản lý cao nhất và đào tạo chuyên sâu để nâng cao hiệu quả áp dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng hệ thống kế toán môi trường hoàn chỉnh: Doanh nghiệp cần thiết lập các tài khoản riêng biệt để theo dõi chi phí môi trường, phân bổ chi phí chính xác theo từng sản phẩm và quy trình sản xuất nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng; Chủ thể: Phòng Kế toán và Ban Quản lý.

2. Đào tạo nâng cao nhận thức và năng lực cho cán bộ quản lý và nhân viên: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về EMA và quản lý môi trường nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng áp dụng công cụ này trong thực tế. Thời gian: liên tục hàng năm; Chủ thể: Ban Nhân sự phối hợp với chuyên gia môi trường.

3. Áp dụng công nghệ sản xuất sạch hơn và cải tiến quy trình: Đầu tư nâng cấp thiết bị, áp dụng công nghệ giảm thiểu chất thải và tiết kiệm năng lượng để giảm chi phí môi trường và tăng hiệu quả sản xuất. Thời gian: 1-3 năm; Chủ thể: Ban Giám đốc và Phòng Kỹ thuật.

4. Công bố thông tin môi trường minh bạch: Xây dựng báo cáo môi trường định kỳ, công khai các chi phí và doanh thu môi trường nhằm tăng cường uy tín và sự tin tưởng từ các bên liên quan như khách hàng, nhà đầu tư và cơ quan quản lý. Thời gian: hàng năm; Chủ thể: Ban Truyền thông và Phòng Kế toán.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp sản xuất: Giúp hiểu rõ về vai trò của EMA trong quản lý chi phí và nâng cao hiệu quả kinh doanh bền vững, từ đó đưa ra các quyết định chiến lược phù hợp.

2. Chuyên gia kế toán và kiểm toán: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về kế toán môi trường, hỗ trợ trong việc xây dựng hệ thống kế toán phù hợp với yêu cầu quản lý hiện đại.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản trị kinh doanh, kế toán: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn áp dụng EMA trong doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam.

4. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường và kinh tế: Hỗ trợ trong việc xây dựng chính sách, chuẩn mực kế toán môi trường và thúc đẩy phát triển bền vững trong ngành công nghiệp sản xuất.

Câu hỏi thường gặp

1. EMA là gì và tại sao doanh nghiệp cần áp dụng?
   EMA là công cụ kế toán quản trị giúp nhận diện và quản lý các chi phí liên quan đến môi trường trong doanh nghiệp. Áp dụng EMA giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất và đáp ứng yêu cầu pháp lý về môi trường.

2. Chi phí môi trường bao gồm những loại nào?
   Chi phí môi trường gồm chi phí cá nhân (trực tiếp phát sinh trong sản xuất như xử lý chất thải, nguyên vật liệu bị lãng phí) và chi phí xã hội (tác động bên ngoài như ô nhiễm, chi phí y tế). EMA giúp nhận diện đầy đủ các chi phí này.

3. Làm thế nào để phân bổ chi phí môi trường chính xác vào sản phẩm?
   Phân bổ dựa trên mức độ phát sinh chi phí môi trường của từng sản phẩm, không dựa trên số lượng hay khối lượng sản phẩm. Ví dụ, sản phẩm tạo ra nhiều chất thải sẽ chịu chi phí môi trường cao hơn.

4. Áp dụng EMA có khó không và cần những điều kiện gì?
   EMA đòi hỏi sự cam kết từ lãnh đạo cấp cao, phối hợp giữa các phòng ban kế toán, kỹ thuật và môi trường, cùng với hệ thống thu thập dữ liệu chính xác. Đào tạo và nâng cao nhận thức là yếu tố then chốt.

5. EMA có giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh không?
   Có. EMA giúp giảm chi phí sản xuất, cải thiện hình ảnh doanh nghiệp với khách hàng và nhà đầu tư, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường quốc tế, từ đó nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ vai trò quan trọng của Kế toán Quản trị Môi trường (EMA) trong việc nhận diện và quản lý chi phí môi trường tại Công ty Cổ phần Gạch men Cosevco.
• Việc áp dụng EMA giúp phân bổ chi phí môi trường chính xác, nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường trong hoạt động sản xuất kinh doanh.
• Nghiên cứu chỉ ra các chi phí môi trường ẩn và đề xuất các giải pháp cải tiến công nghệ, quản lý nhằm giảm thiểu chi phí và tác động tiêu cực.
• Đề xuất xây dựng hệ thống kế toán môi trường hoàn chỉnh, đào tạo nhân sự và công bố thông tin minh bạch để thúc đẩy phát triển bền vững.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai rộng rãi EMA trong doanh nghiệp, hoàn thiện chính sách kế toán môi trường và nâng cao nhận thức cộng đồng doanh nghiệp.

Hành động ngay hôm nay để áp dụng EMA, nâng cao hiệu quả kinh doanh và góp phần bảo vệ môi trường bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 - TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ MÔI TRƯỜNG 1. GIỚI THIỆU VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ MÔI TRƯỜNG 1. Một số khái niệm liên quan đến kế toán quản trị môi trường a. Kế toán quản trị Trong hệ thống kế toán có hai bộ phận kế toán chính đó là kế toán tài chính và kế toán quản trị.

Kế toán tài chính là bộ phận kế toán cung cấp thông tin chủ yếu cho những người ngoài doanh nghiệp, thông qua các báo cáo tài chính nhằm cung cấp bức tranh tổng thể về tình hình tài chính của doanh nghiệp để các đối tượng sử dụng thông tin làm nền tảng trong việc ra quyết định trong một môi trường kinh doanh thuận lợi. Trong khi đó, kế toán quản trị lại là bộ phận kế toán cung cấp thông tin cho những nhà quản lý tại doanh nghiệp thông qua các báo cáo kế toán nội bộ. Hệ thống này dựa trên cơ sở những biến số liên quan đến doanh thu và chi phí có quan hệ trực tiếp với sản phẩm, bao gồm việc nhận dạng, đo lường, tích lũy, phân tích, giải thích các thông tin để hỗ trợ cho người điều hành trong việc ra quyết định quản lý. Khái niệm Kế toán quản trị được Hiệp hội kế toán Mỹ định nghĩa: "là quá trình định dạng, đo lường, tổng hợp, phân tích, lập báo biểu, giải trình và thông đạt các số liệu tài chính và phi tài chính cho ban quan trị để lập kế hoạch, theo dõi việc thực hiện kế hoạch trong phạm vi nội bộ một doanh nghiệp, đảm bảo việc sử dụng có hiệu quả các tài sản và quản lý chặt chẽ các tài sản này".

Do nhu cầu thông tin nội bộ rất đa dạng trong các loại hình doanh nghiệp nên các báo cáo nội bộ do kế toán quản trị cung cấp không mang tính tiêu chuẩn như báo cáo tài chính. Kế toán quản trị đặt trọng tâm giải quyết các vấn đề quản trị của doanh nghiệp. 17] Luan van 8 Thông qua các chức năng chủ yếu của mình, kế toán quản trị cung cấp thông tinh thích hợp để có được cách thức quản lý doanh nghiệp một cách tiết kiệm nhất. Khi các vấn đề môi trường hiện nay bắt đầu có ảnh hưởng ngày càng lớn đến việc thực hiện kinh tế, ảnh hưởng đến hiệu quả của doanh nghiệp nên chúng cần được thể chế hóa trong hệ thống kế toán quản trị.

Kế toán quản trị là công cụ thông tin nội bộ cung cấp mọi thông tin mà nhà quản lý cần, nhưng thông tin đó có được công bố ra bên ngoài hay không là hoàn toàn tự nguyện. Kế toán quản trị bao gồm cả kế toán quản trị môi trường, nó là một công cụ bên trong không làm nhiệm vụ thiết lập báo cáo bên ngoài nhằm cung cấp thông tin để có thể lập báo cáo tốt hơn. Thông tin thu thập Ngân hàng dữ liệu đầu ra "thông tin" Thông tin phát triển Thông tin marketing Đầu ra trên thị trường kinh tế Thỏa mãn số lượng Đầu ra của cá nhân Thông tin cạnh tranh sản xuất Thông tin liên quan tài chính Xử lý thông tin Quan hệ Quan hệ bên ngoài nội bộ Kế toán tài chính Kế toán quản trị - Bảng cân đối kế toán - Báo cáo dự toán - Báo cáo kết quả hoạt động - Báo cáo giá thành kinh doanh - Báo cáo kiểm soát doanh thu, - Báo cáo lưu chuyển tiền tệ chi phí, lợi nhuận. - Thuyết minh báo cáo tài chính - Các báo cáo theo ngữ cảnh để ra quyết định Hình 1.

Hệ thống thông tin trong doanh nghiệp Luan van 9 (Nguồn: GS.TS Trương Bá Thanh (Chủ biên), TS Trần Đình Khôi Nguyên, Ths Lê Văn Nam (2008), Giáo trình Kế toán quản trị, NXB Giáo dục, [tr.18]) Thực tế hiện nay, hệ thống thông tin kế toán chưa đáp ứng được những thay đổi trong quá trình hội nhập và toàn cầu hóa vì chưa đưa vào một cách đầy đủ và rõ ràng các thông tin môi trường. Thách thức đặt ra hiện nay là làm sao có thể đưa ra các giải pháp kinh tế cho vấn đề môi trường hướng tới duy trì lợi nhuận ở mức cao. Hệ thống kế toán môi trường (EAS) Đây là một khái niệm tương đối mới và đang dần được hoàn thiện cả về phương pháp luận lẫn thực tiễn. Theo nhóm nghiên cứu phát triển hệ thống kế toán môi trường thuộc cơ quan môi trường của Nhật Bản (2000), hệ thống kế toán môi trường được định nghĩa:"Hệ thống kế toán môi trường (Environmental Accounting System – EAS) được định nghĩa là cơ chế quản trị kinh doanh, cho phép doanh nghiệp đo lường, phân tích và tổng hợp các chi phí và hiệu quả bảo vệ môi trường (theo đơn vị tiền tệ và đơn vị vật chất) trong quá trình hoạt động kinh doanh nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường thiên nhiên và duy trì mối quan hệ thân thiện với cộng đồng xã hội theo nguyên tắc phát triển bền vững" [10, tr.

Hệ thống kế toán môi Chi phí môi trường Hoạt trường (EAS) Hoạt động Những tác động động đến tài môi trường môi Hiệu quả kinh chính trường tế gắn liền với biện pháp môi trường Luan van 10 Hình 1. Hệ thống kế toán môi trường EAS (Nguồn: Study Group for Developing a System for Environmental Accounting (2000), Developing an Environmental Accounting System, Environmental Agency, Japan, [tr.7]) Mặt khác, hệ thống kế toán môi trường có thể được hiểu là cơ chế hoạt động mang tính hệ thống về các thông tin hoạt động môi trường và yếu tố chi phí môi trường liên quan đến hoạt động tài chính và hiệu quả kinh tế (tiết kiệm chi phí, doanh thu kinh doanh. Hệ thống kế toán môi trường (EAS) được phân thành 3 cấp độ như sau: EAS Quốc gia/ Vùng lãnh thổ Doanh nghiệp (Kinh tế vĩ mô) (Kinh tế vi mô) Kế toán quản trị Kế toán tài chính Hạch toán chi phí môi trường Hạch toán nguyên vật liệu (ECA) Hình 1. Các cấp độ của EAS (Nguồn: US Environmental Protection Agency (1998), Snapshots of Environmental Cost Accounting, [tr.3]) Cấp độ quốc gia/ vùng lãnh thổ: EA là biện pháp kinh tế vĩ mô trong đó chỉ tiêu cơ bản là thu nhập quốc dân (GDP) được sử dụng để đo lường tổng sản lượng của một nền kinh tế.

Nó dùng để đánh giá tiềm lực kinh tế của một quốc gia. EA dưới cấp độ quốc gia được vận dụng để diễn tả mức độ phát triển của một quốc gia có tính đền mức độ tiêu thụ nguồn tài nguyên. Luan van 11 Cấp độ doanh nghiệp: EA có thể ứng dụng vào kế toán tài chính và kế toán quản trị. Trong đó, kế toán quản trị giúp cho doanh nghiệp hạch toán các nguyên nhiên vật liệu, vật tư sử dụng và các chi phí môi trường trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Cấp độ thứ ba là kế toán dòng nguyên vật liệu và kế toán chi phí môi trường. Kế toán dòng nguyên vật liệu là công cụ dễ dàng theo dõi dòng luân chuyển nguyên vật liệu đầu vào và đầu ra của quá trình sản xuất nhằm đánh giá hiệu quả các nguồn lực và cơ hội để cải tiến môi trường sạch hơn. Kế toán chi phí môi trường nhận diện một cách đầy đủ tất cả các chi phí môi trường và phân bổ các chi phí này vào dòng nguyên vật liệu trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Ngoài ra, kế toán môi trường còn có thể được gọi với nhiều tên khác nhau như "kế toán tài nguyên", "kế toán chi phí môi trường", "kế toán chi phí đầy đủ".

nhưng tất cả đều mang ý nghĩa là tính đúng, tính đủ các chi phí liên quan đến môi trường vào giá thành sản phẩm đối với doanh nghiệp hoặc chỉ ra vai trò và tác động của môi trường được thể hiện trong GDP của quốc gia. Kế toán quản trị môi trường (EMA) Theo Liên đoàn kế toán quốc tế (IAFC, 2005) thì kế toán quản trị môi trường được định nghĩa như sau: "Kế toán quản trị môi trường là quản lý hoạt động kinh tế và môi trường thông qua việc triển khai và thực hiện hệ thống kế toán và hoạt động thực tiễn phù hợp có liên quan đến vấn đề môi trường. Trong khi điều này có thể bao gồm các báo cáo và kiểm toán tại một số công ty thì kế toán quản trị môi trường thường liên quan đến chi phí vòng đời, kế toán chi phí đầy đủ, đánh giá lợi ích và lập kế hoạch chiến lược quản lý môi trường" [7,tr. Theo Ủy ban Liên hiệp quốc về phát triển bền vững (UNDSD, 2001) lại đưa ra định nghĩa như sau: "Kế toán quản trị môi trường là việc nhận dạng, Luan van 12 thu thập, phân tích và sử dụng hai loại thông tin cho việc ra quyết định nội bộ: Thông tin vật chất về việc sử dụng, luân chuyển và thải bỏ năng lượng, nước và nguyên vật liệu (bao gồm chất thải) và thông tin tiền tệ về các chi phí, lợi nhuận và tiết kiệm liên quan đến môi trường" [7,tr.

Phương pháp EMA được xem xét dưới hai khía cạnh: công tác kế toán và công tác quản lý môi trường. EMA có rất nhiều chức năng khác nhau như hỗ trợ cho việc ra quyết định nội bộ trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhằm hướng tới hai mục đích là cải thiện hiệu quả kinh tế và hiệu quả hoạt động môi trường. EMA cung cấp thông tin về tất cả các chi phí liên quan đến môi trường (trực tiếp và gián tiếp, chi phí ẩn và chi phí hữu hình), thông tin thực tế về tất cả các dòng vật chất và năng lượng. Ngoài ra, EMA còn là cơ sở cho việc cung cấp thông tin ra bên ngoài phạm vi doanh nghiệp đến các bên liên quan như: ngân hàng, tổ chức tài chính, cơ quan quản lý môi trường, cộng đồng dân cư.

Phần lớn các chi phí môi trường doanh nghiệp nhận diện được là chi phí xử lý, bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, đó chỉ là các chi phí hữu hình, chỉ chiếm một phần nhỏ trong toàn bộ các chi phí môi trường của doanh nghiệp. Vậy các chi phí môi trường ẩn, chưa được nhận dạng là những chi phí gì? Đó chính là các chi phí không tạo ra sản phẩm, bao gồm: chi phí nguyên vật liệu bị biến thành chất thải; chi phí lưu trữ, vận chuyển nguyên vật liệu bị biến thành chất thải; chi phí năng lượng, máy móc và nhân công trong việc tạo ra chất thải .