Đặt vấn đề Hoa là một trong các loại cây trồng nông nghiệp có vai trò quan trọng trong đời sống con người. Khi đi sống ngày càng nâng cao thì nhu cầu sử dụng hoa càng lớn. Hoa không chỉ đem lại cho con người sự thoải mái khi thưởng thức vẻ đẹp của chúng mà cònlà sản phẩm thiết yếu được dùng trong các dịp lễ tết, hội nghị… Chính vì vậy mà hoa không chỉ mang lại giá trị tinh thần cho con người mà còn mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người sản xuất hoa. Lily là loại hoa đẹp, có hình dáng, màu sắc và hương thơm quyến rũ.
Lily là cây trồng ôn đới được nhập khẩu từ Hà Lan và phần lớn được trồng trong vụ đông đặc biệt là vụ đông ở các vùng núi cao phía bắc như: Mộc Châu (Sơn La),Cao Bằng, Lạng Sơn. Nước ta hiện nay có nhiều vùng trồng hoa quy mô lớn, nhiều kinh nghiệm như:Đà Lạt (Lâm Đồng), Mê Linh (Vĩnh Phúc), Tây Tựu, Vĩnh Tuy (Hà nội), Sa Pa (Lào Cai)… ở những vùng trông hoa này đã có nhiều hộ gia đình trồng hoa cho thu nhập 10 –15 triệu/1 sào bắc bộ/ năm. Các loại hoa được trồng phổ biến như : Hoa hồng, hoa Cúc, hoa Lay ơn, Đồngtiền, Phong Lan, Lily là loại hoa đẹp, có hình dáng, màu sắc và hương thơm quyến rũmới được du nhập và trồng tại nước ta. Hoa lily là một loài hoa có giá trị kinh tế, thẩm mĩ cao.
Hoa lily Lake Carey nói riêng là một giống hoa mới trên thị trường hiện nay được rất nhiều người ưu chuộng đặc biệt là thị trường Thái Nguyên vì hoa có màu sắc đẹp, hương thơm dịu, hoa to. n 2 Vì là một giống hoa lily mới nên chưa có nhiều công trình nghiên cứu về hoa lily Lake Carey, bên cạnh đó việc tìm hiểu ảnh hưởng của phân bón lá, chất kích thích sinh trưởng đến sinh trưởng phát triển năng suất hoa Lily Lake Carey cũng chưa được quan tâm nghiên cứu. Xuất phát từ những nhu cầu thực tế trên, đồng thời được sự nhất trí của nhà trường tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của xử lý củ giống và một số loại phân bón lá, chất kích thích sinh trưởng đến giống hoa lily Lake Carey tại Thái Nguyên”. Mục tiêu đề tài - Nghiên cứu ảnh hưởng của việc xử lý lạnh đến khả năng sinh trưởng phát triển của giống hoa lily Lake Carey tại Thái Nguyên.
- Nghiên cứu ảnh hưởng của 1 số loại phân bón lá và chất kích thích sinh trưởng đến khả năng sinh trưởng phát triển của giống hoa lily Lake Carey tại Thái Nguyên 1. Yêu cầu của đề tài. Đạt được các mục tiêu đề ra của đề tài, tuân thủ các quy định chung khi thực hiện một đề tài. Ý nghĩa của đề tài 1.Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học Chúng ta thu thập được những những kinh nghiệm và kiến thức thực tế, củng cố lý thuyết đã học, biết cách xây dựng một đề tài khoa học.Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất Tìm ra được một biện pháp kỹ thuật trồng trọt đem lại hiệu quả kinh tế cao trong sản xuất hoa lily tại Thái Nguyên.
n 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở khoa học của việc xử lí lạnh Là cơ quan dự trữ, củ lily có rất nhiều chất dinh dưỡng, trong đó tinh bột chiếm phần lớn. Hàm lượng tinh bột nhiều hay ít có quan hệ mật thiết tới sự nảy mầm của củ, đồng thời nó có tác dụng rất quan trọng trong việc duy trì cân bằng nhu cầu hydrocarbon (Zhou etal.
Xử lý lạnh củ giống làm biến đổi các chất dự trữ trong củ, kích thích sự phân giải tinh bột và tăng hàm lượng đường hòa tan, giúp cho quá trình nảy mầm thuận lợi. Cơ sở khoa học của việc sử dụng chất điều tiết sinh trưởng 2. Sự cân bằng hoocmon trong cây Ở thực vật bất cứ mọi hoạt động sinh trưởng và phát triển nào, đặc biệt là các quá trình hình thành cơ quan ( rễ, thân, lá, hoa, quả.) cũng như sự chuyển qua các giai đoạn sinh trưởng của cây đều được điều chỉnh đồng thời bởi qua nhiều loại hoocmon trong chúng. Chính vì vậy mà sự cân bằng giữa các hoocmon có một ý nghĩa quyết định.
Nhìn chung có thể phân thành hai loại cân bằng là sự cân bằng chung và sự cân bằng riêng giữa các hoocmon + Sự cân bằng chung Sự cân bằng chung được thiết lập dựa trên cơ sở hai nhóm phytohoocmon có hoạt tính sinh lý trái ngược nhau: Nhóm chất kích thích sinh trưởng (KTST) và nhóm ức chế sinh trưởng. Sự cân bằng này xá định trong suốt quá trình sinh trưởng phát triển của cây Trong quá trình phát triển cá thể từ khi cây sinh ra cho đến khi cây chết thì sự cân bằng trong chúng diễn ra theo quy luật ảnh hưởng các kích thích giảm dần và ảnh hưởng các ức chế tăng dần n 4 + Sự cân bằng riêng Trong cây có vô số các quá trình phát sinh hình thái và hình thành cơ quan khác nhau như rễ, thân, lá, hoa, quả, sự nảy mầm, sự chín… đều được điều chỉnh bởi sự cân bằng của hai hay một vài hoocmon đặc hiệu. - Tái sinh rễ hoặc chồi được điều chỉnh bằng tỷ lệ giữa Auxin và Xytokinin trong mô. Nếu tỷ lệ này nghiêng về Auxin thì rễ được hình thành nhanh hơn và ngược lại - Hiện tượng thế ngọn cũng được điều chỉnh bằng tỷ lệ Auxin/Xytokinin.
Auxin làm tăng ưu thế ngọn còn Xytokinin lại làm giảm ưu thế ngọn… Tại bất cứ một thời điểm nào trong các quá trình đó cũng đều xác định được một sự cân bằng đặc hiệu giữa các hoocmon đó. Con người có thể điều chỉnh các quan hệ cân bằng đó theo hướng có lợi cho con người ( Hoàng Minh Tấn, Nguyễn Quang Thạch, 1994)[4]. Vai trò sinh lý của các chất điều tiết sinh trưởng * Vai trò sinh lý của Auxin: Auxin là một chất kích thích sinh trưởng, kích thích sự giãn nở của tế bào theo chiều ngang, điều chỉnh tính hướng của cây: Với lá – hướng quang, với rễ - hướng địa. Auxin điều chỉnh hiện tượng ưu thế ngọn, ngoài ra còn kích thích sự hình thành rễ đặc biệt là rễ bất định trên cành chiết, giâm và mô nuôi cấy, đồng thời kìm hãm sự rụng lá, hoa, quả ( Hoàng Minh Tuấn- Nguyễn quang Thạch, 1993)[3] n 5 + Vai trò của Gibberellin (GA3): Gibberellin có tác dụng phá bỏ sự ngủ nghỉ của hạt, củ, xúc tiến nảy mầm.
Nó kích thích sự trưởng thành kéo dài thân đối với cây thân gỗ và sự vươn dài của lóng đối với cây hòa thảo, hiệu quả này có được là do GA3 kích thích lên sự giãn của tế bào theo chiều dọc. GA3 ảnh hưởng rã rệt đến sự ra hoa của một số thực vật, đến các quá trình trao đổi chât, các quá trình sinh lý xảy ra ở trong cây và có tác dụng rút ngắn thời gian sinh trưởng của cây ( Hoàng Minh Tuấn- Nguyễn quang Thạch, 1993)[3] + Vai trò của Xytokinin: Xytokinin kích thích sự phân chia tế bào mạnh mẽ, sự nảy mầm của hạt, cuả chồi ngủ, ảnh hưởng rõ rệt lên sự hình thành và phân hóa cơ quan, đặc biệt là sự phân hóa chồi. Xytokinin tương tác với Auxin điều chỉnh hiện tượng ưu thế ngọn của cây. Nó kìm hãm sự già hóa của các cơ qua và toàn cây, ảnh hưởng lên quá trình trao đổi chất, đặc biệt là quá trình tổng hợp axit nucleic, protein, diệp lục do đó mà ảnh hưởng đến hoạt động sinh lý của cây ( Hoàng Minh Tuấn- Nguyễn quang Thạch, 1993)[3] 2.
Ưu điểm của việc sử dụng chất điều tiết sinh trưởng trong sản xuất hoa Chất điều tiết sinh trưởng ngày càng được sử dụng rộng rãi troang sản xuất nông ngà nghiệp và nghề trồng hoa nói riêng… Với nghề trồng hoa sử dụng chất điều tiết sinh trưởng có nhiều thuận lợi là: - Hoa không phải là thực phẩm cho người và vật nuôi, do đó các ảnh hưởng độc hại (nếu có) của chất điều tiết sinh trưởng không ảnh hưởng đến con người và vật nuôi. n 6 - Ở nồng độ rất thấp các chất điều tiết sinh trưởng đã phát huy tác dụng đối với cây trồng nói chung và với hoa nói riêng nên dư lượng của nó trong đất, nước là không đáng kể. - Tác dụng cảu chất điều tiết sinh trưởng đối với hoa nhanh, rỗ rệt. - Các chất điều tiết sinh trưởng có thể làm thay đổi một số đặc điểm thực vật học của hoa như: Thay đổi chiều cao cây, mùa sắc lá, thời gian sinh trưởng, sự ra hoa, chất lượng và tuổi thọ của hoa.
Những chất có tác dụng kích thích sinh trưởng của cây gọi là chất kích thích sinh trưởng như: Auxin, Gibberellin, Xytokinin. Những chất có tác dụng kìm hãm các quá trình sinh trưởng của cây gọi là chất kìm hãm sinh trưởng như: Axit abxixic, Etylen… 2. Nguyên tắc sử dụng các chất điều tiết sinh trưởng - Việc sử dụng các chât điều tiết sinh trưởng thực vật trong nghề trồng hoa cũng tuân theo các nguyên tắc chung như khi sử dụng chúng với các cây trồng khác trong nông nghiệp là: + Nồng độ của các chất điều tiết sinh trưởng: Thông thường, ở nhiệt độ thấp chúng có tác dụng như kích thích xúc tiến nảy mầm, tăng chiều cao, kích thích nảy mầm, tăng khôi lượng… Ở nồng độ cao (hàng ngàn ppm) chúng ức chế sinh trưởng ngọn hay toàn cây, gây rụng lá, xúc tiến ra hoa… + Chất điều tiết sinh trưởng thực vật không phải là chất dinh dưỡng nên không thể thay thế cho phân bón. Vì vậy muốn đạt hiệu quả cao khi sử dụng chất điều tiết sinh trưởng phải phối hợp với phân bón, đặc biệt các trường hợp mốn làm tăng chiều cao và sinh khối của hoa + Mặc dù việc sử dụng chất điều tiết sinh trưởng, thực vật với nghề trồng hoa có nhiều lợi nhuận nhưng ảnh hưởng tiêu cực của chúng đối với đất đai, nước và sức khỏe con người không phải là không có, nhất là khi sử dụng nhiều và thường xuyên các chất điều tiết sinh trưởng.
Do đó phải sử dụng đúng nồng độ, thời điểm và phương pháp ( Nguyễn Xuân Linh, 2002)[2] n 7 2. Cơ sở khoa học của việc sử dụng phương pháp dinh dưỡng qua lá Cơ quan trên mặt đắt của cây đều có khả năng hấp thu chất dinh dưỡng dưới dạng khí: CO2, O2, SO2… đặc biệt là lá cây – các chất này hấp thu rất nhiều qua khí khổng, di vậy sự hấp thu các nguyên tố khoáng dưới dạng ion từ dung dịch qua cơ quan trên mặt đất hoàn toàn có thể thực hiện được, tuy nhiên khả năng hấp thụ sẽ khó khăn hơn.